Yeni do\u011fmu\u015f k\u0131z\u0131n\u0131n babas\u0131 onu terk etti\u011finde, Zalina \u0130srailova, yaln\u0131z bir anne olarak \u015fiddetin eksik olmad\u0131\u011f\u0131 derinden tutucu M\u00fcsl\u00fcman anavatan\u0131 \u00c7e\u00e7enya\u2019daki gelece\u011fi hakk\u0131nda kayg\u0131lan\u0131yordu. Endi\u015felerinin ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engellemek i\u00e7in ise hi\u00e7bir \u015fey yapamad\u0131.<\/p>\n
Ramzan Kadirov\u2019un deh\u015fet sa\u00e7an g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin \u00fcst d\u00fczey \u00fcyelerinden birisi olan \u0130srailova\u2019n\u0131n eski a\u015fk\u0131 i\u00e7in baz\u0131 silahl\u0131 yolda\u015flar\u0131 gen\u00e7 anneyi seks k\u00f6lesi yapt\u0131\u011f\u0131nda bunu engelleme giri\u015fimleri ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.<\/p>\n
Evinden ka\u00e7\u0131r\u0131lan gen\u00e7 anne, ba\u015fka 10 gen\u00e7 kad\u0131nla birlikte silahl\u0131 muhaf\u0131z g\u00f6zetiminde kilitli tutuldu\u011fu bir e\u011fitim kamp\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Burada anadan \u00fcryan bir \u015fekilde tutuldular ve onlar\u0131 d\u00f6ven silahl\u0131 adamlar taraf\u0131ndan da tecav\u00fcze u\u011frad\u0131lar.<\/p>\n
Bu gen\u00e7 k\u0131zlardan en bir tanesi, yard\u0131m istedikten sonra tecav\u00fczc\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Di\u011ferleri \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc ve i\u00e7lerinden hamile kalan iki ki\u015fi de bu \u00fcste do\u011fum yapt\u0131.<\/p>\n
Esaret alt\u0131nda ge\u00e7en d\u00f6rt ayl\u0131k s\u00fcrede hayatta kalan \u0130srailova, ona ac\u0131yan bir muhaf\u0131z\u0131n yard\u0131m\u0131yla oradan ka\u00e7t\u0131. Eski gardiyanlar\u0131n\u0131n onu bularak \u00f6ld\u00fcrecekleri korkusu ve i\u00e7inde bulundu\u011fu derin travmayla St.Petersburg\u2019da ve k\u0131sa bir s\u00fcre de yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fad\u0131.<\/p>\n
Erkek karde\u015finin g\u00fcvende olaca\u011f\u0131 ve be\u015f y\u0131l i\u00e7erisinde sadece birka\u00e7 kez g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc k\u0131z\u0131na kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131n garantisini vermesiyle, 33 ya\u015f\u0131ndaki Zalina \u0130srailova, bu y\u0131l\u0131n Nisan ay\u0131nda, evine d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7enya\u2019daki kaynaklar\u0131n The Sunday Times\u2019a ge\u00e7en hafta verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re de, gen\u00e7 anne geri d\u00f6nd\u00fckten k\u0131sa bir sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve isimsiz bir mezara g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Gen\u00e7 anneyle ge\u00e7en y\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan bir insan haklar\u0131 savunucusu, \u201c\u0130srailova\u2019n\u0131n hikayesi ger\u00e7ekten \u015fok edici. Ama korkun\u00e7 ger\u00e7ek \u015fu ki, \u00c7e\u00e7enya\u2019da gittik\u00e7e daha da s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flayan kad\u0131nlara y\u00f6nelik bu su\u00e7lar hakk\u0131nda kimse konu\u015fmaya cesaret edemiyor. Zanl\u0131lar hukukun \u00fcst\u00fcnde, \u00e7\u00fcnk\u00fc zanl\u0131lar genellikle Kadirov\u2019un g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine mensup oluyorlar\u201d diyor.<\/p>\n
\u00d6zellikle Rus ordusu ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki iki ac\u0131mas\u0131z sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan \u00c7e\u00e7enya\u2019da d\u00fczen sa\u011fland\u0131 ve \u00fclke yeniden in\u015fa edildi. Ancak ele\u015ftirmenler, Kremlin taraf\u0131ndan 2007 y\u0131l\u0131nda ba\u015fkan olarak atanan Kadirov\u2019un y\u00f6netiminde kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e kat\u0131 \u0130slami kurallar\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00e7ekmeye zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n
Uygunsuz giyindi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen kad\u0131nlar sokaklarda sald\u0131r\u0131ya u\u011fruyor. Cumhuriyetin ahlaki de\u011ferlerini ihlal ederek ailelerine leke s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen kad\u0131nlar\u0131n erkek akrabalar\u0131nca \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc namus cinayetlerinde bir art\u0131\u015f g\u00f6zlemleniyor. Hatta \u00f6yle ki, bu cinayetler Kadirov taraf\u0131ndan alenen destekleniyor.<\/p>\n
Bir ba\u015fka insan haklar\u0131 savunucusu, “Erkeklerimizce ahlak\u0131n\u0131 yitirmi\u015f olarak damgalanan kad\u0131nlar k\u0131nan\u0131yor. Sokak k\u00f6peklerine bile daha insanca muamele ediliyor. \u0130srailova\u2019n\u0131n seks k\u00f6lesi olarak tutuldu\u011fu yerin benzerlerinden daha pek \u00e7ok gizli yerin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemizi sa\u011flayan iyi nedenlerimiz var. Ama Kadirov ve Moskova\u2019daki patronlar\u0131 daha ne kadar bu tip su\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmezden gelecek?” diyor.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n merkezindeki bir mezra olan Mesker-Yurt\u2019ta d\u00fcnyaya gelen Zalina \u0130srailova, hen\u00fcz 10 ya\u015f\u0131ndayken annesini kaybetti. B\u00fcy\u00fckannesi taraf\u0131ndan yeti\u015ftirildi, ama onun \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte babas\u0131 ve iki erkek karde\u015finin yan\u0131na ta\u015f\u0131nd\u0131. Akrabalar\u0131, Zalina\u2019n\u0131n burada birka\u00e7 y\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama mutsuz oldu\u011fu i\u00e7in ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu durumun da \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n kat\u0131 ataerkil toplumunda utan\u00e7 verici bir hareket olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Kocaman siyah g\u00f6zleri ve incecik v\u00fccuduyla olduk\u00e7a sevimli bir k\u0131z olan \u0130srailova, be\u015f y\u0131l \u00f6nce o zaman \u00fclkenin Rus destekli y\u00f6netiminde ba\u015fbakan olarak Kadirov\u2019a sad\u0131k bir milise a\u015f\u0131k oldu. Kadirovits olarak bilinen bu milisler, Kadirov\u2019un reddetmesine ra\u011fmen, insanlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u015fkence ve \u0130slami militanlardan oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u015f\u00fcphelilerin infaz edilmesiyle su\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n
Zalina \u0130srailova, Elina ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi k\u0131z\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya getirdikten \u00fc\u00e7 ay sonra a\u015f\u0131k oldu\u011fu bu milis taraf\u0131ndan terk edildi. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra ba\u015fka bir kad\u0131nla evlenen bu adam, Elina\u2019y\u0131 da annesinin elinden ald\u0131.<\/p>\n
Bir akrabas\u0131, “Zalina k\u00f6t\u00fc bir yoldayd\u0131, k\u0131z\u0131n\u0131 korkun\u00e7 bi\u00e7imde kaybetti. Bana gelip burada kalabilirdi ama bu beni de s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir pozisyona sokard\u0131. Hayat\u0131n\u0131n d\u00f6neme\u00e7leri onu toplumda istenmeyen bir ki\u015fi haline getirdi. Onunla birlikte olmak bana da utan\u00e7 getirirdi. Ona yard\u0131m etmek istedim ama yapabileceklerim \u00e7ok azd\u0131” diyor.<\/p>\n
Akrabas\u0131 \u00e7e\u015fitli defalar, Kadirov’un g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinden adamlar\u0131n Zalina’y\u0131 renkli camlarla kapl\u0131 arabalarla g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131: “Zalina, adamlar\u0131n reddetmesi halinde onu \u00f6ld\u00fcreceklerini s\u00f6yleyerek tehdit ettiklerini anlatt\u0131. Ona bir oyuncak muamelesi yap\u0131yorlard\u0131. Ona yak\u0131nd\u0131m ve onun i\u00e7in \u00fcz\u00fcl\u00fcyordum, ne var ki g\u00fcc\u00fcm yoktu”.<\/p>\n
2008\u2019in sonlar\u0131nda Zalina \u0130srailova ortadan kayboldu. Ertesi ilkbahar, aralar\u0131nda Natalya Estemirova\u2019n\u0131n da bulundu\u011fu \u00fc\u00e7 yerel insan haklar\u0131 savunucusunun gizli bir toplant\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131karak Kadirov\u2019un askeri \u00fcslerinden birisinde seks k\u00f6lesi olarak tutuldu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n
Kendisinin ve di\u011fer k\u0131zlar\u0131n anlatamayaca\u011f\u0131 \u015fiddete maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Hak savunucular\u0131dan birisi, “\u015ei\u015felerle bile tecav\u00fcz etmi\u015fler. Uyuduklar\u0131, yemek yedikleri ve y\u0131kand\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir odada \u00e7\u0131plak tutulmu\u015flar. Geceleri erkekler gelir ve onlara tecav\u00fcz edermi\u015f. Ne zaman \u00fcsse getirilseler ya da bir yere g\u00f6t\u00fcr\u00fclseler g\u00f6zleri ba\u011fl\u0131 olurmu\u015f. K\u0131zlar gelir gidermi\u015f. Korkun\u00e7 bir durumdaym\u0131\u015flar. Baz\u0131lar\u0131 \u00f6ylece ortadan kaybolmu\u015f” diyerek \u00f6\u011frendiklerini aktar\u0131yor.<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeden birka\u00e7 ay \u00f6nce, hayat kad\u0131n\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yedi gen\u00e7 k\u0131z \u00c7e\u00e7en ba\u015fkenti Grozny\u2019nin d\u0131\u015f\u0131ndaki bir arazide \u00f6l\u00fc bulundu. Kalplerinden ve ba\u015flar\u0131ndan vurulmu\u015flard\u0131. Kadirov, bu olay\u0131 namus cinayeti olarak tan\u0131mlayarak memnuniyetle kar\u015f\u0131larken baz\u0131 insan haklar\u0131 savunucular\u0131, kurbanlar\u0131n Zalina \u0130srailova ile ayn\u0131 kaderi payla\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011finden \u015f\u00fcpheleniyordu.<\/p>\n
\u0130srailova, Natalya Estemirova ve meslekta\u015flar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede, \u00fcsteki baz\u0131 adamlar\u0131n Kadirov’a yak\u0131n oldu\u011funu iddia etti. K\u0131zlardan birisinin kendisine tecav\u00fcz eden \u00fcst d\u00fczey bir Kadirovistin cep telefonunu \u00e7almay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, telefonda Kadirov’un \u00f6zel cep telefonu numaras\u0131 kay\u0131tl\u0131yd\u0131 ve bu numaray\u0131 arayarak ondan yard\u0131m diledi.<\/p>\n
Zalina’ya g\u00f6re, \u00f6fkelenen Kadirov, o adam\u0131n\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve “orospular\u0131ndan birisinin” kendisini aramas\u0131na izin verdi\u011fi i\u00e7in onu azarlad\u0131. Bu olay gen\u00e7 k\u0131z\u0131n vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine neden oldu.<\/p>\n
S\u00f6z konusu toplant\u0131da yer alan bir kaynak, “Natalya Estemirova, Zalina\u2019n\u0131n anlatt\u0131klar\u0131na inanm\u0131\u015ft\u0131. Sars\u0131lm\u0131\u015f ve korkmu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu” dedi.<\/p>\n
Ayn\u0131 kaynak, Natalya Estemirova\u2019n\u0131n Kadirov\u2019un g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerince kad\u0131nlar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131yla ilgili olarak bir rapor yazmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Daha fazla kayna\u011f\u0131 bir araya toplamak istedi\u011fi i\u00e7in Zalina ile ikinci bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyordu. Ancak Kadirov\u2019un sert bir ele\u015ftirmeni olan bu g\u00fc\u00e7l\u00fc insan haklar\u0131 savunucusu Temmuz 2009\u2019da \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n Rus destekli g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Zalina \u0130srailova\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en k\u00f6t\u00fc olaylar\u0131 haber alan The Sunday Times, ge\u00e7ti\u011fimiz Kas\u0131m ay\u0131nda onu St.Petersburg\u2019da buldu. Gen\u00e7 kad\u0131n bir \u00c7e\u00e7en arac\u0131 vas\u0131tas\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmeye raz\u0131 oldu.<\/p>\n
Arac\u0131, “Halen korkuyor ve duygusal olarak yaralanm\u0131\u015f bir durumda ama Grozny\u2019de Natalya Estemirova\u2019ya anlatt\u0131klar\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 anlatt\u0131. G\u00f6rmeliydin cehennemden \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibiydi” dedi.<\/p>\n
Zalina \u0130srailova, ad\u0131na yer verilmemesi halinde hikayesinin yay\u0131nlanmas\u0131na ge\u00e7ici olarak r\u0131za g\u00f6sterdi. Bununla birlikte, \u00e7ekti\u011fi \u00e7ileler s\u0131ras\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7 yaralanmalar\u0131n tedavisi i\u00e7in Fransa ve T\u00fcrkiye\u2019ye gitti\u011fi i\u00e7in ise onunla bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftiremedik.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/08\/thetimes_story_chechnya-217x300.jpg\")
Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta, \u00c7e\u00e7enya’daki d\u00f6rt farkl\u0131 kaynak onun \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi. Akrabalar\u0131ndan birisi, Zalina \u0130srailova\u2019y\u0131 askeri \u00fcste tutan adamlar\u0131n Zalina\u2019n\u0131n erkek karde\u015fine onu geri getirmesi i\u00e7in bask\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Zalina\u2019n\u0131n akrabas\u0131 ayr\u0131ca cinayetten dolay\u0131 da o adamlar\u0131 su\u00e7lad\u0131.<\/p>\n
G\u00f6z\u00fc ya\u015fl\u0131 bir akraba, “K\u0131z\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6rme d\u00fcrt\u00fcs\u00fc \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Zalina\u2019yo g\u00f6rd\u00fckleri ve bildikleri i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Birisi bununla ilgili bir soru sordu\u011funda cinayeti erkek karde\u015finin \u00fczerine atmak ve bunu bir namus cinayeti olarak tan\u0131mlamak \u00e7ok kolay. Ama onu arayan hi\u00e7 kimse yok” diyor.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7enya\u2019da kad\u0131nlara y\u00f6nelik benzeri \u015fiddette bir art\u0131\u015f ya\u015fan\u0131yor. Ge\u00e7ti\u011fimiz ay, bir adam polise teslim olarak iki k\u0131z\u0131n\u0131 AK-47 sald\u0131r\u0131 silah\u0131yla evinde vurdu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u0130nanmas\u0131 g\u00fc\u00e7 olan masala g\u00f6re, baba Ruslan Musayev, k\u0131z karde\u015fini otomatik silahla \u00f6ld\u00fcren k\u0131z\u0131n\u0131 kazayla vurdu\u011funu iddia etti. Ama birisi 15 ve di\u011fer 19 ya\u015f\u0131nda olan gen\u00e7 k\u0131zlardan birisinin hamile kald\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Polis, Musayev\u2019in iki gen\u00e7 k\u0131z\u0131 bir namus cinayetiyle \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden \u015f\u00fcpheleniyor.<\/p>\n
Ge\u00e7en sene, g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131 gen\u00e7 bir kad\u0131n\u0131n, Rus destekli g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerince bir araban\u0131n i\u00e7erisine t\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve araban\u0131n h\u0131zla oradan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oldu. Kad\u0131n\u0131n ak\u0131beti bilinmiyor. Haftalar sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re yak\u0131n mesafeden ate\u015f edilmi\u015f bir ba\u015fka k\u0131z bir tarlada \u00f6l\u00fc olarak bulundu.<\/p>\n
\u0130ki kar\u0131s\u0131 olan 34 ya\u015f\u0131ndaki Kadirov, alenen \u00e7ok e\u015flili\u011fi onaylad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti ve kad\u0131nlar\u0131 kocalar\u0131n\u0131n mallar\u0131ym\u0131\u015f gibi tasvir etti. Ayr\u0131ca Natalya Estemirova\u2019n\u0131n an\u0131s\u0131na hakaret ederek \u00f6fkeye neden oldu.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 savunucular\u0131, kad\u0131n cinayetlerinin ancak cesetleri bulunmas\u0131 halinde nadiren ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. Namus cinayetlerinin \u00fczeri akrabalar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6rt\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Rus destekli g\u00fc\u00e7lerin i\u015fledi\u011fi cinayetler ise misilleme korkusu ya da kurban\u0131n ailesine utan\u00e7 getirmesini engellemek i\u00e7in bildirilmiyor.<\/p>\n
Bir aktivist, “Zalina gibi k\u0131zlar basit\u00e7e ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131yor. Ona olanlardan dolay\u0131 hi\u00e7 kimse asla adaletle y\u00fczle\u015fmeyecek. \u00c7e\u00e7enya\u2019ya bar\u0131\u015f resmen d\u00f6nm\u00fc\u015f olabilir ama orada hala korkun\u00e7 \u015feyler oluyor” diyor.<\/p>\n