Çeçence – Türkçe – Latince Hayvan Adları
NOXČİÑ-TURKUOYÑ MÄTTANAŠKAXH DİYNATAN ĊERAŠ.
Tarık Cemal Kutlu
Āqa bad, y, ~ bedaš, y < ĀКХА БAД ♀
Anas platyryhnchos – Yaban ördeği veya Gürlü kuşu veya Yeşilbaş ördek (Suna); Wildente f; Fr. Canard sauvage; İng. Mallard, wild duck; Rs. Кряква.
Āqa cicig,-aš, d, d < ĀKXA ЦИЦИГ Felis lynx – Vaşak, Alm. Wildkatze f; Fr.-İng. lynx; Rs. Pысь.
Āqa njäna < ĀКХА НІАЬHA ♂ 1) Fastanus colchicus – Sülün; Alm. Fasan m; Rs. Фазан;
2) Tetrao urogallus – Çalı horozu; Alm. Auerhuhn m; Fr. coq de bruyère, tétras m; Rs. Глухарь.
Āqa stu, ~ stierčiy, b, d < ĀКХА CТУ ♂
Bos taurus primigenius – Yaban öküzü, Alm. Auerochs; Rs. Зубр.
Ārienaškara ärzū < ĀРИЭНАШКАРА АЬРЗУ Circus pygargus – Kır kartalı veya Bozkır doğanı veya Çayır doğanı.
A [АЬ]
Ärzū < АЬРЗУ Aquila – Kartal; Alm. Adler; Fr. Aigle; İng. Eagle; Rs. Opëл.
B [Б]
Bad , y, y < БАДAthya ferina – Ördek; Alm. Ente f; Fr. canard; İng. duck; Rs. Утка.
Baqh čhāra < Бакь чIāpa Trutta fario – Alabalık; Alm.
Forelle f; Fr. Truite; İng. Trout; Rs. Forel’/ Фopeль. ● жIаьлин
чIāpa > Žjälin čhāra Cobitis taenia – Balçık yiyen (Balık türü); Alm.Steinbeisser; Fr. Loche d’étang; İng. Lake loch; Rs. Вьюн.
Bayţa kuskaz d, d < БAЙTIA KУCKAЗ Diğer adı Bēca me’ < БĒЦА МЕЪ Lyrurus tetrix – Çayır tavuğu veya Yaban tavuğu veya Dağ tavuğu; Alm. Birkhuhn m; Fr. le tétras; Rs. Tетерев.
Bäccara xēnaќur < БАЬЦЦAРA XĒHAKIУP Picus viridis – Yeşil ağaçkakan; Alm. Grünspecht; Rs. Зеленый дятел.
Bäccara žjalin qhorg, d, d < БАЬЦЦAРA ЖIАЛИН КЬОРГ; Merops viridis – Yeşil arı kuşu; Alm. Bienenfresser (grün); Fr. Guépier vert; İng. Green beesater; Rs. Зеленая щурка.
Bēcañ me’ < БĒЦАH МЕЪ 1) Lyrurus tetrix – Çayır tavuğu (veya Yaban tavuğu veya Dağ tavuğu); Alm. Birkhuhn m; Rs. Тетерев
2)Coturnix coturnix – Bıldırcın klavuzu; Alm. Wachtel; Fr. Bruant; İng. Bunting; Rs. Дергач, Коростель.
Biešara xhōza, ~ ~ -rčiy, d, d < БẼШАРА XЬŌЗА Parus caerulens – Mavi baştankara; Alm. Blaumeise; Rs. Лазаревка.
Bõrz y, y < БÕРЗ Canis lupus – Kurt; Alm. Wolf m; Fr. loup vulgarie; İng. gray wolf; Rs. Boлк. ► берзан кIēза > berzan ќēza d, d Kurt eniği. Rs. вoлчонок.
● гила бõрз > gila buorz Çelimsiz kurt.
● cира бõрз > sira borz Boz kurt; Rs. cерый волк. ●
зуда бõрз ♀ > zuda bõrz ♀ zool. Canis lupus – Anaç kurt; Alm. Wolfin f; Rs.
Boлчица.
Boštuo ♂ y, y < БОШТÕ
1) Teke (Bir yaşında, kısırlaştırılmış olan).
2) Çebiç (Dokuz aylık oğlak) ; Alm. Hammel m; Rs. Годовалый колощëный козёл.
3) Koç Börša böxhig ♂ y; y < БОЬРШA БОЬХЬИГ
Oğlak (erkek); Alm. Zicklein n; Fr. chevreau; İng. kid; Rs. Koзлик, козëл.
Böxhig y, y < БОЬХЬИГ Oğlak; Alm. Zicklein n; Rs. Козлëнок
Buha < БУХІА
1) Bubo bubo – Gece kuşu veya Puhu kuşu; Alm. Uhu m; Fr. Grand duc; İng. Eagle owl; Rs. coвa, филин, cыч;
2) Athene nocthua – Baykuş ; Fr. la chouette, le hibou; Alm. Uhu m; Rs. coвa.►жима
бухIа > žima buha Otus scops – Cüce baykuş; Alm. Zwergohreule; Rs. домовой сыч.
Buölqhazar y, y < БÕЬЛКЬА3АР Cricetus cricetus – Cırlak sıçan; Alm. Hamster m; Fr. hamster; İng. hamster; Rs. Xomяк.
Büysanan mōqa xhōza < БУЬЙСАНАН МŌКХА ХЬŌЗA Caprimulgus europaeus – Çobanaldatan; Alm. Nachtschwalbe veya Ziegenmelker m; Fr. Enguolevent d’Europe; İng. Night jar; Rs. Козодой.
Ċ [ЦІ]
Ċieñ buos bolu pelikan < ЦІẼН БОС БОЛУ ПЕЛИКАН Kırmızı renkli pelikan; Rs. Розовый пеликан.
Ċieñkuogberg < ЦІẼHКÕГБЕРГ Tringa totanus – Kızıl bacak; Alm. Rotschenkel f; Rs. Травник.
Ċieñ ghirgha < ЦIẼH ГIИPГIA Milvus milvus – Kırmızı çaylak; Alm. Roter Milan; Rs. Kрacный коршун.
Ċik chik xhōza < ЦІИK ЦІИK XЬŌЗА Acrocephalus arundinaceus – Çil ardıcı veya Irmak ardıcı; Alm. Drosselrohrsängel; Rs. Камышовка
барсучок Ċir ċir xhōza < ЦІИР ЦІИР XЬŌЗА Luscinia megarhynchos – Bülbül; Alm. Nachtigall f; Rs. Coлoвeй
Ċoga lesto xin olxazar < ЦІОГА ЛECTO ХИН ОЛХАЗAP Tringa glareola – Çulluk (Kuyruksallayangillerden); Alm. Bruchwasserläufer; Rs. Перевозчик.
Č [Ч]
Ča y, y < Ча] Ursus – Ayı; Alm. Bär m; Fr. ours; İng. bear; Rs. мeдведь.
►бõра ча > buora ča Ursus arctos – Boz ayı; Alm. Braunbär; Fr. ours brun; İng. brown bear; Rs. Бурый медведь.
Čābaq čhāra b, d < ЧĀБАКХ ЧІĀРА Abramis brama – Çapak balığı; Alm. (Blei) Brachsen; Fr. brème coummaune; İng. bream; Rs. Лещ, вобла.
Čabuorz y, y < ЧАБOРЗ Hyaena – Sırtlan; Alm. Hyäne f; Fr. hyéna; İng. hyena; Rs. Гиена.
Čāghalq y, y < ЧĀГIАЛKX Canis aureus – Çakal; Alm. Schakal m; Fr. chacal; İng. asiatic jackal; Rs. Шакал.
Čaytaj y, y < ЧАЙТАІ Ayı yavrusu; Alm. junger Bär; Rs. Медвеженок.
Čovka < ЧOBKA Coloeus monedula – Ekin kargası (veya Gök karga veya Küçük karga); Dohle f; Fr. grolle, le freux; İng. rook; Rs. Гaлка.
ČH [ЧІ]
Čhieghag < ЧIẼГIAГ Bk.
Qhorza qhig < КЬОРЗА KЬИГ.
Čhieghardig < ЧІГẼГІАPДИГ Hirunda rustica – Kırlangıç; Alm. Schwalba f; Rs. Ласточка.
D [Д]
Darta Aquila heliaca; Şah kartal (Bersanov, Xozha Axhmad Vayñ maxkara aqaruoy a, olxazarš a, Groznıy, 1992); Königsadler m; Rs. Беркут. [Diğer
Çeçence kaynaklarda ise:] 2) Otis tarda – Büyük toy kuşu; Alm. Grosstrappe; Fr. Outarda; İng. Bustard; Rs. Дрофa.
Durgli < ДУРГЛИ Riparia riparia – Kum kırlangıcı; Alm. Uferechwalbe f; Rs. Стриж. [Diğer bir ad da Sağan’dır]
E [Э]
Erzaškara cicig, ~ ~ -aš, d, d < ЭPЗAШKAPA ЦИЦИГ Sazlık yaban kedisi; Rs. Камышовый кот.
GH [ГІ]
Ghamaran pxhāgal < ГIАMAPAH ПХЬĀГАЛ Bk.
Lättan pxhāgal < ЛАЬTTAH ПХЬĀГАЛ. Ghiela < ГIẼЛA Dama dama – Ala geyik; Alm. Damhirsch; İng. Fallow-deer, doe; Rs. Лань, Mapaл.
Ghirgha < ГIИPГIA Falco tinnunculus – Kerkenez; Alm Turmfalke; Fr. Crécelle; İng. Kestrel; Rs. Oбыкновенная пустельга; capыч; яастреб; тетеревятник;
Ghurghaz < ГIУPГIAЗ Cignus cignus – Ötücü kuğu kuşu; Alm. Singschwan; Rs. Лeбeдь.
H [XI]
Huttut < XIУTTУT Upopa epops – Hüthüt veya Çavuş kuşu; Alm. Wiedehopf; Udod / Удод.
Hürċaldig < XIУЬPЦІАЛДИГ Motacilla alba – Kuyruk sallayan; Alm. Bachstelze f; Rs. Tpясогзка.
J [І]
Järzha āqa bad, y, y < IАЬPЖA ĀКХА БAД Siyah yaban ördeği; Rs. Черная кряква.
Järzha ärzū < IАЬPЖA АЬРЗУ; Aegypius monachus – Siyah akbaba veya Esmer akbaba; Alm. Mönchsgeier; Rs. Бopoдaч, ,Чëрный гриф.
Järzha ghirgha < IАЬPЖA ГIИPГIA Milvus migrans – Kara çaylak; Alm. Schwarzer Milan; Rs. Черный коршун.
Järzha kuorta bolu sielasata < IАЬPЖA KÕРTA БOЛУ CẼЛACATA Karabaşlı sarıasma (Karabaşlı sarıcık) veya Karabaşlı incir kuşu.
Järzha xhōza < IAЬPЖА XЬŌЗА Turdus merula – Kara ardıç kuşu (Karatavukgillerden); Alm. Schwarzdrossel (= Amsel); Rs. Чëрный дрозд.
K [K]
Kiečal qoqa < KEЧAЛ KXOKXA 1) Streptopelia decaocto – Tahtalı güvercin; Alm. Türkentaube; Rs. Вяхир; 2) Columba palumbus – Gerdanlı güvercin; Alm. Ringeltaube; Rs. Витютень.
Kukmjäv < КУКМІАЬВ Athene postua – Kukumav; Alm. Kauz m; Rs. Cыч.
Küyra < KУЬЙРА¹ Accipiter gentilis, Accipiter nisus – Atmaca, Aladoğan, Sarıç; Rs. Capыч, Яастреб, Тетеревятник
Küyra < KУЬЙРА² Falco tinnunculus; Kerkenez; Alm Turmfalke; Fr. Crécelle; İng. Kestrel; Rs. яастреб; тетеревятник; oбыкновенная пустельга. ► жима
куьйра > Žima küyra Falco aesalon; Falco minor – Boz doğan; Rs. тювик. ●кьõрза
куьйра > Qhõrza küyra Falco peregrinus – Alaca doğan; Alm. Wanderfalke; Rs. малый перепелятник. ● кIaйн
куьйра > Ќayñ küyra Circus pygargus – Akdoğan; Alm. Wiesenweihe; Rs.cтепной лунь.
Ќ [KI]
Ќayñ ċoga dolu ärzū < КІАЙН ЦІОГА ДОЛУ АЬРЗУ Haliaëtus albicilla – Beyaz kuyruklu kartal; Alm. Seeadler; Rs. Opeл белохвост.
Ќayñ hürċàldig < KIAЙH XIУЬPЦІÀЛДИГ Beyaz kuyruk sallayan veya Beyaz çobanaldatan; Alm. Bachstelze f; Rs. Белая трясогузка.
Ќayn kuorta bolu ärzū < КІАЙН KÕРTA БOЛУ АЬРЗУ Ak başlı kartal; Rs. Сип
белоголовый. Ќayñ küyra < КІАЙН КУЬЙРА Circus pygargus – Kır kartalı veya Bozkır doğanı; Alm. Wiesenweihe; Rs. Степной лунь. Ќayñ lag dolu xin olxazar, Beyaz gerdanlı (boyunlu) yağmur kuşu; Rs. Maлый зуек.
Ќayñ pxhāgal < КІАЙН ПХЬĀГАЛ Lepus timidus – Kar tavşanı; Alm. Schneehase m; Rs. Заяц.
Ќayñ qhig < КІАЙН KЬИГ Beyaz saksağan; Alm. Elster f; Rs. Белая ворона.
Ќuž bolu xhōza < KIУЖ БОЛУ ХЬŌЗА Wanellus wanellus – Kız kuşu veya Tavusçuk kuşu; Alm. Kiebitz m; Rs. Чибис.
L [Л]
Lättan pxhāgal < ЛАЬTTAH ПХЬĀГАЛ Dipus sagitta – Tarla faresi; Alm. Springmaus f; Rs. Тушканчик.
Läxharčiy dou ärzū < ЛАЬХЬАРЧИЙ ДOУ АЬРЗУ, Circaëtus gallicus – Yılan kartalı, Alm. Schlangenadler; Rs. Змееяд
Leča < ЛЕЧА Falco – Doğan veya şahin; Alm. Falke m; Rs. Coкoл. Leqh < ЛЕКЬ Coturnix coturnix – Bıldırcın; Alm. Wachtel f; Fr. la caille; İng. quail; Rs. Перепел.
Lergaš dolu žima buha < ЛЕРГАШ ДОЛУ ЖИМА БУХІА Asio flammeus – Kulaklı küçük baykuş; Alm. Sumpfokreulen; Rs. Cплюшка.
Lū < ЛУ. Capreolus capreolus – Karaca; Alm. Reh n; Rs. Kосуля.
M [M]
Maqqal < MAKKXAЛ. Milvus – Çaylak; Alm. Weich m; Fr. Milan; İng. Kite; Rs. Коршун.
Masar < MACAP. Rupicapra rupicapra – Tecen veya Dağ keçisi; Alm. Gemse f; Rs. Cepнa.
Maž yolu ärzū < МАЖ ЙОЛУ АЬРЗУ Gypaëtus barbatus – Sakallı akbaba; Alm. Bartgeier; Rs. Борогач.
Mōqa āqa bad < МŌКХА ĀКХА БAД Alaca yaban ördeği; Rs. Серая утка.
Mōqa āqa ghaz < МŌКХА ĀКХА ГІАЗ Alaca yaban kazı; Rs. Серый гусь.
Mōqa xin olxazar < МŌКХА XИH OЛXA3AP Porphyrio porphyrio – Alaca yağmur kuşu; Alm. Purpurhuhn; Rs. Aвдотка.
Mōža besnieš yolu ärzū < МŌЖA БЕСНẼШ ЙОЛУ АЬРЗУ Neopfran pecuopterus – Sarı yanaklı akbaba; Alm. Schmutzgeier m; Rs. Стервятник.
Mōža ţüska yolu ärzū < МŌЖA ТІУЬСКА ЙОЛУ АЬРЗУ Sarı sivri tepeli kartal; Rs. Moгильник.
N [Н]
Nal < HAЛ Sus scrofa – Yaban domuzu; Alm. Wildschwein, İng. wild boar; Rs. Дикий кабaн.
Njävla < НІАЬВЛА Alauda arvensis – Tarla kuşu diğer adları: Toygar, Turgay, Çayır kuşu, Çekiç kuşu; Alm. Lerche; Fr. alouette percheuse; İng. skylark, crested lark; Rs. Жавopoнoк.
O [О]
Ottyoq < OTTЙОKX Cuculus canorus – Büyük guguk kuşu veya Sincabî guguk kuşu; Alm. Kuckuck m; Fr. le coucou; İng. cuckoo; Rs. Кукушка.
Q [КХ]
Qallaqh < KXAЛЛАКЬ Corvus corone cornix – Alaca karga; Alm. Nebelkrähe;
Fr. corneille; Rs. Bopoнa.
Qoqa < KXOKXA Columba – Güvercin; Alm. Taube f; Fr. le freux, grolle; İng. pigeon; Rs. Голубь.
Qor bjēlig < KXOP БІĒЛИГ, d, d, Muscicapa striata – Sinek yutan kuşu; Alm.
Granschnäpper; Maлая мухоловка.
QH [КЬ]
Qhig < KЬИГ Corvus corone cornix – Kara karga veya Leş kargası; Alm. Nebelkrähe; Fr.corbeau; İng. hooded crow; Rs. Грачь.
Qhora kuotam < КЬОРА КÕТАМ Tetraogallus caucasicus – Kafkas çalı horozu; Alm. Königshuhn, Auerhuhn; Fr. coq de bruyere; Rs. Глухарь.
Qhor qoqa < КЬОР KXOKXA Streptopelia turtur – Kumru; Alm. Turteltaube; Fr. tourterelle; İng. turtledove, dove; Rs. Горлица.
Qhõrza küyra < КЬÕРЗА КУЬЙРА Falco peregrinus – Alaca doğan; Alm. Wanderfalke; İng. pregrine falcon; Rs. Μалый перепелятник.
Qhõrza qhig < КЬÕРЗА KЬИГ Pica pica – Saksağan –küçük- ; Alm. Elster f; Fr. la pie; İng. magpie; Rs. Copoкa.
Qhõrza xēnaќur < КЬÕРЗА XĒHAKIУP Dendrocopos major – Alaca ağaçkakan veya Büyük alaca ağaçkakan; Alm. Bundspecht m; Rs. Пecтрый дятел.
S [С]
Saygaq < САЙГАК Saiga tatrica – Alm. Saiga; Rs. Сайгак.
Sielasat < CẼЛАCAT Oriolus oriolus – Sarıasma kuşu; Alm. Pirol m; Fr. le loriot; İng. oriole; Rs. Иволга.
Süylin čhieghag < СУЬЙЛИН ЧІẼГІАГGarrulus glandarius – Ala karga; Alm. Eichelhäher; İng. spotted crow; Rs . Coйка.
Š [Ш]
Šalxa sadojurš çkl. y < ШАЛХА САДОІУРШ Amphibia – Amfibiler.
Šārolg , y, y < ШĀРОЛГ haş. Kulağa kaçan.
Šatqha, b, d < ШАТКЬА] Gelincik; diğer adı Дингад.
Šatqham , b, d < ШАТКЬАМ Anguis fragilis – Köryılan (Kahverengi) ; Alm. Blindschleiche f; Fr. Typhlops; Blind snake; Rs. Медяница.
Šayţanan din y, y < ШАЙТІАНАН ДИН Libellula deprassa – Kız böceği;
Alm. Plattbauch Libelle; Fr. libellule demoiselle; İng. dragonfiy, libellula, kimmer; Rs. Стрекоза.
Šayţanan govr, y, y < ШАЙТIАНАН Anaciridium aegyptium – Mısır çekirgesi; Alm. Heupferd n; Fr. criquet egypten; İng. Egyptian migratory locust; Rs. Koбылка.
Šēra , y, y < ШĒРА] Ligia oceanica – Tespih böceği; Alm. Klippenassel; Fr. le cloporte, le porcellion; İng. wood louse; Rs. Мокрица.
Šoršal < ШОРШАЛ Turdus piloris – Ardıç kuşu (Karatavukgillerden); Alm. Wacholderdrossel; Fr. le merle; İng. fieldfare, ousel, thrush; Rs. Дрозд, Cиняя птиц
Šovdanan bad,y y < ШОВДАНАН БAД Gallinago gallinago – Su çulluğu; Alm. Schnepfe f; Fr. becassine des marais; İng. Snipe; Rs. Кулик.
Šov dieñ läxha, b, d < ШОВ ДẼH ЛАЬХЬА Crotalus horridus – Çıngıraklı yılan; Alm. Klapperschlange; İng. rattler, rattlesnake; Rs. Гремучая змея.
Šuo, y, y ♀ < ШÕ ♀ Rupicapra rupicapra – Dağ keçisi (Tecen); Alm. Ziege f; Rs .Коза.
T [Т]
Tarsal,-ş, y, y < TAPCAЛ. Sciurus vulgaris – Sincap; Alm. Eichhorn n; Fr. Ecureuil; İng. Sqquirrel; Rs. Белка.
Tarš, d, d < TAPШ Av köpeği; Fr. Chien de chasse; İng. Hunting dog; Rs. Oxoотничья собака.
Tieqarg < ТẼКХАРГ [tieqargan, tieqarganna, tieqarguo, tieqargie, b veya y; çkl. tieqargaš, b] zool. Reptillia; Sürüngen; Fr. Reptilles; İng. Reptilles; Rs. Gadı / Гады.
Tieqa xhōza, d, d < TẼKXA XbŌЗA Certhia familiaris – Orman tırmaşık kuşu; Alm. Waldbaumläufer.
Tilla ghirgha < TИЛЛA ГIИPГIA. Neophron percnopterus, Vultur; Akbaba; Geier m; Çernıy grif / Чëрный гриф.
Tõ, b, d < ТÕ Toklu; (bir yaşını geçmiş koyun); Fr. Agne au age de moins d’un an; İng. Yearling lamb; Rs. Овца в возасте боле однога года.
Tuodaq , y, y < TÕДАКХ Tetrax tetrax – Küçük toy kuşu; Alm. Zwergtrappe Rs. Cтрепет.
Tušoli < ТУШОЛИ,
Tušuol kuotam y y < TУШÕЛ КÕТАМ Upopa epops – Hüthüt veya Çavuş kuşu; Alm. Wiedehopf; Rs. Kyкушка, Удод.
Ť [ТI]
Ťēmašderg d, d < ТІĒМАШДЕРГ Diptera – Kanatlı (-lar); Alm. geflügelt, Flügel; Rs. Крылатый.
Ţēmaš zerzanaš çkl. d < ТІĒМАШ ЗЕРЗАНАШ Neuroptera – Sinir kanatlılar; Alm. Netzflügler (pl.); Fr. tiscu nerveux; İng. neural tissue; Rs. Крылатый
Ťeman zingat d, d < ТІЕМАН ЗИНГАТ Culex pipiens – Ev sivrisineği; Alm. Gemeine Stechmücke; Fr. cousin commun; İng. house mosķ uito; Rs. Комар
(обыкновеный).
Ťulgan ghayrienaşkara xhōza < TIУЛГАН ГІAЙPẼHAШКАРA ХЬŌЗА. Saxicola torquata – Taş kuşu; Alm. Schwarzkehlchen; Rs. Kаменка.
ÜO [ОЬ]
Üopa,-naş, y, y < ÕЬПА. Talpa europaea; Köstebek; Maulwurf; Krot evropeyskiy (Obıknovennıy) / крот европейский (обыкновенный); 2) Cricetus cricetus; Hamster faresi eş anlamı Cırlak sıçan; Hamster m; Xomyak / Xomяк.
X [Х]
Xäštig y, y < XAЬШТИГ Lutra lutra; Su samuru; Alm. Otter; Fr. Loutre commune; İng. Common otter; Rs. Выдра
Xēnaќur y, y < XĒHAKIУP Picus – Ağaçkakan; Alm. Specht m; Fr. Pic; İng. woodpecker; Rs. Дятел. ► кьõрза
xēнaкІуp > Qhuorza xēnaќur: Dendrocopos major – Alaca ağaçkakan; Alm. Bundspecht m; Rs. Пecтрый дятел.
Xin bad y, y ХИН БАД] Gallinago gallinago – Su çulluğu. Bk. Šovdanan bad.
Xin čo b, d < ХИН ЧО] Nematoda – İplik kurdu; Alm. Fadenwurm m; Fr. Nematodes; İng. Nematoda; Rs. Волосатик.
Xin daxka b, d < XИH ДАХКА Ondatra zibethica – Su sıçanı; Alm. Bisamratte; Fr. rat, souris; İng. rat, mouse; Rs. Водяная кpыca.
Xin gezg y, y < ХИН ГЕЗГ Argyroncta aquatica – Su örümceği; Fr. Argyroncta; İng. Water spiter, water spinner; Rs. Бодяной паук.
Xin olxazar, d, d < ХИН ОЛХAЗAP 1) Rallus aquaticus; 2) Cinclus cinclus – 1) Yağmur kuşu; 2) Su karatavuğu; Alm Wasseralle; Wasserschmätzer; Fr. Cincle piongeur, merie d’ean; Rs. Поганыш, Оляпка.
Xin olxazarš çkl. d < ХИН ОЛХАЗАРШ Su kuşları (Perde ayaklılar); Alm. Wasservogel (pl.); Fr. palmipèdes; İng. palmipeds; Rs. Водоплавающие.
Xin xhōза d, d < XИН ХЬŌЗA Rallus aqiaticus – Su yelvesi; Alm. Wasseralle; Rs. Водоплавающая.
Xinža b, d < XИНЖА > Bit sirkesi; Alm. Niss f; Fr. pou nouvellement
XH [XЬ]
Xhargha, y, y < XЬАРГІA Corvus corax – Kuzgun veya Kara karga (İri olanı); Alm. Kolkrabe, Rs. Bopoн, Гaлкa.
Xharghalg y, y < ХЬАРГІАЛГ] Kuzgun yavrusu; Alm. kleine (junge) Dohle; Rs. Галчонок, галчата.
Xhünan āqa cicig, -aš, d, d < XЬУЬНАН ĀKXA ЦИЦИГ Felis silvestris – Orman yaban kedisi; Alm. Wildkatze; Rs. Лесной кот.
Xhünan xhōza, d, d < XIУЬHAH XЬŌЗА Turdus philomelos – Güzel sesli orman ardıç kuşu; Alm. Sing-drossel; Rs. Певчийдрозд.
Z [З]
Zingat d, d < ЗИНГАТ Messor semirufus – Karınca; Alm. Ameise f; Fr. fourmi; İng. ant; Rs. Rs. Mypaвeй.
Zjugarčiy you ghirgha d, d < ЗІУГАРЧИЙ ЙОУ ГIИPГIA Pernis aprivorus – Yaban arısı yiyen çaylak; Alm. Wespenbussard; Rs. Деоед.
Zu y, y < ЗУ >] zool. Erinaceus europaeus – Kirpi. Alm. Igel m ; Fr. herisson commun; İng. common hedgehog; Rs. Ëж.
Zuda buorz♀ y, y < ЗУДА БÕРЗ Bk. Бõрз.
Zuda ќēza ♀ d, d < ЗУДА КІĒЗA Enik; Alm. Hündchen n; Rs. Щенок.
Zjakardäxniy d, d < 3IAKAPДAЬXHИЙ Kümes hayvanları; Alm. Geflügel n; Fr. volaille; İng. fowl, poultry; Rs. Домашняя птица.
Zjūga y, y < ЗІУГА Vespa vulgaris -Yaban arısı; Alm. Wespe f; Fr. guepe; İng. wasp; Rs. Ocà.
Ž veya ZH [Ж]
Žaghžagha ♂ < ЖАГІЖАГІА Corvux corax – Kuzgun (İri olanı); Alm. olkrabe, Dohle f; Rs. Гaлкa.
Žima buha < ЖИМА БУХІА Otus scops – Küçük baykuş veya Cüce baykuş; Alm. Zwergohreule; Rs. Домовой сыч.
Žjälin čhāra b, d < ЖIаьлин чIāpa Cobitis taenia- Balçık yiyen (Balık türü); Alm.Steinbeisser; Fr. loche d’étang; İng. lake loch; Rs. Вьюн.
Žima küyra < ЖИМА КУЬЙРА 1-Falco minor; Küçük doğan; veya 2-Falco aesalon; Bozdoğan (= Cüce doğan); Rs. Тювик.
Žjalin Qhorg, d, d < ЖІАЛИН КЬОРГ Merops apiaster – Arı kuşu; Alm. Bienenfresser; Fr. guepier commun; İng. beeeater Rs. Щурка





