Zainap Gashaeva:<\/strong> Ailemin 1944 y\u0131l\u0131nda \u00c7e\u00e7enya’dan s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi\u011fi Kazakistan’da d\u00fcnyaya geldim. Vatan\u0131m\u0131za geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde 13 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. \u0130nsan haklar\u0131 alan\u0131ndaki endi\u015felerimin k\u00f6keni muhtemelen \u00e7ocuklu\u011fuma dayan\u0131yor.<\/p>\nAilem neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fmazd\u0131, olanlar\u0131 i\u00e7lerinde sakl\u0131yorlard\u0131. Ancak k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmde bir g\u00fcn, 1944 y\u0131l\u0131nda k\u00f6y\u00fcm\u00fcz Khaibakh’ta NKVD’nin (Sovyet gizli polisi) 700’den fazla insan\u0131 bir ah\u0131ra kapatarak yakt\u0131\u011f\u0131yla ilgili olaylar hakk\u0131nda konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 duydum.<\/p>\n
Ailem korktu\u011fu i\u00e7in neler oldu\u011fu hakk\u0131nda asla konu\u015fmazd\u0131. Ruslara kar\u015f\u0131 nefret i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fcmedim ve Rus arkada\u015flar\u0131m oldu.<\/p>\n
Swissinfo.ch: Birinci Rus-\u00c7e\u00e7en Sava\u015f\u0131’n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1994 y\u0131l\u0131nda neler oldu?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> Sava\u015f ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Moskova’da ya\u015f\u0131yordum, \u00f6nce ailemi oradan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in gittim ve ard\u0131ndan da neler oldu\u011funu g\u00f6rmeye gittim. Moskova ile \u00c7e\u00e7enya aras\u0131nda ya\u015f\u0131yordum. \u00c7e\u00e7enya’daki ve Moskova’daki ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6rd\u00fcm: Moskova’da insanlar\u0131n hi\u00e7bir \u015feyden haberi yoktu ve \u00f6\u011frenmekte istemiyordu.<\/p>\nSwissinfo.ch: Problemlerden birisi Ruslar\u0131n Rusya Federasyonu i\u00e7erisinde ya\u015fayan di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck halklar\u0131 hor g\u00f6rmesi mi?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> Ruslar\u0131, m\u00fczikleri ve k\u00fclt\u00fcrlerini seviyorum. Ama Rusya Federasyonu’nda 100 etnik grup ya\u015f\u0131yor ve bu nedenle orada sanki tek bir halk ya\u015f\u0131yormu\u015f gibi konu\u015famazs\u0131n\u0131z.<\/p>\nRus halk\u0131 da bug\u00fcn i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 sistemin k\u00f6lesi olmu\u015f durumda. Onlar\u0131n bile haklar\u0131 yok. Ve k\u00fc\u00e7\u00fck ulusal gruplar\u0131n ise hi\u00e7bir hakk\u0131 yok.<\/p>\n
Yolsuzluklar Sovyet d\u00f6neminden daha fazla. Yolsuzluklara federal ve yerel d\u00fczeylerde rastlan\u0131yor. T\u00fcm yetkililerin tek bir amac\u0131 var o da bulunduklar\u0131 pozisyon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla para elde etmek. Ama \u00f6ncelikle o pozisyona gelebilmek i\u00e7in para \u00f6d\u00fcyorlar. Bu k\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc.<\/p>\n
Swissinfo.ch: O halde sizin m\u00fccadeleniz sadece \u00c7e\u00e7enya i\u00e7in de\u011fil?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> \u00d6ncelikli g\u00f6revim bar\u0131\u015f. \u015eiddete bir son bulmak. \u00c7e\u00e7enya’daki sava\u015f on y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. Bu sava\u015f kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara pek \u00e7ok ac\u0131 getirdi, herkesi yaralad\u0131. Ve bu sadece \u00c7e\u00e7enya’da olmad\u0131. Bir Rus annenin o\u011flunun \u00c7e\u00e7enya’da \u00f6lmesinden mutlu oldu\u011funu mu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? O\u011flunun orada sava\u015fmas\u0131ndan ve hayata k\u00fcsm\u00fc\u015f bi\u00e7imde evine d\u00f6nmesinden, topluma yeniden uyum sa\u011flayamamas\u0131ndan mutlu mudur?<\/p>\nBug\u00fcn \u00c7e\u00e7enya’da evler in\u015fa ediliyor, spor ve k\u00fclt\u00fcrel alanda geli\u015fmeler var. Bunlar g\u00fczel. Ancak orada istikrar yokken, \u00e7al\u0131\u015facak bir i\u015f bulunmazken, korku i\u00e7erisinde ya\u015farken ve olanlara kar\u015f\u0131 tek bir s\u00f6z bile s\u00f6yleyemezken bu evlerde nas\u0131l ya\u015fayabiliriz?<\/p>\n
\u0130nsanlar sava\u015f\u0131 unutmak istiyor, sava\u015f hakk\u0131nda konu\u015fmak ya da onu d\u00fc\u015f\u00fcnmek istemiyorlar. Sava\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece cumhuriyetteki yetkililerden korkarak ya\u015famaya haz\u0131rlar.<\/p>\n
Swissinfo.ch: T\u0131pk\u0131 sizin ebeveynlerinizin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi mi?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> Kesinlikle. \u00c7ekilen \u00e7ok fazla ac\u0131dan sonra, insanlar kendi i\u00e7lerine kapand\u0131lar. Evlerindeyken bile korku i\u00e7erisindeler. Ayn\u0131 ailenin i\u00e7erisinde farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler var. Kendilerini ihbar edebileceklerinden \u015f\u00fcphelendikleri i\u00e7in art\u0131k insanlar kom\u015fular\u0131ndan bile korkar hale geldiler.<\/p>\nHer sava\u015ftan sonra ayn\u0131 \u015feyler oluyor: in\u015fa ediyoruz, her \u015feyi yenilemek istiyoruz. Ama insanlar\u0131n ruhlar\u0131n\u0131 tamir edemiyorsunuz. Ac\u0131lar orada kal\u0131yor.<\/p>\n
\u00dczerimize \u00e7i\u00e7ek atmad\u0131lar. \u00dczerimize bomba ya\u011fd\u0131rd\u0131lar, yasaklanm\u0131\u015f olanlar dahil. Bug\u00fcn dahi insanlar ne oldu\u011funu konu\u015fam\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc mevcut [Rus destekli] \u00c7e\u00e7en y\u00f6netiminin politikas\u0131 sava\u015ftan geriye hi\u00e7bir iz b\u0131rakmamak.<\/p>\n
Swissinfo.ch: Ve \u015fimdilerde d\u00fcnya kamuoyu olanlar\u0131 unuttu mu ya da ilgilenmiyor mu?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> Evet ger\u00e7ekten \u00f6yle. Yeni sava\u015flar, yeni felaketler ya\u015fan\u0131yor. \u00c7e\u00e7enya’daki her \u015fey unutuluyor.<\/p>\n\u015eimdi Bern’deki \u00c7e\u00e7en ar\u015fivinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Eminim ki bir g\u00fcn bu ar\u015fivi halk\u0131ma aktaraca\u011f\u0131m. Di\u011fer t\u00fcrl\u00fc ba\u015fka bir amac\u0131 yok. Kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 tehlikeye atan k\u00fc\u00e7\u00fck bir grup \u00c7e\u00e7en kad\u0131n\u0131n \u00c7e\u00e7enya’daki t\u00fcm bu kasabalara ve k\u00f6ylere giderek ya\u015fananlar\u0131 kaydetti\u011fini, ortaya koydu\u011fu \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 onlar\u0131n g\u00f6rmelerini istiyorum.<\/p>\n
\u015eu ana kadar kimse halktan af dilemedi ya da kimse hatas\u0131n\u0131 ikrar etmedi. Bu sava\u015fla ilgili olarak uluslararas\u0131 bir yarg\u0131laman\u0131n gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Swissinfo.ch: Tart\u0131\u015fmal\u0131 bir \u00c7e\u00e7en i\u015fadam\u0131 Neuch\u00e2tel futbol kul\u00fcb\u00fcn\u00fc sat\u0131n ald\u0131. \u0130svi\u00e7re’de insan haklar\u0131 alan\u0131ndaki t\u00fcm bu konu\u015fmalara ra\u011fmen, bu olaya tepki g\u00f6sterilmemesi meselenin parada kilitlendi\u011fini mi g\u00f6steriyor?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> Sava\u015f boyunca \u00e7ok say\u0131da uluslararas\u0131 organizasyonu ziyaret etme \u015fans\u0131m oldu. Birle\u015fmi\u015f Milletler’de, Avrupa Konseyi’nde, parlamentolarda s\u00fcrekli uluslararas\u0131 kamuoyunu \u00c7e\u00e7enya’da olanlara ilgi g\u00f6stermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131m. Her zaman ayn\u0131 siyasi kay\u0131ts\u0131zl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Ellerini havada sallayarak: “Evet, ama biz ne yapabiliriz? Gaza ihtiyac\u0131m\u0131z var, ekonomik i\u015fbirli\u011fimiz var vs” dediler.<\/p>\nToplu katliamlar ve bombard\u0131manlar oldu\u011funda, Grozny yerle bir edildi\u011finde, \u00f6rne\u011fin i\u015fkenceler yap\u0131l\u0131rken, toplama kamplar\u0131 varken, onlarca insan ka\u00e7mak zorunda kal\u0131rken dahi t\u00fcm d\u00fcnya sessizli\u011fini korudu.<\/p>\n
Ama s\u0131radan insanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m her yerde, bizi anlad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm ve desteklerini ald\u0131m.<\/p>\n
Swissinfo.ch: Somazzi vakf\u0131 \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn sizin i\u00e7in anlam\u0131 ne?<\/strong><\/em><\/p>\nZainap Gashaeva:<\/strong> M\u00fctevazi \u00e7abalar\u0131m\u0131z i\u00e7in m\u00fckemmel bir onaylama. Bu \u00f6d\u00fcl yetkililerin t\u00fcm \u015f\u00fcphelerine ve nefretine ra\u011fmen insan haklar\u0131 i\u00e7in halen m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcren herkese, bana, meslekta\u015flar\u0131ma ve kampanyalar\u0131m\u0131za kat\u0131lanlara umut ve destek veriyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ocak ay\u0131nda \u0130svi\u00e7re’ye ka\u00e7an Zainap Gashaeva isimli \u00c7e\u00e7en insan haklar\u0131 savunucusunun cesareti ge\u00e7ti\u011fimiz cumartesi g\u00fcn\u00fc \u0130svi\u00e7re’nin Bern kentindeki bir t\u00f6rende onayland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2495,278],"class_list":["post-11078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","tag-somazzi-odulu","tag-zainap-gashaeva"],"views":4109,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11078"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11080,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11078\/revisions\/11080"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}