Çeçen kökenliler, göç ettikleri yerlere gruplar halinde yerleşerek geldikleri topraklardakine benzer köyler oluşturdular. Bu köyleri oluşturanlar genellikle Çeçenistan’ da aynı köyde bir arada yaşayan boylar ve akrabalar oldu. Yeni yerleşim yerlerine genellikle Çeçenistan’ dakine benzer adlar verdiler. Çeçenistan’ dakine benzer konutlar yaptılar.

Çardak kasabasında yaşayan Çeçenler Kafkas orijinli insanlar gibi, geldikleri bu coğrafyada dil bilmeyen, buraların örf ve adetlerini bilmeyen,buralarda devlet ve devlet hiyerarşisini çok fazla bilmeyen insanlar olarak, Anadolu’da hayatlarına başlamışlardır. Çok kısa zamanda tüm bu problemleri çözmüşler ve eğitimli bir toplum olmaya dönük büyük adımlar atmışlardır. Kendi toplumsal yapılanmalarını sağlamışlar ve diğer yerleşim birimler ile bağlantılarını çok kısa bir zamanda kurmuşlardır. Hatta çok enterasan bir olay olmuş; Adana ilini ziyarete gelen bir Alman Genareline tercümanlık yapan Çardak’lı bir Çeçenden bahsedilir. Bu hadiseyi bireysel örnek olarak görmek mümkün ama bunu bireyselliğin ötesine taşıyan, mesela ülkemizde Kurtuluş Savaşı gerçekleştiğinde Çerkez Ethem’in Çardak kasabasına geldiği, kasabada eli silah tutabilen ve seçkin asker olabilecek insanları topladığı (Tahmini 85 kişi) ve bunları sadece dördünün geri döne bildiği ve gerisini şehit olduğunu, örnek olarak verebiliriz. İçerisinde bulunulan devlet toplumla olan,o birlikteliklerini hangi düzeyde olduğunu bu örnekle de açıklanmıştır.

Çeçenistan’ daki kapalı köy yaşamı, göçten sonra yerleşilen köylerde de sürdürüldü. Bu kapalı köy yaşamı sayesinde Çeçenler uzun süre asimilasyona direndiler. Ancak özellikle kapitalizmin Türkiye’ de gelişmesi köyden kente göç olgusu, kitle iletişim araçlarının gelişmesi kaçınılmaz olarak Çardak’ ta yaşayan Çeçenleri de etkiledi. Çardak kasabasından şehirlere doğru bir akış yaşandı.

Şehirlere gidenlerin büyük bölümü kamu çalışanı, işçi, esnaf, öğrenci, iş adamı olurken çardak kasabası özelliğini kaybetti ve kasabada orta yaş ve yaşlı kuşaktan insanlar kaldı.

Çardak Kasabasından göç edenler, kasabayla ilişkilerini tamamen koparmış değildir. Her fırsatta kasabaya dönerek burada yaşamaya özel önem verilmektedir. Kentle ilişki kasabada yaşayan insanları etkilemekte ve yaşam biçimlerini özellikle giyim ve kuşamlarını belirgin olarak değiştirmektedir. Çeçenler içinde yaşadığı toplumlara çok rahatlıkla uyum sağlayabilen, entegrasyona girebilen, uyumlu toplum modeli oluşturabilen meziyetlere sahiptirler. Türkiye’de yaşayan Çeçenler,Ürdün’ de yaşayan Çeçenler ve Suriye’ de yaşayan Çeçenler, yaşadıkları topluma çok rahat uyum sağlamıştır.

Çardak kasabasında Çeçen kültürü diyebileceğimiz bir yerleşik değerler örgüsü vardır. Aile içinde halen anadil (Çeçence) konuşulmaktadır. Geleneksel yapının, kapalı köy yaşamında halen devam etmesinden dolayı, büyük aile yapısı, çocukların (öğrenim görmek veya çalışmak için) ayrılmasına rağmen varlığını devam ettirmektedir. Aile içinde yaşlı otoritesi ve statüsü korunmakta ve aile reisi konumundaki baba yönetim erkini elinde tutmaktadır. Ancak, sosyoekonomik gelişmeler sonucu geniş aile hızla çekirdek aile şekline dönüşmektedir. Bu durum, daha önceki aile ilişkilerini yeni baştan düzenleme gereği doğurmaktadır. Çeçenlerde toplumsal olaylarda paylaşımı ve dağıtımı isteyerek yapan ve bunda da çok başarılı olan, toplumsal bir olgu vardır.

Çeçenlerde toplumsal olaylara karar verebilen, hakem olabilme yeteneğinde olan bir ” Yaşlılar Meclisi ” vardır. (Téyiçkortd: Bilir kişi anlamınada gelir.) Cenaze sahibinin acısını dindirmek, düğün sahibinin düğününü canlandırmak gibi yardımlarda toplumu birleştirici bir özelliğe sahiptirler. Çeçen toplumunun diğer sosyal ve kültürel olaylarının, toplumun değerlerine uygun bir şekilde sürdürülmesine ön ayak olurlar ve bu anlamda denge unsuru anlamına gelirler. Civar köy ve kasabalarla ilgili her hangi bir olayda ( cenaze, düğün, vb.) kasabalıya bir anlamda ışık tutar, yol gösterirler. Dünyada Çeçenlerin yaşadığı tüm yerleşim birimlerinde ve Çardak Kasabasında da yaşlılar meclisi bulunmaktadır. Halen yaşatılan ve Çeçen toplumunu kendi özellikleri açısından dirayetli ve güçlü kılan yapılarının, vazgeçilmez temel taşlarından birisi de, bu yaşlılar meclisi ve onların toplumsal olaylardaki önderlik fonksiyonlarıdır. Yaşlılar Meclisinde bulunanlar, adı üzerinde yaşlılardan oluşur. Kasabada saygın, sülale büyüklerinden, belli meziyetleri olan kendine özgü bir şekilde seçilirler.

İbrahim ERDOĞAN