NÜFUS : 1.300.000 (1992 rakamları)
Çeçenlerin kayıpları
1994 - 1996 yılları arasındaki Rus-Çeçen savaşı:
-120.000 Çeçen öldürüldü.
-25.000 Çeçen, Rus işkence-hanelerinde işkence gördü. Bunlardan
17.000'i yargısız infaz edildi.
-1.500 Çeçen'den bir daha asla haber alınamadı.
-6.000 Çeçen sakat kaldı.
1999 - 2001 yılları arası:
-80.000 Çeçen öldürüldü
-30.000'den fazla Çeçen Rus işkence-hanelerinde işkence gördü.
-20.000 Çeçen yargısız olarak infaz edildi.
-6.000 Çeçen'in izi yok edildi
-30.000 Çeçen sakat kaldı
2001'den sonraki dönem Bilinmemektedir.
YÜZÖLÇÜM : 16.000 km2
SINIRLAR
Doğusunda ve güneydoğusunda Rusya Federasyonu'na bağlı Dağıstan
Cumhuriyeti, güneyinde Gürcistan, batısında İnguşetya Cumhuriyeti,
kuzeyinde Stavropol Kray ve Kalmukya Cumhuriyetleri bulunmaktadır.
DAĞLAR
Çeçenya'nın güneyi tamamen dağlıktır. Bu dağlar batıdaki Nazrani'den
başlayıp doğudaki Gerzel-dola kadar uzanır. En batı uçta bulunan
Stolovaya dağından İtumgalla'ya kadar uzanan sıradağlar Taşlır
Dağları (Thulgandagghaş) adını alır. Taşlık sıradağlarının
kuzeyinde Sunzha (Sunja) sıradağları adı verilen dağlar vardır.
Onunda kuzeyinde Terek sıradağları bulunur. Sunzha sıradağlarının
arasından dikine Terek Nehrinin Sunzha koluna bağlı büyük
çaylar akar. Dağlardan daha çok sözü edilmesi gerekenler Çeçenya'nın
güney sınırını oluşturanlardır. Batıdan doğuya doğru sınır
boyunca uzanan büyük dağlar, Kafkas sıradağlarının birer tepeleri
olarak kabul edilebilir:
| Stovolaya Dağı |
2993 m |
| Şan Dağı |
4451 m |
| Hahalgi (Xaxalgi) |
3032 m |
| Tebulosynta (Tiebuolt lam) |
4493 m |
| Diklosmta (Dikaluoy lam) |
4285 m |
| Cobolgo dağı |
2725 m |
NEHİRLER
Çeçenya'nın en önemli nehri Terek'tir. Bu step tipli nehir
tipine girmektedir. Bu nehir Kafkas sıradağlarının buzluklarından
kaynaklıdır. Kuzey Otesya'nın Mozdak nehrinden Çeçenya'nın
Bienon-Yurt istikametinde ülkeye girer. Batıdan doğuya doğru
hafif bir kavisle uzanır. Dağıstan'a yakın kuzeye dönerek
Kızıldiyar istikametinde akar, Kaspi Denizine (Hazar Denizi)
dökülür. Uzunluğu 590 km'dir.
Terek'ten sonra Çeçenya'nın en önemli nehri Sunzha (Sunca)
Nehri'dir. Bu nehir Terek Nehri'nin en büyük kollarındandır.
Sunzha Nehri Çeçenya'nın güneyindeki Taşlık sıradağlarından
kaynaklanır. Güneyde kuzeye doğru dikine akan Assa, Argun,
Hulahula çaylarıyla beslenir. Kuzey Otesya'nın doğu sınırlarını
dikine kesip Nazran'a (İnguşya'nın Baş nehri) ulaşır ve oradan
Marbulak'a (Erıthoy) doğru döner, Caharkala'ya varır. Buradan
Gudermes'e, Gudermes'ten kuzeye döner ve Telkovski rayonunun
güneyinden Terek Nehrine dökülür.Sunzha (Sunca) nehrini, batıdan
doğuya doğru sayarsak Assa, Argun, Hulahulo gibi büyük çaylar
besler.
Assa Çayı- Fortonga, Gexi, martan çayları
besler. Assa Gürcistan'dan kaynaklanır. Sunzhenskiy rayonuna
ait Nesterovskaya'ya kadar kuzeye doğru dikine indikten sonra
doğuya yönelir, Urus-Martan rayonunun hemen kuzeyinden Sunzha
nehrine dökülür. Gexi (Gehi), Martan gibi kolları vardır.
Argun Çayı- Assa gibi Argun da Sunzha nehrinin
büyük kollarındandır. Gürcistan'ın Şatili'sinden Çeçenya'ya
giren Sovyetskoya rayonunun ortalarında dikine kuzeye dönen
bu çay Şatili rayonunun en kuzeyinde, şimdiki Argun ilinin
tam kuzeyinde Sunzha'ya dökülür. Şaro Argun, Çhentiyn Argun
adlı iki kolu vardır.
Hulahulo Çayı- Sunzha nehrinin üçüncü büyük
koludur. Dağıstan'ın Gogalt köyünden Çeçenya'ya (güneydoğudan)
girer. Şali ile Gudermes kentinden Sunzha'yla birleşir.
GÖLLER
Çeçenya'da Qhjözan-yam (Kuzenoy-Am) adını taşıyan iki göl
vardır. İlki Andi dağlarının güney eteklerindedir. Deniz seviyesinden
1869 m yüksekliktedir. Derinliği 72 m, yüzölçümü 2 km2'dir.
Aynı adı taşıyan ilkinden daha küçük bir göl daha vardır.
Çaroda dağının eteğinde Dyaj (D'ay) köyünün 10-12 km ötesinde
bulunur. Eni 100m, uzunluğu 200m, derinliği 4m'dir.
BİTKİ VE İKLİM
Çeçenistan'da yüzey şekillerinin çeşitliliği toprağa ve bitki
örtüsüne de yansır. Büyük ölçüde yarı-çöl özelliği gösteren
Nogay Bozkırı kum tepeleri ve çalılıklarla kaplıdır. Güney
ve güneydoğoya doğru, Terek Irmağı yakınlarında, kara toprak
ve kestane toprakları üzerinde sorguçotu bozkırlarına geçilir.
Nogay Bozkırı, Terek ve Sunja vadilerini de içine alır 1.950
m yüksekliğine kadar dağ yamaçları sık kayın, gürgen ve meşe
ormanlarıyla kaplıdır. Daha yükseklerde iğneyapraklı ormanlar,
onların üzerinde Alp tipi çayırlar, daha sonra çıplak kayalıklar
ve kar-buz tabakaları bulunur. İklim değişkendir ama genellikle
kara iklimi hakimdir.
Çeçenistan'da bitki örtüsü denince ilk akla gelen, asırlık
ormanlardır. Ülkenin güneyi ise keşfedilmeyi bekleyen botanik
bahçeleriyle kaplıdır. Çeçenistan, ovadaki suları bol, arazileri
son derece verimli bir ülkedir. Asırlık ağaçların gölgelediği
geniş ormanların seyreldiği yerlerde bahçeli evler kuruludur.
Ormanlar arasındaki açıklıklarda mısır, tahıl ve her çeşit
meyva yetiştirilir, oldukça iyi sonuç alınır. Bu ormanlar
Çeçenlerin hayat kaynağıdır. Zira ormanları kendilerine siper
edinerek amansız düşmanlarına karşı asırlarca karşı koymuşlardır.
Çeçenistan Ruslar için şiir ve rüya alemidir. Ülke, yeşil
ovaları, meyveli ağaçları, çağlayan suları, karlı ovaları
ile tatsız hayatından usanmış ruhlar için tek sığınılacak
yerdir.
Çeçenistan'daki ormanlar Rus istilasından evvel gayet sık
ve zengindi, hatta memleketin savunma duvarları statüsündeydi.
700 m'den yüksek kısımlarda, gürgen ağaçlarına rastlanır.
Ovalarda, vadilerde, dağların yamaçlarında bol çayır ve her
çeşit bitki vardır. Dağların ördüğü muhteşem dekor, kar bölgeleri,
çamlıklar, yeşil yamaçlar, coşkun sular, köpüklü şelâleler,
heybet ve güzelliği aynı anda yaşamak, turizm için eşi ve
benzeri bulunmayan hususlardır. Bir de buna Sernovodak şehrindeki
kaplıcayı da eklersek şahane dekoru bir parça göz önüne getirmiş
oluruz.
Kafkasya'da aynı dönemde üç mevsimin yaşanması çok görülür.
Bu durum Kafkasya'nın doğal yapısının önemli bir özelliğidir.
Kafkasya'nın iklimi, yazları ılık, kışları soğuktur. Senenin
büyük bir kısmında dağlar, karla örtülü kalır. Dünyanın hiçbir
bölgesinde, tabiat zenginliği açısından eşi ve benzerine rastlanmayan
Kafkasya, hali hazırdaki sıkıntılardan kurtulursa geleceğin
turizm patlamasına aday bir bölge olabilir. Kafkasya'nın en
önemli nehirleri Çeçenistandan geçerek Hazar denizine dökülen
Terek nehri ile, Çerkes bölgesinden akıp Karadenize dökülen
Kuban nehridir.