{"id":12347,"date":"2012-11-20T21:27:06","date_gmt":"2012-11-20T18:27:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=12347"},"modified":"2012-11-20T21:30:20","modified_gmt":"2012-11-20T18:30:20","slug":"tbmm-karaman-milletvekili-zeki-unal-in-hukumetin-cecenya-politikasi-hakkindaki-sorusu-2000","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2012\/11\/tbmm-karaman-milletvekili-zeki-unal-in-hukumetin-cecenya-politikasi-hakkindaki-sorusu-2000\/","title":{"rendered":"TBMM Karaman Milletvekili Zeki \u00dcnal\u2019\u0131n H\u00fck\u00fcmetin \u00c7e\u00e7enya Politikas\u0131 Hakk\u0131ndaki Sorusu (2000)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 21.D\u00f6nem\u2019de (18 Nisan 1999 \u2013 14 Kas\u0131m 2002) g\u00f6rev yapm\u0131\u015f Fazilet Partisi Karaman Milletvekili Zeki \u00dcnal\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmetin \u00c7e\u00e7enya&#8217;ya y\u00f6nelik politikalar\u0131na ili\u015fkin sorusu ve d\u00f6nemin DSP&#8217;li D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u0130smail Cem&#8217;in cevab\u0131.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131&#8217;na<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131m\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Say\u0131n \u0130smail Cem taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131 olarak cevapland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sayg\u0131lar\u0131mla arz ederim. 13.4.2000<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Zeki \u00dcnal<\/strong><br \/>\n<strong> Karaman<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n, Rusya&#8217;n\u0131n m\u00fcdahalesinden \u00f6nceki stat\u00fcs\u00fc ne idi?<br \/>\n2. Ruslara kar\u015f\u0131 sava\u015fan \u00c7e\u00e7enler ter\u00f6rist midirler?<br \/>\n3. Rusya taraf\u0131ndan \u00c7e\u00e7enistan&#8217;da ac\u0131mas\u0131zca; y\u00fcr\u00fct\u00fclen jenosid kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmetinin tutumu ne olmu\u015ftur? Nas\u0131l bir tepki ortaya koymu\u015ftur? Koymu\u015f ise olumlu bir sonu\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>T.C.<\/strong><br \/>\n<strong> D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/strong><br \/>\n<strong> Siyaset Planlama Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Say\u0131:<\/strong> SPGM\/306-266<br \/>\n<strong>Konu : <\/strong>Yaz\u0131l\u0131 soru \u00f6nergesi<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>16\/05\/2000<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131&#8217;na<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130lgi:<\/strong> 28 Nisan 2000 tarihli ve A.01.0.GNS.0.10.00.02-7\/1831-5148\/12310 say\u0131l\u0131 yaz\u0131lar\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karaman Milletvekili Say\u0131n Zeki \u00dcnal&#8217;\u0131n ilgi yaz\u0131 ekinde kay\u0131tl\u0131 soru \u00f6nergelerinin yan\u0131tlar\u0131 ili\u015fikte sunulmu\u015ftur.<br \/>\nSayg\u0131lar\u0131mla arz ederim.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>\u0130smail Cem<\/strong><br \/>\n<strong> D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Karaman Milletvekili Say\u0131n Zeki \u00dcnal&#8217;\u0131n Say\u0131n Bakan\u0131m\u0131za Y\u00f6neltmi\u015f Oldu\u011fu Sorular ve Yan\u0131tlar\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Soru 1. \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n, Rusya&#8217;n\u0131n m\u00fcdahalesinden \u00f6nceki stat\u00fcs\u00fc ne idi?<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cevap 1.<\/strong> Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi&#8217;nin (SSCB) da\u011f\u0131lmas\u0131na takadd\u00fcm eden d\u00f6nemde, Rusya Federatif Cumhuriyeti b\u00fcnyesinde yer alan \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f \u00d6zerk Cumhuriyetinde 27 Ekim 1991 tarihinde yap\u0131lan ve Rusya i\u00e7inde kalmay\u0131 tercih eden Ingu\u015flar\u0131n boykot etti\u011fi se\u00e7imler sonucunda iktidara gelen Dudayev&#8217;in liderli\u011findeki \u00c7e\u00e7en milliyet\u00e7ilerin h\u00e2kim oldu\u011fu \u00c7e\u00e7en Ulusal Kongresinin 1 Kas\u0131m 1991 tarihindeki toplant\u0131s\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 ve Rusya taraf\u0131ndan se\u00e7imlerin ge\u00e7ersizli\u011fi iddias\u0131yla tan\u0131nmayan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k karan, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam eden &#8220;stat\u00fc ihtilaf\u0131&#8221; n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1991 y\u0131l\u0131 sonunda SSCB&#8217;nin mevcudiyetinin sona ermesi ve RF&#8217;nin SSCB&#8217;nin halefi olarak bir uluslararas\u0131 hukuk s\u00fcjesi vasf\u0131yla v\u00fccut bulmas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip, stat\u00fc konusunda Federal makamlar ile \u00c7e\u00e7enistan aras\u0131ndaki uzla\u015fmazl\u0131k devam etmi\u015f ve bu meyanda \u00c7e\u00e7enistan 31 Mart 1992 tarihinde RF&#8217;nin Cumhuriyetler ve di\u011fer Federasyon s\u00fcjeleriyle imzalad\u0131\u011f\u0131 Federasyon Anla\u015fmas\u0131na Tataristan ile birlikte taraf olmam\u0131\u015f ve bu surette birlik i\u00e7inde yer almayan m\u00fcstakil varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tescil ettirmek istedi\u011fini ortaya koymu\u015fsa da, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n i\u00e7indeki muhalif g\u00fc\u00e7lerle iktidardaki Dudayev y\u00f6netimi aras\u0131nda cereyan eden \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015f ve \u00c7e\u00e7enistan y\u00f6netimi Cumhuriyetin uluslararas\u0131 hukuk s\u00fcjeli\u011fi iddias\u0131n\u0131 destekleyecek otororiteyi ve yap\u0131lanmay\u0131 kurmakta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckleri a\u015famayarak, fiilen RF b\u00fcnyesinde mevcudiyetini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer taraftan, RF merkezi makamlar\u0131 da 1991 y\u0131l\u0131nda il\u00e2n edilen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn tek tarafl\u0131 bir idare beyan\u0131 oldu\u011funu ve vasf\u0131 itibariyle uluslararas\u0131 hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki savlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nitekim, 12 Aral\u0131k 1993 tarihinde Rusya&#8217;da yap\u0131lan referandum sonucunda kabul edilen yeni RF anayasas\u0131n\u0131n 65 inci maddesinde RF&#8217;yi olu\u015fturan Federasyon s\u00fcjeleri aras\u0131nda \u00c7e\u00e7enistan Cumhuriyetine de yer verilmi\u015ftir. Keza mezkur anayasan\u0131n 66 nc\u0131 maddesi Cumhuriyetlerin stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn RF anayasas\u0131 ve ilgili cumhuriyetlerin anayasalar\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131mlanaca\u011f\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 maddenin 5 inci f\u0131kras\u0131nda RF s\u00fcjelerinin stat\u00fclerinin merkez\u00ee makamlar ile s\u00fcjelerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 mutabakat\u0131 ile de\u011fi\u015febilece\u011fini h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Buna mukabil, \u00c7e\u00e7enistan Cumhuriyeti ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k iddias\u0131n\u0131n tutarl\u0131 olabilmesi i\u00e7in, kendisine ait m\u00fclahazalarla, merkez\u00ee makamlarla \u015eubat 1994&#8217;te yetki b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalayan Tataristan&#8217;dan farkl\u0131 bir tutum alarak, merkez\u00ee makamlarla yetki b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anla\u015fmas\u0131 imzalamaktan imtina etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11 Aral\u0131k 1994 tarihinde RF Federal Kuvvetlerinin \u00c7e\u00e7enistan&#8217;da anayasal d\u00fczeni ihya etmek \u015feklinde ortaya koyduklar\u0131 hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 asker\u00ee harekat\u0131 sona erdiren ate\u015fkesi m\u00fcteakip 31 A\u011fustos 1996 tarihinde Hasavyurt&#8217;ta imzalanan iki belgeden &#8220;RF ile \u00c7e\u00e7enistan Cumhuriyeti Aras\u0131nda Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u0130li\u015fkilerin Temellerini Belirleyen \u0130lkeler&#8221; adl\u0131 belgenin \u00c7e\u00e7enistan ile RF aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin temeline, bir ba\u015fka ifade ile stat\u00fcye dair birinci maddesinde, bunun uluslararas\u0131 hukukun genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f ilke ve normlar\u0131na uygun olarak 31 Aral\u0131k 2001 tarihine kadar imzalanacak bir anla\u015fmaya raptedilmesi husususundaki mutabakata i\u015faret edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mezk\u00fbr metnin ilgili maddesi filhakika \u00c7e\u00e7en taraf\u0131n\u0131n bidayetten beri savundu\u011fu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k idealiyle \u00e7eli\u015fkili bir durum yaratmamakla birlikte, bizatihi belgenin isimlendirilmesinde &#8220;ilkeler&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n, form a\u00e7\u0131s\u0131ndan mu\u011flak bir durum yaratt\u0131\u011f\u0131 ve stat\u00fc konusunda siyas\u00ee mutabakata y\u00f6nelik bir m\u00fczakere s\u00fcrecinin ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fkil etti\u011fi \u015feklindeki yorumlamalara kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k tuttu\u011fu da bir vak\u0131ad\u0131r. Di\u011fer taraftan belgede &#8220;stat\u00fc&#8221; yerine &#8220;kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler&#8221; deyiminin kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcregelen ve siyas\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 yorumlara yol a\u00e7an bir tart\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer taraftan, \u00c7e\u00e7en taraf\u0131 mezk\u00fbr belgenin ikinci maddesinde RF ve \u00c7e\u00e7enistan Cumhuriyetleri devlet organlar\u0131 temsilcileri taraf\u0131ndan kurulaca\u011f\u0131 belirtilen ortak komisyonu e\u015fitlik zemininde bir ili\u015fkiye delalet eden bir h\u00fck\u00fcm olarak yorumlam\u0131\u015f, buna mukabil merkez\u00ee makamlar ise sadece ileriye muzaf ilkeleri ortaya koyan belgenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa giden yolu a\u00e7mas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve siyas\u00ee \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn RF anayasas\u0131n\u0131n ve RF&#8217;nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde aranmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">31 A\u011fustos 1996 tarihinden itibaren Rus askerlerinin b\u00f6lgeden t\u00fcm\u00fcyle \u00e7ekilmesinden sonraki d\u00f6nemde de stat\u00fc konusunda iki taraf aras\u0131ndaki farkl\u0131 yorumlar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mashadov Ocak 1997&#8217;de yap\u0131lan se\u00e7imlerde Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesini m\u00fcteakip RF Federal Meclisine di\u011fer Cumhuriyetlerin temsilcileri gibi kat\u0131lmayarak RF&#8217;nin \u00c7e\u00e7enistan \u00fczerindeki egemenli\u011fini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek istemi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rus ve \u00c7e\u00e7en taraflar\u0131n\u0131n temel tutumlar\u0131n\u0131 koruyarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri siyas\u00ee, ekonomik ve sosyal alanlarda normalizasyon g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sonucunda Rusya Federasyonu Cumhurba\u015fkan\u0131 Yeltsin ile \u00c7e\u00e7enistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Mashadov aras\u0131nda, &#8220;Bar\u0131\u015f ve Rusya Federasyonu ile \u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fkilerin \u0130lkelerine Dair Andla\u015fma&#8221; 12 May\u0131s 1997 g\u00fcn\u00fc Moskova&#8217;da imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7e\u00e7en taraf\u0131 toplam 10 sat\u0131rdan olu\u015fan belgeyi RF Federal Anayasas\u0131nda bir idar\u00ee birim olarak yer alan &#8220;\u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti&#8221; ad\u0131yla de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yanl\u0131lar\u0131n\u0131n 1991 y\u0131l\u0131ndan beri kullanageldikleri &#8220;\u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti&#8221; ad\u0131na imzalam\u0131\u015ft\u0131r. Andla\u015fmada \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n stat\u00fcs\u00fcne a\u00e7\u0131k\u00e7a de\u011finilmemekle beraber, taraflar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin uluslararas\u0131 hukukun ilke ve normlar\u0131na uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi ve ikili ili\u015fkilerin anla\u015fmalar akdedilmesi suretiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi hususlar\u0131na da yer verilmi\u015ftir. Belgede taraflar ayr\u0131ca, anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n hallinde kuvvete ba\u015fvurmayacaklar\u0131n\u0131 beyan etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7e\u00e7en taraf\u0131, Bar\u0131\u015f Andla\u015fmas\u0131n\u0131n taraflar aras\u0131ndaki sava\u015f durumuna son vererek \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131 uluslararas\u0131 hukuka tabi hale getirdi\u011fini ileri s\u00fcrerken, Rus taraf\u0131 ise Andla\u015fman\u0131n \u00c7e\u00e7en Cumhuriyetinin halihaz\u0131rdaki stat\u00fcs\u00fcnde herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, \u00c7e\u00e7enistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Mashadov&#8217;un ise, imzadan sonra yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n stat\u00fcs\u00fc meselesinin halen \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak Bar\u0131\u015f Andla\u015fmas\u0131 ile Rusya ve \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n birbirlerini tan\u0131malar\u0131 i\u00e7in gerekli yasal \u00e7er\u00e7evenin ilk kez olu\u015fturuldu\u011funu ve \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131 i\u00e7in siyas\u00ee y\u00f6ntemlerle m\u00fccadelesini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini kaydetmi\u015f olmas\u0131 dikkati \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k konusu 1997 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ve Eyl\u00fcl aylar\u0131nda tekrar g\u00fcndeme gelmi\u015f, Mashadov, Rus taraf\u0131na iki devlet aras\u0131nda diplomatik ili\u015fkiler kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir antla\u015fma tasla\u011f\u0131 tevdi etmi\u015f ve tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00fczerinde durmu\u015f, Rus taraf\u0131 ise, \u00c7e\u00e7enistan i\u00e7in daha fazla &#8220;\u00f6zg\u00fcrl\u00fckten&#8221; ten s\u00f6z etmi\u015f ve Tataristan\u0131nkine benzer bir yetki payla\u015f\u0131m\u0131 anla\u015fmas\u0131 tasla\u011f\u0131n\u0131 tevdi etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da kay\u0131tl\u0131 gayet karma\u015f\u0131k durum \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, hukuk\u00ee ve siyas\u00ee k\u0131staslar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na g\u00f6re birbirleriyle \u00e7eli\u015fen farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlere vard\u0131\u011f\u0131 stat\u00fc konusunun, akademik planda dahi \u00fczerinde \u00e7o\u011funlu\u011fun ittifak edemedi\u011fi bir olgu te\u015fkil etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Di\u011fer taraftan, bu durum muvacehesinde stat\u00fc sorununa ait alg\u0131lamalara temel te\u015fkil eden belirleyici siyas\u00ee kriterler aras\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan &#8220;cari stat\u00fcko&#8221; nun ve &#8220;siyas\u00ee ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin&#8221; uluslaras\u0131 toplumun t\u00fcm \u00fcyelerince sergilenen resm\u00ee tutumlara y\u00f6n verdi\u011fi bir vak\u0131a olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda bulunmaktad\u0131r. Nitekim, ba\u015fta BM olmak \u00fczere, hi\u00e7 bir devlet \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Soru 2. Ruslara kar\u015f\u0131 sava\u015fan \u00c7e\u00e7enler ter\u00f6rist midirler?<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cevap 2.<\/strong> Uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik ve istikrara, \u00fclkelerin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve me\u015fru anayasal d\u00fczenlerine kar\u015f\u0131 cidd\u00ee bir tehdit olu\u015fturan, toplumsal doku \u00fczerinde tahripk\u00e2r tesirler icra eden ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 bir su\u00e7 kategorisine girdi\u011fi hakk\u0131nda kaba \u00e7izgileriyle bir uluslararas\u0131 konsens\u00fcs olu\u015fmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, ter\u00f6rizm kavram\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi ve tan\u0131m\u0131 \u00fczerinde uluslararas\u0131 planda ne hukuk\u00ee, ne siyas\u00ee a\u00e7\u0131dan bir mutabakat sa\u011flanamam\u0131\u015f oldu\u011fu malumdur. Nitekim bu durumun ter\u00f6rizmle m\u00fccadele alan\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeyi ama\u00e7layan \u00e7ok tarafl\u0131 ve ikili ahd\u00ee d\u00fczenlemelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftiren bir etken oldu\u011fu bir vak\u0131ad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sil\u00e2hl\u0131 unsurlarca belirlenen hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere giri\u015filen hareketler, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde m\u00fcnferit \u00fclkelerin siyas\u00ee anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve alg\u0131lamalar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir \u015fekilde kategorize edilmekte ve baz\u0131lar\u0131nca ter\u00f6rist olarak nitelenen sil\u00e2hl\u0131 hareketler, ba\u015fkalar\u0131nca me\u015fru ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketi \u015feklinde vas\u0131fland\u0131r\u0131labilmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ba\u011flamda, Rus federal makamlar\u0131nca sil\u00e2hl\u0131 m\u00fccadeleye ba\u015fvuran \u00c7e\u00e7en gruplar RF&#8217;nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihl\u00e2l ve RF anayasas\u0131n\u0131n derpi\u015f etti\u011fi d\u00fczen ile telif edilemeyecek bir rejimi ihdas etmeyi hedefleyen ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 ter\u00f6ristler olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan, \u00c7e\u00e7enistan konusunda bug\u00fcne kadar AK, AB ve BM \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu taraf\u0131ndan kabul edilen karar ve raporlarda s\u00fcbjektif de\u011fer h\u00fck\u00fcmlerine var\u0131lmaktan dikkatle ka\u00e7\u0131n\u0131lmakta oldu\u011fu ve &#8220;\u00e7at\u0131\u015fan taraflar, ihtilaf\u0131n taraflar\u0131&#8221; gibi n\u00f6tr ifadelere yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7e\u00e7enistan sorununun son derece girift karakteri de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak, bizzat taraf\u0131mdan veya Bakanl\u0131\u011f\u0131mca yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n dikkatle incelenmesinden de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, nerede ise t\u00fcm bir halk\u0131 ter\u00f6rist olarak niteleyen anlay\u0131\u015f\u0131n taraf\u0131m\u0131zca payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Soru 3. Rusya taraf\u0131ndan \u00c7e\u00e7enistan&#8217;da ac\u0131mas\u0131zca; y\u00fcr\u00fct\u00fclen jenosid kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmetinin tutumu ne olmu\u015ftur? Nas\u0131l bir tepki ortaya koymu\u015ftur? Koymu\u015f ise olumlu bir sonu\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cevap 3.<\/strong> H\u00fck\u00fcmetimizin \u00c7e\u00e7enistan&#8217;da t\u0131rmanan asker\u00ee \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ma\u011fdur etti\u011fi \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, gerek sorunun insan\u00ee boyutundan, gerek b\u00f6lgesel istikrar plan\u0131nda tevlit edece\u011fi tehditler bak\u0131m\u0131ndan duydu\u011fu kayg\u0131y\u0131 aleni bir \u015fekilde ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ifadelerle ortaya koymakta oldu\u011fu malumlar\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z\u0131n 4-6 Kas\u0131m 1999 tarihlerinde RF&#8217;ne yapt\u0131\u011f\u0131 resm\u00ee ziyaret s\u0131ras\u0131nda, duydu\u011fumuz kayg\u0131 bizzat Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131t\u0131 Vladimir Putin&#8217;in dikkatine getirilmi\u015f ve izlenen y\u00f6ntemin taraf\u0131m\u0131zdan tasvip edilmedi\u011fi a\u00e7\u0131k ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ifadelerle ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Keza Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z da 18-19 Kas\u0131m 2000 tarihlerinde yap\u0131lan AG\u0130T Zirvesi marj\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc RF Ba\u015fkan\u0131 Yeltsin&#8217;e kayg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne dair g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, AG\u0130T Zirvesi Niha\u00ee Bildirisinde yer alan \u00c7e\u00e7enistan sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin \u015fablonun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin cidd\u00ee katk\u0131larda bulundu\u011fu hat\u0131rlanacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siyas\u00ee plandaki gayretlerimizin yan\u0131 s\u0131ra ihtilaf\u0131n insan\u00ee boyutta a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaralar\u0131n sar\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da H\u00fck\u00fcmetimizin imk\u00e2nlar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde elinden gelen \u00e7abay\u0131 g\u00f6sterdi\u011fine inan\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, bir yandan \u00c7e\u00e7enistan&#8217;da sivil halk\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmalar dolay\u0131s\u0131yla u\u011frad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r can ve mal kay\u0131plar\u0131ndan duydu\u011fumuz \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve infial T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n duygular\u0131na terc\u00fcman olacak bir \u015fekilde uluslararas\u0131 platformlarda ve yap\u0131lan resm\u00ee a\u00e7\u0131klamalarla ortaya konmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan da, T\u00fcrkiye&#8217;nin Kuzey Kafkasya&#8217;ya do\u011frudan insan\u00ee yard\u0131m ula\u015ft\u0131ran ilk \u00fclke oldu\u011funa ve G\u00fcrcistan&#8217;a s\u0131\u011f\u0131nan m\u00fcltecilere d\u00f6rt parti insan\u00ee yard\u0131m sevkiyat\u0131nda bulundu\u011funa i\u015faret etmekte yarar g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsan\u00ee boyutta ikili \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131n yan\u0131 s\u0131ra BM, AB, AG\u0130T ve \u0130K\u00d6 gibi uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel kurulu\u015flar\u0131n imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n da seferber edilmesi i\u00e7in cidd\u00ee \u00e7aba harcanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkiye&#8217;yi yak\u0131ndan ilgilendiren t\u00fcm konularda oldu\u011fu gibi, \u00c7e\u00e7enistan sorununa y\u00f6nelik politikalar\u0131m\u0131z\u0131n tespit ve uygulanmas\u0131nda ak\u0131lc\u0131l\u0131k ve tutarl\u0131l\u0131k ile ulusal \u00e7\u0131karlar ve uluslararas\u0131 hukuktan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerimiz ba\u015fta olmak \u00fczere, halk\u0131m\u0131z\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011fundan \u015f\u00fcphe edilmemesi gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7e\u00e7enistan sorununun insan haklar\u0131na riayetsizlik konusunu da g\u00fcndeme getiren seyri itibar\u0131yla uluslararas\u0131 camian\u0131n me\u015fru ilgi alan\u0131na giren bir vas\u0131f kazand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, bu sorunun Rusya&#8217;n\u0131n i\u00e7i\u015flerine ait bir mesele olarak telakki edilemeyecek bir h\u00fcviyete b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc hususunda bir teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r. Nitekim, Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z\u0131n \u00c7e\u00e7enistan&#8217;daki durum hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferlendirmede, olaylar\u0131n boyutlar\u0131n\u0131n neredeyse soyk\u0131r\u0131ma delalet edecek bir mahiyet kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f oldu\u011funa bu vesile ile i\u015faret etmekte yarar g\u00f6rmekteyim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>TBMM Tutanak Dergisi- 18.05.2000 \u2013 Birle\u015fim:96 \u2013 Cilt:33 \u2013 Sayfa: 60-61-62-63-64<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a9Waynakh Online<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #ff0000;\">YASAL UYARI<\/span><br \/>\n<em>Sitede yer alan materyallerin t\u00fcm haklar\u0131 Waynakh Online\u2019a aittir. Bu materyaller (haberden\/makaleden\/terc\u00fcme eserden sadece al\u0131nt\u0131 yap\u0131lsa dahi) ancak kaynak g\u00f6sterilerek ve aktif link verilerek kullan\u0131labilir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 21.D\u00f6nem\u2019de (18 Nisan 1999 \u2013 14 Kas\u0131m 2002) g\u00f6rev yapm\u0131\u015f Fazilet Partisi Karaman Milletvekili Zeki \u00dcnal\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmetin \u00c7e\u00e7enya&#8217;ya y\u00f6nelik politikalar\u0131na ili\u015fkin sorusu ve d\u00f6nemin DSP&#8217;li D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u0130smail Cem&#8217;in cevab\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[2623],"tags":[],"class_list":["post-12347","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-belgeleri"],"views":4527,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12347"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12349,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12347\/revisions\/12349"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}