İngiltere’ nin yakın tarihinde kanlı Rus terörünün izlerine sadece bugün gündemde olan Litvinenko olayında değil 1993 yılında da rastlanmaktadır. O tarihte Rus istihbarat servisi elemanları Londra’ da Çeçen Cumhuriyeti İchkeria Devlet Başkanı Cohar Dudaev’ in mali işlerinden sorumlu temsilcisi olan Ruslan Utsiev ve onun kardeşi Nazarbek’ i vahşice öldürmüştü. Cohar Dudaev o zaman olayı, “Utsiev kardeşler devletimizin görevlerini yerine getirirken Londra’da Rus terörüne kurbanı gitmiştir” diye açıklamıştı.

İngiltere polis güçleri cinayetin ardından etkili bir şekilde çalışmışlar, cinayet suçlularını yakalamışlar ve yankı uyandıran bir mahkeme de yargılaşmışlardı, ama bu cinayet şimdi İngiltere ile Rusya arasında olduğu gibi politik bir skandal meydana getirmemişti. Fakat İngiliz makamların kararlarında bir şey anlaşılmıyordu- suçlular terör maddelerine göre mi yargılanmıştı, yoksa kiralık katillikten mi yargılanarak hükümleri verilmişti.

Utsiev kardeşlere verilen görevler Çeçenya için büyük önem taşıyordu. Görevleri İnglitere’de, bağımsız Çeçenya için para ve pasaportların hazırlanmasıydı. Bunun için yaşanan sorunların da ekonomik ilişkiler kurularak çözüleceği ümit ediliyordu. Çeçenya’ yı yüz yıl önceden beri araştıran İngilizler, bu ilişkilerin değerini ve perspektifini biliyorlardı. Fakat, Rus yanlısı olarak çalışan kimi İngilizler Utsievlerle ilgili kendi hikayelerini uydurmuşlar ve bu haberleri de medyada  pazarlıyorlardı.

Utsievlerin en büyük yanlışı tercüman olarak Gaçik Ter-Petrosyan’ ın işe almaları oldu. Gaçik’in eşi Amison Ponting İngiliz vatandaşıydı ancak Ermeni-Yahudilerden olan ailesi ise çok uzun süredir Rus istihbaratına çalışıyordu. Gaçik’ in Kafkasyalı olması Utsiyevlerin onu tercih etmelerinin ve güvenmelerinin sebebi olarak düşünülüyor.

Gaçik’ in Moskova’ ya Utsiyevlerle ilgili bilgi vermesinin ardından Ermenistan Ticaret Odası Başkanı ve Rus istihbarat subayı Aşot Sarkisyan Kremlin tarafından Londra’ya gönderildi. Daha sonra da Sarkisyan meslektaşı olan Nkrtiç Martirosyanı yanına çağırdı. Bu kişilerin Ruslan Utsiyev ile Langam otelde görüşme yaptıkları ve eşyalarını alıp İnglitere’ den ayrılmasını istedikleri söyleniyor.

Daha sonra katiller mahkemede bu görüşmenin silah alımıyla ilgili olduğunu iddia ediyorlar. Onlar Utsievler tarafından silah alınırsa Azerilerin eline geçme ihtimali olduğunu ve bunun da Ermenistan için bir tehlike oluşturduğunu söylüyorlar. Böyle bir efsane de hem Ruslara hem de aynı şekilde Ermenilere işine yarıyordu. Bu savunma ilk olarak cinayetin haklı nedenle işlendiğini gösteriyor ve  Ermeniler Moskova’ yı işin dışında bırakıyordu. Ruslar bu tür etnik eğilimleri daha sonra da kullandılar. Çeçen-Rus savaşı başlangıcında Ermeni gruplar Ruslar, Azeriler ve diğer milletlere karşı terör eylemleri gerçekleştirmeye gönderildi ve bu eylemler de Çeçenler üzerine atılmaya başlandı. Ermeniler Rusların tarafında yer alıp başka ülkelerin topraklarında ahlak dışı eylemlerde bulundular ki bu durum Çeçenlerin terörist olarak nitelenmesinde ve Kafkas halklarını birbirine düşürülmesi planında önemli bir rol oynadıklarını gösteriyor. Bu davranışlarından ötürü onları vicdanlarıyla başbaşa bırakıyoruz.

Gelişen olaylar karşısında  Utsiev de onlara İngiltere’ den ayrılmayacağını belirterek ret cevabını veriyor. Ve bu cevap üzerine 26 Şubat’ ta Utsiev Ruslan kafasına 3 kurşun sıkılarak evinde öldürülüyor. İki gün sonra ise kardeşi Nazarbek’ i de öldürüyorlar.

Mahkeme kayıtlarına göre cinayeti işleyen Martirosyan ve Ter-Petrosyan cesetleri şehir dışındaki evlerine götürmeye çalışmışlar. Fakat komşuları şüphelenerek polise olayı ihbar etmişler. Polis hemen katilleri yakaladı ve peşi sıra büyük yankı uyandıran mahkeme  aşamasına  geçildi. Cinayetlerle ilgisi olan herkesin suçu ispatlandı, hatta bu kişilerin Rus istihbaratına çalıştıkları da. İlginçtir ki Martirosyan yargılanma gününe kadar yaşayamadı. Tek kişilik hücresinde asılmış olarak bulundu. Bu olayı kimileri KGB ile bağdaştırdı kimileri de Çeçenlerin intikam aldığını ileri sürdü. Bir sene sonra ise Ter-Petrosyan’ın eşi Amison Ponting’in ablası Londra yakınlarında kimliği belirsiz kişiler tarafından dört el ateş edilerek öldürülen Karen Rid bulundu. Bazı yayınlara göre bu da Çeçenlerin bir intikamıydı: «Bu Amison’ a bir hediyeydi, hapishanede tek kişilik hücresinde ölene kadar kalacak eşinin ve suçsuz ablasının haline saçları ağırana kadar ağlasın diye.». Ter-Petrosyan ise müebbet hapis cezasına çarptırıldı ancak ondan öç alınması da sadece zaman meselesidir. Nerede ve ne zaman olursa olsun, Çeçenlere el kaldıranların çoğunun sonu böyle olur. Eğer halen yaşıyorsa Aşot Sarkisyan da kendisini almaya gelecek misafirleri beklemeli. Rusların ipiyle gezen insanların durumu işte böle trajiktir. Ruslarla işbirliği kuranların geçmişteki ve gelecekteki durumu böyleydi, böyledir ve böyle olacaktır.

1993 yılı Nisan ayı başlarında Çeçen Cumhuriyeti İchkeria Devlet Başkanı Cohar Dudaev “İç savaş kahramanı Pavel Musorov” adı verilen bir sokağının adını “Utsiev Kardeşler Sokağı” olarak değiştiren kanunu imzalamıştır.

Çeçenya böyle cesaret dolu insanların hareketleriyle ayakta durmak ve ilelebed sömürge olmaktan kurtulmak için adım adım ilerliyor bunun için çaba sarfediyor. Bunu başaracağına ve bu zorlu yolculuktaki kayıpların boşa gitmeyeceğine hiç şüphe yoktur. Utsievler hiç bir geri adım atmamışlardı, tehditlerden yılmamışlardı, kendilerini feda ederek insani nefret taşıyan dünya sistemine kafa tutmuşlardı ve karşılık vermişlerdi.

Data Tutashina