DADİ-YURT’UN ELDEN ÇIKIŞI DESTANI
Borazanlar üflendi, beyaz asker toplandı
Trampetler çalındı, (asker) yola dizildi.
Gürcü Ortam öne geçti ve hareket başladı…
Gürcü Ortam giderek ulaştı
Dâdi-Yurt auluna.
Tan ağarmaya yakın yıldızlar kaybolurken,
Kuşluk vaktinde kuşlar cıvıldaşmaya başladığı zaman,
O Gürcü Ortam tam üç kat kuşattı
Dâdi-Yurt aulunu.
Anasının serdiği yumuşacık yatağında
Bahadır oğlu Müstarg da mışıl mışıl uyumaktaydı.
Camiin minarsinden sala sesi duyuldu
Bahadar oğlu Müstarg söylenmeye başladı:
- Bu da neyin nesi beni doğuran anam
Daha tan ağarmamışken, güneş vakte girmemişken
Sela sesi gelmekte o yüksek minareden!
Çık da bir bak hele anacığım nedir bunun hikmeti?
Oğlunun isteğiyle anası dışarı çıktı, kulak verdi etrafa;
Harmanlığa üşüşen tarla kargaları misali
Bataklığı doldurmuş üvez sürüsü gibi
Dâdi-Yurt aulunun üç kat kuşatılmış olduğunu anladı.
Oğul anası hızla içeri daldı:
- Oğul, doğrusu, bugün felâketle karşılaştığımız bir gündür
(Düşman) Dâdi-Yurt aulunu üç kat kuşatmış bulunmaktadır.
Camiin minaresinde bunun için selâ verilmektedir.
Kalk oğul, (davran hele yerinden)!
Bu felâket günü onurlu günler içindir
Yılın dokuz ayında karnımda taşıdığım,
Sonra bugünlere yetirdiğim
Karnı tok aladoğan gibi uyku bastıradururken
Dirseğimi beşik çubuğuna yaslayarak (geceler boyu)
emzirdiğim oğul,
Düşmanın aulu ele geçirmek istediği bu günde
geri adım atarsan
Ak sütümü domuz kanı misali sana haram kılarım!
O felâket sabahı Bahadır’ın oğlu Müstarg,
İki elini arkaya destek yapıp
Böğründen vurulup al kanlara bulanmış bir canavar misali
Yerinden sıçrayıverdi.
Kendisini doğuran anasıyla helâlleşip vedalaştı
Tiersmaymal ince kılıcını kuşandı.
Sekiz yivli mâcar tabancasını elinde oynatarak
Aulun orta yerinde yapılmış olan camie vardı
ve Bahadır oğlu Müstarg alanın orta yerine dineldi.
-Bu ne kadar kötü bir gün ey Bahadır oğlu Müstarg!
Diyerek yanında yetiverdi ‘Ämar kızı Zâza.
Başlayan kanlı savaş öğlene ulaşınca
Çitlerin kenarlarına sinerek titreşmekte olan,
Kocalarının yakın akrabalarının adlarını çıkarmaktan utanan
Yeni evli o taze gelinler,
Koca akrabaları devrildikçe artık adlarını çığrışarak
bağrışmakta idiler
Yaşanan o felâket sabahında.
-Dinle hele ‘Ämar kızı Zâza, bir çift sözüm var sana,
bu felâket sabahı;
Diye söze başladı Bahadır oğlu Müstarg:
Konuklar için yapılmış olan karşı odada,
Siz baş köşede biz de yanıbaşınızda otururken
Üzüm karası gözlerine döndürüp, bana bakman için
Kaş altından işmar ettiğim zaman, sanırdın ki gözlerin
hep hüzünlü kalacak
Baksana ‘Ämar kızı Zâza bugün,
Bugün bu felâket gününde yiğit kimmiş göreceksin
Diye (düşmana karşı) içi öfkeyle dolu olan
Bahadır’ın yiğit oğlu Müstarg kılıç elinde
düşman saflarına dalıverdi.
‘Ämar kızı Zâza da kocamışların toplandığı meydanda
Esaslı bir düğün kurdu.
Barut dumanından dinlenmeye vakit bulamadan,
Atılan mermilerden göz açmaya hiç mi hiç vakit yokken
Dâdi-Yurtlular da başladılar savaşa.
Amansız savaş öğlene varınca
Acımasız düşman (kolları) birbirine kavuştu
Gürcü Ortam o zaman söylenmeye başladı:
Gençleri savaşa kışkırtan ‘Ämar kızı Zâza’dır
Topların namlusunu minareye çevirip uçurun,
Diyerek ateşlenen topun güllesiyle ‘Ämar kızı devrildi…
İmparator askerinin çok fazla oluşundan,
Dâdi-Yurtluların az mı az oluşundan
Allah’ın bir tek canlısı kurtulmadan
O felâket gününde Dâdi-Yurtlular
Katledildiler, yakıldılar, yok edildiler
Çev. Tarık Cemal Kutlu

---

DÂDİN-YURT YAQQARAN İLLİ
Gôma zurma va leqna, khayn eskar guldina
Yüozan vota va töxna i novqha nisdina,
Şâ vuolavelira i Gürzhiyn va Ortam.
Şâ vüodaş ma qêçir i Gürzhiyn va Ortam,
Cu Dâdin va yürta.
Saxülu siedarçiy üduçu va xênaxh,
Jüyranna olxazarş diekaçu va xênaxh
Qolxa guo lêcira cu Gürzhiyn Ortama
Cu Dâdin va yürtan
Şieñ nânas billinçu khêdaçu cu mettaxh
Nâbarna vizhnêra Bahadaran va Müstarg.
Salt düllu ma xezir cu leqçu mezhdigiexh.
Thaqqa lieñ ma vêlir Bahadaran i Müstarg
Hara huñ du va tiexha so vina sañ bâba?
Jüyranna malx qietta, malx lôcu xan yâcara;
Salt düllu xeza sûna cu leqaçu mäzhdigiexh.
Ârayâliy laduoghaxha, so vina sañ nâna.
Ârayälla ladüyghar khant vinçu va nânas:
Xhättarşna guo läcna çovkarçiy va sanna,
Üşalna guo läcna küysa erz va sanna,
Qolxa guo läcna ma kariyr cu Dâdiyn va yürtan
Xhävzina çuyaxar khant vina va nâna
Järzha de du hara, as vina sañ khant
Qolxa guo ma läcna cu Dâdin va yürtan
Salt dülluş ma lätta cu yürtan mezhdigiexh
Xho vizhiy ma jilla, as vina sañ khant;
Yöxna jüyrie yu hara yaxh yolçu khentaşna.
Şeran iss battaxh sayñ kiyraxh lieliyna
Qu xazçu düniençu väqqina,
Düzna küjra va sanna nâbarna va tiejaş,
Âganan va ghozh thiexh pxhärsan duol va tüssuş
As xhûna baiyna i xhêna khayn qâça
Xhaqiyn chiy va sanna xhâram biñ as xhûna,
Yurt yoqquçu qu diynaxh xho tieşxa va xilaxh.
Sin metta tuop qietta chieñ êqa va sanna,
Thiexha şi küg va tüoxna, şâ xhala iqqira
Bahadaran i Müstarg yöxnaçu jüyranna.
Özdaçu şieñ diegha theman bedar yierziyna
Şâ vina şieñ nâna qhinthiyra yäqqina
Tiersamaymal dutqha tur pxhärsa khel va läcna
Barh sônan va mâzhar şâ karaxh lovzayieş
Yürta yuqqhie dinaçu ruzbanan mäzdigie
Şâ vaxna hüottira Bahadaran i Müstarg.
Yöxna jüyrie yuq hara, Bahadaran va Müstarg.
Bôxuş cunna theyeir Jämaran va Zâza.
Buoliyna büqha thom delqhanga va bälça,
Cu kierta va yuxxiexh şeş xebaş ma lätta
Marzuoyn cheraş va qôbu i evxhie nesariy
Marzuoyn cheraş va yôxuş, va qoyquş ma lätta
Yöxna jüyrie xiliqa qu Dâdiyn-Yürtxuoşna.
Ladûghuş xilaxha, Jämaran hay Zâza,
As deçu qhamêlie, yöxnaçu jüyrienca,
Bôxuş lieñ ma vêlir Bahadaran i Müstarg:
Xhêşaşna dinaçu cu düoxhal uotuo çuoxh
Şu bärççiexh va doluş, txo duxxiexh va doluş,
Chochqhamiyn bagara i buora şi bjärig
Sayga xhazhabie älla, as xhayga va älça
Müottura va xhûna, quölina büsur bu.
Taxana xhazhalaxh va Jämaran va Zâza,
Khant majra mila vu döxnaçu qu diynaxh,
Bôxuş yuqha ma vaxar Bahadaran i Müstarg
Däqqinçu türaca dagna dar va viella
Baqqiy nax gulluçu ma mäzhdagan maydanaxh
Lovzar dañ höttira Jämaran va Zâza,
Molxana khüranna sadojiyla va yôcuş,
Diettaçu doşana bjärg biella yiş yôcuş
Şäş lietañ bevlira i Dâdiy-Yürtaxuoj.
Buoliyna büqha thom delqhanga va bälça
Vovşaxqiyti, baxara, i qhiexxuoyn mostaghiy,
Lieñ vüyluş thehöttar i Gürzhiyn va Ortam:
İ khentiy lietuorag Jämaran Zâza yu,
Xhazhayay tuoxalaş yuoxaran va kurpal ruzbanan mäzhdigie.
Bôxaş töxna yuozhiyra Jämaran va Zâza.
Paççaxhan khayn eskar sov duqa xilarna,
İ Dâdi-Yürtaxuoy sov khezig xilarna,
Dêli âlañ va huma khelxhara ca dôluş,
Buoxiyna, bâgiyna, bay’ina djabêxir
İ Dâdi-Yürtaxuoy döxnaçu cu diynaxh.

Tweet