Amerika Birle\u015fik Devletleri Uluslararas\u0131 Dini \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Komisyonu’nun geleneksel y\u0131ll\u0131k raporu yay\u0131nland\u0131. Komisyon ABD’li y\u00f6neticilerden Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’da kurulan kukla rejimin lideri Ramzan Kadirov’un ABD’de bulunan t\u00fcm malvarl\u0131klar\u0131na el konulmas\u0131n\u0131 ve ABD’ye giri\u015f yasa\u011f\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131 talep etti.<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri Uluslararas\u0131 Dini \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Komisyonu (USCIRF), 1998 tarihli Uluslararas\u0131 Dini \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Yasas\u0131 kapsam\u0131nda kurulmu\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ABD h\u00fck\u00fcmeti organ\u0131d\u0131r. Komisyon d\u00fcnya genelindeki dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri takip ederek ABD Ba\u015fkan\u0131’na, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ve Kongresi’ne izlenecek siyasetler konusunda tavsiyelerde bulunmaktad\u0131r. USCIRF’nin tavsiye ve \u00f6nerileri \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi ve di\u011fer uluslararas\u0131 belgelerdeki standartlara g\u00f6re sunulmaktad\u0131r. Komisyonun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 2011 y\u0131l\u0131 ola\u011fan raporu Nisan 2010 ile Mart 2011 tarihleri aras\u0131nda yap\u0131lan incelemeleri kaps\u0131yor. Bu y\u0131l\u0131n raporunda 28 \u00fclkeye yer verilirken, Rusya Federasyonu ve Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya (\u00c7e\u00e7enya) “\u0130zleme Listesindeki \u00dclkeler” b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele al\u0131nd\u0131. Raporun bu k\u0131s\u0131m\u0131nda yer alan \u00fclkelerde din \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri konusunda ciddi ihlaller oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmekte ve s\u0131kl\u0131kla da bu duruma h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan g\u00f6z yumulmaktad\u0131r.<\/p>\n
Raporda yer alan bilgilere g\u00f6re, son y\u0131llarda Rusya Federasyonu’nda din ve inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc dahil olmak \u00fczere Sovyet d\u00f6nem sonras\u0131 elde edilen insan haklar\u0131 kazan\u0131mlar\u0131 ve demokratik reformlarda d\u00fczenli bir \u015fekilde geriye d\u00f6n\u00fc\u015f g\u00f6zlemlenmekte. Bu gerileme, din \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve bunula ilgili insan haklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra medyaya, siyasi partilere ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerine uygulanan bask\u0131n\u0131n artmas\u0131; toplanma ve g\u00f6steri yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik yasal k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n getirilmesi konular\u0131n\u0131 kapsamakta.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerine g\u00f6re, Kuzey Kafkasya’da ve Rusya’n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130slami militanlar\u0131n sempatizanlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya da a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olduklar\u0131na inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik adam ka\u00e7\u0131rma, belirsiz resmi su\u00e7lamalarla g\u00f6zalt\u0131na alma ve cinayet olaylar\u0131 artan bir \u015fekilde g\u00f6zlemlenmeye devam ediyor. Rusya’da y\u00fczlerce M\u00fcsl\u00fcman yasak dini yay\u0131nlar\u0131 bulundurma, uyu\u015fturucu ya da silah ta\u015f\u0131ma gibi uydurma gerek\u00e7elerle hapsedilmi\u015f durumda. A\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 M\u00fcsl\u00fcman gruplarla ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu iddia edilen ki\u015filer duru\u015fma \u00f6ncesi g\u00f6zalt\u0131 merkezlerinde ve \u00e7al\u0131\u015fma kamplar\u0131nda i\u015fkence ve di\u011fer t\u00fcrden k\u00f6t\u00fc muamelelere maruz kalmaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn iddias\u0131na g\u00f6re (E Merkezi olarak bilinen) Rusya Federasyonu \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u011fl\u0131 A\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Merkezi \u015f\u00fcphelilerin itirafta bulunmas\u0131 i\u00e7in i\u015fkence uygulamakta. \u00d6zellikle yerel d\u00fczeydekiler olmak \u00fczere Rus yetkililer farkl\u0131 dini gruplara mensup ki\u015filere y\u00f6nelik nefret su\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z kalmaya devam ediyor. Bununla birlikte \u015fovenist gruplar, dini ve etnik az\u0131nl\u0131klar ile g\u00f6\u00e7menlerin haklar\u0131n\u0131 savunan gruplara, bireylere ve h\u00fck\u00fcmet yetkililerine y\u00f6nelik \u00f6l\u00fcm tehditlerini de i\u00e7eren kampanyalar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. Rus polisi hak savunucular\u0131n\u0131 korudu\u011funu iddia etse de \u00e7o\u011fu kez bu yard\u0131mlar\u0131 etkisiz ve tutars\u0131z kal\u0131yor. Zira etnik ve dini az\u0131nl\u0131klara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131larla ilgili pek \u00e7ok dosyada Rus yetkililer nefret su\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 ciddi i\u015flemler yapm\u0131yor. \u0130nsan haklar\u0131 gruplar\u0131 son y\u0131llarda Rusya’daki yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131yla ilintili sald\u0131r\u0131lar\u0131n oran\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n endi\u015fe verici boyutta oldu\u011funu dile getiriyor. Rusya’daki yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hedefinde genellikle Kuzey Kafkasyal\u0131lar ve Orta Asya’dan gelen g\u00f6\u00e7men i\u015f\u00e7iler yer al\u0131yor, kimi sald\u0131r\u0131larda Yahudilerin de hedefte oldu\u011fu g\u00f6zlemleniyor.<\/p>\n
[Kukla<\/em>] \u00c7e\u00e7en lider Ramzan Kadirov, [Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki<\/em>] \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti’ni yozla\u015fm\u0131\u015f ve kanunsuz metotlarla idare ediyor, Rus y\u00f6netimi de hi\u00e7bir hesap sormadan y\u00f6netimini s\u00fcrd\u00fcrmesine izin veriyor. 2011 ilk d\u00f6neminde Rusya Federasyonu Devlet Ba\u015fkan\u0131 Dmitry Medvedev, Ramzan Kadirov’u [Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki<\/em>] \u00c7e\u00e7enya’y\u0131 bir be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7in daha y\u00f6netmek \u00fczere atad\u0131. Kadirov, \u00c7e\u00e7enya’da dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler de dahil olmak \u00fczere temel insan haklar\u0131n\u0131n, kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n ve insanc\u0131l hukuk kurallar\u0131n\u0131n emrindeki milisler taraf\u0131ndan ihlal edilmesine g\u00f6z yumuyor ya da bunlara nezaret ediyor. Nisan 2011 itibariyle, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nde \u00c7e\u00e7enya ile ilgili 186 dosyada karara var\u0131ld\u0131 ve bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de ka\u00e7\u0131r\u0131lan sivillerle ilgili. Kadirov ayr\u0131ca siyasi rakiplerinin ve insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleriyle ba\u011flant\u0131s\u0131 olmakla itham ediliyor. Kremlin taraf\u0131ndan [Rus i\u015fgali<\/em>] alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n ba\u015f\u0131na atand\u0131\u011f\u0131 2007 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u0130slam dinini kullanmakta, \u00c7e\u00e7en Sufi geleneklerini \u00e7arp\u0131tarak kendi emelleri ve keyfi kurallar\u0131na alet etmektedir. Ayr\u0131ca Kadirov, \u00c7e\u00e7enya’da idarenin laik Rusya anayasas\u0131 ve yasal normlar\u0131n\u0131n yerine \u015feriat kurallar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi halinde daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enya’daki dini mahkumlara y\u00f6nelik resmi k\u00f6t\u00fc muamele bir s\u00fcre \u00f6nce g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nd\u0131. S\u0131kl\u0131kla internet g\u00fcnl\u00fcklerinde dini konular \u00fczerine tart\u0131\u015fan \u0130slam Umarpashaev isimli \u015fah\u0131s \u00c7e\u00e7enya’daki [kukla]<\/em> g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin dikkatini \u00e7ekti. Aral\u0131k 2009’da \u00c7e\u00e7enya’da zorla ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. D\u00f6rt ay boyunca tutuldu\u011fu hapishanede i\u015fkenceye maruz kald\u0131. Nisan 2010’da serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131, \u0130slam’\u0131 ka\u00e7\u0131ranlar babas\u0131n\u0131n Ocak 2010’da Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’ne ba\u015fvuruda bulunarak problem yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle onu serbest b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Bug\u00fcn Umarpashaev, ailesi ve onlara yard\u0131m eden \u00e7e\u015fitli Rus insan haklar\u0131 organizasyonlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 [kukla<\/em>] \u00c7e\u00e7en g\u00fc\u00e7lerinin misilleme yapmas\u0131ndan korkmakta.<\/p>\n 2010 y\u0131l\u0131nda Kadirov \u015fiddetli bir erdem kampanyas\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. Kadirov alenen \u00c7e\u00e7en kad\u0131nlar\u0131n iffetli k\u0131yafetler giymeleri gerekti\u011fini, bunu yapmad\u0131klar\u0131 taktirde erkek akrabalar\u0131n\u0131n onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeleri gerekti\u011fini s\u00f6yledi. En sonuncusu Ocak 2011’de olmak \u00fczere \u00fc\u00e7\u00fc y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre i\u00e7erisinde \u00c7e\u00e7enya’da 9 kad\u0131n iffetsiz davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve katilleri adalet \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131. Kadirov, 2007 y\u0131l\u0131nda t\u00fcm kad\u0131nlara kamusal binalarda ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc takma zorunlulu\u011fu getirdi ve t\u00fcrbana girmeyi reddedenlere sald\u0131rmay\u0131 te\u015fvik etti. 2010 y\u0131l\u0131nda, t\u00fcrbana girmeyen \u00c7e\u00e7en kad\u0131nlara sokaklarda paintball silahlar\u0131yla boyal\u0131 uyar\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 d\u00fczenlendi ve bu sald\u0131r\u0131larda bir kad\u0131n k\u00f6r oldu. Yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l kadar \u00f6nce de Kadirov, t\u00fcm [kukla] \u00c7e\u00e7en yetkililerin ikinci bir kad\u0131nla evlenmelerine ili\u015fkin gayri resmi bir emir yay\u0131nlad\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 da bu iste\u011fe g\u00f6n\u00fcls\u00fcz de olsa uydu.<\/p>\n Raporda USCIRF, ABD h\u00fck\u00fcmetine \u00e7e\u015fitli tavsiyelerde de bulundu. Bu tavsiyelerden baz\u0131lar\u0131 \u015funlar:<\/p>\n ABD, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi taraf\u0131ndan da ciddi ve s\u00fcregelen insan haklar\u0131 ihlalleri nedeniyle sorumlu bulunan Ramzan Kadirov’a ABD vizesi yasa\u011f\u0131 uygulamal\u0131 ve ABD’deki t\u00fcm malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dondurmal\u0131; ayr\u0131ca Avrupal\u0131 partnerlerini de benzer ad\u0131mlar\u0131 atmalar\u0131 konusunda \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmal\u0131; yapt\u0131klar\u0131 yolsuzluklar ve i\u015fledikleri ciddi insan haklar\u0131 ihlalleri nedeniyle h\u00fck\u00fcmet yetkililerinin eklendi\u011fi “Korunmas\u0131z Siyasi \u0130simler” listesine dahil edilmeli;<\/p>\n ABD-Rusya ili\u015fkilerinde, \u00c7e\u00e7enya’daki insani kriz ile Rus federal g\u00fc\u00e7leri ile yerel polis g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan \u00c7e\u00e7enya ba\u015fta olmak \u00fczere Kuzey Kafkasya’da i\u015flenilen insan haklar\u0131 ihlallerini g\u00fcndeme getirilmeli;<\/p>\n Rus h\u00fck\u00fcmetine Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nin Kuzey Kafkasya’daki insani durum ve insan haklar\u0131 konular\u0131ndaki t\u00fcm kararlar\u0131na uymas\u0131 ve Avrupa Konseyi’nin \u00c7e\u00e7enya \u00f6zel raport\u00f6r\u00fcn\u00fcn b\u00f6lgedeki d\u00fczenli ziyaret g\u00f6revine yeniden ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunulmal\u0131;<\/p>\n Rus h\u00fck\u00fcmetine Kremlin destekli \u00c7e\u00e7en polisi dahil olmak \u00fczere Rus g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin \u00c7e\u00e7enya ve di\u011fer Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi gayri irad\u0131 g\u00f6zalt\u0131lara, insanlar\u0131n ortadan kaybolmalar\u0131na, i\u015fkence, tecav\u00fcz ve\u00a0 di\u011fer insan haklar\u0131 ihlallerine bir son vermesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunulmal\u0131.<\/p>\n