DİEGHASTA
Dieghasta, Dieghasta.
Âzalliexh düyna
Xho hallak ya ghiertaču
Qhizaču nicqhana yöxhdüoxhal lättaš,
Baqqhašca xhañ lämniy ōganaš nisdieš,
Turpala bäxnaču xhañ Ќentiy döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Evxhanna biezariy bjära ca xhovsaluš,
Şovdani byärgaš xhiysarna ċanluš,
Kiyra ċex yōxučõxh sa sirla lättõ
Xhayñ nicqh biellaču yojariyñ döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Dolluču dāxariexh özda yüqh yixkina,
nābaran qüolaxa xhūna sa gatdieš,
šayñ bēriyñ vuoniexh a sa dajar dōcuš,
xhūna xiexh lättanču qhüonaxiyñ döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Nücqhala xhüox däxna dünienčüoxh daržiyna,
xhañ lattax barz xillačiex xhüogaš,
bart xattar dicdiella xho Dēlie yüoxuš,
ēxarta dirzinču xhañ bēriyñ döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Āzalliexh Dāla šā vayñ dünie qölliča
stiglanaš, lattanaš hittina välča
düniena jālamaš nisdina lattó
dinaču leqaču xhañ lämni döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Märšaču büysanna lāmanan tarxanaš
Šovdani muqhamiexh oylanie tiexkaš,
ēqanõ šieñ Ќorni yoxyeču xēnaxh
xhañ ghēnaš xöstaču tinalli döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Dēlan šieñ purbanca malxõ de dõladieš
Adamiyñ, āqarõyñ ghan-nābarš xāduoš
Xhañ lämni berdaškaxh, šaxharaškaxh bižina
Bõda djatottuču serlõnan döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Zingatiyñ dāxara a mēxala lērina,
Ēqanan baqhó a tidamie iecna,
Maršuonca nisdina, niysuonca dustuš,
Txañ dayša qöllinču ghilliqi döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Xhāša-da rēza va ċe qierčax lattayieš,
Dēla šā rēza va jamālaš lielóš,
dā-nānuoy rēza bañ düozalxuoy qiabieš,
xhañ berkat lardinču husami döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Mostaghčuo qu lattaxh dāxa ca ditiča,
Marxašlaxh däxna a sa märša lattó,
Ţulgašlaxh däxna a duog kura lattó
yinaču leqaču xhañ bjavniyñ döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Dēla cxha’ viničiy lāmazaş diebada,
elča baqh vinačiy oylanaš qāba,
xhañ lämnaš sirlaču žamjatie qayqa
dinaču döxxharču mäždigan döxha.
Dieghasta, Dieghasta.
Vāla dā vōcuš xho bjarzyiella xhiyzaču,
xhañ Ќentiy üoguču döxnaču diynaxh,
xhāramču šayñ ricqhanax qhüoxkaš,
txañ nānuoy qhina bölxaču diynaxh
Dāla laryoyla xho txañ nāna Dieghasta! |
DAĞISTAN*
Dağıstan, Dağıstan.
Ezelden beri, seni helāk etmeye çalışan,
zālim gücün karşısında göğüs göğüse vuruşarak,
her bir doruğunu sırtlarına yüklenen
ve yiğitçene ömür süren evlatlarının hürmetine
Dağıstan, gönül verdiğine utancından bakamayıp,
gözlerini berrak pınarlarına diktikçe arınan,
içi kavruldukça direncini canlı tutan
sana destek veren genç kızlarının hürmetine.
Kuşandığı silahlarını ömrünce bırakmayan,
huzursuz gecelerde üzüntünle dertlenen
vurulup, vuruşup düşse bile durmak nedir bilmeyen
sana can feda eyleyen çocuklarının hürmetine, Dağıstan.
Zorbalık yoluyla senden sökülüp dünyanın dört bir yanına savrulan,
yığınlarca şehidinin tepelerce toprağına hasret çekerek,
barışı tadamadan, seni Allah’tan dileye dileye
hasretini çeke çeke göçüp gitmiş çocuklarının hürmetine.
Rabbi’l-ālemin ezelde seni yarattığında
yerleri ve gökleri yerli yerine oturttuğunda
Küre-i arzı sağlam zeminde tutmak için
yüksek dağlarını halketmesinin hürmetine, Dağıstan.
Sükūn dolu gecelerde dağlarının yalçın kayalıklarında,
pınarlarının ılgıt ılgıt aktığı,
canavarın yavrusunu kucağında sımsıcak ısıttığı
ve tatlı uykularda güzel düşler gördüğün zamanlar
hürmetine, Dağıstan.
Allah’ın dileğiyle güneşin gündüzü başlattığı,
sana ait insanlarla hayvanların uykudan uyandığı,
yalçın kayalıklarla kentlerinde canlanmanın başladığı
gecelerin bitip tan vaktinin ağardığı zamanlar
hürmetine, Dağıstan.
Karıncanın yaşamasını değer kabul eden,
hayvan haklarına saygı gösteren
barışı düzenleyerek ve hak üzere tartı koyan
atalarımızın yerleştirdiği düzen hürmetine, Dağıstan.
Konuk gelirse diye ocağını hiçbir zaman söndürmeyen,
amellerini Allah rızası için yapan
anaya babaya bağlı evlat-ıyal yetiştiren
bereketle koruduğun sıcak hāne hürmetine, Dağıstan.
Dağıstan, düşman senin topraklarında insan hakkı tanımadığında,
özgür yaşamak için bulutlara kadar yükselen
ve onurunu korumak uğruna taşlar üstünde bile
sana inşa olunan yüksek kuleler hürmetine, Dağıstan.
Allah’ın birliğine şehadet için üst üste namazlar kılınan
resūlünü tasdikle içinde huşūya varılan,
dağlarındaki nur yüzlü insanları çağırmak için
minaresinde ezan okunan
o ilk inşa olunmuş cami hürmetine, Dağıstan.
Seni koruyacak evladın kalmadığında ve bunaldığın zamanda
çocukların birer birer düşüp o felāket günü gelip çattığında
vebalini kabullenip sorumluluğunu yürütemedikleri için
kendilerini suçlayarak ağlaşan analarımız hürmetine, Dağıstan,
ey anamız Dağıstan, seni Rabb’ım korusun, korusun seni Rabb’ım!
(Çev. Tarık Cemal Kutlu)
*) Dağıstan kelimesi burada doğrudan doğruya Çečenya’yı kapsayan, Dağıstan’ı da ičine alan umumî bir coğrafî bölgeyi kasteden anlamda kullanılmaktadır. (Ç. N.) |
NOXČİYČÖ, LATTA XHO!
Bettasa sxhaqiyti ezar šo xhalxa
Qietaš ma-xillara — ghayghanie cxhalxa.
Adamaš ču dirzi ezar šo xhalxa
Dörzuš ma-xillara — dāxa ya qalxa.
Noxčiyčö, latta xho serluonan huordax,
Ezar šo dälča a yāxa ca Ќorduoš.
Mostagha vōghur vu — düsur du dertaš
Düsur du xhañ laqie oylanie bierdaš
Xhāša-da vōghur vu — yüsur yu marzó,
İ marzõ yelxayo xhañ lōmaxh barzó,
Ghēlašna, ghierghaču kuraču saynó,
Ċe yōcču koša ţe dällaču staynó;
İ marzõ yelxuoš du sañ hōra duoš a,
Xhañ dató nieqhaó a, momsariyñ buos a.
Noxčiyčüo, latta xho serluonan huordax,
Ezar šo dälča a yāxa ca Ќorduoš.
So quzaxh vina vu, tiynalliñ Ќorgiexh
Xhañ sina tiyžaču qoqanan Ќorni.
Pien bōcču husumiexh, txov bōcču qerčaxh
Dā vōcuš qiana so xhañ ċarax xherčaš
Xhañ bjavniyñ xiercaršlaxh bēsa xal sanna,
Xhañ serló tergalyañ ma diezna sañ a
Xhañ stiglaxh ärzunan moxh sanna šiyla
So a djavovr vu cqha tiynalliexh iyna.
Noxčiyčüo, latta xho serluonan huordax,
Ezar šo dälča a yāxa ca Ќorduoš.
Txo devlla djaghūr du — düsur du dešnaš,
Düsur du xhañ xaza, xhañ özda kešnaš,
Buc yōlu, buc yüzu oylanie bärznaš.
Vüodučun, vōghučun dojaniyñ äznaš;
Xhañ xercarš yüsur yu, dā vōcuš vielxa,
Düsur du xhañ stiglaxh ärzunun xielxarš,
Yüsur yu nazmanaš, zikariyñ šovqhaš,
Yüsur yu txañ dagaliecamiyñ ovqharš.
Noxčiyčüo, latta xho serluonan huordax,
Ezar šo dälča a yāxa ca Ќorduoš. |
ÇEÇENYA, YAŞA SONSUZA KADAR!
Ay ışığı değdi nice bin yıl evveli
Işıdı ya, kaygı verdi yalnızca.
İnsanlar toplanmıştı o elest meclisinde
Hayatı ve rıhleti tatmak için.
Işıklar deryasında var olasın Çeçenya,
Bıkmadan yaşayasın sonsuz bin yıllar daha.
Düşman gelir — dertleri yükleyince
Dalar düşüncelere, derin dik yamaçların.
Hani konuklar gelir, haz bırakır ya geride:
O hazzı söyleşir dağlarındaki kurtların,
Marallara kükreyen heybetli geyiklerin
Ve meçhul mezar üstünde yükselen akçaağacın;
O tadı anar benim de her sözcüğüm, anlatır aralıksız,
Sonsuzluğa uzanan gümüşsü yollarını.
Işıklar deryasında var olasın Çeçenya,
Bıkmadan yaşayasın sonsuz bin yıllar daha.
Burada doğdum, ıssız derinliklerinde,
Bendim bağrına sığınan bir güvercin yavrusu.
Duvarsız bir hânede, çatısız bir ocakta
Yetim büyüdüm, ısındım senin kucağında sıcacık.
Yıkık kulelerindeki yaban sarılganı gibi
İstedim ışığını ben de özümlemeyi,
Semânda dolaşan kartalın attığı soğuk çığlık misali
Günü gelir, benim de soğuk cesedim tadar elbet eceli.
Işıklar deryasında var olasın Çeçenya,
Bıkmadan yaşayasın sonsuz bin yıllar daha
Bizler göçer gideriz – kalır anlatılanlar
Kalır geriye güzel, o soylu mezarların.
Senin uhrevî tümseklerinde yaban otları büyüdüğünde,
Göz yaşı dökecek kimsesi kalmayan sahipsiz,
Taşları yıkık kabirlerde yatanlar için
Gelip geçenlerin dua ettikleri fısıltılarla,
Ve semânda kanat çırpan kartalın dansıyla
Aşkla okunan şiirler, şevkle söylenen sözler
Ve içimizde küllenen anılar kalır geriye.
Işıklar deryasında var olasın Çeçenya,
Bıkmadan yaşayasın sonsuz bin yıllar daha.
Çev. Tarık Cemal Kutlu |
