{"id":11933,"date":"2012-07-03T16:43:32","date_gmt":"2012-07-03T13:43:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=11933"},"modified":"2012-07-03T16:59:23","modified_gmt":"2012-07-03T13:59:23","slug":"cecenyaya-gonullu-geri-donus-yapanlarin-akibeti-uyariyor","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2012\/07\/cecenyaya-gonullu-geri-donus-yapanlarin-akibeti-uyariyor\/","title":{"rendered":"\u00c7e\u00e7enya’ya G\u00f6n\u00fcll\u00fc Geri D\u00f6n\u00fc\u015f Yapanlar\u0131n Ak\u0131beti Uyar\u0131yor"},"content":{"rendered":"

G\u00fcnl\u00fck yay\u0131nlanan “Die Presse<\/a>” isimli Avusturya gazetesi, Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’ya g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapan s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n durumlar\u0131 hakk\u0131nda \u00f6zel bir haber yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n

Habere g\u00f6re, geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z son 20 y\u0131l\u0131n on alt\u0131s\u0131 \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’da Rusya Federasyonu ile sava\u015fta ge\u00e7ti ve arta kalan d\u00f6rt y\u0131l\u0131n da huzur i\u00e7inde oldu\u011funu s\u00f6ylemek zor. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda, Rusya Federasyonu, \u00c7e\u00e7enya’da ihlal etti\u011fi insan haklar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc Strasbourg’daki Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nde 210 dosyada mahkum edildi ve halen 330 dosyan\u0131n da incelenmesi devam ediyor. En az 180 bin sivil hayatlar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in anavatanlar\u0131ndan ayr\u0131lmak zorunda kald\u0131. Bug\u00fcn Avusturya’da yakla\u015f\u0131k 25,000 \u00c7e\u00e7en ya\u015f\u0131yor ve her ge\u00e7en g\u00fcn yeni gelen s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar bu say\u0131ya ekleniyor. \u015eu an 2,134 \u00c7e\u00e7en’in s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131l\u0131k talepleri inceleme alt\u0131nda ancak ne var ki m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fc oranlar\u0131 %94’ten %31’e gerilemi\u015f durumda. Bu nedenle Avusturya’dan i\u015fgal alt\u0131ndaki anavatanlar\u0131na g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapan \u00c7e\u00e7en s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131nda belirgin bir art\u0131\u015f var, hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc propagandalara inanarak geri d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131yor, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise ald\u0131klar\u0131 ret cevab\u0131 ve kat\u0131 Dublin s\u00f6zle\u015fmesi nedeniyle d\u00f6n\u00fc\u015ften ba\u015fka \u00e7areleri yok. 2011 y\u0131l\u0131nda Avusturya’da 528 \u00c7e\u00e7en s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc kabul etti, elbette bu say\u0131 sadece u\u00e7ak biletleri Avusturyal\u0131 yetkililer taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lananlar, kendi biletlerini alarak geri d\u00f6nenlerin say\u0131s\u0131 ise bilinmiyor. “Die Presse” gazetecileri \u00fclkedeki ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapan eski s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131larla konu\u015fmak \u00fczere k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’ya bir ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n

[Rus destekli rejimin] D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler Departman\u0131 y\u00f6neticisi \u0130sa Khadzhimuradov, g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015flerin daha da artmas\u0131n\u0131 istiyor. Bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in de s\u0131k s\u0131k \u00e7e\u015fitli \u00fclkelere seyahatler ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Son olarak \u00c7ek Cumhuriyeti ve Almanya’da \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131 sakinleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. \u00dcstlendi\u011fi misyonu zor bir g\u00f6rev olarak nitelendiriyor, zira “patronum” diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Ramzan Kadirov’un Avrupa’daki pek \u00e7ok \u00fclkede “persona nan grata” (istenmeyen adam) oldu\u011funu biliyor. Buna ra\u011fmen, i\u00e7lerinde Avusturya ve T\u00fcrkiye<\/a>‘nin bulundu\u011fu s\u00fcrg\u00fcn \u00fclkelerinden b\u00fcy\u00fck diasporalar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde “k\u00fclt\u00fcr merkezleri” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lanmalar\u0131 kurma fikirlerinden bahsediyor. Anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re, 2013 y\u0131l\u0131nda Rus destekli \u00c7e\u00e7en rejiminin b\u00fct\u00e7esinden \u00e7\u0131kacak paralarla bu fikir hayata ge\u00e7irilecek. \u0130sa Khadzhimuradov, “Sessiz sakin bi\u00e7imde geri d\u00f6nenler burada hi\u00e7bir problemle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yor. H\u00fck\u00fcmet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n neredeyse tamam\u0131 eskiden di\u011fer saflardayd\u0131” diye iddia ediyor.<\/p>\n

Ne var ki, \u00fclkedeki ger\u00e7ek durum Rus destekli temsilcinin anlatt\u0131klar\u0131ndan biraz farkl\u0131. Rus destekli \u00c7e\u00e7en y\u00f6netimi geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapan s\u00fcrg\u00fcnzedelere hi\u00e7bir \u015fey vermiyor. Ne ev, ne de bir i\u015f. \u015eu anda i\u015fsizlik oran\u0131n\u0131n en iyimser tahminlerle %70 oldu\u011fu \u00fclkede, toplu geri d\u00f6n\u00fc\u015flerin ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde sosyal gerginliklerin ya\u015fan\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz.<\/p>\n

37 ya\u015f\u0131ndaki R\u0131zvan W, Avusturya’dan g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131ktan sonra tutuklanm\u0131\u015f. R\u0131zvan W’nin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi olaylar \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n g\u00fcvenli bir yer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle gen\u00e7 erkekler a\u00e7\u0131s\u0131nda \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu bizlere net bir \u015fekilde g\u00f6steriyor. R\u0131zvan ve e\u015fi Salina, s\u0131\u011f\u0131nma taleplerine olumsuz yan\u0131t al\u0131nca g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f teklifini kabul etmi\u015fler. K\u0131sa bir psikolojik deste\u011fin ard\u0131ndan Uluslararas\u0131 G\u00f6\u00e7 Organizasyonu’nun Viyana \u015fubesi taraf\u0131ndan al\u0131nan u\u00e7ak biletleriyle anavatanlar\u0131na geri d\u00f6nm\u00fc\u015fler. Grozny’e ula\u015ft\u0131ktan be\u015f ay kadar sonra, A\u011fustos 2011’de, silahl\u0131 \u00f6zel kuvvetler sabah\u0131n erken saatlerinde ailenin kald\u0131\u011f\u0131 evin etraf\u0131n\u0131 sarm\u0131\u015f ve o g\u00fcnden bu yana da R\u0131zvan W tutuklu durumda. R\u0131zvan, “1999 y\u0131l\u0131nda \u00fcnl\u00fc saha komutan\u0131 \u015eamil Basayev’in emri alt\u0131nda Rus i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fccadeleye kat\u0131lmakla” su\u00e7lan\u0131yor ve bu su\u00e7un \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezas\u0131 15-20 y\u0131l aras\u0131nda. 31 ya\u015f\u0131ndaki kahverengi sa\u00e7l\u0131 Salina, \u015fimdi Grozny’nin d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir apartman dairesinde iki \u00e7ocu\u011fu ile yapayaln\u0131z kalm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n

Grozny’deki bir kafede sohbet etti\u011fimiz gen\u00e7lerden, 26 ya\u015f\u0131nda olan\u0131 Avusturya’dan d\u00f6nm\u00fc\u015f, geri d\u00f6nd\u00fckten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra haftada iki ya da \u00fc\u00e7 kez Rus destekli polis karakoluna g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyormu\u015f. Gen\u00e7 adam, g\u00f6zalt\u0131lar s\u00fcresince i\u015flemedi\u011fi bir su\u00e7u itiraf etti\u011fi ka\u011f\u0131tlar\u0131 imzalamaya zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da kendileriyle i\u015fbirli\u011fi yapmay\u0131 kabul etmesinin istendi\u011fini anlat\u0131yor. Sonunda daha fazla kar\u015f\u0131 koyamam\u0131\u015f ve istihbarat servisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kabul etmi\u015f. Korkmu\u015f ve endi\u015feli bir halde. “Burada ya\u015fayamam” diyor. Arkada\u015f\u0131 Norve\u00e7’ten d\u00f6nm\u00fc\u015f. Anavatanlar\u0131nda kalabilmeleri ancak iki \u015fekilde m\u00fcmk\u00fcn: ya muhbir olacaklar ya da “ormanlardaki sava\u015f\u00e7\u0131lara” kat\u0131lacaklar. Rus destekli g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin sorgulanmayan uygulamalar\u0131, \u00e7o\u011funlukla gen\u00e7leri ikinci se\u00e7ene\u011fe y\u00f6nlendiriyor. G\u00f6r\u00fcnen o ki, Rus destekli y\u00f6neticiler kendi d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 yaratmakta son derece ba\u015far\u0131l\u0131.<\/p>\n

Avusturyal\u0131 gazeteciler, Grozny’deki bulu\u015fmalar\u0131ndan bir hafta sonra, Malika M isimli eski bir s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131dan e-posta al\u0131yor, kad\u0131n r\u00f6portaj yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in endi\u015feleniyor. Ger\u00e7ek ad\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmayaca\u011f\u0131 garantisini al\u0131nca bir nebze de olsa rahatl\u0131yor ve ancak o zaman y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fmede anlatmad\u0131\u011f\u0131 hikayelerini aktar\u0131yor. “Rus destekli \u00c7e\u00e7en y\u00f6neticiler” kocas\u0131n\u0131 isyanc\u0131larla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmakla itham ediyormu\u015f ki bunun ger\u00e7ekle bir ba\u011flant\u0131s\u0131 yok. Anavatanlar\u0131na dahi akrabalar\u0131n\u0131n ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n maddi yard\u0131m\u0131 sayesinde geri d\u00f6nebilmi\u015fler. Hen\u00fcz kocas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelmemi\u015f olsa da Malika M korkuyor. “Ger\u00e7ekte burada hayat \u00e7ok tehlikeli. Yetkililerin bize neler yapabileceklerini bilmiyoruz. Her yerde yolsuzluk var ve burada hukuk yok” diyor Malika M. Aile geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapm\u0131\u015f olmaktan son derece pi\u015fman.<\/p>\n

Avusturyal\u0131 yetkililer a\u00e7\u0131s\u0131ndan, g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri dosyalar\u0131 \u00c7e\u00e7enlerin u\u00e7a\u011fa binmesiyle kapan\u0131yor. \u0130nsan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri ya da konuyla ilgili yetkililer normalde g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapanlar\u0131n durumunu en az bir y\u0131l boyunca takip etmek zorundaysa da g\u00f6r\u00fcnen o ki uzakl\u0131k ve Rus i\u015fgali alt\u0131nda bulunan \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’daki g\u00fcvenlik problemleri nedeniyle i\u015fin g\u00f6zlemleme k\u0131sm\u0131 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcnl\u00fck yay\u0131nlanan “Die Presse” isimli Avusturya gazetesi, Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’ya g\u00f6n\u00fcll\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapan s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n durumlar\u0131 hakk\u0131nda \u00f6zel bir haber yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11933","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":4026,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11933"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11937,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11933\/revisions\/11937"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}