{"id":11662,"date":"2011-09-26T01:54:35","date_gmt":"2011-09-25T22:54:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=11662"},"modified":"2011-09-26T01:54:35","modified_gmt":"2011-09-25T22:54:35","slug":"cecenyada-insan-haklarini-gozlemlemek","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2011\/09\/cecenyada-insan-haklarini-gozlemlemek\/","title":{"rendered":"\u00c7e\u00e7enya&#8217;da \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131 G\u00f6zlemlemek"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">D\u0131\u015far\u0131ya asla yaln\u0131z \u00e7\u0131km\u0131yorlar, \u00c7e\u00e7enya&#8217;n\u0131n ba\u015fkentindeki k\u00fc\u00e7\u00fck apartman dairelerinde bulunduklar\u0131 s\u00fcre zarf\u0131nda da, duvarlar\u0131ndaki d\u00fcz ekran bir televizyon merdiven bo\u015flu\u011fu ve apartman\u0131n giri\u015fini g\u00f6ren g\u00fcvenlik kameralar\u0131ndan gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri aktar\u0131yor.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fc\u00e7\u00fck arabalar\u0131na \u00fc\u00e7 ki\u015fi birden bindikten sonra, tehlike halinde, arabalar\u0131ndaki kontrol panelinin \u00fczerinde yer alan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 d\u00fc\u011fmeye basarak bir video kameray\u0131 ve mikrofonunu aktif hale getirebiliyor ve bu \u015fekilde 900 mil (yakla\u015f\u0131k 1450 km) uzakl\u0131ktaki ana merkezlerine do\u011frudan seslerini ula\u015ft\u0131rabiliyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gruba liderlik eden 46 ya\u015f\u0131ndaki avukat Vladislas Sadykov, &#8220;Bu kendi i\u00e7imizdeki bir kural. Her zaman birlikte seyahat ediyoruz. Yaln\u0131zsan\u0131z, ka\u00e7\u0131r\u0131lman\u0131z ve i\u015fkence g\u00f6rmeniz daha da kolayla\u015f\u0131r. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcler korunmak i\u00e7in, ayr\u0131ca e\u011fer bizi \u00f6ld\u00fcrecek olurlarsa kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nacak&#8221; diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00fc\u00e7 adam, yerel insan haklar\u0131 savunucular\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7ok tehlikeli oldu\u011fu bilinen Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki cumhuriyette, b\u00fcnyesinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak misafir insan haklar\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Birle\u015fik Mobil Grup&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan, ka\u00e7\u0131r\u0131lma ve i\u015fkence olaylar\u0131n\u0131 inceleyen grubun mevcut vardiyas\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc n\u00f6betinde 45 g\u00fcnd\u00fcr Grozny&#8217;de bulunan 24 ya\u015f\u0131ndaki avukat Dmitri Laptev, &#8220;Burada ya\u015fayan t\u00fcm yerel insan haklar\u0131 savunucular\u0131 tehlikede. Evleri yak\u0131labilir. \u00c7ocuklar\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131labilir&#8221; diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsan haklar\u0131 gruplar\u0131na g\u00f6re, \u00c7e\u00e7enya&#8217;daki vah\u015fi sava\u015f neredeyse sona ermi\u015f durumda, ancak insanlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmalar\u0131 ve yarg\u0131s\u0131z infazlar s\u00fcr\u00fcyor, hedeftekiler ise genellikle isyanc\u0131lar\u0131 destekleyenler ya da Rus destekli h\u00fck\u00fcmetin \u00c7e\u00e7en lideri Ramzan A. Kadirov aleyhinde konu\u015fanlar oluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Laptev, &#8220;S\u0131radan insanlarla konu\u015ftu\u011funuzda, onlar\u0131n ne kadar korkmu\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rerek \u015fok oluyorsunuz&#8221; diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Memorial&#8221; isimli insan haklar\u0131 grubu, g\u00f6zlemleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n gittik\u00e7e daha da zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlere nazaran kurbanlar\u0131n ve akrabalar\u0131n\u0131n hak ihlallerini bildirmek konusunda daha fazla korkular\u0131 oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc n\u00f6betini ger\u00e7ekle\u015ftiren Bay Sadykov, &#8220;\u0130nsanlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmalar\u0131 korkusuz bi\u00e7imde devam ediyor. \u0130nsanlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ka\u00e7\u0131r\u0131yorlar. Rus destekli kolluk g\u00fc\u00e7leriyle birlikte olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyorlar ve kolluk g\u00fc\u00e7leri de onlara dokunmuyor. Basit bir i\u015f, ara\u015ft\u0131rma yok, belge yok, yasal ad\u0131mlar yok. Sadece birisini yakal\u0131yor ve g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar&#8221; diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Birle\u015fik Mobil Grup&#8221;, Nizhny Novgorod&#8217;taki ana merkeziyle birlikte, Rusya&#8217;n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki insan haklar\u0131 organizasyonlar\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ve avukatlar\u0131, \u00c7e\u00e7enya&#8217;da bir ay ya da daha uzun s\u00fcreli bi\u00e7imde \u00fc\u00e7 ki\u015filik ekiplerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in i\u015fe al\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Grup, May\u0131s ay\u0131nda Dublin&#8217;de Mary Robinson Adalet \u015eart\u0131 Vakf\u0131&#8217;n\u0131n risk alt\u0131ndaki insan haklar\u0131 savunucular\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi geleneksel Front Line \u00d6d\u00fcl\u00fc&#8217;n\u00fc insan haklar\u0131 ihlallerini g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131karan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle <a href=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2011\/05\/2011-front-line-odulunu-birlesik-mobil-grup-kazandi\/\" target=\"_blank\">kazand\u0131<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, &#8220;Dedektifler gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, resimlere bak\u0131yoruz, tan\u0131klarla konu\u015fuyoruz. Yasal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz olmamas\u0131na ra\u011fmen t\u00fcm bunlar\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi \u015fekilde yap\u0131yoruz. Kan\u0131tlara ula\u015farak, resmi organlardan kendi soru\u015fturmalar\u0131n\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 talep ediyoruz&#8221; diyor. Ekip \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kimi zaman netice verdi\u011fini, Rus destekli kolluk g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 baz\u0131 su\u00e7lamalar\u0131n adalet \u00f6n\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6zlerine ekliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Birle\u015fik Mobil Grup&#8221;, \u00c7e\u00e7enya&#8217;n\u0131n en \u00e7ok tan\u0131nan ve en \u0131srarc\u0131 aktivistlerinden birisi olan, &#8220;Memorial&#8221; i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan yerel ara\u015ft\u0131rmac\u0131 <a href=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2009\/07\/natalia-estemirova-olduruldu\/\" target=\"_blank\">Natalya Estemirova&#8217;n\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden<\/a> sonra 2009 y\u0131l\u0131nda <a href=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2009\/11\/insan-haklari-savunucularindan-cecenya-icin-komisyon\/\" target=\"_blank\">kuruldu<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bayan Estemirova&#8217;n\u0131n &#8220;Memorial&#8221;den iki meslekta\u015f\u0131 tahliye edildi ve Bayan Estemirova ile yak\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fan hak savunucusu da Norve\u00e7&#8217;e gitti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, Bayan Estemirova&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bu yana, insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n Rus destekli y\u00f6neticiler aleyhindeki hak ihlalleri raporlar\u0131ndan geri ad\u0131m att\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. &#8220;Memorial&#8221; dahi birka\u00e7 hafta ya da birka\u00e7 ay boyunca \u00c7e\u00e7enya&#8217;daki g\u00f6zlem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na son verdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Birle\u015fik Mobil Grup&#8221; bir bak\u0131ma Bayan Estemirova&#8217;n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, &#8220;Natalya&#8217;n\u0131n problemlere neden oldu\u011funu ve o olmadan daha az problemle kar\u015f\u0131lacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. Peki ya ben kimim? Biz geri d\u00f6nd\u00fck. Ard\u0131m\u0131zda ba\u015fka insanlar\u0131n da oldu\u011funu biliyorlar, bizi \u00f6ld\u00fcrseler bile bir ba\u015fkas\u0131 bizim yerimize gelerek devam edecek&#8221; diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Grubun halen inceledi\u011fi yar\u0131m d\u00fczine olaydan birisi Bayan Estemirova&#8217;n\u0131n son ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan birisi, eski bir isyanc\u0131 olan ve teslim olarak bir y\u0131l hapis yatan 23 ya\u015f\u0131ndaki Apti Zainalov&#8217;un ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda. Apti, sal\u0131verildikten sonra 2009 y\u0131l\u0131nda ortadan kayboldu, silahl\u0131 korumalar e\u015fli\u011finde bir hastanede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve ard\u0131ndan yine yok oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bayan Estemirova \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u00f6nceki son g\u00fcnlerinde, Rus destekli polisten ve hastane yetkililerinden bilgi almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, \u015fimdi de &#8220;Birle\u015fik Mobil Grup&#8221; bu bilgilere ula\u015fmak i\u00e7in bask\u0131 yapmaya devam ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-11663\" title=\"aima-makayeva\" src=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/aima-makayeva-300x199.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/aima-makayeva-300x199.jpg 300w, http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/aima-makayeva.jpg 650w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Ama Bay Zainalov&#8217;un annesi Aima Makayeva, iz pe\u015finde ko\u015fmaktan yoruldu\u011funu, Rus destekli yetkililerin o\u011flunu geri vermesi halinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davay\u0131 geri \u00e7ekmeye haz\u0131r oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Bir tek Kadirov\u2019a gitmedi\u011fim kald\u0131&#8221; diyor. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f \u00c7e\u00e7enya&#8217;da s\u0131kl\u0131kla ifade ediliyor, zira Kadirov, Rus destekli h\u00fck\u00fcmeti ve g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerini s\u0131k\u0131 bi\u00e7imde kontrol\u00fc alt\u0131nda tutuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, taktiklerinin i\u015fe yarabilece\u011fini ifade ediyor. Elbette m\u00fcfetti\u015fler Rus destekli yetkililere bask\u0131 yapabilseydi, baz\u0131 ki\u015filer tutuklanabilir ve cezaland\u0131r\u0131labilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, ama diyerek hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc te\u015fvik edici \u00e7al\u0131\u015fmalar desteklenmek bir yana, hala iktidardaki silahl\u0131 adamlar\u0131n istediklerini al\u0131koyduklar\u0131n\u0131 ve serbest b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Laptev, &#8220;Sistem tam bir batakl\u0131k gibi. Bir ta\u015f at\u0131yor ve baz\u0131 dalgalanmalar yap\u0131yorsunuz. Ama ard\u0131ndan yava\u015f\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131ya iniyor ve dibe bat\u0131yor&#8221; diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l \u00fc\u00e7 ki\u015filik ekibin bir par\u00e7as\u0131 olarak bir insan haklar\u0131 ihlalinin bildirilmesini ara\u015ft\u0131r\u0131rken, Rus destekli rejimin polis karakolunda tutuldu\u011fu gece sistemi i\u00e7eriden g\u00f6rm\u00fc\u015f. <a href=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2010\/02\/cecenyada-insan-haklari-savunuculari-once-tutuklandi-sonra-serbest-birakildi\/\" target=\"_blank\">Grup zarar g\u00f6rmeden serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131<\/a> ve yasad\u0131\u015f\u0131 tutuklanmalar\u0131yla ilgili olarak kendi \u015fikayetlerini yapt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bay Sadykov, gece ge\u00e7 saatlerde sohbette, Rus destekli rejimin polisinin sert \u00e7evre sert taktikler gerektirir diyerek metotlar\u0131n\u0131 savundu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Rus destekli subaylardan birisi &#8220;\u0130\u015fkence yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u0130\u015fkence yapmadan ter\u00f6rizmle nas\u0131l sava\u015fabilirsiniz?&#8221; demi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama Bay Sadykov en az\u0131ndan insan haklar\u0131 g\u00f6zlemleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir etki yaratm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6zlemledi. S\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, \u00fc\u00e7 hak savunucusu serbest b\u0131rak\u0131l\u0131rken, Rus destekli rejimim subaylar\u0131ndan birisi k\u00f6t\u00fc muamele g\u00f6rmediklerini teyit eder bir metni imzalamalar\u0131n\u0131 istemi\u015f. &#8220;\u00d6teki t\u00fcrl\u00fc, i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc s\u00f6ylersiniz&#8221; demi\u015f Rus destekli rejimin subay\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Seth Maydans<\/strong><br \/>\n24.09.2011 &#8211; <a href=\"http:\/\/www.nytimes.com\/2011\/09\/25\/world\/europe\/in-chechnya-human-rights-workers-from-afar-put-in-tours-of-duty.html\" target=\"_blank\">The New York Times<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u0131\u015far\u0131ya asla yaln\u0131z \u00e7\u0131km\u0131yorlar, \u00c7e\u00e7enya&#8217;n\u0131n ba\u015fkentindeki k\u00fc\u00e7\u00fck apartman dairelerinde bulunduklar\u0131 s\u00fcre zarf\u0131nda da, duvarlar\u0131ndaki d\u00fcz ekran bir televizyon merdiven bo\u015flu\u011fu ve apartman\u0131n giri\u015fini g\u00f6ren g\u00fcvenlik kameralar\u0131ndan gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri aktar\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[],"views":5260,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11662"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11665,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11662\/revisions\/11665"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}