Nani ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131nd\u0131. G\u00fcnlerini evinin bah\u00e7esindeki ceviz a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde tek ba\u015f\u0131na oturup bir yandan \u00f6rg\u00fc \u00f6rerken di\u011fer yandan da Rus \u00e7arlar\u0131 ve onlar\u0131n zalimlikleri hakk\u0131nda \u015fark\u0131lar s\u00f6yleyerek ge\u00e7irirdi.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n, \u00e7arlar\u0131n ve askerlerinin lanetinden kurtulu\u015funun m\u0131s\u0131rda oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131. O yirminci y\u00fczy\u0131la tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f bir \u00c7e\u00e7en kad\u0131nd\u0131.<\/p>\n
Esas\u0131nda kimse onun ka\u00e7 ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu bilmiyordu. Kimileri onun Lenin ile ya\u015f\u0131t oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. Kimileriyse onun 20.yy kadar ya\u015fl\u0131 oldu\u011funu ve bir y\u00fczy\u0131ldan di\u011fer y\u00fczy\u0131la ge\u00e7ilirken bir k\u0131\u015f vakti d\u00fcnyaya geldi\u011fini anlat\u0131yordu. Bir de Nani’nin son \u00e7ar\u0131n ta\u00e7 giydi\u011fi g\u00fcn do\u011fdu\u011funu s\u00f6yleyenler vard\u0131.<\/p>\n
Nani, hayat\u0131n\u0131n son g\u00fcn\u00fcne kadar al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir netlikte haf\u0131zas\u0131n\u0131 ve idrak kabiliyetini korudu ki bu haf\u0131zas\u0131 sayesinde ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n her detay\u0131n\u0131, \u015fahit oldu\u011fu olaylar\u0131 ve hatta \u00c7e\u00e7enlerin s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmeden \u00e7ok \u00f6nceki d\u00f6nemlerine ili\u015fkin duyduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yordu.<\/p>\n
Neredeyse yar\u0131m y\u00fczy\u0131l ge\u00e7mi\u015fti ama yar\u0131m y\u00fczy\u0131l sonra bile Nani, ara s\u0131ra Sovyet lideri olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Rus \u00e7ar\u0131n\u0131n \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 asla yaln\u0131z b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131ndan emindi. Nani’ye g\u00f6re, \u00c7e\u00e7enler \u00e7ara kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadelede m\u0131s\u0131r yiyerek g\u00fc\u00e7lerini topluyorlard\u0131. S\u0131k s\u0131k “M\u0131s\u0131r yemeye devam etti\u011fimiz m\u00fcddet\u00e7e, bizi yok edemezler” derdi. “Bizi m\u0131s\u0131rdan vazge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, her zaman m\u0131s\u0131r tarlalar\u0131m\u0131z\u0131 ate\u015fe verdiler\u2026” diye de eklerdi.<\/p>\n
Onun bu kutsal s\u00f6zlerini \u00e7ok fazla ki\u015fi anlayamazd\u0131 ve anlayanlarda sessiz kal\u0131rd\u0131. Seksenler yakla\u015f\u0131yordu ve Sovyet h\u00fck\u00fcmeti hala kontrol ettikleri be\u015finci d\u00fcnyada rahats\u0131zl\u0131k verici seslerin y\u00fckselmedi\u011finden emin olmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Ayda iki kez, her ay\u0131n ilk ve son Pazartesi g\u00fcn\u00fc yerel polis Nani’yi baz\u0131 gizemli formlar\u0131 imzalamak \u00fczere g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Bu, bir “halk d\u00fc\u015fman\u0131” ve bir “halk d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n” dul e\u015fi olarak ikamet etti\u011fi yerden ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 gruplarla ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131, Sovyet kar\u015f\u0131t\u0131 propaganda yapmad\u0131\u011f\u0131 ve Sovyet temsilcilerinden istek ya da \u015fikayeti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7indi. T\u00fcm bunlar do\u011fru d\u00fczg\u00fcn okuma yazma bilmeyen Nani’nin ayda iki kez bir \u00e7arp\u0131yla i\u015faretledi\u011fi formlarda eksiksiz bir \u015fekilde tan\u0131mlan\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Nani’nin kocas\u0131 1944’te Stalin’e kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rken vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc, ama neredeyse yar\u0131m y\u00fczy\u0131l ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen hala “halk d\u00fc\u015fman\u0131”yd\u0131.<\/p>\n
Ayda iki kez, her ay\u0131n ilk ve son Pazartesi g\u00fcn\u00fc, t\u00fcm sabah Nani’nin beni aramas\u0131n\u0131 beklerdim. Bir \u00f6\u011flen vaktinde beni arad\u0131 ve y\u00fcksek sesle: “Kori (\u00c7e\u00e7ence ‘k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z’) diye ba\u011f\u0131rd\u0131, “yeti\u015f \u00e7abuk, bak domuz yine beraberinde ne getirdi! Bu domuz davet etmedi\u011fim ve asla davet etmeyece\u011fim halde yine de burada”. “Domuza” veryans\u0131n eden uzun a\u015fa\u011f\u0131lamalar\u0131 t\u00fcm atalar\u0131na kadar uzand\u0131. “Domuz” \u00f6fke ve mahcubiyetle k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 olmu\u015f orada dikiliyordu. Tepki g\u00f6stermeye cesaret edemiyordu ve g\u00f6zlerini k\u0131rp\u0131\u015ft\u0131rarak her iki elindeki beyaz ka\u011f\u0131da daktiloyla yaz\u0131lm\u0131\u015f formlar\u0131 tutuyordu.<\/p>\n
1944 y\u0131l\u0131nda \u00c7e\u00e7enler Orta Asya ve Sibirya’ya s\u00fcrg\u00fcn edilirken, Nani ve kocas\u0131 yeni do\u011fmu\u015f bebekleri ve bir grup direni\u015f\u00e7iyle birlikte da\u011flarda saklan\u0131yordu. Bir g\u00fcn da\u011flar \u00fczerinde ilerlerken Rus askerleri etraflar\u0131n\u0131 sard\u0131. Nani kuca\u011f\u0131ndaki bebekle ve baz\u0131 direni\u015f\u00e7ilerle bir ma\u011faraya gizlenmek zorunda kald\u0131. K\u0131z\u0131l Ordu askerleri \u00f6ylesine yak\u0131nd\u0131 ki, askerlerle onlar\u0131 birbirlerinden sadece ma\u011faran\u0131n giri\u015findeki birka\u00e7 kaya par\u00e7as\u0131 ay\u0131r\u0131yordu. Ans\u0131z\u0131n gruptaki tek \u00e7ocuk olan Nani’nin o\u011flu a\u011flamaya ba\u015flad\u0131. \u00dc\u015f\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc, a\u00e7t\u0131 ve da\u011flar\u0131ndaki uzun yolculuktan yorgun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Nani onu sakinle\u015ftirmeyi denedi ve beslemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ama s\u00fct\u00fc yoktu ve bebek daha y\u00fcksek sesle ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Nani onun ba\u015f\u0131n\u0131 siyah \u015fal\u0131yla \u00f6rterek s\u0131k\u0131ca tuttu, b\u00f6ylelikle sesinin daha az duyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Birka\u00e7 dakika sonra askerlerin sesleri uzakla\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca Nani \u015fal\u0131 a\u00e7t\u0131, bebe\u011fi \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Bir s\u00fcre sonra isyanc\u0131lar bir pusuya d\u00fc\u015ft\u00fcler. Nani’nin kocas\u0131 vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve Nani’de Sibirya’daki bir hapishane kamp\u0131na g\u00f6nderildi. Daha sonra \u00c7e\u00e7en ovalar\u0131ndaki bir k\u00f6ye yerle\u015ftirildi. Bir daha asla evlenmedi ve tu\u011fladan k\u00fc\u00e7\u00fck bir evde tek ba\u015f\u0131na ya\u015fad\u0131. G\u00fcnlerini evinin bah\u00e7esindeki ceviz a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde tek ba\u015f\u0131na oturup bir yandan \u00f6rg\u00fc \u00f6rerken di\u011fer yandan da \u00c7e\u00e7enleri \u00f6ld\u00fcrmekten hi\u00e7 vazge\u00e7meyen Rus \u00e7arlar\u0131 ve onlar\u0131n askerleri hakk\u0131nda \u015fark\u0131lar s\u00f6yleyerek ge\u00e7irdi.<\/p>\n
Uzun bir aradan sonra Rus askerleri \u00c7e\u00e7enya’ya geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, Nani g\u00fc\u00e7l\u00fckle g\u00f6rebilen ve y\u00fcr\u00fcyebilen bir aya\u011f\u0131 \u00e7ukurda ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131nd\u0131. K\u00f6y\u00fc askerler taraf\u0131ndan bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u00f6yden ayr\u0131lmay\u0131 reddetti. Kom\u015fular\u0131n\u0131n hi\u00e7birisi onu kendileriyle ka\u00e7maya ikna edemedi. \u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra bask\u0131n sona erdi ve biz de k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na geri d\u00f6nebildik, yakla\u015f\u0131k 300 cans\u0131z bedenin aras\u0131nda Nani’ninkini de bulduk.<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck evinin yan\u0131nda, kahverengi boyayla kaplanm\u0131\u015f bir \u00e7ukurun i\u00e7erisinde moloz y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131, cam k\u0131r\u0131klar\u0131 ve bo\u015f kovanlar aras\u0131nda yat\u0131yordu. Uzun ye\u015fil bir elbise ve ye\u015fil kolsuz bir ti\u015f\u00f6rt vard\u0131 \u00fczerinde. Ba\u015f\u0131nda siyah ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fczerine takt\u0131\u011f\u0131, kutsal bir sava\u015fta \u00f6lme arzusunu sembole eden ipekten ye\u015fil bir bant vard\u0131. Nani, Rus askerlerini her zaman “Onlar” diye adland\u0131r\u0131rd\u0131 ve bir g\u00fcn geri d\u00f6neceklerini bilirdi, “Onlar” son bir \u00c7e\u00e7eni ortadan kald\u0131rana kadar \u00c7e\u00e7enleri asla yaln\u0131z b\u0131rakmayacaklard\u0131; onlar bir makineli t\u00fcfe\u011fi Nani’nin ya\u015fl\u0131 bedeninin \u00fczerine bo\u015faltm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
Nani, Rus askerlerinin 1995 sonbahar\u0131nda \u00fc\u00e7 g\u00fcn boyunca tek bir silah ya da direni\u015f\u00e7i olmayan bir yerle\u015fim alan\u0131n\u0131 yerle bir ettikleri k\u00f6y\u00fcnde, k\u00f6y\u00fcn eski mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 di\u011fer \u00fc\u00e7 y\u00fcz yeni mezar ta\u015f\u0131yla birlikte dolduranlar\u0131n aras\u0131nda g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Bu t\u00fcm \u00c7e\u00e7enya i\u00e7in bir uyar\u0131 ve Rus \u00e7arlar\u0131yla onlar\u0131n askerlerinin geleneklerini hat\u0131rlamaya cesaret edenler i\u00e7in \u00f6rnek niteli\u011finde bir cezaland\u0131rmayd\u0131.<\/p>\n