{"id":11816,"date":"2012-02-26T21:44:29","date_gmt":"2012-02-26T18:44:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=11816"},"modified":"2012-02-26T21:44:29","modified_gmt":"2012-02-26T18:44:29","slug":"iskence-kurbani-cecen-multeci-musa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2012\/02\/iskence-kurbani-cecen-multeci-musa\/","title":{"rendered":"\u0130\u015fkence Kurban\u0131 \u00c7e\u00e7en M\u00fclteci: Musa"},"content":{"rendered":"

Finlandiya’n\u0131n kamu yay\u0131nc\u0131s\u0131 YLE<\/a>, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Fin y\u00f6netmen Mervi Junkkonen’nin “After Life – Four Stories of Torture<\/a> (\u00d6l\u00fcmden Sonraki Hayat – D\u00f6rt \u0130\u015fkence Hikayesi)” isimli belgesel filmini ekranlara ta\u015f\u0131d\u0131. Filmin ana karakterlerinden birisi de \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya\u2019daki vah\u015fi Rus i\u015fgalinden ka\u00e7an bir \u00c7e\u00e7en s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 olan Musa’yd\u0131.<\/p>\n

Fin internet magazini “Fifi”de 13 \u015eubat 2012 tarihinde Musa ile bir r\u00f6portaj ger\u00e7ekle\u015ftirdi<\/a>. Musa r\u00f6portaj\u0131 s\u0131ras\u0131nda, filmin izleyicilerinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6nemini kavramalar\u0131n\u0131 ve \u00c7e\u00e7enya\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n halen devam etti\u011fini anlamalar\u0131n\u0131 \u00fcmit etti\u011fini dile getirdi.<\/p>\n

Jussi F\u00f6rbom taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan makaleyi sizlerle payla\u015f\u0131yoruz:<\/span><\/p>\n

“Geceleyin sizi sorguya ald\u0131klar\u0131nda, kafan\u0131za plastik bir torba ge\u00e7iriyorlar ve \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt adam tekrar tekrar ayn\u0131 sorular\u0131 soruyor. Ba\u015f\u0131n\u0131za vuruyorlar, zaman zaman elektrik \u015foku uyguluyor ve ard\u0131ndan kafan\u0131za ge\u00e7irdikleri plastik torbay\u0131 yeniden s\u0131k\u0131yorlar. Ne s\u00f6yleyece\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015fl\u0131yorsunuz, \u00e7\u00fcnk\u00fc sizden bir \u015feyler s\u00f6ylemenizi bekliyorlar. Ve ard\u0131ndan sizi h\u00fccrenize geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerinde, s\u00f6ylediklerinizi daha do\u011frusu size s\u00f6ylettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. \u0130\u015fte o an hi\u00e7bir yerde g\u00fcvende olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 hissetmeye ba\u015fl\u0131yorsunuz”.<\/p>\n

Bu s\u00f6zlerin sahibi, “After Life – Four Stories of Torture” adl\u0131 filmin ba\u015f karakterlerinden birisi olan Musa isimli bir \u00c7e\u00e7en<\/a>. Helsinki\u2019deki bir kafede filmin y\u00f6netmeni Mervi Junkkonen, terc\u00fcman Matti M\u00e4ki ve Musa ile birlikte oturuyoruz. Musa analizler yaparak kendisini s\u0131kmadan sakince konu\u015fuyor. Sadece oturmak ve anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 dinlemek bile olduk\u00e7a zor.<\/p>\n

Musa, “Bu et k\u0131yma makinesinden canl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in \u015fansl\u0131y\u0131m. Bana i\u015fkence edenler ve orada hala di\u011fer sivillere i\u015fkence etmeye devam edenler, kimsenin onlar\u0131n pen\u00e7elerinden canl\u0131 kurtulamayaca\u011f\u0131ndan emin, b\u00f6ylelikle yapt\u0131klar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ileride kimse onlar\u0131 cezaland\u0131ramayacak. Asl\u0131nda burada olmamal\u0131 ve ba\u015f\u0131mdan ge\u00e7enleri sizlere anlatmamal\u0131y\u0131m” diyor.<\/p>\n

Bir ba\u015fka Avrupa \u00fclkesinde m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fc elde eden Musa, 2007 y\u0131l\u0131ndan bu yana ailesiyle birlikte Finlandiya’da ya\u015f\u0131yor. Bulundu\u011fu konum ve m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fc bir nebze de olsa kendisini g\u00fcvende hissetmesini sa\u011fl\u0131yor. Musa, \u00c7e\u00e7enya\u2019dan ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n\u0131, Rus destekli yerel y\u00f6neticiler kendisini yakalamadan \u00f6nce g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flay\u0131p sa\u011flayamayaca\u011f\u0131yla ilgili bir yar\u0131\u015fa benzetiyor. Anavatan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki ya\u015fam onun i\u00e7in so\u011fuk ve yabanc\u0131 geliyormu\u015fsa da i\u015fkence g\u00f6rmek ve hayatta kalmak aras\u0131nda bir se\u00e7im yapm\u0131\u015f.<\/p>\n

“G\u00fcvende olmak” ama buna ra\u011fmen olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir deneyim. “Kendi g\u00f6zlerimle \u015fahit olduklar\u0131m\u0131 anlat\u0131r anlatmaz, insan haklar\u0131 organizasyonlar\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede harekete ge\u00e7ece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak olanlar\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131mda, bu duruma d\u00fc\u015fen onlarcas\u0131ndan biriymi\u015fim, insanlar\u0131n i\u015fkence g\u00f6rmeleri ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri normalmi\u015f, bunda bir sorun yokmu\u015f gibisinden bir reaksiyon ald\u0131m”.<\/p>\n

Hapishanede insanlar ger\u00e7ekten uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve hapishane duvarlar\u0131n \u00f6nlerindeki 10-20 y\u0131l i\u00e7in onlar\u0131n d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n

“San\u0131r\u0131m vurulmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fclen bir ki\u015fi de ayn\u0131 tepkiyi verir: \u0130\u015fler b\u00f6yle y\u00fcr\u00fcyor, se\u00e7im \u015fans\u0131 yok, kabullen gitsin! Ayn\u0131 \u015fekilde, g\u00fcnlerce dayak yedi\u011finizde ve bir duvara f\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, duydu\u011funuz her \u015feyi s\u00f6ylemekten ve olanlar\u0131 itiraf etmekten mutlu olursunuz. \u0130\u015fte bu \u015fekilde hapishane d\u0131\u015f\u0131ndaki ger\u00e7ek ya\u015fama adapte olursunuz ve bu da olduk\u00e7a uzun bir s\u00fcre al\u0131r. Ailem olmadan bunu ba\u015farabilecek oldu\u011fuma inanm\u0131yorum”.<\/p>\n

Musa, i\u015fkence kurbanlar\u0131n\u0131n Finlandiya’daki ‘\u0130\u015fkence Ma\u011fdurlar\u0131 Merkezi<\/a>‘nde yard\u0131m alabileceklerini \u00f6\u011frenmi\u015f. Musa g\u00fclerek, “Ne t\u00fcr bir tedavi uygulad\u0131klar\u0131 konusunda hi\u00e7bir fikrim yoktu ama k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6\u011frenerek anlad\u0131m. Bu merkezdeki profesyoneller bana \u00e7ok fazla yard\u0131mc\u0131 oldu. Bedenimde cerrahi bir operasyon yapmad\u0131lar ya da hasta organlar\u0131m\u0131 tedavi etmediler; yapt\u0131klar\u0131 \u015fey kafam\u0131n i\u00e7indeydi. Halen kafam\u0131n i\u00e7indeki t\u00fcm z\u0131rval\u0131klardan kurtulamad\u0131m ama bir par\u00e7as\u0131 kayboldu” diyor.<\/p>\n

Tedavi s\u0131ras\u0131nda doktorlar\u0131n dahi devam edemeyerek g\u00f6zya\u015flar\u0131na bo\u011fuldu\u011fu dakikalar oldu. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fundan Musa buna \u015fa\u015f\u0131rmad\u0131.<\/p>\n

“Mahkum oldu\u011fumuzda, hepimiz \u00e7ok k\u00f6t\u00fc olmu\u015ftuk; t\u0131pk\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek i\u00e7in toplan\u0131lan tavuklar\u0131n bulundu\u011fu bir \u00e7iftlikte gibiydik. Ama bizi orada tutanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda her zaman g\u00fcl\u00fcmsedik. Onlar\u0131n kolayca k\u0131r\u0131labildi\u011fimizi bilmelerini istemedik. Y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in avluya \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131zda geleneksel \u00c7e\u00e7en danslar\u0131n\u0131 yapt\u0131k. Ne zaman birisi al\u0131nsa, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyor gibi vedala\u015f\u0131yorduk. Geri d\u00f6nebilirse, t\u0131pk\u0131 kendi karde\u015fimiz gelmi\u015f gibi kucakl\u0131yorduk. Orada tutuldu\u011fumuz s\u00fcrede i\u00e7inde bulundu\u011fumuz durum b\u00f6yleydi” diye anlatmaya devam ediyor Musa.<\/p>\n

Musa, ba\u015flarda kendisini orada tutanlar\u0131n da insan olduklar\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dayak yedi\u011fi s\u0131rada ne kadar ac\u0131 \u00e7ekti\u011fini g\u00f6rd\u00fcklerinde duracaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Ama tam tersi ya\u015fanm\u0131\u015f: “i\u015fkenceciler ac\u0131 \u00e7ekti\u011finizi g\u00f6r\u00fcnce sizi daha fazla d\u00f6v\u00fcyorlard\u0131”. Tedavisi s\u0131ras\u0131nda Musa, b\u00f6yle bir durumdaki insan\u0131n\u0131n sonunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 anlamaya ba\u015flad\u0131, sonuna kadar sava\u015facak ve t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirdi\u011finde her \u015feyi oluruna b\u0131rakacakt\u0131.<\/p>\n

“Rehabilitasyon merkezindekiler ger\u00e7ekten profesyonellerdi, ba\u015flarda tam olarak anlamad\u0131\u011f\u0131m her \u015feyi bana a\u00e7\u0131klad\u0131lar”.<\/p>\n

Tutuldu\u011fu hapishane Musa’n\u0131n evine 20 dakika uzakl\u0131ktaki bir mesafedeydi. Musa’y\u0131 tutuklayanlar, hapsedenler ve i\u015fkence edenler, hepsi \u00c7e\u00e7en’di. Musa, “Tek bir Rus bana elini dahi s\u00fcrmedi” diyor. \u0130\u015fkencecileriyle ‘\u00e7ok g\u00fczel sohbetler’ etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130\u015fkencecileri, “Anlamaya \u00e7al\u0131\u015f. Bu bizim i\u015fimiz, ger\u00e7ekte i\u015fler g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden farkl\u0131. Bunu kabullenmek zorundas\u0131n, yoksa hi\u00e7bir yere ula\u015famayaca\u011f\u0131z” demi\u015fler.<\/p>\n

Musa, “Sondan \u00f6nceki ikinci duru\u015fmamdan \u00f6nce beni h\u00fccremden al\u0131p mahkemeye g\u00f6t\u00fcrenler, tahliye edilebilece\u011fimi hissettiklerini ve e\u011fer \u00e7\u0131karsam orada olanlar\u0131 kimseye anlatmamam gerekti\u011fini s\u00f6ylediler, sessiz kalmayaca\u011f\u0131m\u0131 da hissetmi\u015f olmal\u0131lar. Ka\u00e7mal\u0131 ve sessiz mi kalmal\u0131yd\u0131m, bu adil olmazd\u0131. Nazi filtrasyon kamplar\u0131ndan sa\u011f \u00e7\u0131kanlar\u0131n hepsinin sessiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal edinsenize. O zaman orada ya\u015fan\u0131lanlar hakk\u0131nda hi\u00e7bir fikrimiz olmazd\u0131” diyor.<\/p>\n

Musa, medyada yer alan pek \u00e7ok habere ra\u011fmen \u00c7e\u00e7enya’daki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n devam etti\u011fini vurguluyor: “E\u011fer [diktat\u00f6r Ramzan] Kadirov\u2019un yanda\u015flar\u0131n\u0131n mahkumlar\u0131 tuttuklar\u0131 yerlere girme imkan\u0131m\u0131z olsayd\u0131, i\u015fkence g\u00f6rm\u00fc\u015f pek \u00e7ok ki\u015fi g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. \u0130\u015fkence devam ediyor, sadece \u015fiddeti de\u011fi\u015fti. 2000-2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da insan, \u00f6zellikle de gen\u00e7ler \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Sadece benim arkada\u015flar\u0131mdan be\u015fi arkalar\u0131nda hi\u00e7bir iz b\u0131rakmadan kayboldu, aileleri bug\u00fcn hala onlara ne oldu\u011funu bilmiyor. Bu nedenledir ki, Finlandiya, \u00c7e\u00e7enlerin s\u0131\u011f\u0131nma taleplerini reddetmemeli, zira Kadirov’a hizmet edenler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u00c7e\u00e7en kendi zevkleri i\u00e7in anavatan\u0131n\u0131 terk etmez. Benim gibilere \u00c7e\u00e7enya’da her \u015feyi yapabilirler: Bizi \u00f6ld\u00fcrebilirler, bizi utand\u0131rabilirler, bize i\u015fkence edebilirler\u2026”<\/p>\n

Musa’ya birka\u00e7 kez konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 kavramakta zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeye mecbur kald\u0131m. “\u00c7ok iyi anl\u0131yorum” dedi. Bir kez daha denedim ve Mervi Junkkonen’in belgeselini izleyenlerin \u00c7e\u00e7enler ve onlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131 hakk\u0131nda neyi anlamas\u0131n\u0131 istedi\u011fini sordum.<\/p>\n

Musa, “Zor bir soru. Basit\u00e7e ‘l\u00fctfen bu \u015fekilde ya da \u015fu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn’ demek zor. Yine de \u015funu s\u00f6ylemek istiyorum: B\u00f6yle bir \u015feyin \u00fclkenizde ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in elinizden gelen her \u015feyi yap\u0131n. Herhangi bir ki\u015fi su\u00e7lanabilir ama o ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011funu kan\u0131tlamak \u00e7ok zordur. \u00c7e\u00e7enya olarak adland\u0131r\u0131lan yerde, kimse hi\u00e7bir \u015feyi kan\u0131tlamak zorunda de\u011fil. Birisi yakaland\u0131\u011f\u0131nda, o ki\u015fi su\u00e7lu ve canidir. \u0130nsanlar\u0131n ya\u015fam\u0131n ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn de\u011ferini hissetmelerini istiyorum. En \u00f6nemlisi bu, gerisi \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan ibaret. Despotizmin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmesine izin vermemeliyiz” diyerek s\u00f6zlerini noktalad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Finlandiya’n\u0131n kamu yay\u0131nc\u0131s\u0131 YLE, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Fin y\u00f6netmen Mervi Junkkonen’nin “After Life – Four Stories of Torture (\u00d6l\u00fcmden Sonraki Hayat – D\u00f6rt \u0130\u015fkence Hikayesi)” isimli belgesel filmini ekranlara ta\u015f\u0131d\u0131. Filmin ana karakterlerinden birisi de \u00c7e\u00e7en …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[131],"tags":[],"class_list":["post-11816","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-roportajlar"],"views":5683,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11816"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11818,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11816\/revisions\/11818"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}