{"id":2162,"date":"2009-03-04T10:21:18","date_gmt":"2009-03-04T17:21:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?page_id=2162"},"modified":"2009-03-04T10:30:26","modified_gmt":"2009-03-04T17:30:26","slug":"kiyamet","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/kiyamet\/","title":{"rendered":"K\u0131yamet"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Kalkmak, dikilmek, ayaklanmak, do\u011frulmak ve dirilmek. \u0130slam inanc\u0131nda, evrenin d\u00fczeninin bozulmas\u0131, her \u015feyin alt\u00fcst olarak yok olmas\u0131 ile \u00f6len t\u00fcm insanlar\u0131n yeniden dirilerek aya\u011fa kalkmas\u0131 olay\u0131n\u0131 dile getirir. Bu olay Kur&#8217;an&#8217;da \u00e7ok \u00e7e\u015fitli isimlerle an\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131 Yevm\u00fc&#8217;l-K\u0131y\u00e2me (Kalk\u0131\u015f, Dirili\u015f G\u00fcn\u00fc), el-Saa (Saat), Yevm\u00fc&#8217;l-\u00c2hir (Son G\u00fcn), el-\u00c2hire (Gelecek Hayat), Yevm\u00fc&#8217;d-Din (Ceza G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;l-Hesap (Hesap G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;l-Fas\u0131 (Karar G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;l-Cem (Toplanma G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;l-Hulud (Sonsuzluk, Sonsuzla\u015fma G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;l-Ba&#8217;s (Dirili\u015f G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;l-Ha\u015fre (Pi\u015fmanl\u0131k G\u00fcn\u00fc), Yevm\u00fc&#8217;t-Te\u011fab\u00fcn (Kusurlar\u0131n Ortaya \u00c7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 G\u00fcn), el-Karia (\u015ea\u015f\u0131rtan Fel\u00e2ket), en-Na\u015fiye (\u0130nsan\u0131 Deh\u015fete D\u00fc\u015f\u00fcren Fel\u00e2ket), et-Tamme (Her\u015feyi Ku\u015fatan Fel\u00e2ket), el-Hakka (B\u00fcy\u00fck Hakikat) ve el-Vak\u0131a (B\u00fcy\u00fck Olay)&#8217;d\u0131r. Bu isimler K\u0131yamet&#8217;in olu\u015f bi\u00e7imi ve sonu\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli nitelik ve y\u00f6nlerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmakta, tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u0131y\u00e2met, Allah inanc\u0131ndan sonra \u0130sl\u00e2m&#8217;\u0131n ikinci temel inanc\u0131 olan \u00c2hiret hayat\u0131n\u0131n ilk a\u015famas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Genel bir yok olu\u015f ve yeniden dirili\u015fle birlikte geli\u015fecek Ha\u015fr, Hesap, Mizan, Cennet ve Cehennem gibi olaylar hep K\u0131y\u00e2met g\u00fcn\u00fcn\u00fcn g\u00fcndem i\u00e7indedir. Bu nedenle \u00c2hiret inanc\u0131, K\u0131y\u00e2met ve onunla birlikte gelecek olaylara inan\u00e7tan ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. Bu b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi y\u00fcz\u00fcnden Kur&#8217;an K\u0131y\u00e2met olay\u0131m s\u0131k s\u0131k hat\u0131rlat\u0131r, zaman zaman da bir korkutma, uyarma \u00f6\u011fesi olarak kullan\u0131r. K\u0131yamet kesin olarak ger\u00e7ekle\u015fecek (el-Hicr, 15\/85), \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmeyen bir olayd\u0131r (el-Hac, 22,7). Alametleri belirmi\u015f (Muhammed, 47\/18), yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (el-Kamer, 54\/1). Ancak bir g\u00f6z k\u0131rpmas\u0131 gibi ya da daha yak\u0131nd\u0131r (en-, Nahl, 16,77). K\u00e2firler bu g\u00fcnden devam\u0131, bir \u015f\u00fcphe i\u00e7inde kal\u0131rlar (el-Hac. 22\/55), yalanlarlar (el-Furkan 25\/11). Onun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ne g\u00f6kler, ne de yer dayanabilir, ans\u0131z\u0131n gelir (el-A&#8217;raf, 7\/187). Sars\u0131nt\u0131s\u0131 korkun\u00e7 bir \u015feydir (el-Hac, 22\/1). Belal\u0131 ve ac\u0131 bir Saat&#8217;t\u0131r (el-Kamer, 54\/46). Yalanlayanlar i\u00e7in \u00e7\u0131lg\u0131n bir ate\u015f haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r (Furkan, 25\/11).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kur&#8217;an, K\u0131y\u00e2met olay\u0131n\u0131n kesinli\u011fini, yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi\u011fi, hatta olu\u015f bi\u00e7imine ili\u015fkin tasvirler verdi\u011fi halde zaman\u0131 konusunda bir a\u00e7\u0131klama yapmaz. K\u0131y\u00e2met do\u011frudan do\u011fruya Allah&#8217;\u0131n dilemesine ba\u011fl\u0131 bir olayd\u0131r ve O&#8217;ndan ba\u015fka hi\u00e7 kimsenin bu konuda bir bilgisi yoktur. Kur&#8217;an, &#8220;K\u0131y\u00e2met saatinin bilgisi \u015f\u00fcphesiz Allah kat\u0131ndad\u0131r&#8221; (Lokman, 31\/34) gibi \u00e2yetlerle K\u0131y\u00e2met&#8217;in zaman\u0131n\u0131n hi\u00e7 kimse taraf\u0131ndan bilinemeyece\u011fini belirttikten sonra, bu konuda sorulan sorular\u0131 \u015f\u00f6yle cevaplar: &#8220;De ki: &#8216;Onun bilgisi ancak Rabbimin kat\u0131ndad\u0131r. Onun vaktini kendisinden ba\u015fkas\u0131 a\u00e7\u0131klayamaz&#8221; (el-A&#8217;raf, 7\/187). &#8220;K\u0131y\u00e2met&#8217;in ne zaman gelip \u00e7ataca\u011f\u0131n\u0131 soruyorlar. Senin neyine gerek onun zaman\u0131n\u0131 bildirmek. Onun nihayeti ancak Rabbine aittir&#8221; (en-N\u00e2zi\u00e2t, 79\/42-44). Cibril Hadisi olarak \u00fcnl\u00fc hadiste, Hz. Peygamber (s.a.s) Hz. Cebr\u00e2il&#8217;in bu konudaki sorusunu &#8220;Sorular\u0131 sorandan daha bilgili de\u011fildir.&#8221; diye cevaplayarak kendisinin de k\u0131y\u00e2met&#8217;in zaman\u0131na ili\u015fkin bir bilgiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r (Buh\u00e2r\u00ee, \u0130m\u00e2n, 37).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kur&#8217;an k\u0131y\u00e2met&#8217;in olu\u015f bi\u00e7imine ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve deh\u015fet verici tablolar \u00e7izer. Buna g\u00f6re K\u0131y\u00e2met &#8220;Sur&#8217;a \u00fcflenince&#8221; (ez-Z\u00fcmer, 39\/68) ba\u015flayacak, kulaklar\u0131 sa\u011f\u0131r edecek bir ses ve korkun\u00e7 bir sars\u0131nt\u0131 nedeniyle emzikli kad\u0131nlar kucaklar\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131 unutacak, hamile kad\u0131nlar bebeklerini d\u00fc\u015f\u00fcrecek, insanlar sarho\u015f gibi olacaklard\u0131r (el-Hac, 22\/1-2). G\u00f6k, erimi\u015f maden gibi, da\u011flar at\u0131lm\u0131\u015f y\u00fcn gibi olacak, kimse dostunu soramayacakt\u0131r (el-Me\u00e2ric, 70\/8-10). G\u00f6k yar\u0131lacak, y\u0131ld\u0131zlar da\u011f\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fclecek, denizler f\u0131\u015fk\u0131racak, kabirler alt\u00fcst edilecektir (el-\u0130nfit\u00e2r, 82\/1-5). G\u00f6zler deh\u015fetten kama\u015facak, ay tutulacak, g\u00fcne\u015f ve ay kararacak, insanlar ka\u00e7acak s\u0131\u011f\u0131nacak bir yer bulamayacakt\u0131r (el-K\u0131yame, 75\/6-12). Deh\u015fetten on ayl\u0131k gebe develer bile sal\u0131verilecek, yabani hayvanlar bir araya toplanacak, denizler kaynat\u0131lacak, nefisler \u00e7iftle\u015fecek, g\u00f6k s\u0131yr\u0131l\u0131p d\u00fc\u015fecek, Cehennem alevlendirilecek, Cennet yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r (el-Tekvir, 81\/1-13).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u0131y\u00e2met&#8217;in genel yok olu\u015fu belirten bu ilk safhas\u0131n\u0131 Sur&#8217;a ikinci kez \u00fcflenmesiyle ikinci safha izleyecek, t\u00fcm insanlar yeniden dirilerek aya\u011fa kalkacaklard\u0131r (ez-Z\u00fcmer, 39\/68). Bu dirili\u015f ve kalk\u0131\u015f\u0131 (Bas&#8217;) toplanma (Ha\u015fr)izleyecektir. Kur&#8217;an K\u0131y\u00e2met&#8217;in bu ikinci safhas\u0131n\u0131 da canl\u0131 tasvirlerle anlat\u0131r: O g\u00fcn insanlar g\u00f6zleri d\u00f6n\u00fcp kararm\u0131\u015f bir halde, \u00f6teye beriye yay\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ekirgeler gibi kabirlerinden \u00e7\u0131kacak ve davet edene ko\u015facaklard\u0131r. Bu arada k\u00e2firler &#8220;bu ne \u00e7etin g\u00fcn&#8221; diyerek korkular\u0131n\u0131 dile getireceklerdir (el-Kamer, 54\/7-8). Muttaki kullar ise Allah&#8217;\u0131n huzuruna el\u00e7iler olarak toplanacaklard\u0131r (Y\u00fbnus 10\/45). 0 g\u00fcn herkes karde\u015finden, anas\u0131ndan babas\u0131ndan, e\u015finden ve o\u011flundan ka\u00e7acakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her insan ancak kendi derdi ile u\u011fra\u015facakt\u0131r. M\u00fc&#8217;minlerin y\u00fczleri par\u0131l par\u0131l parlayacak, g\u00fclecek ve sevin\u00e7 i\u00e7inde olacaklard\u0131r. K\u00e2fir ve f\u00e2cirlerin y\u00fczleri ise sanki toprak b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f\u00e7esine kapkara kesilecektir (Abese, 80\/34-42). T\u00fcm insanlar tabi olduklar\u0131 \u00f6nderlerle birlikte \u00e7a\u011fr\u0131lacak (el-\u0130sra, 17\/71), peygamberler \u00fcmmetlerine \u015fahitlik etmek \u00fczere toplanacak (el-M\u00fcrselat, 77\/11), g\u00f6k beyaz bulutlar halinde par\u00e7alanacak ve melekler b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck ineceklerdir (el-Furkan, 25\/25).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yeniden dirili\u015f, kalk\u0131\u015f ve toplan\u0131\u015f\u0131n ard\u0131ndan ins\u00e2nlara amel defterleri da\u011f\u0131t\u0131lacak, mizan kurularak sevap ve g\u00fcnahlar\u0131 tart\u0131lacak, hakedenler Cennet&#8217;e, m\u00fcstahak olanlar ge\u00e7ici ya da s\u00fcresiz olarak Cehennem&#8217;e g\u00f6nderilecek; b\u00f6ylece sonsuz \u00e2hiret hayat\u0131 mutluluk ya da azabla ba\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kur&#8217;an ve S\u00fcnnet&#8217;ten kesin bir delile dayanmamakla birlikte m\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u00f6l\u00fcme k\u00fc\u00e7\u00fck K\u0131y\u00e2met (k\u0131y\u00e2met-i su\u011fra) denilmesi gelenekle\u015fmi\u015ftir. Baz\u0131 bilginlere g\u00f6re bu tan\u0131mlama, \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00e2hiret hayat\u0131na bir ge\u00e7i\u015f olmas\u0131na dayan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kimi bilginler ise bu tan\u0131mlaman\u0131n Kur&#8217;an&#8217;a dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Bu bilginlere g\u00f6re &#8220;Allah&#8217;a kavu\u015f(up huzura \u00e7\u0131k)may\u0131 yalan sayanlar, ger\u00e7ekten ziyana u\u011frad\u0131(lar). Nihayet kendilerine ans\u0131z\u0131n Saat gelince, onlar (g\u00fcnah) y\u00fcklerini s\u0131rtlar\u0131na y\u00fcklenerek (gelirler ve): &#8220;Orada (hayatta iken), i\u015fledi\u011fimiz b\u00fcy\u00fck kusurlardan dolay\u0131 yaz\u0131klar olsun bize! &#8221; derler&#8230;&#8221; (el-En&#8217;am, 6\/31) ayetinde &#8220;K\u0131y\u00e2met&#8221; anlam\u0131ndaki &#8220;Saat&#8221; ayn\u0131 zamanda \u00f6l\u00fcm\u00fc de dile getirmektedir. Bu gelene\u011fe g\u00f6re ger\u00e7ek k\u0131y\u00e2met, K\u0131y\u00e2met-i K\u00fcbra (B\u00fcy\u00fck K\u0131y\u00e2met) olarak an\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131y\u00e2met (\u00f6l\u00fcm) ile ba\u015flayan ve b\u00fcy\u00fck k\u0131y\u00e2met&#8217;e kadar s\u00fcren d\u00f6nem Kabir Hayat\u0131 ya da Berzah olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kabir Hayat\u0131 i\u00e7inde M\u00fcnker ve Nekir adl\u0131 meleklerin sorgusu ve \u00f6l\u00fcn\u00fcn m\u00fc&#8217;min ya da k\u00e2fir olu\u015funa g\u00f6re mutluluk ya da azab vard\u0131r. Kabir Hayat\u0131&#8217;na ili\u015fkin bir hadisinde Hz. Peygamber (s.a.s) kabri ya Cennet bah\u00e7elerinden bir bah\u00e7e, ya da Cehennem \u00e7ukurlar\u0131ndan bir \u00e7ukur olarak nitelemi\u015ftir (Tirmiz\u00ee, K\u0131y\u00e2met, 26). Bir ba\u015fka hadiste de M\u00fcnker ve Nekir&#8217;in sorgusundan sonra \u00f6l\u00fcn\u00fcn nimetlendirildi\u011fi yada azaba u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Buna g\u00f6re M\u00fc&#8217;minin mezar\u0131 yetmi\u015f ar\u015f\u0131n geni\u015fletilir, ayd\u0131nlat\u0131l\u0131r ve ona &#8220;Zifafa giren ve sadece en \u00e7ok sevdi\u011fi ki\u015fi taraf\u0131ndan uyand\u0131r\u0131lan \u015fah\u0131s gibi Mah\u015fer g\u00fcn\u00fcne kadar uyumana devam et&#8221; denilir. M\u00fcnaf\u0131k ki\u015finin mezar\u0131na da &#8220;Bu adam\u0131 alabildi\u011fine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r&#8221; emri verilir. Yer, cendere gibi adam\u0131, kemikleri hurdaha\u015f oluncaya kadar s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve \u00f6l\u00fc yeniden dirilene kadar b\u00f6yle i\u015fkence g\u00f6r\u00fcr (Tirmizi, Cenaiz; 70).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca bk. \u00c2hiret Ha\u015fr, Hesap, Mizan, Kabir Hayat\u0131, M\u00fcnker ve Nekir maddeleri.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Ahmet \u00d6ZALP<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kalkmak, dikilmek, ayaklanmak, do\u011frulmak ve dirilmek. \u0130slam inanc\u0131nda, evrenin d\u00fczeninin bozulmas\u0131, her \u015feyin alt\u00fcst olarak yok olmas\u0131 ile \u00f6len t\u00fcm insanlar\u0131n yeniden dirilerek aya\u011fa kalkmas\u0131 olay\u0131n\u0131 dile getirir. Bu olay Kur&#8217;an&#8217;da \u00e7ok \u00e7e\u015fitli isimlerle an\u0131l\u0131r.<br \/>\nBunlar\u0131n &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-2162","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2162"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2181,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2162\/revisions\/2181"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}