T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 19.D\u00f6nem’de (6 Kas\u0131m 1991 \u2013 24 Aral\u0131k 1995) g\u00f6rev yapm\u0131\u015f Refah Partisi Grubu ad\u0131na Grup Ba\u015fkanvekili ve Sivas Milletvekili Abdullatif \u015eener’in, \u00c7e\u00e7enya ve Kuzey Kafkasya B\u00f6lgesinde meydana gelen son geli\u015fmeler konusunda (8\/56); B\u00fcy\u00fck Birlik Partisi Sivas Milletvekili Muhsin Yaz\u0131c\u0131o\u011flu ve 10 arkada\u015f\u0131n\u0131n \u00c7e\u00e7enya ve Kafkasya’da meydana gelen son olaylar konusunda (8\/57); Milliyet\u00e7i Hareket Partisi \u00c7orum Milletvekili Muharrem \u015eemsek ve 11 arkada\u015f\u0131n\u0131n, \u00c7e\u00e7enya’da meydana gelen son olaylar konusunda (8\/59), bir genel g\u00f6r\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin \u00f6nergeleri \u00fczerine a\u00e7\u0131lmas\u0131 kabul edilen genel g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ikinci g\u00fcn\u00fc.<\/p>\n
BA\u015eKAN – <\/strong>\u00c7e\u00e7enistan ve Kuzey Kafkasya B\u00f6lgesinde meydana gelen son geli\u015fmeler konusunda Anayasan\u0131n 98 inci, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 100 ve 101 inci maddeleri uyannca 27.12.1994 tarihli 62 nci Birle\u015fimde a\u00e7\u0131lmas\u0131 kabul edilen genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeye kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam ediyoruz. [G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc 10.1.1995 tarihli 65 inci Birle\u015fimde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em>]<\/p>\n H\u00fck\u00fcmet?… Burada.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, d\u00fcn, \u00f6nerge sahipleri ile gruplar\u0131 ad\u0131na Refah Partisi ve Anavatan Partisi grup s\u00f6zc\u00fcleri konu\u015fmu\u015flard\u0131.<\/p>\n \u015eimdi, s\u0131ra, Do\u011fru Yol Partisi Grubu ad\u0131na, Say\u0131n Kadir Bozkurt’un. Buyurun Say\u0131n Bozkurt. (DYP S\u0131ralar\u0131ndan alk\u0131\u015flar)<\/p>\n DYP GRUBU ADINA KAD\u0130R BOZKURT (Sinop) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, de\u011ferli milletvekilleri; Refah Partisi Grubu ad\u0131na, Grup Ba\u015fkanvekili ve Sivas Milletvekili Abd\u00fcllatif \u015eener’in, \u00c7e\u00e7enistan ve Kuzey Kafkasya B\u00f6lgesinde meydana gelen son geli\u015fmeler konusunda (8\/56); Sivas Milletvekili Muhsin Yaz\u0131c\u0131o\u011flu ve 10 arkada\u015f\u0131n\u0131n, \u00c7e\u00e7enistan ve Kafkasya’da meydana gelen son olaylar konusunda (8\/57); \u00c7orum Milletvekili Muharrem \u015eemsek ve 11 arkada\u015f\u0131n\u0131n, \u00c7e\u00e7enistan’da meydana gelen son olaylar konusunda (8\/59), Anayasan\u0131n 98 inci, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 100 ve 101 inci maddeleri uyar\u0131nca bir genel g\u00f6r\u00fc\u015fme a\u00e7\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin \u00f6nergeleri \u00fczerine a\u00e7\u0131lmas\u0131 kabul edilen genel g\u00f6r\u00fc\u015fme \u00fczerinde, Do\u011fru Yol Partisi Grubu ad\u0131na s\u00f6z alm\u0131\u015f bulunuyorum. Bu vesileyle, Y\u00fcce Heyetinizi sayg\u0131yla selaml\u0131yorum. (DYP s\u0131ralar\u0131ndan alk\u0131\u015flar)<\/p>\n \u00c7e\u00e7enler, Kuzeydo\u011fu Kafkas halklar\u0131ndand\u0131r. \u00c7e\u00e7enler, \u0130ngu\u015flar ve Tu\u015flarla birlikte Veynah halk\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. \u00c7e\u00e7en, \u0130ngu\u015f ve Tu\u015flar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu dil grubu “Veynah” ad\u0131yla bilinir. Veynah ve Da\u011f\u0131stan dilleri de kuzeydo\u011fu Kafkas dil ailesini olu\u015fturur. Kuzey Kafkas halklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu M\u00fcsl\u00fcman olup \u00e7ok yak\u0131n tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flarla birbirlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. 19 uncu Y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda, \u00e7arl\u0131k Rusyas\u0131n\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrg\u00fcn politikas\u0131 sonucu, bu halklar\u0131n \u00f6nemli bir kesimi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda isk\u00e2n edilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesinde, yakla\u015f\u0131k 3,5 milyon Kuzey Kafkasl\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. T\u00fcrkiye’de “\u00c7erkez” kelimesi, genellikle, b\u00fct\u00fcn Kuzey Kafkaslar i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc \u00c7e\u00e7enistan b\u00f6lgesinde, \u00f6zellikle, Kezonoy G\u00f6l\u00fc ve Halhulav G\u00f6l\u00fc \u00e7evresinde paleolitik d\u00f6nemden beri insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n Noh\u00e7i genel ad\u0131yla \u00c7e\u00e7enlerdcn bahseden ilk yaz\u0131l\u0131 kaynaklar, M.\u00d6. 4 \u00fcnc\u00fc ve 3 \u00fcnc\u00fc Y\u00fczy\u0131llardaki Ermeni, G\u00fcrc\u00fc ve Roma-Yunan kay\u0131tlar\u0131d\u0131r. M.S. 1 inci Y\u00fczy\u0131lda, Alan Kavimler Birli\u011fine kat\u0131lan \u00c7e\u00e7enler, zamanla, Ortado\u011fu ve Kafkasya’da \u00e7o\u011falm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla ilk tan\u0131\u015fmalar\u0131 8 inci Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda, Arap-Hazar Sava\u015flar\u0131 d\u00f6neminde olmu\u015ftur. 10 il\u00e2 12 inci Y\u00fczy\u0131llarda, G\u00fcrc\u00fc Kral\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, H\u0131ristiyanl\u0131k, \u00c7e\u00e7enistan’a sokulmak istenmi\u015fse de, bu din, hi\u00e7bir zaman \u00c7e\u00e7enler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. 16 il\u00e2 18 inci Y\u00fczy\u0131llarda, Da\u011f\u0131stan’daki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n etkisiyle, \u00c7e\u00e7enistan’da, \u0130slam dini yayg\u0131nla\u015farak egemen din haline geldi.<\/p>\n 15 inci Y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak 18 inci Y\u00fczy\u0131la kadar, \u00c7e\u00e7enistan direni\u015finde en \u00f6nemli ve en kritik d\u00f6nem, 1829-1859 y\u0131llar\u0131ndaki \u0130mamlar D\u00f6nemi olarak da bilinen d\u00f6nemdir. Da\u011f\u0131stan’da, Gazi Muhammed’in imaml\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flayan bu d\u00f6nem, \u0130mam Hamza ve \u015eeyh \u015eamil’in imaml\u0131klar\u0131yla devam etmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde, Rusya’n\u0131n i\u015fgaline kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00f6rg\u00fctl\u00fc direni\u015f sonucu, say\u0131ca \u00e7ok \u00fcst\u00fcn konumdaki Rus ordusuna kar\u015f\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, y\u0131llarca korunabilmi\u015ftir. \u0130\u015fgale kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen karar ve direni\u015f sonucu, Rus Ordusu s\u00fcrekli takviye edilmi\u015f, 1860’larda, mevcudu 300 bine y\u00fckseltilmi\u015ftir, ancak 1859’da, \u015eeyh \u015eamil’in esir edilmesi sonucu, \u00c7e\u00e7enistan’daki direni\u015f b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tasfiye edilebilmi\u015ftir.<\/p>\n Bu d\u00f6nemden sonra, \u00c7e\u00e7enlerin, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda isk\u00e2n edildiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7e\u00e7enistan i\u015fgal edildikten sonra, Rusya’n\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 kolonizasyon politikas\u0131na kar\u015f\u0131, Abrek olarak bilinen halk kahramanlar\u0131, direni\u015fi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu kahramanlar\u0131n en \u00f6nemlisi 1913’te \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Abrek Zelim Hand\u0131r.<\/p>\n Rusya, \u00c7e\u00e7enistan’da tam bir kolonizasyon politikas\u0131 izlemi\u015f, \u00c7e\u00e7en Halk\u0131n\u0131n ekpnomik ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimini engellemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r; Grozni gibi b\u00fcy\u00fck \u00c7e\u00e7en \u015fehirlerine \u00c7e\u00e7enlerin girmesi bile yasaklan\u0131rken, halk, da\u011fl\u0131k, tar\u0131ma elveri\u015fli olmayan b\u00f6lgelere do\u011fru yerle\u015fmeye zorlanm\u0131\u015f, oval\u0131k kesimlere Kazaklar isk\u00e2n edilmi\u015ftir. Bu politikalar sonucu, \u00c7e\u00e7enler, her zaman ve her yerde Ruslar\u0131n gazab\u0131na u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n \u015eubat 1917’de, Rusya’da monar\u015finin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve Ekim 1917’de Bol\u015feviklerin iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesi \u00fczerine, Kuzey Kafkasya’da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketleri g\u00fc\u00e7lenir. 11 May\u0131s 1918’de, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti ilan edilir. \u015eubat 1919’da “b\u00f6l\u00fcnmez Rusya” slogan\u0131yla hareket eden Rus ordular\u0131n\u0131n \u00c7e\u00e7enistan’\u0131 i\u015fgal etmesi ve ard\u0131ndan da \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131, \u00c7e\u00e7en-\u00eengu\u015f Halk\u0131 i\u00e7in ac\u0131 bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Alman birlikleri, petrol b\u00f6lgesi olan Grozni’yi ele ge\u00e7irebilmek i\u00e7in, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f Cumhuriyetinin baz\u0131 b\u00f6lgelerinde, ac\u0131mas\u0131zca, katliam yapm\u0131\u015flar ve \u00c7e\u00e7enler, bu y\u0131llarda, \u00fclkelerinden g\u00f6\u00e7 etmeye zorlan\u0131rken, yokluk ve yoksullukla, yollarda \u00f6lm\u00fc\u015flerdir. Bu nedenle, 1944 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve \u00c7e\u00e7en-Ingu\u015f Cumhuriyeti d\u0131\u015f\u0131nda Da\u011f\u0131stan ve G\u00fcrcistan’da ya\u015fayan \u00c7e\u00e7enleri de kapsayan bu facian\u0131n etkileri h\u00e2l\u00e2 devam etmektedir.<\/p>\n 1980’lerin sonlar\u0131nda izlenen a\u00e7\u0131kl\u0131k ve yeniden yap\u0131lanma politikalar\u0131yla birlikte, Sovyetler Birli\u011fi, h\u0131zl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00fcrecine girer. De\u011fi\u015fik cumhuriyetlerde kurulan halk cepheleri, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k y\u00f6n\u00fcndeki taleplerini dile getirip, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fine kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131yla ilan ederler.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’da da, toplumsal muhalefet “\u00c7e\u00e7en Ulusal Kongresi” ad\u0131 alt\u0131nda1 \u00f6rg\u00fctlenir. 23-24 Kas\u0131m 1990’da toplanan \u00c7e\u00e7en Ulusal Kongresi, ba\u015fkanl\u0131\u011fa, erken emekli edilmi\u015f General Dudayev’i getirir. Kongrede, “Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k -Konfederasyon- Kafkas Halklar\u0131 Konfederasyonu” ad\u0131 alt\u0131nda, \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir faaliyet program\u0131 benimsenir. Kongrenin bask\u0131lan sonucu, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f Y\u00fcksek Meclisi, 27 Kas\u0131m 1990’da egemenli\u011fini ilan eder.<\/p>\n Egemenlik, \u00c7e\u00e7en-Ingu\u015f topraklar\u0131 \u00fczerinde t\u00fcm hak ve yetkinin \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f Cumhuriyetinde oldu\u011fu ve bu hak ve yetkilerin istenildi\u011fi bi\u00e7imde kullan\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na geliyordu. 19 A\u011fustos 1991’de Gorba\u00e7ov’a kar\u015f\u0131 yap\u0131lan darbe giri\u015fiminde, \u00c7e\u00e7en Ulusal Kongresi, olaylar\u0131n geli\u015fimini h\u0131zland\u0131r\u0131p, darbeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir ve darbeyi destekleyen y\u00f6neticilerin derhal g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131n\u0131 ister.<\/p>\n Bu arada, Rusya Federasyonu Parlamento Ba\u015fkan\u0131 Boris Yeksin, darbeye kar\u015f\u0131, Rusya Federasyonu i\u00e7erisindeki \u00f6zerk cumhuriyetlerin \u00e7abalar\u0131n\u0131 destekler. Yeksin, ayr\u0131ca, cumhuriyetler ve Federasyon aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin yeniden belirlenmesi gerekti\u011fini de savunur. A\u011fustos darbesine kar\u015f\u0131 mevcut y\u00f6netimin etkin bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131n\u0131 ele\u015ftiren \u00c7e\u00e7en Ulusal Kongresi, ba\u015fkanl\u0131k ve meclis se\u00e7imlerinin de k\u0131sa s\u00fcrede yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunur.<\/p>\n H\u00fcseyin Ahmedov Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki ge\u00e7ici, y\u00f6netime, iki ay i\u00e7inde se\u00e7imleri yapmak \u00fczere, y\u00fcr\u00fctme yetkileri devredilir. Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 Komitesinin g\u00f6zetiminde, 20 Ekim 1991’de yap\u0131lan se\u00e7imlerde, Dudayev, art\u0131k, devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n De\u011ferli Ba\u015fkan, de\u011ferli milletvekilleri; 1 Kas\u0131m 1991’de, yeni Meclis, \u00c7e\u00e7cnistan’\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Bu geli\u015fmeler \u00fczerine, Moskova, 7 Kas\u0131mda, \u00c7e\u00e7enistan’da ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan etti ve ertesi g\u00fcn ba\u015fkent Grozni’ye asker\u00ee birlikler g\u00f6nderdi; fakat, halk\u0131n yo\u011fun tepkisi sonucu, bu birlikler geri \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131, ta ki Aral\u0131k 1994’e kadar.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve son geli\u015fmeler \u00fczerine, ba\u015fta Amerika olmak \u00fczere pek \u00e7ok devletin \u00c7e\u00e7enistan’daki geli\u015fmeleri Rusya’n\u0131n i\u00e7 sorunu olarak nitelemesi \u00f6nemli bir soruyu g\u00fcndeme getirmektedir; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131 yasal m\u0131?<\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere, Rusya, bir \u00fcniter devlet de\u011fil, bir federasyondur; Rusya, Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda, Sovyetler Birli\u011finin kurulu\u015fundaki prosed\u00fcr izlenerek, yeniden kurulmu\u015f bulunan bir federal devlettir; b\u00fcnyesindeki \u00f6zerk cumhuriyetler, hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan birer federe devlettir. Sovyetler Birli\u011fi, \u00e7ok say\u0131da devletin kat\u0131l\u0131m\u0131yla kurulmu\u015ftu. Bu kurulu\u015f bi\u00e7imi, federasyonlar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda ola\u011fan geleneksel yoldur. Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra, Rusya Federasyonu da, ayn\u0131 prosed\u00fcr izlenerek ve \u00f6zerk cumhuriyetlerin federasyon antla\u015fmas\u0131na kat\u0131lmas\u0131yla, yeniden kurulmu\u015ftur. Yeniden kurulma safhas\u0131nda, \u00c7e\u00e7enistan ve Tataristan, federasyon antla\u015fmas\u0131na kat\u0131lmam\u0131\u015flar; \u00c7e\u00e7enistan, bu safhada, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan etmi\u015ftir. Federasyonun, yeniden, kat\u0131lma antla\u015fmalar\u0131yla kurulmas\u0131 safhas\u0131nda, bu antla\u015fmaya kat\u0131lmamak suretiyle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilam, hukuka uygundur, me\u015frudur.<\/p>\n \u00d6te taraftan, Milletleraras\u0131 Adalet Divan\u0131 stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn 38 inci maddesinde a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, milletleraras\u0131 hukukun kaynaklar\u0131:<\/p>\n 1-Milletleraras\u0131 iki tarafl\u0131 ve \u00e7ok tarafl\u0131 anla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmeler, \u0130nsan haklar\u0131 ilkeleri de, 1945 tarihli Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131, 1948 tarihli Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Haklar\u0131 Beyannamesi, 1949 tarihli Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi, 1975 tarihli Helsinki Niha\u00ee Senedi ve 1990 Paris \u015eart\u0131 uyar\u0131nca, milletleraras\u0131 hukukun kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Halklar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131, gerek Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131nda gerekse b\u00fct\u00fcn insan haklar\u0131 belge ve s\u00f6zle\u015fmelerinde yer alan temel haklardand\u0131r. Kendi kaderini tayin hakk\u0131, milletleraras\u0131 team\u00fclde, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra, genellikle s\u00f6m\u00fcrgelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k taleplerinde uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda ise, kendi kaderini tayin hakk\u0131, federasyonlar i\u00e7indeki federe devletler bak\u0131m\u0131ndan da uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n Yugoslavya Federasyonundan, Slovenya, H\u0131rvatistan, Bosna-Hersek ve Makedonya, kendi kararlar\u0131yla ayr\u0131lm\u0131\u015flar ve bu durum, b\u00fct\u00fcn devletlerce kabul edilmi\u015f, bu yeni devletler, Yugoslavya federal otoritesinin kabul\u00fc aranmaks\u0131z\u0131n, tan\u0131nm\u0131\u015flar ve Birle\u015fmi\u015f Milletlere \u00fcye olmu\u015flard\u0131r. \u00c7ekoslovakya i\u00e7in de durum ayn\u0131d\u0131r; hatta, Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131lmas\u0131nda da ayn\u0131 durum s\u00f6z konusudur. Bu yolda olu\u015fan ve milletleraras\u0131 hukuka kaynak olan yeni team\u00fcle g\u00f6re, federe devletler de kendi kararlar\u0131yla federasyondan ayr\u0131labilirler. Bu suretle, kendi kaderini tayin hakk\u0131, son y\u0131llarda federe devletlere de tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n durumu ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131, bu yeni milletleraras\u0131 team\u00fcl \u00e7er\u00e7evesinde de hakl\u0131 ve me\u015frudur. Bosna-Hersek, H\u0131rvatistan, Slovenya, Makedonya, \u00c7ek ve Slovakya Cumhuriyetleri i\u00e7in kabul edilmi\u015f bulunan bu hakk\u0131n \u00c7e\u00e7enistan’dan esirgenmesi, a\u00e7\u0131k\u00e7a, \u00e7ifte standart uygulamas\u0131 ve milletleraras\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131kt\u0131r. Nitekim, Rusya Federasyonu Parlamentosu da z\u0131mnen bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmaktad\u0131r. Litvanya ve Danimarka, bu g\u00f6r\u00fc\u015fte olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. Ba\u015fta Gorba\u00e7ov olmak \u00fczere, Rusya ilm\u00ee i\u00e7tihad\u0131n\u0131 ifade edenler de ayn\u0131 paraleldedir.<\/p>\n Rusya, bir federasyondur ve bu durumuyla T\u00fcrkiye’den \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye \u00fcniter devlettir. T\u00fcrkiye ile Rusya’n\u0131n benzetilmesi, hukuk ilkelerine terstir.<\/p>\n T\u00fcrkiye ile \u00c7e\u00e7enistan’a bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, \u00c7e\u00e7enistan, Osmanl\u0131 tarihi boyunca, halifeye ve Osmanl\u0131 Devletine manev\u00ee ba\u011fl\u0131l\u0131k gelene\u011fi i\u00e7inde olmu\u015f bir M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkedir. Ruslar\u0131n, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131 i\u015fgali \u00fczerine, \u00e7ok say\u0131da \u00c7e\u00e7en, Osmanl\u0131 Devleti topraklar\u0131na s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halen, \u00e7ok say\u0131da T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n akrabalar\u0131 \u00c7e\u00e7enistan’da ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n Ger\u00e7ekte, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n, d\u00fcnyada kendisine en yak\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc devlet, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devletidir; bu, tarih\u00ee ba\u011flar\u0131n tabi\u00ee sonucudur.<\/p>\n Milletleraras\u0131 hukuka ve team\u00fcle g\u00f6re, devletler, s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan fakat kendilerine ba\u011fl\u0131 halk ve kendi halklar\u0131yla akraba halklar\u0131n haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetme ve savunma hak ve yetkisine sahiptirler. Mesela, T\u00fcrkiye’nin Bulgaristan ve Yunanistan’daki T\u00fcrkler konusundaki hakl\u0131 tutumu, bu hak ve yetkiyi teyit eden \u00f6rneklerdendir. Bu nedenle, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devletinin \u00c7e\u00e7enistan’la ilgilenme hakk\u0131 ve yetkisi vard\u0131r. Bu ilgi, milletleraras\u0131 hukuka da uygundur. Ayr\u0131ca, milletleraras\u0131 hukukta, devlet hakimiyetini k\u0131s\u0131tlama yolundaki yeni geli\u015fmeler de, bu hak ve yetkiyi genel olarak vermektedir. Bu a\u00e7\u0131dan da, T\u00fcrkiye’nin, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunmas\u0131, hukuka uygundur.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin \u00c7e\u00e7enistan’a kar\u015f\u0131 tarih\u00ee ve manevi m\u00fckellefiyeti, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131n\u0131n, milletleraras\u0131 camiada, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan savunulmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’la PKK benzetilemez. \u00c7e\u00e7enistan, Sovyetler Birli\u011fi zaman\u0131ndan bu yana, asgar\u00ee bir “federe devlet” Hukukuna sahiptir; PKK’nm ise, b\u00f6yle bir hukuk\u00ee dayana\u011f\u0131 yoktur. Rusya, Federasyondur; T\u00fcrkiye ise \u00fcniter devlettir. Bu y\u00f6nden de, \u00c7c\u00e7enistan olay\u0131yla PKK ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn; Dudayev’le Apo’nun benzetilmesi, hukuka ve mant\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Rusya, \u00c7e\u00e7enistan’la PKK’y\u0131 birbirine benzetmek suretiyle T\u00fcrkiye’ye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015fantaj yapmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, bu \u015fantaja boyun e\u011fmemeli, Rusya’n\u0131n bu haks\u0131z \u015fantaj\u0131na kar\u015f\u0131, milletleraras\u0131 platformda, Rusya’y\u0131 cayd\u0131racak m\u00fceyyidelerin tatbikini talep etmelidir.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’la PKK’nm benzetilmesi, T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00e7ok tehlikelidir. Rusya’n\u0131n tezine g\u00f6re, \u00c7e\u00e7enistan, Rusya Federasyonuna dahil bir federe devlet olmal\u0131d\u0131r. Rusya, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n federe devlet hukukuna sahip olmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r. \u00c7e\u00e7enistan’la PKK’n\u0131n benzetilmesi, PKK’ya da, federe devlet hukuku ve stat\u00fcs\u00fcn\u00fc tan\u0131may\u0131 gerektirebilir. Bu nedenle, \u00c7e\u00e7enistan – PKK benzetmesi, T\u00fcrkiye i\u00e7in tehlikelidir; mill\u00ee birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n Amerika Birle\u015fik Devletleri, a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7ifte standart kullanmaktad\u0131r. Amerika Birle\u015fik Devletleri, H\u0131rvatistan ile Slavonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mamas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ayr\u0131ca, Amerika Birle\u015fik Devletleri de bir federal devlettir. Zenci olaylar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, 1960-1963 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, bir federe devlet olan Alabama’n\u0131n Valisi Gold Water, federal ordu birliklerinin Alabama’ya gelmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f; Washington, ordu g\u00f6ndermekte \u0131srar ederse, federal orduyla harp edece\u011fini ilan etmi\u015ftir. Amerika Birle\u015fik Devletlerinin tutumu, kendi i\u00e7indeki bu team\u00fcle de ayk\u0131d\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye, \u00c7e\u00e7enistan konusunu, \u0130slam devletleri \u00f6rg\u00fctlerine g\u00f6t\u00fcrmelidir. \u00c7e\u00e7enistan ve Kuzey Kafkasya, \u0130slam aleminin kuzey yar\u0131 k\u00fcredeki serhaddidir; bu bak\u0131mdan, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in \u00f6zel \u00d6neme sahiptir. T\u00fcrkiye, \u00c7e\u00e7enistan sorununu, \u0130slam devletleri \u00f6rg\u00fctlerine mutlaka ve mutlaka g\u00f6t\u00fcrmelidir.<\/p>\n Ba\u015fta Rusya Federasyonu, Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler ve T\u00fcrkiye olmak \u00fczere, t\u00fcm d\u00fcnyadaki insan haklar\u0131, bar\u0131\u015f ve demokrasi \u00e7evrelerini t\u00fcm sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerini, durumun ciddiyetini, bir halk\u0131n t\u00fcm\u00fcyle yok edilmesi tehlikesinin \u00c7c\u00e7enistan’da h\u0131zla yakla\u015fmakta oldu\u011funu g\u00f6rmeye ve ona g\u00f6re ivedi bi\u00e7imde vaziyet almaya, \u015fahs\u0131m ve Grubum ad\u0131na davet ediyorum.<\/p>\n Bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in, ba\u015fta Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z, Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z ve Say\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131za da huzurlar\u0131n\u0131zda \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunuyorum.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’a insan\u00ee yard\u0131m i\u00e7in en ufak bir teredd\u00fct\u00fcm\u00fcz yoktur. \u00dclkemize gelecek yaral\u0131 ve kimsesizler, mutlaka, gerekti\u011fi gibi kar\u015f\u0131lanacak ye Anadolumuzda, binlerce aile, onlar\u0131 s\u0131cak ba\u011f\u0131rlar\u0131na basacak, devletin t\u00fcm imk\u00e2nlar\u0131 seferber edilecektir. K\u0131z\u0131lay’\u0131n “insan\u00ee yard\u0131m” ad\u0131yla \u00c7e\u00e7enistan’a g\u00f6nderdi\u011fi yard\u0131mlar\u0131n yerine ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 konusunda haberler alm\u0131\u015f bulunmaktay\u0131z. Bu konularda gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131 Say\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131zdan talep ediyorum.<\/p>\n S\u00f6zlerimi Cenab\u0131 Allah’tan, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00c7e\u00e7enistan dile\u011fimle bitirirken, Y\u00fcce Heyetinize sayg\u0131lar sunuyorum. (Alk\u0131\u015flar)<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Te\u015fekk\u00fcr ederim Say\u0131n Bozkurt.<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN(Batman) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, s\u00f6zc\u00fcm\u00fcz biraz gecikti.<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Say\u0131n Bakan, isterseniz sizi davet edeyim; s\u00f6zc\u00fcn\u00fcz, galiba gecikti. Nas\u0131l tensib edersiniz efendim?<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN – <\/strong>Say\u0131n Ekmen, siz konu\u015fun; ben, daha sonra konu\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n S\u00dcLEYMAN HAT\u0130NO\u011eLU(Artvin) – <\/strong>Arkada\u015f\u0131m\u0131z ba\u015fka bir partiye gitmi\u015f olabilir!<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, Grubumuz ad\u0131na ben konu\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>SHP Grubu ad\u0131na, Say\u0131n Adnan Ekmen; buyurun.<\/p>\n SHP GRUBU ADINA MEHMET ADNAN EKMEN (Batman)- <\/strong>L\u00fctfen, siz sa\u011flam durun, bizden yana endi\u015feniz olmas\u0131n; biz iyiyiz, her \u015feye ra\u011fmen iyiyiz. (DYP s\u0131ralar\u0131ndan alk\u0131\u015flar; ANAP s\u0131ralar\u0131ndan “Bravo” sesleri, alk\u0131\u015flar [!])<\/p>\n Say\u0131n Ba\u015fkan, say\u0131n milletvekilleri; Rusya Federasyonu birliklerinin \u00c7e\u00e7enistan’a girmeleri dolay\u0131s\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan olaylar hakk\u0131nda SHP Grubunun g\u00f6r\u00fc\u015flerini arz etmek \u00fczere huzurunuzday\u0131m; bu vesileyle, kendim ve Grubum ad\u0131na hepinize sayg\u0131lar sunuyorum.<\/p>\n 1991 y\u0131l\u0131nda Sovyet Rusya’n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ehresini de\u011fi\u015ftirecek bir\u00e7ok tarihsel geli\u015fme ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, so\u011fuk sava\u015f d\u00f6nemi sona ermi\u015f, Do\u011fu-Bat\u0131 gerginli\u011fi, yerini bir dostluk beklentisine terk etmi\u015ftir. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131, Sovyetler Birli\u011finin feshedilmesini, Avrupa’daki en b\u00fcy\u00fck s\u00f6m\u00fcrgeci imparatorlu\u011fun tasfiyesi olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r; oysa, ger\u00e7ek durum hi\u00e7 de \u00f6yle olmam\u0131\u015ft\u0131r. Herkes, daha olumlu yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeni \u00fcmit ederken, b\u00fct\u00fcn beklentilerin aksine, bug\u00fcn, d\u00fcnyaya, eski g\u00fcnleri de aratan bir d\u00fczensizli\u011fin egemen oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Rusya Federasyonu Cumhurba\u015fkan\u0131 Yeltsin, 1993 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu yeni anayasayla, Rusya i\u00e7in, Sovyetler Birli\u011finin kopyas\u0131 olan bir idar\u00ee ve siyas\u00ee yap\u0131lanma \u015fekli \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Rus halk\u0131n\u0131n az\u0131nl\u0131kta bulundu\u011fu baz\u0131 \u00f6zerk b\u00f6lgeler ve etnik cumhuriyetler, Moskova’n\u0131n bask\u0131s\u0131ndan uzak bir siyasal ortamda kendi kendilerini y\u00f6netmeyi ve zengin kaynaklar\u0131ndan yararlanarak s\u00fcratle kalk\u0131nmay\u0131 d\u00fc\u015flerken, merkez\u00ee idarenin, asker\u00ee operasyona kadar uzanabilen m\u00fcdahaleleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun en son canl\u0131 \u00f6rne\u011fi bug\u00fcn \u00c7e\u00e7enistan’da g\u00f6r\u00fclmektedir. B\u00f6ylece, demokratik bir d\u00fczene ge\u00e7me arzusunda oldu\u011funu beyan eden Rusya Federasyonunun, yay\u0131lmac\u0131 emellerinden vazge\u00e7medi\u011fi ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 olma niteli\u011fini hen\u00fcz kazanmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan, Rusya Federasyonu i\u00e7inde 1 milyon 300 bin n\u00fcfuslu k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6lgedir. Bu \u00fclkeden ge\u00e7en karayollar\u0131, demiryollar\u0131, boru hatlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla G\u00fcney ve Kuzey Kafkasya co\u011frafyas\u0131 i\u00e7erisinde \u00c7e\u00e7enistan \u00f6nemli bir transit merkez haline gelmi\u015ftir. \u00dclkede, ayr\u0131ca \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda olmamakla beraber y\u0131ll\u0131k \u00fcretimin 2 milyon 600 bin tona ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 petrol yataklar\u0131 ve rafineriler mevcuttur.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan 19 300 kilometre karelik ufak bir toprak par\u00e7as\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmekle beraber, Hazar petrollerinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve ula\u015f\u0131m noktalar\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na almak isteyen Rusya, ileride Azerbaycan ve Kazakistan petrollerini Karadeniz sahilindeki Novorossisk Liman\u0131 \u00fczerinden d\u00fcnyaya pazarlamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.Bu plan\u0131n uygulamaya konulabilmesi i\u00e7in de, bu petrol\u00fcn, mutlaka \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n Ba\u015fkenti Grozni’den ge\u00e7mesi gerekmektedir.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, bu nedenle, Rusya Federasyonu i\u00e7in, bu b\u00f6lgede istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 hayat\u00ee \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Aksi halde, Hazar Petrolleri Konsorsiyum Anla\u015fmas\u0131n\u0131 20 Eyl\u00fclde imzalam\u0131\u015f olan Bat\u0131’n\u0131n dev petrol \u015firketleri, yak\u0131n gelecekte, Azerbaycan ve daha ileri bir tarihte, Kazakistan petrollerinin sevk\u0131yat\u0131 i\u00e7in daha emin ba\u015fka bir yol arayacaklard\u0131r. Bunun sonucu olarak da Rusya Federasyonu, stratejik ve ekonomik b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan petrol borusunun vanas\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc elinden ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f olacakt\u0131r. B\u00f6ylece, petrol\u00fcn Azerbaycan’dan T\u00fcrkiye’ye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 fikri yeniden canl\u0131l\u0131k kazanabilecektir. Bug\u00fcne kadar, Bak\u00fc-Ceyhan hatt\u0131yla ilgili endi\u015feler, b\u00f6lgedeki istikrars\u0131zl\u0131k kayg\u0131s\u0131ndan kaynaklan\u0131yordu. Bu hatt\u0131n, \u0130ran’dan, Ermenistan veya G\u00fcrcistan’dan ge\u00e7irilmesinde siyasal birtak\u0131m sak\u0131ncalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve Rusya hatt\u0131, cazip bir tercih olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. \u015eimdi, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n alevler i\u00e7inde olmas\u0131, Rusya Federasyonunun b\u00f6lge \u00fczerinde tam h\u00e2kimiyet sa\u011flayamamas\u0131, T\u00fcrkiye se\u00e7ene\u011fini yeniden g\u00fcndeme getirebilecektir.<\/p>\n Petrol boru hatt\u0131n\u0131n \u00fclkesinden ge\u00e7mesiyle elde edece\u011fi bu vazge\u00e7ilmez ekonomik \u00e7\u0131kar yan\u0131nda, siyas\u00ee y\u00f6nde de Kuzey Kafkasya’da ba\u015flayacak bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketinin ve Rus sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 \u00c7e\u00e7en direni\u015finin, Ruslar\u0131n federasyon i\u00e7inde kalmaya zorlad\u0131\u011f\u0131, bu b\u00f6lgenin di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131n\u0131 olu\u015fturan, Tataristan, Ba\u015fk\u0131rdistan ve Yakutistan gibi, b\u00fcy\u00fck say\u0131labilecek \u00f6zerk cumhuriyetleriyle, \u0130ngu\u015flara, Da\u011f\u0131stanl\u0131lara, Karakalpaklara, Osetinlere, Kabartaylara da s\u0131\u00e7rayabilece\u011fini hesaplayarak, bu endi\u015feyle Rusya’n\u0131n \u00c7e\u00e7enistan’a m\u00fcdahale etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, bilinece\u011fi \u00fczere, \u00c7e\u00e7enistan, Sovyet Rusya’n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce Rus ordusu i\u00e7inde bir hava generali olan Cahar Dudayev’in Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesinden hemen sonra, 4 Kas\u0131m 1991 tarihinde, tek yanl\u0131 olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015ftir. \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n bu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketini, ba\u015fta Rusya olmak \u00fczere, hi\u00e7bir devlet tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya Federasyonu, uzun s\u00fcre \u00fclkeyi me\u015fgul eden bir\u00e7ok \u00f6nemli sorun y\u00fcz\u00fcnden, \u00c7e\u00e7enistan konusunun \u00fczerine hemen gidememi\u015f; bu \u00fclkeye ekonomik ambargo koyarak, Dudayev’i ve kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 rejimi y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan sonra, bu \u00fclkeye kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc y\u0131k\u0131c\u0131 y\u00f6ntemin uyguland\u0131\u011f\u0131, Dudayev’e, kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131s\u0131z suikastlar\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi bilinmektedir. Bunlardan bir sonu\u00e7 al\u0131namay\u0131nca, Rusya’n\u0131n, da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekilde bulunan Dudayev kar\u015f\u0131tlann\u0131 k\u0131\u015fk\u0131\u0131t\u0131p y\u00f6nlendirerek, hatta, bunlara silah sa\u011flayarak, rejimi devirmeye gayret etti\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc varsay\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7abalar da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131nca, Grozni’ye, Rusya’ya ait olduklar\u0131ndan hi\u00e7 ku\u015fku duyulmayan, me\u00e7hul birtak\u0131m helikopterler ve u\u00e7aklar taraf\u0131ndan bombalar at\u0131larak, halka g\u00f6zda\u011f\u0131 verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f; bu \u015fekilde, \u00c7e\u00e7enler sindirilmek istenmi\u015ftir. Bu arada, Dudayev’e muhalif g\u00fc\u00e7ler, Rus idarecilerinin devaml\u0131 olarak ink\u00e2r etmelerine ra\u011fmen, Rus askerleri taraf\u0131ndan takviye edilmi\u015f; hatta, \u00c7e\u00e7enler, ge\u00e7en kas\u0131m ay\u0131 sonunda yapt\u0131klar\u0131 baz\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda, bu askerlerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 esir alm\u0131\u015flard\u0131r. Rusya Federasyonu, sonunda, kesin sonu\u00e7 almak gayesiyle 11 Aral\u0131k 1994 g\u00fcn\u00fc, \u00c7e\u00e7enistan’daki anayasal d\u00fczeni yeniden tesis etmek bahanesini ileri s\u00fcrerek, birlikleriyle bu \u00fclkeye m\u00fcdahale etmi\u015ftir. Bu operasyona, Rusya Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 ordu birliklerinin yan\u0131 s\u0131ra, Rusya \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 birlikleri de kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Son g\u00fcnlerde, Rus kuvvetlerinin, se\u00e7kin vurucu b\u00f6l\u00fcklerle de takviye edildi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n Bu harekat, \u00fclkemizde b\u00fcy\u00fck bir kayg\u0131 ve infialle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’nin, kendi halk\u0131na pek \u00e7ok bak\u0131mdan yak\u0131n olan \u00c7e\u00e7enlerin Rus sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011framalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcz\u00fcnt\u00fc duymamas\u0131 ve tepki g\u00f6stermemesi zaten beklenemezdi. \u015e\u00fcphesiz, uluslararas\u0131 hukukun getirdi\u011fi “\u00fclkelerin i\u00e7 ve d\u0131\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmezli\u011fi” ilkesine, T\u00fcrkiye ciddiyetle ba\u011fl\u0131d\u0131r. Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn aktif bir \u00fcyesi olarak, \u00fclkemiz, Azerbaycan’la Ermenistan aras\u0131ndaki Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorununun bu \u00e7ok \u00f6nemli temel ilkeden hareketle \u00e7\u00f6z\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck gayret sarf etmektedir. Ayr\u0131ca, \u00fclkemizde, zaman zaman kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm olumsuz ko\u015fullara ra\u011fmen, \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz “bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015fama ve kalk\u0131nma” anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z da, bizi b\u00f6yle davranmaya zorlamaktad\u0131r.<\/p>\n Bununla beraber, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n, Rusya’n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u0131na, \u00c7erkez, Da\u011f\u0131stanl\u0131, \u0130ngu\u015flu, Kara\u00e7ayh, Ukraynal\u0131, Balt\u0131kl\u0131 \u00e7ok say\u0131da g\u00f6n\u00fcll\u00fcn\u00fcn kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesini, eski Yugoslavya gibi bir sava\u015f alan\u0131na \u00e7evirebilecek bu olay\u0131n, \u00e7ok tarafl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmeden, m\u00fczakere yoluyla, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmas\u0131, taraf\u0131m\u0131zdan i\u00e7tenlikle arzu edilmektedir.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enlerin, asl\u0131nda, tarih boyunca, kom\u015fular\u0131 Da\u011f\u0131stanl\u0131lar ve \u0130ngu\u015flarla beraber, Rus h\u00e2kimiyetine kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131klar\u0131 bilinmektedir. Ruslar, Kafkasya’n\u0131n kuzeyini, yakla\u015f\u0131k olarak 175 y\u0131l \u00f6nce istila etmi\u015ftir; fakat, bu b\u00f6lgede hi\u00e7bir zaman birlik ve beraberlik kurmay\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, operasyon ba\u015flang\u0131c\u0131nda, Rusya Federasyonu birliklerinin, Grozni’yi i\u015fgal etseler dahi, b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla, burada \u015fiddetli bir gerilla sava\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar\u0131 ve Afganistan’da oldu\u011fu gibi, burada da’bir batakl\u0131\u011fa saplanacaklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekteydi. Bu ger\u00e7ek, her g\u00fcn biraz daha su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7e\u00e7enistan’a sald\u0131rm\u0131\u015f olan Rus ordusu, devaml\u0131 olarak takviyeye ve sarf etti\u011fi t\u00fcm gayretlere kar\u015f\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00c7e\u00e7en ordusunu bir t\u00fcrl\u00fc saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakamamaktad\u0131r.<\/p>\n Rus ordusunun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bu hezimetin en b\u00fcy\u00fck amili, an\u0131lan ordunun, e\u011fitim seviyesinin d\u00fc\u015f\u00fck ve moralinin bozuk olmas\u0131d\u0131r. Grozni’de zaman zaman g\u00f6\u011f\u00fcs g\u00f6\u011f\u00fcse cereyan eden \u00e7arp\u0131\u015fmalar sonucunda \u00f6len Rus arkerlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n 2 bin civar\u0131nda oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. En son olarak, Rus kuvvetlerinin t\u00fcmgeneral r\u00fctbesinde olan komutan\u0131n\u0131n da, bu sava\u015fta ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda, 2 bin kadar \u00c7e\u00e7en vatanda\u015f\u0131n\u0131n da hayatlar\u0131n\u0131 kaybettiklerine dair haberler al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n Rusya Federasyonu Ekonomi Bakan\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, sava\u015f sonras\u0131, k\u0131smen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f olan \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 i\u00e7in 32 trilyon T\u00fcrk Liras\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r; buna, \u00fclkedeki, tahrip edilmi\u015f olan petrol sanayiinin in\u015fas\u0131 dahil de\u011fildir; bu da eklendi\u011finde, maliyetin daha a\u011f\u0131r olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu, zaten zor durumda olan 1995 Rusya b\u00fct\u00e7esi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, b\u00fcy\u00fck ekonomik ve siyas\u00ee \u00e7alkant\u0131lar yaratacak, hatta, Say\u0131n Yeltsin’in siyas\u00ee sonunu dahi getirebilecek bir geli\u015fme olabilecektir.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, ayr\u0131ca, m\u00fcdahalenin ilk g\u00fcnlerinde, \u0130ngu\u015fistan ve Da\u011f\u0131stan \u00fczerinden \u00c7e\u00e7enistan’a do\u011fru harekete ge\u00e7en Rus birliklerinin, M\u00fcsl\u00fcman \u0130ngu\u015f ve Da\u011f\u0131stan halklar\u0131 taraf\u0131ndan engellendi\u011fi ve bu operasyon esnas\u0131nda \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan \u00e7at\u0131\u015fmalar oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, sava\u015f\u0131n s\u00fcratle k\u0131z\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ve b\u00f6lgedeki di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman halklara sirayet etmesinin ihtimal dahilinde oldu\u011fu da anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, bu \u015fekilde, Rusya Federasyon mozai\u011finin b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rece\u011fi ve b\u00f6lgede \u00e7ok kan akaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Ayr\u0131ca, istikrars\u0131z bir Rusya, d\u00fcnyaya da, T\u00fcrkiye’ye de bir fayda sa\u011flamayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, d\u00fcnya dengelerini sarsabilecek daha olumsuz \u015feylerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilecektir.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, Bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, temel insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 olma kavram\u0131, \u00e7e\u015fitli olaylar\u0131n gerisinde yatan \u00e7\u0131karlara g\u00f6re de\u011fi\u015febilen bir ilke de\u011filse; bu vahim olay, Rusya’n\u0131n bir i\u00e7 sorunu olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse dahi, masum insanlar\u0131n zarar g\u00f6rmesine, d\u00fcnya kay\u0131ts\u0131z kalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n B\u00f6yle bir durum, en ba\u015fta ya\u015fam hakk\u0131 olmak \u00fczere, insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi, Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde \u00fcstlenilmi\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere de ters d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z ve Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z, \u00c7e\u00e7enistan’a kar\u015f\u0131 giri\u015filmi\u015f olan asker\u00ee operasyonun meydana getirdi\u011fi durumun tehlikelerine i\u015faret ederek, konuya bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131, bunun i\u00e7in de \u00f6ncelikle bir ate\u015fkesin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, Rusya Federasyonundaki y\u00fcksek muhataplar\u0131 nezdinde gerekli dostane ikazlar\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda, \u00c7e\u00e7enistan’daki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n devam\u0131ndan \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyuldu\u011fu; sivil halkta b\u00fcy\u00fck can kayb\u0131na yol a\u00e7an m\u00fcdahalenin \u015fiddetle k\u0131nand\u0131\u011f\u0131, siyas\u00ee \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015facak yollar\u0131n tamamen kapanmas\u0131n\u0131n b\u00f6lgeyi istikrars\u0131zl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckleyebilece\u011fi; bu bak\u0131mdan, ate\u015fkes ilan\u0131n\u0131n zarur\u00ee hale geldi\u011fi; asker\u00ee harek\u00e2t\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015f olan Rusya Federasyonunun, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fmak i\u00e7in gerekli giri\u015fimi de ba\u015flatabilece\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n Bunun haricinde, H\u00fck\u00fcmetimiz -K\u0131z\u0131lay vas\u0131tas\u0131yla- s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, \u00c7e\u00e7enistan’a insan\u00ee yard\u0131m g\u00f6nderme gayreti i\u00e7inde olmu\u015ftur. Bu ama\u00e7la, K\u0131z\u0131lay taraf\u0131ndan sa\u011flanan 11 tonluk \u00e7e\u015fitli g\u0131da malzemesi, ila\u00e7 ye t\u0131bb\u00ee malzemeyle, giyecek, battaniye ve \u00e7ad\u0131rdan olu\u015fan yard\u0131m malzemesi, T\u00fcrk Hava Kuvvetlerine ait bir nakliye u\u00e7a\u011f\u0131yla Kuzey Osetya’daki Beslan Havaalan\u0131na g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n Ba\u015fta ABD olmak \u00fczere, Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler, m\u00fcdahalenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, ayn\u0131 Bosna-Hersek’te tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tutum gibi duruma seyirci kalm\u0131\u015flar ve olay\u0131, Rusya Federasyonunun bir i\u00e7 i\u015fi olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n Rusya’daki demokratikle\u015fme ve serbest piyasa ekonomisine ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin teminat\u0131 olarak kabul ettikleri Say\u0131n Yeltsin’i kay\u0131rma ve kollama \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olan bu \u00fclke temsilcileri, verdikleri baz\u0131 beyanatlarla, belki, Moskova’n\u0131n, \u015fiddeti t\u0131rmand\u0131rma politikas\u0131na da alet olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Bununla beraber, kanl\u0131 sava\u015f\u0131n gittik\u00e7e \u015fiddetlenmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, Bat\u0131l\u0131 devletler de suskunluklar\u0131n\u0131 terk etmeye ve gittik\u00e7e g\u00fc\u00e7lenen tepkiler g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Fransa, Almanya, \u0130talya, konunun, AG\u0130K \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini s\u00f6ylemi\u015fler, \u0130ngiltere ise g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n durdurularak, m\u00fczakere yoluyla, konuya bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir.<\/p>\n Aralar\u0131nda baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerinin de bulundu\u011fu daha bir\u00e7ok devlet, soruna, g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yoluyla bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunabilmesi i\u00e7in, Rusya Federasyonuna telkin ve tavsiyelerde bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Yukar\u0131da s\u0131ralanan tepkilerden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n ortak dile\u011fi, Yeltsin’in, demokratik g\u00fc\u00e7lerin sesine kulak verip, ak\u0131lc\u0131 yolu bularak, Rusya’y\u0131 siyasal ve ekonomik bir batakl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklemekten vazge\u00e7mesidir.<\/p>\n Ayr\u0131ca, son zamanlarda, Moskova’da, \u00c7e\u00e7enistan’a m\u00fcdahale konusunda, Say\u0131n Yeltsin’e kar\u015f\u0131, sivil ve asker\u00ee kesimde \u015fiddetli bir muhalefetin olu\u015ftu\u011fu ve ciddi tepkilerin do\u011fdu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Yeltsin’in, ilk defa, bir krizde bu derece yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Rusya Federasyonu, asker\u00ee m\u00fcdahaleye giri\u015fti\u011finde, bu operasyonu 48 saat gibi \u00e7ok k\u0131sa bir zamanda tamamlayabilece\u011fini tasarlamakta idi. \u015eimdiye kadar aradan ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k bir ayl\u0131k zaman s\u00fcrecinde, \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n azimli direnci k\u0131nlamam\u0131\u015f, m\u00fccadelenin Rusya a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek kolay olmayaca\u011f\u0131 ve muhtemelen daha uzun zaman alaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, di\u011fer taraftan, Ruslar\u0131n \u00e7ok \u00e7ekindi\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00c7e\u00e7en mafyas\u0131n\u0131n da, \u00f6zel vurucu timler vas\u0131tas\u0131yla \u015fiddet eylemlerine ba\u015fvurarak Rusya’n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getirebilecek imk\u00e2nlara sahip oldu\u011fu bilinmektedir. Moskova’da \u015fimdiden bu konuda g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, b\u00fct\u00fcn bu aleyhteki fakt\u00f6rlere kar\u015f\u0131n, Yeltsin’in, bu m\u00fcdahaleden vazge\u00e7erek -ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullar ortaya \u00e7\u0131kmazsa- kuvvetlerini geriye \u00e7ekece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek pek de olas\u0131 g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/p>\n Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere, Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra onun miras\u00e7\u0131s\u0131 olan Rusya Federasyonu, eski “Brejnev Doktrinini” an\u0131msatan “yak\u0131n \u00e7evre” politikas\u0131yla, \u00fclkenin eski co\u011frafyas\u0131 \u00fczerinde yeniden h\u00e2kimiyet kurma \u00e7abalar\u0131na girmi\u015ftir. Yeltsin’i iktidarda tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan, ba\u015fta ABD y\u00f6netimi olmak \u00fczere, Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler de, T\u00fcrkiye’nin, zaman zaman yapt\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131lara kar\u015f\u0131n, bu sivri \u00e7\u0131k\u0131\u015flara, maalesef g\u00f6z yummu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Bu plan\u0131n par\u00e7alar\u0131 olarak, Rusya’n\u0131n, \u00f6zellikle Kafkasya’da askeri \u00fcsler kurma, s\u0131n\u0131rlara Rus askerleri yerle\u015ftirme gibi operasyonlara ba\u015fvurdu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Bu c\u00fcmleden olmak \u00fczere, Rusya Federasyonu, AKKA Anla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca, Kafkasya’da y\u00fcklenmi\u015f oldu\u011fu sorumluluklar\u0131 da yerine getirmeyi arzu etmedi\u011fini ifade etmi\u015f ve bu b\u00f6lgedeki motorize silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak istedi\u011fini bildirmi\u015ftir.<\/p>\n Moskova’n\u0131n, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00fcyeleri olan ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlere kar\u015f\u0131, bu a\u00e7\u0131k niyet ve hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etti\u011fi bilindi\u011finden; hukuken, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunan \u00c7e\u00e7enistan \u00f6n\u00fcnde ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc hareket etmesini beklemek olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’da geli\u015fen olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda, T\u00fcrk Halk\u0131 olarak ne kadar duyarl\u0131 ve duygusal olursak olal\u0131m, H\u00fck\u00fcmetimizin, bu konuda, maceradan uzak, itidalli ve dengeli bir politika izlemesi gerekmektedir. T\u00fcrkiye’nin be\u015f asr\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir kuzey kom\u015fusu Rusya ile dostane ili\u015fkileri bulunmaktad\u0131r. Bu \u00fclkeyle, d\u0131\u015f ticaretimiz 2 milyar dolar civar\u0131na y\u00fckselmi\u015f bulunmaktad\u0131r. M\u00fcteahhitlerimizin, Rusya Federasyonunda 4,5 milyar dolara ula\u015fan in\u015faat i\u015flerini y\u00fcklenmi\u015f olduklar\u0131 bilinmektedir. Ayr\u0131ca, resm\u00ee d\u0131\u015f ticaret kay\u0131tlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmemekle beraber, \u00fclkemizden, Rusya Federasyonuna, birka\u00e7 milyar dolarla ifade edilen, bavul ticareti yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. H\u00fck\u00fcmetimiz, \u00e7ok de\u011fer verdi\u011fimiz bu ili\u015fkileri, ekonomik, ticar\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131yla, \u00e7e\u015fitli sahalara yayarak, zaman i\u00e7inde daha da geli\u015ftirmeye gayret etmektedir.<\/p>\n Son y\u0131llar zarf\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f Orta Asya \u00fclkeleriyle yak\u0131nla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z, Rusya Federasyonu aleyhine bir hareketmi\u015f gibi alg\u0131lanmamal\u0131d\u0131r. Tam tersine, bizim, evrensel ban\u015f anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z \u00e7er\u00e7evesinde, Rusya Federasyonu ile olan dostlu\u011fumuzu zedelemekten, Orta Asya’daki ve b\u00f6lgedeki karde\u015flerimizle yak\u0131n ili\u015fkilerimizi peki\u015ftirebilece\u011fimizi ve bu iki ayr\u0131 \u015feyi bir arada ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, bu ama\u00e7 do\u011frultusunda, k\u00fclt\u00fcr birli\u011fi i\u00e7erisinde oldu\u011fumuz \u00c7e\u00e7enistan Halk\u0131n\u0131n t\u00fcm ac\u0131lar\u0131n\u0131, halk olarak b\u00fct\u00fcn kalbimizle payla\u015f\u0131yor ve bu meseleye, kan d\u00f6k\u00fclmeden, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131n\u0131, SHP Grubu ad\u0131na i\u00e7tenlikle diliyor ve T\u00fcrkiye’nin, diplomatik sahada giri\u015fimlerini \u0131srarla devam ettirmesi gerekti\u011fine de inan\u0131yoruz.<\/p>\n Bu duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle, Say\u0131n Ba\u015fkana ve Y\u00fcce Heyetinize, SHP Grubu ad\u0131na sayg\u0131lar sunuyorum. (Alk\u0131\u015flar)<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Say\u0131n Ekmen, te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n AL\u00ce \u0130BRAH\u0130M TUTU (Erzincan) –<\/strong> Say\u0131n Ba\u015fkan…<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Say\u0131n Tutu, anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, cidd\u00ee bir haz\u0131rl\u0131k yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z; ama, ne yaz\u0131k ki, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, size s\u00f6z vermemi engelliyor.<\/p>\n CENG\u0130Z BULUT (\u0130zmir) –<\/strong> Say\u0131n Ba\u015fkan, \u015fah\u0131slan ad\u0131na s\u00f6z verecek misiniz?<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Efendim, Say\u0131n \u0130brahim Kuma\u015f ile Say\u0131n Cengiz Bulut’a, \u015fah\u0131slar\u0131 ad\u0131na s\u00f6z verece\u011fim. Buyurun Say\u0131n Bakan. (Alk\u0131\u015flar)<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, say\u0131n milletvekilleri; sizleri, \u015fahs\u0131m ve H\u00fck\u00fcmetimiz ad\u0131na selaml\u0131yorum. \u00c7e\u00e7enistan sorunuyla ilgili olarak, iki g\u00fcnd\u00fcr, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, ele\u015ftirilerini, g\u00f6r\u00fc\u015flerini ve telkinlerini a\u00e7\u0131klayan say\u0131n milletvekillerimize en i\u00e7ten \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunuyorum.<\/p>\n \u00d6nce, \u015fu anda, Meclis i\u00e7 televizyon \u015febekesinde g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri izlemekte olan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 mensuplann\u0131n durumuna ili\u015fkin olarak yapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131klama nedeniyle, Say\u0131n Erg\u00fcder’e \u015f\u00fckranlanm\u0131 sunuyorum.<\/p>\n HAL\u0130L ORHAN ERG\u00dcDER (\u0130stanbul) – <\/strong>Esta\u011ffurullah… Esta\u011ffurullah efendim.<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)- <\/strong>De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, ilgin\u00e7, \u00f6nemli, yararl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler ortaya at\u0131ld\u0131. T\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011ferlendirmesini yapma durumunda de\u011filim; ancak, kimi milletvekillerimizin, H\u00fck\u00fcmetimize, bu konuda y\u00f6neltmi\u015f olduklar\u0131 ele\u015ftirilere y\u00f6nelik d\u00fc\u015ftlncelerimi \u00f6zetle bilgilerinize sunaca\u011f\u0131m.<\/p>\n Her \u015feyden \u00f6nce, \u00c7e\u00e7enistan’da, Kafkasya’da ya\u015fanan olaylar, olaylar\u0131n taraftar\u0131yla ilgili olarak, son derece ilgin\u00e7 bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi ortaya koyan Say\u0131n \u015eemsek’e te\u015fekk\u00fcr etmek istiyorum.<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, Say\u0131n K\u0131r\u0131\u015f, H\u00fck\u00fcmetimizin, \u00c7c\u00e7enistan sorununu, Rusya Federasyonunun i\u00e7 i\u015fi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ederek, bir ele\u015ftiri getirdi. Bu, do\u011fru de\u011fil.<\/p>\n Say\u0131n K\u0131r\u0131\u015f, H\u00fck\u00fcmetimizin b\u00f6yle bir de\u011ferlendirmesi ve b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olmad\u0131. H\u00fck\u00fcmetimiz, bug\u00fcne kadar, \u00c7c\u00e7enistan sorunuyla ilgili olarak, 10 adet bildiri yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, konuya ili\u015fkin olarak, H\u00fck\u00fcmet mensuplar\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015fik tarihlerde deme\u00e7leri televizyon kanallar\u0131nda ve bas\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r; ama, bunlar\u0131n hi\u00e7birinde, hi\u00e7bir H\u00fck\u00fcmet mensubu, \u00c7e\u00e7enistan konusunun, Rusya’n\u0131n i\u00e7 i\u015fi oldu\u011funa ili\u015fkin, i\u00e7 sorunu oldu\u011funa ili\u015fkin bir de\u011ferlendirme yapmam\u0131\u015flard\u0131r. H\u00fck\u00fcmet bildirilerinde de b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015fe yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n Ba\u015fka \u00fclkelerin bu t\u00fcr de\u011ferlendirmeleri oldu. D\u00fcn ve bug\u00fcn, konuya ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klayan say\u0131n milletvekilleri, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n, Avrupa’n\u0131n, Amerika Birle\u015fik Devletlerinin konuya nas\u0131l yakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ettiler, oralarda, de\u011fi\u015fen tarihlerde farkl\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131makla birlikte, Say\u0131n K\u0131r\u0131\u015f’\u0131n ifade ettikleri gibi “bu sorun Rusya’n\u0131n i\u00e7 sorunudur” diyenler oldu; ama, T\u00fcrkiye konuyu b\u00f6yle g\u00f6rmedi; bildirilerimizde bu g\u00f6r\u00fc\u015fe yer verilmedi, H\u00fck\u00fcmet mensuplar\u0131 bu t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceleri dile getirmediler. Bunu dememiz zaten olanakl\u0131 de\u011fil. Zaten, b\u00f6yle bir de\u011ferlendirme yapmam\u0131z s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n Hemen yak\u0131n\u0131m\u0131zda, yak\u0131n \u00e7evremizde, 325 bin insan, ya\u015fanan olaylar nedeniyle, sava\u015f nedeniyle yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f, memleketini terk etmi\u015f, ba\u015fka yerlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015f. Her \u015feyden \u00f6nce, bu nedenle bunu Rusya’n\u0131n i\u00e7 i\u015fi olarak g\u00f6remeyiz. Ayr\u0131ca, d\u00fcn ve bug\u00fcn burada ifade edildi; \u00c7e\u00e7enlerle, \u00c7e\u00e7enistan’la, T\u00fcrkiye’nin ve halk\u0131m\u0131z\u0131n akrabal\u0131k ili\u015fkileri bulunmaktad\u0131r, k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkileri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n O nedenle de biz konuya uzak kalamazd\u0131k, o nedenle de konuyu bir ba\u015fka \u00fclkenin i\u00e7 i\u015fi olarak g\u00f6remezdik., Biz onu demedik; ama, bu vesileyle ya da ba\u015fka gerek\u00e7elerle, her zaman, Rusya Federasyonunun toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden yana oldu\u011fumuzu ifade ettik. Ku\u015fkusuz, kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden yanay\u0131z. Kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n, ba\u015fka \u00fclkelerin bizim toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze sayg\u0131 g\u00f6stermeleri, her \u015feyden \u00f6nce, bizim de onlar\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6stermemizle olanakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bir ba\u015fka konu, T\u00fcrkiye’nin, bu konuda, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyayla birlikte hareket etme tercihini sergilemesidir. Say\u0131n milletvekilleri, Say\u0131n K\u0131r\u0131\u015f’\u0131n bu do\u011frultuda da bir ele\u015ftirisi oldu. Ku\u015fkusuz, H\u00fck\u00fcmetimizin, devletimizin, \u00e7e\u015fitli davran\u0131\u015flar\u0131 planlarken, \u00e7e\u015fitli yakla\u015f\u0131mlar\u0131 sergilerken, d\u00fcnya devletlerinin, uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 gerekmektedir; ancak, bu konuda, \u00c7e\u00e7enistan sorunuyla ilgili olarak, T\u00fcrkiye’nin tavr\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye, d\u00fcnya devletleriyle birlikte davranacakt\u0131r \u015feklinde tan\u0131mlayan bir deme\u00e7 verilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n Say\u0131n K\u0131r\u0131\u015f, bu deme\u00e7, Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan, ba\u015fka vesilelerle, ba\u015fka nedenlerle ifade edilmi\u015ftir. Bu deme\u00e7, Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan bu konuyla ilgili olarak verilmi\u015f de\u011fildir. Asl\u0131nda, Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z, bu demeciyle, T\u00fcrkiye’nin, \u00e7e\u015fitli konulardaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 planlarken, kom\u015fular\u0131n\u0131n, dostlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 zorunlulu\u011funa i\u015faret etmi\u015ftir. Kald\u0131 ki, bu, yaln\u0131zca \u015fimdiki Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferlendirmesi de\u011fildir.<\/p>\n Bu vesileyle, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131 H\u00fcsamettin Cindoruk’un, bana, Atat\u00fcrk’\u00fcn 1923 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmaya ili\u015fkin olarak verdi\u011fi notu bilgilerinize sunmak isterim.<\/p>\n Tarih 1923… Son derece ilgin\u00e7 bir de\u011ferlendirme…<\/p>\n Atat\u00fcrk \u015f\u00f6yle diyor: “Efendiler, biz, T\u00fcrkiye Halk\u0131, insanl\u0131ktan uzakla\u015farak, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131za ya\u015fayamay\u0131z; b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyayla, b\u00fct\u00fcn insanlarla beraber ya\u015far\u0131z ve y\u00fcr\u00fcr\u00fcz ve hi\u00e7 olmazsa, onlarla bir hizada y\u00fcr\u00fcmeye mecburuz.”<\/p>\n Ku\u015fkusuz, bu, ba\u015fka m\u00fclahazalarla yap\u0131lm\u0131\u015f olan bir de\u011ferlendirmedir; ama, ilk cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131zdan bug\u00fcne kadar, bu t\u00fcr de\u011ferlendirmeler, devletimizin ba\u015f\u0131ndaki ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve yap\u0131lmas\u0131 do\u011fald\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n \u015eener, konu\u015fmas\u0131nda, T\u00fcrkiye’nin, Rusya Federasyonunda ya\u015fanan insan haklan ihlallerini neden uluslararas\u0131 platformlara ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu ve bu do\u011frultuda bir davran\u0131\u015f\u0131n sergilenmesinin gerekli oldu\u011funu ifade etti. Asl\u0131nda, bu, do\u011fru bir bilgilendirme de\u011fil.<\/p>\n Say\u0131n \u015eener, T\u00fcrkiye, 20 Aral\u0131kta AG\u0130T’e konuyu getirmi\u015ftir. Daimi Temsilcimiz Say\u0131n Hikmet Alp, 20 Aral\u0131kta Viyana’da, AG\u0130T toplant\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye’nin, Rusya Federasyonunda insan haklar\u0131 ihlalleri oldu\u011funa ili\u015fkin iddias\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Toplant\u0131ya gelmeden \u00f6nce benzer bir de\u011ferlendirme yapan Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri, konunun AG\u0130T’e ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n uygun olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fler; ama, T\u00fcrkiye’nin bu kararl\u0131 tavr\u0131 nedeniyle, T\u00fcrkiyenin, 20 Aral\u0131kta konuyu AG\u0130T’e ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle, Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi \u00fclkeler de, T\u00fcrkiye’nin bu tavr\u0131na uyarak, ele\u015ftirilerini sergileme durumunda olmu\u015flard\u0131r. 20 Aral\u0131kta Viyana’da, AG\u0130T’e ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu, yar\u0131n yine ayn\u0131 kurulu\u015fta ele al\u0131nacakt\u0131r, de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, Say\u0131n \u015eener’in bir ba\u015fka iddias\u0131, T\u00fcrkiye’nin \u00c7c\u00e7enistan’a yard\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok m\u00fctevaz\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde olmu\u015ftur. 3 Nisan itibariyle, 325 bin \u00c7e\u00e7en, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 durumuna gelmi\u015ftir. Grozni’de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir bo\u015falma oldu do\u011fal olarak; 400 bin n\u00fcfusu olan Grozni’de bug\u00fcn ya\u015fayanlar\u0131n, ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n 150-200 bin aras\u0131nda oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n 200 bin \u00c7e\u00c7en, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinde s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 durumuna gelmi\u015ftir; 80 bin \u00c7e\u00e7en \u0130ngu\u015f b\u00f6lgesinde, 30 bin \u00c7e\u00e7en Da\u011f\u0131stan’da, 15 bin \u00c7e\u00e7en de ba\u015fka yerlerde ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bu, 3 Ocak itibariyle bize ula\u015fan bilgilerin d\u00f6k\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Kolay kolay istatistik! bilgilerin elde edilmesi s\u00f6z konusu olmamaktad\u0131r; ama, ya\u015fanan a\u011f\u0131r olaylar nedeniyle, bu say\u0131n\u0131n h\u0131zla artt\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir.<\/p>\n Bizim, \u00f6ncelikle s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lara, 325 bin \u00c7e\u00e7ene, ayr\u0131ca bulunduklar\u0131 yerlerde ya\u015fayan ve Rusya’n\u0131n alm\u0131\u015f oldu\u011fu kararlar nedeniyle, s\u0131n\u0131rlar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 nedeniyle, gereksinmelerini kar\u015f\u0131layamayan \u00f6teki \u00c7e\u00e7en karde\u015flerimize, ku\u015fkusuz, yard\u0131m ula\u015ft\u0131rma zorunlulu\u011fumuz var; ama, T\u00fcrkiyenin ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve ula\u015ft\u0131rma durumunda oldu\u011fu yard\u0131m miktar\u0131n\u0131 hangi \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re de\u011ferlendirece\u011fiz; bunu, nas\u0131l tart\u0131layaca\u011f\u0131z; bir yard\u0131m\u0131n m\u00fctevaz\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ne? 5 Ocakta bir C-130, 11 tonluk yard\u0131m malzemesini ta\u015f\u0131d\u0131; bunun, 8 tonu g\u0131da malzemesi, 1 tonu ila\u00e7, 2 tonu battaniye ve \u00e7ad\u0131rdan olu\u015fmakta. Yar\u0131n, bir ba\u015fka C-130, yine 11-12 tonluk yard\u0131m malzemesini oraya ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. (RP s\u0131ralar\u0131ndan g\u00fcr\u00fclt\u00fcler “Yerine ula\u015f\u0131yor mu?” sesleri)<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, yerine gidecek; hi\u00e7 korkmay\u0131n. Ba\u015fkalar\u0131, Bosna’ya yard\u0131m\u0131 yerine g\u00f6t\u00fcrmediler…<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u0130LT\u00dcRK (Malatya) – <\/strong>Yani, de demek istiyorsun!..<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)-<\/strong> …ama, bu yard\u0131m yerine gidecektir; en ufak ku\u015fkunuz olmas\u0131n.<\/p>\n AHMET REMZ\u0130 HAT\u0130P (Konya)<\/strong> – Ba\u015fkalar\u0131 kim?!.<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u0130LT\u00dcRK (Malatya) <\/strong>– Ne demek istiyorsun?!.<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)<\/strong>– De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m… (RP s\u0131ralar\u0131ndan g\u00fcr\u00fclt\u00fcler)<\/p>\n \u00d6MER EK\u0130NC\u0130 (Ankara) –<\/strong> Ay\u0131p, ay\u0131p!..<\/p>\n BA\u015eKAN-<\/strong>Efendim, “ba\u015fkalar\u0131” s\u00f6z\u00fcnden niye al\u0131n\u0131yorsunuz?!.<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u0130LT\u00dcRK (Malatya) –<\/strong> Ne demek yani, ne demek?!.<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Say\u0131n Asilt\u00fcrk, ni\u00e7in al\u0131n\u0131yorsunuz efendim?! Herhangi bir parti demedi ki… L\u00fctfen!..<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)<\/strong>– De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m (RP s\u0131ralar\u0131ndan g\u00fcr\u00fclt\u00fcler) yard\u0131m\u0131n yerine ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, T\u00fcrkiye, gerekli her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlemi alm\u0131\u015ft\u0131r, almaktad\u0131r da…<\/p>\n H\u00dcSEY\u0130N ERDAL (Yozgat) –<\/strong> Niye konu\u015fturuyorsun Say\u0131n Ba\u015fkan?!. Bosnaya de\u011fil, nereye g\u00f6nderilmi\u015f?.. Vesikay\u0131 g\u00f6stersin!<\/p>\n BA\u015eKAN <\/strong>– Efendim, l\u00fctfen oturun!.. Ba\u015fkalar\u0131 siz misiniz?.. Ba\u015fkalar\u0131 siz misiniz?..<\/p>\n Say\u0131n Bakan, devam edin efendim.<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)-<\/strong> Birinci yard\u0131m paketinin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 konusunda, ger\u00e7ekten, burada g\u00f6r\u00fc\u015flerini, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade eden say\u0131n milletvek\u00eellerimizin belirttikleri gibi, baz\u0131 kayg\u0131lar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; ancak, yard\u0131m\u0131n, ger\u00e7ekten yerine ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in, yard\u0131m\u0131n ba\u015fka kaynaklara kaptmlmamas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmaktad\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler, \u00f6zellikle yar\u0131nki yard\u0131m paketinin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda devreye girecektir.<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, Say\u0131n \u015eener’in bir ba\u015fka bilgisini daha, izniyle d\u00fczeltmek istiyorum.<\/p>\n HACI F\u0130L\u0130Z (K\u0131r\u0131kkale) <\/strong>– Bosna’dan bahset…<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)-<\/strong> Hay\u0131r, Bosna’dan bahsetmeyece\u011fim.<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u0130LT\u00dcRK (Malatya) – <\/strong>\u0130SK\u0130’den bahset o zaman..<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)-<\/strong> Say\u0131n \u015eener’in d\u00fczeltmek istedi\u011fim bilgisi \u015fu: Burada, kendilerine sunmu\u015f oldu\u011fumuz ve ellerine ge\u00e7 ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ettikleri bilgi notuna yollamada bulunarak “asl\u0131nda, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n hi\u00e7bir \u00fclke taraf\u0131ndan tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmenin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyetinin de \u00c7e\u00e7enistan taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131” ifade ettiler. Ku\u015fkusuz, bu konuda, hepimizin g\u00f6nl\u00fcnde olan \u00e7\u00f6z\u00fcm ayr\u0131 olabilir. Biz, orada, yaln\u0131zca bir durum saptamas\u0131nda bulunduk. \u00c7e\u00e7enistan konusunda bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131l\u0131rken D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6revi, say\u0131n milletvekillerine do\u011fru bilgiyi, ger\u00e7ek\u00e7i bilgiyi ula\u015ft\u0131rmakt\u0131; biz de onu yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, bu bilgiyi tekrar ediyorum. \u00c7e\u00e7enistan, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti taraf\u0131ndan tan\u0131nm\u0131\u015f de\u011fildir, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti de \u00c7e\u00e7enistan taraf\u0131ndan tan\u0131nm\u0131\u015f de\u011fildir. Tan\u0131nmal\u0131 m\u0131yd\u0131, o ayr\u0131 bir olay. \u00c7e\u00e7enistan, \u00f6teki \u00fclkeler taraf\u0131ndan da tan\u0131nmal\u0131 m\u0131yd\u0131?..<\/p>\n Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6teki \u00fclkeleri taraf\u0131ndan tan\u0131nmal\u0131 m\u0131yd\u0131? Ku\u015fkusuz, bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz \u00e7ok a\u00e7\u0131k; ama, bir durum saptamas\u0131 yap\u0131yorum; durum budur.<\/p>\n Anavatan Partisi Grubu ad\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klayan Say\u0131n Mehmet \u00c7evik, en \u00f6nemli tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan birisi olarak, Rusya Federasyonunun Avrupa Konseyine \u00fcyeli\u011fini T\u00fcrkiye’nin neden destekledi\u011fi oldu\u011funu s\u00f6yledi. Say\u0131n K\u00e2mran \u0130nan, 27 Aral\u0131kta burada, \u00c7e\u00e7enistan sorunuyla ilgili olarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6ng\u00f6r\u00fc\u015fmede b\u00f6yle bir ele\u015ftiri getirmi\u015fti; neden, T\u00fcrkiye, Rusya Federasyonunun Avrupa Konseyine \u00fcyeli\u011fini desteklemektedir…<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, T\u00fcrkiye, Rusya’n\u0131n demokratik yap\u0131lanmas\u0131ndan yanad\u0131r. T\u00fcrkiye, Rusya’n\u0131n reformist kurumlar olu\u015fturmas\u0131ndan yanad\u0131r. T\u00fcrkiye, Rusya’da, insan haklan ihlallerinin, ku\u015fkusuz, olmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir ve Rusya’da b\u00f6yle bir yap\u0131lanmay\u0131 desteklemektedir.<\/p>\n B\u00f6yle bir Rusya’n\u0131n; insan haklan ihlallerinin olmad\u0131\u011f\u0131, demokratik yap\u0131lanman\u0131n oldu\u011fu reformist bir Rusya’n\u0131n, Avrupa Konseyine ve \u00f6teki uluslararas\u0131 kurulu\u015flara girmesinden yanad\u0131r.<\/p>\n Bu, hem Rusya halklar\u0131 i\u00e7in hem Rusya’da ya\u015fayanlar i\u00e7in hem bizim i\u00e7in, ulusumuz i\u00e7in hem Kafkasya i\u00e7in hem insanl\u0131k i\u00e7in son derecede yararl\u0131 bir geli\u015fme olacakt\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n \u015eener, asl\u0131nda, bizim, bak\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimiz pencere de budur. 18 Aral\u0131kta bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz\u00fc dile getirdiniz, 27 Aral\u0131kta bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz\u00fc tekrar ettiniz, d\u00fcn tekrar ifade ettiniz. Bablmas\u0131 gereken ortak pencere budur, b\u00f6yle bak\u0131labilmelidir; ancak, Rusya Federasyonunun Avrupa Konseyine \u00fcyeli\u011fi konusu -Say\u0131n \u0130nan’a ve Say\u0131n \u00c7evik’e, \u00f6ncelikle bilgi olarak sunmak istiyorum- Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine gelmi\u015f de\u011fildir, yani, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine gelmi\u015f de, T\u00fcrkiyede buna “evet” demi\u015f de\u011fildir. Konu, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmedi bile.<\/p>\n Ayr\u0131ca, Say\u0131n \u00c7evik’in ve say\u0131n milletvekillerimizin bilgisine \u015fu hususu sunmakta da yarar g\u00f6r\u00fcyorum: D\u00fcn, 30 Ocakta Avrupa Konseyinde yap\u0131lacak toplant\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 niteli\u011finde bir toplant\u0131 yap\u0131ld\u0131. Burada, \u00e7e\u015fitli konular g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. Bu arada, \u00c7e\u00e7enistan konusu da ele al\u0131nd\u0131 ve 30 Ocakta Avrupa Konseyinde yap\u0131lacak asamblenin toplant\u0131s\u0131na, \u00c7e\u00e7enistan konusunun \u00f6ncelikle getirilrriesi ve konunun orada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 karara ba\u011fland\u0131. Ayr\u0131ca, Rusya’n\u0131n tam \u00fcyelik m\u00fcracaat\u0131yla ilgili t\u00fcm i\u015flemlerinin durdurulmas\u0131 da karar alt\u0131na al\u0131nd\u0131.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde, yalmzca i\u00e7imizden ge\u00e7eni, g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde yatan\u0131 esas olarak alamay\u0131z. Yurti\u00e7i siyasette de, d\u0131\u015f siyasette de, yap\u0131labilecek olanlar\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i bir bi\u00e7imde g\u00f6rmek ve konuyu kendi \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ulusumuzun \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6rmek ve uygulamaya koymak durumunday\u0131z. G\u00f6nl\u00fcm\u00fczden ge\u00e7enler ile ger\u00e7ek durumun \u00f6n\u00fcm\u00fcze koydu\u011fu tablo aras\u0131nda \u00e7ok cidd\u00ee farkl\u0131l\u0131klar olabilmektedir. Ke\u015fke, g\u00f6nl\u00fcm\u00fczden ge\u00e7eni uygulayabilsek, ke\u015fke i\u00e7imizden geleni uygulamaya koyabilsek.<\/p>\n H\u00dcSEY\u0130N ERDAL (Yozgat) –<\/strong> Amerika m\u0131 izin vermiyor?!<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)- <\/strong>Ancak, burada, tart\u0131\u015fmalar yaparak ya da g\u00f6nl\u00fcm\u00fczden ge\u00e7eni -ayn\u0131 g\u00f6nl\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek s\u00f6yl\u00fcyorum, umar\u0131m yan\u0131lm\u0131yorumdur- i\u00e7imizden ge\u00e7eni, g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde olan\u0131 ortaya koyarak, sorunu, belli bir noktaya ta\u015f\u0131yamay\u0131z.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, \u00c7e\u00e7enistan ile ilgili tart\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131rken, grup s\u00f6zc\u00fcleri, milletvekili arkada\u015flar\u0131m\u0131z, kimi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapt\u0131lar. Yugoslavya Federasyonu ile Rusya Federasyonu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131nld\u0131; Sovyetler Birli\u011fi yap\u0131lanmas\u0131 ile Rusya Federasyonu aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar ortaya konulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Kimi say\u0131n milletvekillerimiz, G\u00fcney Kafkasya’daki ba\u011f\u0131ms\u0131z cumhuriyetlerin ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve oradan hareketle, benzer bir durumun, tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00f6z konusu olabilece\u011fini iddia ettiler.<\/p>\n Durum \u015f\u00f6yle: Sovyetler Birli\u011fini kuran ba\u011f\u0131ms\u0131z cumhuriyetler, Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131 uyar\u0131nca ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131, kurucu cumhuriyetlere b\u00f6yle bir olana\u011f\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r; ama, tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu, Sovyetler Birli\u011fi de\u011fil, Rusya Federasyonu. Rusya Federasyonu Anayasas\u0131, b\u00f6yle bir olana\u011f\u0131 getirmemekte. Peki Yugoslavya Anayasas\u0131n\u0131n durumu ne?.. Yugoslavya Anayasas\u0131na g\u00f6re, \u00f6rne\u011fin, Makedonya’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 m\u0131yd\u0131; Bosna-Hersek’in ayr\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 m\u0131yd\u0131; neden onlar ayr\u0131l\u0131yor da \u00c7e\u00e7enistan ayr\u0131lam\u0131yor?..<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, Yugoslavya Federasyonu’nun Anayasas\u0131, Sovyetler Birli\u011fi Federasyonunun Anayasas\u0131na, yani kurucu cumhuriyetlerin ayr\u0131lmalar\u0131na olanak sa\u011flayan Anayasaya benzemektedir. Rusya Federasyonu Anayasas\u0131 ile Yugoslavya Federasyonunun ya da eski Yugoslavya’n\u0131n Anayasas\u0131n\u0131n birbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekmektedir. Bu, uluslararas\u0131 metinlerin \u00f6n\u00fcm\u00fcze koydu\u011fu ger\u00e7ek. Bu, ho\u015fumuza gitmeyebilir, bunu uygun bulmayabiliriz, do\u011fru bulmayabiliriz, bunun de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in de \u00e7aba sarf edilebilir; o, ba\u015fka; ama, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki vak\u0131a bu ve bu vak\u0131ay\u0131 \u00e7ok iyi yorumlayarak, gerekli uygulamalar\u0131 devreye sokmak durmunday\u0131z.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, H\u00fck\u00fcmetimizin, olaylar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nce, gelen duyumlara g\u00f6re, gelen duyumlara dayal\u0131 olarak, ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel bir i\u015fgal olay\u0131n\u0131n ya da bir m\u00fcdahaje olay\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi do\u011frultusunda giri\u015fimleri olmu\u015ftur. H\u00fck\u00fcmetimiz, i\u015fgalin hemen ard\u0131ndan, d\u00fcnyada bu olay\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde k\u0131nayan ilk \u00fclke olmu\u015ftur.<\/p>\n Ku\u015fkusuz k\u0131nama kar\u0131n doyurmuyor; bunu biliyorum; sert deme\u00e7ler verilmesinin de \u00e7ok fazla bir anlam\u0131 yok; t\u0131pk\u0131, burada, y\u00fcksek sesle konu\u015farak “T\u00fcrkiye aktif bir d\u0131\u015f politika izlemelidir” denilmesinin anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi…<\/p>\n BAHADD\u0130N EL\u00c7\u00ce (Bayburt) –<\/strong> \u00c7ok anlam\u0131 var.<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)<\/strong>– Sesinizin y\u00fckselmesi ya da bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi y\u00fcksek sesle ifade etmeniz, d\u00fc\u015f\u00fcncenizi anlaml\u0131 k\u0131lmaz.<\/p>\n Verilen deme\u00e7ler de, ku\u015fkusuz, T\u00fcrkiye’nin g\u00f6revini gere\u011fi gibi yerine getirdi\u011fi anlam\u0131na gelmez; ama, ba\u015flang\u0131\u00e7tan bu yana, \u00f6zellikle d\u00fcnya kamuoyunun harekete ge\u00e7irilmesi i\u00e7in, T\u00fcrkiye, \u00e7ok kararl\u0131 bir tav\u0131r sergilemi\u015ftir, deme\u00e7ler vermi\u015ftir ve daha \u00f6nemlisi, yabanc\u0131 \u00fclkelerdeki g\u00f6revlilerini -Rusya Federasyonu dahil- o \u00fclkelerin y\u00f6neticileriyle ili\u015fki i\u00e7ine ge\u00e7irererek, onlar\u0131 uyarmalar\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye’nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini onlara anlatmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, g\u00fcc\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, konumu \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte bir kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftur.<\/p>\n Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc, \u015fimdi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan -say\u0131n milletvekillerimizin, say\u0131n s\u00f6zc\u00fclerimizin ifade ettikleri- tepkileri, T\u00fcrkiye’nin \u00e7abalar\u0131yla elde etti\u011fimizi, ku\u015fkusuz s\u00f6yleme durumunda de\u011filim.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, bunun \u00f6l\u00e7\u00fclmesi de g\u00fc\u00e7; ancak, san\u0131r\u0131m, kar\u0131nca karar\u0131nca, T\u00fcrkiye’nin de, bu tepkilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda belli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur. Say\u0131n milletvekillerimiz bunlar\u0131 s\u0131ralad\u0131lar; ben tekrar etmek istemiyorum; \u00f6zellikle, Say\u0131n \u015eemsek, Avrupa’daki, Rusya Federasyonu i\u00e7erisindeki tepkileri dile getirdi; ancak, ben, bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 -Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m, izin verirseniz- k\u0131saca \u00e7ok k\u0131sa olarak, say\u0131n milletvekillerimizin bilgisine sunmak istiyorum.<\/p>\n Bir defa, \u015fu, a\u00e7\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki, Rusya’daki t\u00fcm reformist g\u00fc\u00e7ler, t\u00fcm demokratik g\u00fc\u00e7ler, Rusya Federasyonunun bu uygulamas\u0131na kar\u015f\u0131d\u0131rlar. Say\u0131n Ba\u015fkan Yeltsin’in, son yap\u0131lan kamuoyu yoklamalar\u0131na g\u00f6re, bu uygulamas\u0131yla ilgili olarak Rusya halk\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc destek y\u00fczde 13 dolaylar\u0131ndad\u0131r. Eski ba\u015fbakanlar tepki g\u00f6stermekte. Gaydar’\u0131n deme\u00e7leri burada dile getirildi.<\/p>\n Yeltsin’in insan haklar\u0131 dan\u0131\u015fman\u0131 Kovalyov’un, Grozni’de ya\u015fad\u0131ktan sonra, d\u00f6n\u00fc\u015fte Moskova’da verdi\u011fi deme\u00e7 burada dile getirildi. Rusya’n\u0131n 14 \u00fcnc\u00fc Ordu Komutan\u0131n\u0131n -Say\u0131n \u015eemsek ifade etmi\u015fti- Moldova’daki 14 \u00fcnc\u00fc Ordu Komutan\u0131 General Lebed’in tepkisi de ifade edildi. General Lebed “bu karar yanl\u0131\u015ft\u0131r” diyor. 14 \u00fcnc\u00fc Ordu Komutan\u0131 “ben bu karar\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle \u00c7e\u00e7enistan’a asker g\u00f6ndermeyece\u011fim” diyor; kendi askerlerinden, \u00c7e\u00e7enistan’a kayd\u0131rma yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ifade ediyor.<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, 11 Ocakta Duma’da, libarellerin, demokratlar\u0131n konuya y\u00f6nelik bir giri\u015fimleri oldu. Maalesef, oradan, istenilen sonu\u00e7lar al\u0131namad\u0131; ama, bir adalet bakan\u0131, Rusya Federasyonunun Adalet Bakan\u0131, ya\u015fanan olaylar nedeniyle g\u00f6revinden istifa etti.<\/p>\n AHMET DER\u0130N (K\u00fctahya) –<\/strong> Bravo sosyal demokratlara!..<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN (Devamla)- <\/strong>De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m, asl\u0131nda, bizim, d\u00fcnyada ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan bu tepkilerin d\u0131\u015f\u0131nda, dost bildi\u011fimiz, karde\u015f bildi\u011fimiz \u00fclkelerin, bize yak\u0131n olan uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n harekete ge\u00e7irilmesi do\u011frultusunda \u00e7abalar\u0131m\u0131z oldu. \u0130slam Konferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn Say\u0131n Genel Sekreteriyle bizzat ben g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm; Libya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm \u0130slam Konferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc d\u00f6nem ba\u015fkan\u0131 Fas’\u0131n bu konuda harekete ge\u00e7mesi i\u00e7in giri\u015fimlerimiz oldu; New York’ta, \u0130slam Konferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye \u00fclkelerin daim\u00ee temsilcilerinin bir araya gelerek konuyu de\u011ferlendirmeleri ve d\u00fcnya kamuoyunu harekete ge\u00e7irme do\u011frultusunda etkinlik sergilemeleri sa\u011fland\u0131. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn -biraz \u00f6nce \u00e7ok \u00f6zetle ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m tepkilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan- b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek isterim.<\/p>\n D\u0131\u015f siyasette, her \u015feyin a\u00e7\u0131kl\u0131kla anlat\u0131lmas\u0131, her \u015feyin \u00e7ok rahatl\u0131kla ifade edilmesi s\u00f6z konusu olmayabilir; deme\u00e7ler, giri\u015fimler, ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na \u00e7ok fazla anlam ta\u015f\u0131mayabilir. Asl\u0131nda, bizim as\u0131l olarak yapmak istedi\u011fimiz \u015fey, ya\u015fanan olaylar\u0131n a\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in, kan\u0131n durdurulabilmesi i\u00e7in, \u0131st\u0131raplar\u0131n dindirilebilmesi i\u00e7in, taraflarla ili\u015fki kurarak -deme\u00e7 vermenin d\u0131\u015f\u0131nda, yard\u0131m g\u00f6ndermenin d\u0131\u015f\u0131nda- yapabileceklerimizi ger\u00e7ek\u00e7i bir bi\u00e7imde saptaman\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olmu\u015ftur; h\u00e2l\u00e2 bu \u00e7aba i\u00e7indeyiz.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, bu a\u015famada sizlere sunabilece\u011fim bilgi bu; ama, burada, daha ileri sonu\u00e7lar\u0131n elde edilmesi s\u00f6z konusu oldu\u011funda, onu da ivedilikle bilgilerinize sunaca\u011f\u0131m\u0131 arz ediyorum ve Y\u00fcce Meclisi sayg\u0131yla selaml\u0131yorum. (SHP ve DYP s\u0131ralar\u0131ndan alk\u0131\u015flar)<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Te\u015fekk\u00fcr ederim Say\u0131n Bakan.<\/p>\n I\u015eIN \u00c7ELEB\u0130 (\u0130zmir) –<\/strong> Say\u0131n Ba\u015fkan, m\u00fcsaade ederseniz, Say\u0131n Bakana bir soru sormak istiyorum…<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Efendim, m\u00fchim bir \u015feyse yerinizden alay\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc, biliyorsunuz; bu, usul de\u011fildir.<\/p>\n I\u015eIN \u00c7ELEB\u0130 (\u0130zmir) – <\/strong>M\u00fchim bir \u015fey, \u00e7ok \u00f6nemli…<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Evet.<\/p>\n I\u015eIN \u00c7ELEB\u0130 (\u0130zmir) –<\/strong> Gazetelerden okudu\u011fumuz kadar\u0131yla, \u00c7e\u00e7enistan, \u00e7ocuklar\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye’den ge\u00e7ici s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131 istedi. H\u00fck\u00fcmetimiz bu konuda ne gibi bir karar verdi? Bu \u00e7ok \u00f6nemli ve oraya en b\u00fcy\u00fck destek de bu. \u0130kincisi de, Atat\u00fcrk’\u00fcn, T\u00fcrkiye Halk\u0131yla ilgili olarak 1923’te s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zlerin, bu konu\u015fmayla, \u00c7e\u00e7enistan’la ne ilgisi var; onu anlayamad\u0131m; bir de onu a\u00e7\u0131klayabilirler mi?<\/p>\n AL\u0130 \u0130BRAH\u0130M TUTU (Erzincan) –<\/strong> Dam ba\u015f\u0131nda saksa\u011fan, vur beline kazmay\u0131…<\/p>\n I\u015eIN \u00c7ELEB\u0130 (\u0130zmir) –<\/strong> Hi\u00e7 de\u011filse, sorumun birinci k\u0131sm\u0131na cevap versin.<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Say\u0131n Bakan gerekirse \u015fimdi size yaz\u0131l\u0131 cevap g\u00f6nderir; yaln\u0131z, “T\u00fcrkiye Halk\u0131” meselesiyle ilgili ben de notumu ald\u0131m. Say\u0131n Bakan, “T\u00fcrkiye Halk\u0131” meselesini, daha evvel bas\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi manada s\u00f6ylemedi. Dikkatle dinledim. Yani, Atat\u00fcrk de o zaman, “T\u00fcrkiye Halk\u0131 d\u00fcnyada yaln\u0131z ba\u015f\u0131na ya\u015fayamaz, etraf\u0131n\u0131 kollamak…” manas\u0131nda diye; dikkat ettim ona. SAL\u0130H KAPUSUZ (Kayseri) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, m\u00fcsaade etseydiniz, Say\u0131n Bakan cevap verecekti…<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Zorla konu\u015fturmak benim hakk\u0131m olsa, zorla sustururum… Bak\u0131n, konu\u015fuyorsunuz… (G\u00fcl\u00fc\u015fmeler)<\/p>\n SAL\u0130H KAPUSUZ (Kayseri) – <\/strong>Say\u0131n Bakan konu\u015fmaya talip.<\/p>\n H\u00dcSEY\u0130N ERDAL (Yozgat) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, konu\u015fan T\u00fcrkiye’ye ne oldu?<\/p>\n \u0130BRAH\u0130M KUMA\u015e (Tokat) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan, de\u011ferli milletvekilleri; hepinizi, Millet Partisi ve \u015fahs\u0131m ad\u0131na, sayg\u0131yla selamlar\u0131m.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan ile ilgili verilmi\u015f bulunan bu genel g\u00f6r\u00fc\u015fme \u00f6nergesini vermi\u015f olan arkada\u015flara te\u015fekk\u00fcr eder, bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n kurtulu\u015funa, mazlum insanlar\u0131n kurtulu\u015funa vesile olmas\u0131n\u0131 diler; tekrar, hepinize sayg\u0131lar sunar\u0131m.<\/p>\n Sovyet Rusya da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra, malumunuz, birtak\u0131m \u00fclkeler ba\u011f\u0131ms\u0131z hale geldi. Daha sonra, Rusya Federasyonu, 82 \u00f6zerk cumhuriyetten meydana geldi. Bunlardan birisi de \u00c7e\u00e7enistan.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan, 19 bin kilometrekare b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, 1 milyon 300 bin n\u00fcfusu olan bir \u00fclke. Ekim 1991’de, se\u00e7imle, Dudayev -Ruslar, biliyorsunuz, isimlerini de\u011fi\u015ftirdi bu insanlar\u0131n; as\u0131l ad\u0131 Cevher Duao\u011flu- y\u00fczde 85 oyla Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. 4 Kas\u0131m 1991’de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ettiler. 11 Aral\u0131k 1994 tarihine kadar, Rusya, bu konuda cidd\u00ee bir m\u00fcdahalede bulunmad\u0131.Yani, \u00fc\u00e7 y\u0131ldan bu \u00c7e\u00e7enlerle ilgili baz\u0131 iddialar ve bilgiler var; bu bilgileri de, bilinmesinde fayda m\u00fclahaza etti\u011fim i\u00e7in ifade etmek istiyorum.<\/p>\n Bu Kafkas \u00fclkelerinde, Hazreti Peygamber Efendimiz zaman\u0131nda, k\u0131tl\u0131k meydana geliyor. Kafkas \u00fclkeleri ve birtak\u0131m \u00fclkeler, heyetlerle, Peygamberimize, yard\u0131m talebinde bulunmak i\u00e7in gidiyorlar ve yard\u0131m al\u0131yorlar; Medine’ye gidiyorlar, oradan yard\u0131m al\u0131yorlar. O zaman \u00c7e\u00e7enler de bir heyet g\u00f6nderiyor; bu heyet, uzun bir yolculuktan sonra Hazreti Peygamberin yan\u0131na var\u0131yor ve Bu ili\u015fkilerden sonra, Hazreti \u00d6mer Efendimiz zaman\u0131nda, buraya, Muaz Bin Cebel, \u0130slam\u0131 anlatmak i\u00e7in, Medine’den, \u00f6nce Buhara’ya, daha sonra Hazar Denizi k\u0131y\u0131s\u0131na geliyor ve \u00c7e\u00e7enlerle bu \u015fekilde g\u00f6r\u00fc\u015ferek, onlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n Evet, bunlar, tabi\u00ee, bir iddia; tarih\u00ee kesinli\u011fi var m\u0131 yok mu, bilmiyoruz; ama, do\u011fruya yak\u0131n bir iddia; \u00e7\u00fcnk\u00fc, Hazreti \u00d6mer zaman\u0131nda, Kafkas \u00fclkeleri, \u0130slama girmi\u015fler, M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flar.<\/p>\n 11 Aral\u0131ktan sonra Rusya’n\u0131n m\u00fcdahalesi \u00fczerine, \u00c7e\u00e7enistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Cevher Duao\u011flu, Ruslarla ilgili \u015f\u00f6yle bir beyanda bulunuyor: “Kan\u0131m\u0131z\u0131n son damlas\u0131na kadar sava\u015faca\u011f\u0131z. Son \u00c7e\u00e7en can\u0131n\u0131 vermeden, Ruslar \u00fclkemize h\u00e2kim olamazlar; Ruslar \u00c7e\u00e7enistan’a girer; ama, \u00e7\u0131kamaz.”<\/p>\n Yine, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 “Ruslar sald\u0131r\u0131rsa, \u00c7e\u00e7enistan, onlar i\u00e7iri yeni bir Afganistan olur. Sovyetler Birli\u011fi, nas\u0131l Afganistan bata\u011f\u0131ndan sonra da\u011f\u0131ld\u0131 ise, Rusya Federasyonu da, \u00c7e\u00e7enistan’a m\u00fcdahalesinden sonra \u00e7\u00f6ker” diyor.<\/p>\n De\u011ferli milletvekilleri, malumunuz, Kafkas \u00fclkeleri, \u00e7arl\u0131k d\u00f6neminde de, kom\u00fcnist Rusya d\u00f6neminde de, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zulme maruz kalm\u0131\u015flard\u0131r ve bu insanlar, Stalin d\u00f6neminde, sade \u00c7e\u00e7enlerden 1 milyon insan, devlet trenleri ye kamyonlar\u0131yla Sibirya’ya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, Sibirya’ya giderken, 1 milyon insandan 600 bin insan, a\u00e7l\u0131ktan, so\u011fuktan ve hastal\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Siz d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz ki, bu 600 bin insan\u0131n ahi vahi, hangi \u00fclkeyi \u00e7\u00f6kertmez… Evet arkada\u015flar mazlumlar\u0131n ahi, bir g\u00fcn, zalimleri bo\u011facakt\u0131r; bu tarihen sabittir. Hi\u00e7 kimse, zul\u00fcmle \u00e2bad olamaz, zul\u00fcmle iktidar olamaz. Ne denmi\u015ftir; bat\u0131lla iktidar olunur; ama, zul\u00fcmle iktidar olunmaz.<\/p>\n Peki, d\u00fcnyan\u0131n tavr\u0131 ne olmu\u015ftur? \u0130lk \u00f6nce, d\u00fcnya “Rusya’n\u0131n i\u00e7 i\u015fleri” diye, ses \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman zaman g\u00fcndeme geliyor, birileri s\u00f6yl\u00fcyor… Say\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131z s\u00f6ylemedi\u011fini ifade ediyor; te\u015fekk\u00fcr ediyoruz D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131za; yani “d\u00fcnyayla birlikte hareket etmiyoruz” demi\u015f, “biz, m\u00fcstakil, T\u00fcrkiye’nin siyasetini uyguluyoruz” demi\u015f, o bak\u0131mdan te\u015fekk\u00fcr ederiz.<\/p>\n De\u011ferli milletvekilleri, d\u00fcnya, n\u00fcfuz b\u00f6lgelerine b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f. 1945’te Yalta’da bunu g\u00f6r\u00fcyoruz ve daha sonra da, zaman zaman d\u00fcnyaya h\u00e2kim olan g\u00fc\u00e7ler, belli \u00fclkeleri kendi aralar\u0131nda parsellemi\u015fler ve kendi parsellerine dokunulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, seslerini \u00e7\u0131karm\u0131yorlar; evet, seslerini, cidd\u00ee manada \u00e7\u0131karm\u0131yorlar. \u0130\u015fte Bosna-Hersek, i\u015fte Azerbaycan, i\u015fte Filistin, i\u015fte K\u0131br\u0131s, i\u015fte Bat\u0131 Trakya, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131nda… Hat\u0131rlay\u0131n\u0131z -\u00e7ok zaman ge\u00e7medi \u00fczerinden- \u0130ngiltere ile Arjantin aras\u0131nda bir dava oldu, bir ihtilaf meydana geldi…<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Say\u0131n Kuma\u015f, arkada\u015flar zevkle dinliyor; ama, ba\u011flaman\u0131z\u0131 rica edece\u011fim.<\/p>\n \u0130BRAH\u0130M KUMA\u015e (Devamla) –<\/strong> Ba\u011flayaca\u011f\u0131m Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m… ve \u00e7ok k\u0131sa bir zamanda hallettiler de\u011ferli milletvekilleri; ama, bug\u00fcn, K\u0131br\u0131s davas\u0131 s\u00fcr\u00fcncemede ve d\u00fcnyada, b\u00f6yle \u00e7\u0131ban ba\u015flan ihdas etmi\u015fler. \u00d6lenler onlardan de\u011fil nas\u0131l olsa… Sekiz y\u0131l \u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131n\u0131 devam ettirenler, bu s\u00fcper g\u00fc\u00e7ler… Biz, ona, o zamanlar “k\u00f6leler sava\u015f\u0131” diyorduk ve birtak\u0131m k\u00f6leler buluyorlar, sava\u015ft\u0131r\u0131yorlar… Akan kan, kendilerinden de\u011fil; ama, bir g\u00fcn, bu kan\u0131 ak\u0131tanlar da o kanda bo\u011fulacakt\u0131r; kim ak\u0131t\u0131rsa ak\u0131ts\u0131n… Bug\u00fcn, Bat\u0131l\u0131 m\u00fctefekkirler s\u00f6yl\u00fcyor: “Rusya \u00e7\u00f6kt\u00fc, yar\u0131n Amerika’da \u00e7\u00f6kecek.” \u00c7\u00fcnk\u00fc, insan\u00ee bir uygulama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, insanlara zul\u00fcm irtik\u00e2p edildi\u011fi takdirde; bu, muhakkak, hangi \u00fclke olursa olsun, hangi g\u00fcc\u00fc elinde bulundurursa bulundursun, mutlaka, mazlum milletlerin an\u0131yla o \u00fclkeler de \u00e7\u00f6kecektir; ama, bizim dile\u011fimiz, Amerika’n\u0131n da, Rusya’n\u0131n da, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin de, ak\u0131llar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na almas\u0131d\u0131r; insan\u00ee, mill\u00ee, insanlann haklanna sayg\u0131 duyarak bir politika uygulamalar\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 kuru\u015f kazanaca\u011f\u0131z diye, binlerce insan\u0131 yok etmesine g\u00f6z yumulamaz.<\/p>\n Tabi\u00ee, arkada\u015flanm\u0131z d\u00fcnden beri \u00e7ok \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar. Bu, bir sava\u015f da de\u011fil; yani, \u015fu an \u00c7e\u00e7enistan’da meydana gelen, bir sava\u015f de\u011fil; bir milletin, sivil halk\u0131n, toptan yok edilmesidir. Dikkatle izliyoruz, ev ev, hane hane, top atarak yok ediliyor…<\/p>\n (Mikrofon otomatik cihaz taraf\u0131ndan kapat\u0131ld\u0131)<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Buyurun efendim.<\/p>\n \u0130BRAH\u0130M KUMA\u015e (Devamla) –<\/strong> Yani, hangi sava\u015fta g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr bu?.. Osmanl\u0131lar giderken, tembihat yap\u0131yordu; Macar ovalanna, Avrupalara gidiyorlard\u0131,”ekili dikili arazileri talan etmeyin; ya\u015fl\u0131lara, kad\u0131nlara, \u00e7ocuklara, ihtiyarlara, eli silah tutmayanlara ili\u015fmeyin…” Bu, T\u00fcrk’\u00fcn, M\u00fcsl\u00fcmanlann prensibi, sava\u015f prensibi; ama, bug\u00fcn, hayretle, ibretle seyrediyoruz; ama, duam\u0131z, niyaz\u0131m\u0131z -\u00c7e\u00e7enistan’\u0131n da, mazlum milletlerin de- in\u015fallah, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llar, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u00fczy\u0131llar bunlann olacakt\u0131r; zalimlerin mahvolduklann\u0131, y\u0131k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131, enkaz alt\u0131nda kald\u0131klar\u0131n\u0131 hep birlikte g\u00f6rece\u011fiz. Bu m\u00fcbarek g\u00fcnde, duam\u0131z, niyaz\u0131m\u0131z budur. Hepinize sayg\u0131lar sunuyorum. (Alk\u0131\u015flar)<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Te\u015fekk\u00fcr ederim Say\u0131n Kuma\u015f.<\/p>\n Say\u0131n Bakan, bir dakikan\u0131z\u0131 rica edece\u011fim… Bu \u00c7e\u00e7en ilticac\u0131lar i\u00e7in, arkada\u015flar, daha sarih bir beyan bekliyorlar sizden. Sizi k\u00fcrs\u00fcye davet ederek bir usul yaratmak istemiyorum.; mikrofonu g\u00f6nderiyorum; rahat\u00e7a, yerinizden, bunu ayd\u0131nlat\u0131rsan\u0131z, memnun olun\u0131m.<\/p>\n DI\u015e\u0130\u015eLER\u0130 BAKANI VE BA\u015eBAKAN YARDIMCISI MURAT KARAYAL\u00c7IN –<\/strong> Say\u0131n Ba\u015fkan, bana, Say\u0131n \u00c7elebi’nin sorusu \u00fczerine, bir durumu ayd\u0131nlatma olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in, \u015f\u00fckranlanm\u0131 sunuyorum. Ben, her \u015feyden \u00f6nce, Atat\u00fcrk’\u00fcn 1923 y\u0131l\u0131nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fu konu\u015fmay\u0131, Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n “d\u00fcnyayla birlikte hareket etme” demeci ba\u011flam\u0131nda milletvekillerimizin bilgisine sunmak istemi\u015ftim, o nedenle bundan bahsettim.<\/p>\n \u0130kincisi ve daha \u00f6nemlisi, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle zor durumda olan \u00c7e\u00e7en karde\u015flerimizin T\u00fcrkiye’ye gelme taleplerinin nas\u0131l kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin sorudur. Biz, bunu, ilgili t\u00fcm \u00e7evrelere, \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ilettik. Hem kad\u0131nlar\u0131n hem \u00e7ocuklar\u0131n hem zor durumda olan t\u00fcm \u00c7e\u00e7enlerin, o arada yaral\u0131lar\u0131n, oraya yard\u0131m malzemelerini ta\u015f\u0131yan u\u00e7aklar\u0131m\u0131zla T\u00fcrkiye’ye getirilebilece\u011fini s\u00f6yledik, ba\u015fka yollardan T\u00fcrkiye’ye gelmeleri s\u00f6z konusu olacaksa, onlar i\u00e7in de kap\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n sonuna kadar a\u00e7\u0131k oldu\u011funu ifade ettik. Yaz\u0131l\u0131 olarak bunu yan\u0131tlamak yerine, \u00c7e\u00e7en karde\u015flerimizin televizyondan bizi izlemekte olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ya da onu dikkate alarak, bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n s\u00f6zl\u00fc olarak yap\u0131lmas\u0131 bence de uygundur. Tekrar te\u015fekk\u00fcr ederim Say\u0131n Ba\u015fkan.<\/p>\n BA\u015eKAN-<\/strong>Te\u015fekk\u00fcr ederim Say\u0131n Bakan.<\/p>\n Say\u0131n Cengiz Bulut; buyurun.<\/p>\n CENG\u0130Z BULUT (\u0130zmir) <\/strong>– Saym Ba\u015fkan, de\u011ferli milletvekili arkada\u015flar\u0131m; d\u00fcnya ate\u015f i\u00e7inde, T\u00fcrkiye’nin her taraf\u0131nda kan ak\u0131yor. \u0130\u015fin \u00fcz\u00fcc\u00fc bir yan\u0131 da, hep bizim karde\u015flerimiz, soyda\u015flar\u0131m\u0131z, bizim dinda\u015flar\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 bir tecav\u00fcz, bir h\u00fccum var. Her taraf kaymyor; ama, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7ekti\u011fi bir zamanda, bu s\u00fcre i\u00e7inde, T\u00fcrkiye’nin bu meseleleri takip eden D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, bug\u00fcn, maalesef, bir\u00e7ok yazar\u0131n bahsetti\u011fi gibi, full-time bu i\u015fe kendini veremeyen bir ki\u015fi taraf\u0131ndan, yani ancak ve ancak ge\u00e7erken D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayabilen bir insan taraf\u0131ndan temsil edilmesinin; D\u0131\u015fi\u015fleri meselesinde, Bosna-Hersek, Bat\u0131 Trakya, Kosova, \u00c7e\u00e7enistan, Abhazya, Avrupa Birli\u011fi, AG\u0130K, Birle\u015fmi\u015f Milletler, GATT, NATO, OECD ve buna benzere daha bir\u00e7ok ekonomik kurum ve kurulu\u015flar\u0131n oldu\u011fu bir d\u00fcnyada, isimlerini bile saymak i\u00e7in g\u00fcnlerce \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z gereken bir d\u00fcnyada, bu i\u015fe kendisini hi\u00e7 veremeyen, 2 dakikas\u0131n\u0131 veremeyecek kadar me\u015fgul bir insan\u0131n, bir yerde D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131, bir yerde SHP Genel Ba\u015fkan\u0131 ve bir yerde Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinin \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc bir arada y\u00fcr\u00fctmesinin imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hep beraber g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin d\u00fcnyaya k\u0131zma hakk\u0131 yok, T\u00fcrkiye’nin \u00f6nce kendi i\u00e7 i\u015fini halletmesi laz\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc, T\u00fcrkiye di\u015f d\u00fcnyaya bakan g\u00f6z\u00fcn\u00fc kapatm\u0131\u015f, T\u00fcrkiye, d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 dinleyen kula\u011f\u0131n\u0131 kapatm\u0131\u015f; \u00e7\u00fcnk\u00fc, bu i\u015fle ilgilenecek say\u0131n arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n, de\u011ferli genel ba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131m\u0131z\u0131n, u\u011fra\u015facak, ilgilenecek, maatteess\u00fcf, 10 dakikas\u0131 dahi yok.<\/p>\n Bug\u00fcn, T\u00fcrkiye’nin b\u00fct\u00fcn medyas\u0131, maalesef, bu konuda ac\u0131 ac\u0131 yaz\u0131lar yazm\u0131\u015f ve bu i\u015fin, 24 saat kendini verebilecek insanlar taraf\u0131ndan yap\u0131labilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Do\u011frudur, Bel\u00e7ika’da vard\u0131r; do\u011frudur, Avusturya’da vard\u0131r; do\u011frudur, \u0130rlanda’da vard\u0131r; oradaki insanlar, hem parti ba\u015fkanlar\u0131 hem ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131 hem ayn\u0131 zamanda kendileri bir yerde \u015fey yap\u0131yorlar; D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131, ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve parti ba\u015fkan\u0131d\u0131rlar; ama, bir Bel\u00e7ika’n\u0131n d\u0131\u015fi\u015fleri meselesiyle T\u00fcrkiye’ninki ayn\u0131 m\u0131?<\/p>\n \u0130\u015fin ac\u0131 bir taraf\u0131 -kendisi de benim gibi belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan gelme- bu konuda ihtisas sahibi olmayan bir insan taraf\u0131ndan, bu meselenin k\u0131sa bir zamanda alg\u0131lanabilmesi \u00e7ok zordur. Ben, de\u011ferli genel ba\u015fkan\u0131m\u0131 \u00fczmek i\u00e7in, ref\u00fcze etmek i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum; ama, zor bir mesele; b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n, hem siyas\u00ee hem ekonomik meselelerini bir araya alacaks\u0131n\u0131z ve hepsini beraber g\u00f6t\u00fcreceksiniz; De\u011ferli karde\u015flerim, \u00c7e\u00e7enistan, \u00c7a\u011fatayca “zeki” Kazanca “yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131”, K\u0131rg\u0131zca “hatip”, \u00c7avu\u015f\u00e7a “g\u00fczel” demek; g\u00fczel bir \u015fey… Kom\u015fular\u0131: Do\u011fuda Kumuklar ve Avarlar; bat\u0131da Kaba\u0131taylar ve Osetler; kuzeyde Kazaklar; g\u00fcneyde Av\u015far ve Tun\u00e7lar; isimlere bak, ne g\u00fczel… Mill\u00ee E\u011fitime buradan sesleniyorum: Bizi, b\u00fct\u00fcn Roma \u0130mparatorlar\u0131n\u0131n isimlerini ezberleten, Sezar’\u0131n ye\u011feninin ismini ezberleten, b\u00fct\u00fcn Yunanistan krallar\u0131n\u0131n isimlerini ezberleten insanlar, \u00fcz\u00fclerek s\u00f6yl\u00fcyorum; ben m\u00fchendisim, tarihi de \u00e7ok seven bir insan\u0131m, bu isimleri bug\u00fcn burada \u00f6\u011freniyorum. Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131na ithaf olunur!..<\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan, Rusya’da federe bir devlettir. \u00c7c\u00e7enistan, 6 Eyl\u00fcl 1991’den bu yana ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f… Beyler, bak\u0131n\u0131z, bu Rusya denilen \u00fclke, maalesef, bir asimilasyon uyguluyor. E\u011fer, biraz daha \u00c7e\u00e7enistan kal\u0131rsa, Rus n\u00fcfusunu orada \u00e7o\u011faltarak, \u00c7e\u00e7enistan’\u0131 azaltarak yok edecekler.<\/p>\n Bak\u0131n\u0131z, K\u0131r\u0131m’da, bug\u00fcn, K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri, maalesef, az\u0131nl\u0131k hale getirilmi\u015ftir; bug\u00fcn, \u00c7e\u00e7enistan’da, Stalin’in, zaman\u0131nda Sibirya’ya s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc insanlar y\u00fcz\u00fcnden, milyonlarca insan \u00f6lm\u00fc\u015f ve bug\u00fcn, yine, Yeltsin’in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ba\u015fka bir manevrayla, bizim \u00c7e\u00e7enistan’da \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 yok ederek ve oralarda Rus halk\u0131n\u0131 \u00e7o\u011faltarak Rus n\u00fcfusunu \u00e7o\u011falt\u0131yor. Azerbaycan’da b\u00f6yle, T\u00fcrk devletlerinde b\u00f6yle. Ayn\u0131s\u0131n\u0131, Bosna-Hersek’te…<\/p>\n Bak\u0131n\u0131z, bug\u00fcn Bosna-Hersek meselesi \u00e7\u00f6ziilm\u00fcyorsa, zaman\u0131nda, katil Tito, b\u00fct\u00fcn S\u0131rplar\u0131, Bosna-Hersek’e, Makedonya’ya, Kosova’ya g\u00f6ndererek, orada mevcut insanlar\u0131 az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Bug\u00fcn, ayn\u0131s\u0131n\u0131, Rusya, K\u0131r\u0131m’da yap\u0131yor, Abhazya’da yap\u0131yor, bug\u00fcn G\u00fcrcistan’da yap\u0131yor, T\u00fcrk devletlerinde yap\u0131yor ve bug\u00fcn, Rusya, ayn\u0131s\u0131n\u0131 \u00c7e\u00e7enistan’da yap\u0131yor. \u00c7e\u00e7enlerin beklemeye tahamm\u00fclleri yok; biraz daha beklerlerse, s\u00fcr\u00fclecekler, \u00f6ld\u00fcr\u00fclecekler. S\u0131rplar\u0131n Bosna’da yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, yaln\u0131z \u00f6ld\u00fcrmekle kalm\u0131yorlar, s\u00fcrg\u00fcn; y\u00fczbinlercesini \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar, milyonlarcas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rt\u0131yorlar.<\/p>\n \u0130\u015fte, \u00c7e\u00e7enistan’da, y\u00fczbinlercesini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler, \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar ve milyonlarcas\u0131n\u0131 sa\u011fa sola ka\u00e7\u0131rt\u0131yorlar; bir s\u00fcre sonra, \u00c7e\u00e7enistan’da \u00c7e\u00e7en kalmayacak ve az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fecekler.<\/p>\n S\u00dcLEYMAN HAT\u0130NO\u011eLU (Artvin)<\/strong> – \u0130ktidar gibi!..<\/p>\n CENG\u0130Z BULUT (Devamla)<\/strong> – Maalesef yok, kimse de yok yani…Tabi\u00ee, o ayr\u0131 bir olay Rusya’n\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu esas asimilasyon politikas\u0131 bu. \u015eimdi, nerede Birle\u015fmi\u015f Milletler, nerede AG\u0130K, nerede insan haklar\u0131” diye ba\u011f\u0131r\u0131yoruz, kimden medet umuyoruz; Birle\u015fmi\u015f Milletlerin a\u011fababas\u0131 olan Amerika, Birle\u015fmi\u015f Milletlerin a\u011fababas\u0131 olan Rusya, \u0130ngiltere, Fransa m\u0131?… Bunlar, a\u011f\u0131r silah sanayii olan \u00fclkeler, i\u015fte, gazetede yaz\u0131yor; d\u00fcnyaya en fazla silah satan ve silah sanayiiyle ge\u00e7inen bu insanlar…<\/p>\n Timsah yavrusunu yerken g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6k\u00fcyormu\u015f… “Sava\u015f\u0131 durdur” diye, Amerika ve Rusya’dan medet bekliyoruz, Fransa’dan ve \u0130ngiltere’den medet bekliyoruz, nas\u0131l durduracak… D\u00fcnyada bar\u0131\u015f olursa, Amerika kime silah satacak, e\u011fer d\u00fcnyada sava\u015f biterse, Rusya kime silah satacak de\u011ferli karde\u015flerim, de\u011ferli milletvekili arkada\u015flar\u0131m?<\/p>\n Bug\u00fcn d\u00fcnyada bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc vard\u0131r; birincisi silah satarak, ikincisi petrol vas\u0131tas\u0131yla. D\u00fcnya b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130\u015fte Ortado\u011fu’yu b\u00f6lm\u00fc\u015flerdir, kendileri kapm\u0131\u015flard\u0131r ve d\u00fcnya Rusya’ya demi\u015ftir ki: “Sana b\u00fct\u00fcn Asya \u00fclkelerini b\u0131rak\u0131yorum, oras\u0131 da senin, biz senin i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmay\u0131z.” \u0130\u015fte, Amerika’n\u0131n ge\u00e7en g\u00fcn yaln\u0131z Suudi Arabistan’a satt\u0131\u011f\u0131 silah 30 milyar dolar, bize \u00fc\u00e7 y\u0131lda satt\u0131\u011f\u0131 silah 3 milyar dolar… 30 milyar\u0131 40 binle \u00e7arparsak, 1,2 katrilyon, yani, T\u00fcrkiye’nin b\u00fct\u00e7esi kadar, yaln\u0131z ve yaln\u0131z Suudi Arabistan’a sat\u0131lm\u0131\u015f; ki, bu arada Yunanistan, bu arada T\u00fcrkiye… K\u00f6r\u00fckleniyor sava\u015f; kim taraf\u0131ndan, b\u00fcy\u00fck devletler taraf\u0131ndan. Nerede Birle\u015fmi\u015f Milletler, nerede Amerika, nerede NATO diye ba\u011f\u0131r\u0131yoruz; ama “nerede” dedi\u011fimiz insanlar\u0131n \u00f6z\u00fc, kayna\u011f\u0131, her \u015feyi silah, her \u015feyi sava\u015f, sava\u015f olursa ya\u015fayacak, sava\u015f olursa ticaret yapacaklar. D\u00fcnyan\u0131n uyanmas\u0131 laz\u0131m; safl\u0131\u011f\u0131 b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n Bu milletler, bu devletler, bu sava\u015f\u0131 bitirmez, bunlar\u0131n \u00f6z\u00fc, silah a\u011f\u0131r sanayii oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e, bunu bitirmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n Ben, Ba\u015fkan\u0131m\u0131n m\u00fcsamahas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak \u015funu s\u00f6ylemek istiyorum: Tabi\u00ee, Say\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131z ” biz s\u00f6ylemedik ” diyorlar; ama, d\u00fcnya ” bu, Rusya’n\u0131n i\u00e7 i\u015fleridir ” diyor. Peki, bug\u00fcn \u00c7evik G\u00fc\u00e7’\u00fcn g\u00f6revi nedir T\u00fcrkiye’de?..Kuzey Irak’ta zalim Saddam,-a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k Saddam taraf\u0131ndan her an i\u00e7in kimyasal silahlarla sald\u0131r\u0131ya u\u011framas\u0131n diye, bizim oradaki insanlar\u0131m\u0131z i\u00e7in konulmad\u0131 m\u0131, bug\u00fcn \u00c7evik G\u00fc\u00e7? Nedir?.. Peki, Pe\u015fmergeler de, ona bakarsan\u0131z, Irak’\u0131n i\u00e7 meselesi de\u011fil mi? Bug\u00fcn, Irak’\u0131 b\u00f6len, bug\u00fcn Irak’\u0131 par\u00e7alayan, bug\u00fcn oradaki insanlara kar\u015f\u0131 \u00c7evik G\u00fc\u00e7 olu\u015fturan bir d\u00fcnya… Bug\u00fcn, herkesin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde \u00e7ocuklar katlediliyor, insanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, kad\u0131nlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, bebeler \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, bir Grozni sokak sokak yok ediliyor, bina bina yok ediliyor, sanki adrese g\u00f6nderilen bombalarla y\u0131k\u0131l\u0131yor ve d\u00fcnya “bana ne” diyor. Neredesiniz insan haklar\u0131, neredesiniz?..<\/p>\n \u0130\u015fte, kendi kendimizi kand\u0131rmayal\u0131m, safl\u0131k etmeyelim. Bizim medet bekledi\u011fimiz bu insanlar\u0131n, bu devletlerin kayna\u011f\u0131 sava\u015f, i\u015fte, ge\u00e7en g\u00fcn, bir b\u00fcy\u00fck devlet “T\u00fcrkiye ile Yunanistan aras\u0131ndaki sava\u015ftan korkuyorum” diyor. Eyvah dedim, yand\u0131k; neden; herhalde biz Amerika’dan az silah ald\u0131k, biraz daha silah alal\u0131m, herhalde Yunanistan da Amerika’dan az silah ald\u0131 “kavga yapabilirler” diyor. K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yorlar bizi, zaten sava\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yorlar, zaten alevi alevlendiriyorlar; biz de bu tuzaklara d\u00fc\u015f\u00fcyoruz. Hadi babam, ver b\u00fct\u00e7enin yar\u0131s\u0131n\u0131 silaha; biz veriyoruz, Yunan veriyor, Suriye veriyor, Irak veriyor. Biz, bu k\u00fc\u00e7\u00fck, biz bu kalk\u0131nmakta olan devletler, b\u00fct\u00fcn param\u0131z\u0131 silaha yat\u0131r\u0131rken, bir taraftan Amerika, ingiltere, Almanya, Ortado\u011fu’daki petrollere; bir taraftan Rusya da Asya’daki petrollere el koyuyor, ondan sonra kendi aralar\u0131nda payla\u015f\u0131yorlar. D\u00fcne kadar NATO ve Var\u015fova diye ayr\u0131lan, sanki kavga ediyorlarm\u0131\u015f gibi olan bu insanlar, bu devletler, bug\u00fcn oturmu\u015flar, d\u00fcnyay\u0131 payla\u015fm\u0131\u015flar ve dikkat edin, birbirlerine m\u00fcdahale bile etmiyorlar.<\/p>\n Cenab\u0131 Allah’tan, \u00c7e\u00e7en vatanda\u015flar\u0131m\u0131za sab\u0131rlar diliyor, H\u00fck\u00fcmetimizin, devletimizin onlara biraz daha fazla destek, biraz daha fazla g\u00fc\u00e7 -tabi\u00ee, zorluklar\u0131n\u0131 biz de kabul ediyoruz; ama, daha fazla destek, daha fazla g\u00fc\u00e7- verece\u011fi umuduyla sayg\u0131lar\u0131m\u0131 sunuyorum; sa\u011f olun.<\/p>\n BA\u015eKAN<\/strong>-Te\u015fekk\u00fcr ederim Say\u0131n Bulut.<\/p>\n Say\u0131n Bulut, “Mill\u00ee e\u011fitime hitap ediyorum” dedi\u011finiz noktada, Say\u0131n Koksal Toptan, sizin sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z kusurlar\u0131n d\u00fczeltildi\u011fini bildirir bir yaz\u0131 g\u00f6ndermi\u015ftir; bilginize sunuyorum.<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman)<\/strong> – Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m, Say\u0131n Bulut, konu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda SHP Genel Ba\u015fkan\u0131na sald\u0131r\u0131da bulunmu\u015ftur; bu konuda s\u00f6z istiyorum. M\u00fcsaade ederseniz yerimden s\u00f6yleyeyim Say\u0131n Ba\u015fkan, kay\u0131tlara ge\u00e7sin.<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Efendim, ne dedi?.. Mesela…<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman) –<\/strong> Say\u0131n hatip: “Say\u0131n Karayal\u00e7\u0131n, hem SHP Genel Ba\u015fkan\u0131d\u0131r hem Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r hem de D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131d\u0131r; bu y\u00fczden g\u00f6rev yapamamaktad\u0131r” dedi. Buna cevap vermek istiyorum.<\/p>\n CENG\u0130Z BULUT (\u0130zmir)<\/strong> – Ne m\u00fcnasebet?.. Bu, bilinen bir \u015fey. Ne ilgisi var?.<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman) <\/strong>– G\u00f6rev yapamamak anlam\u0131nda s\u00f6yledi Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m.<\/p>\n CENG\u0130Z BULUT (\u0130zmir) <\/strong>– Zaman\u0131 yoktur… Ben bir parti de\u011filim ki; \u015fahs\u0131m ad\u0131na s\u00f6yledim, d\u0131\u015far\u0131da cevap versin.<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman) <\/strong>– Kay\u0131tlara ge\u00e7mesi i\u00e7in bir c\u00fcmle s\u00f6yleyece\u011fim.<\/p>\n BA\u015eKAN <\/strong>– Bir c\u00fcmleyi s\u00f6yleyin efendim.<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman)<\/strong> – Bunlar olabilir. Say\u0131n Genel Ba\u015fkan\u0131n \u00fc\u00e7 g\u00f6revi vard\u0131r. \u00d6nemli olan, bir insan\u0131n, iki, \u00fc\u00e7, be\u015f g\u00f6revi olmas\u0131 de\u011fildir, \u00f6nemli olan, o g\u00f6revlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yerine getirilip getirilmemesidir. Say\u0131n Karayal\u00e7\u0131n’\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 olarak gerekeni yapt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yoruz. E\u011fer kendileri iktidarda olsalard\u0131, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 kendilerinde olsayd\u0131, bu konuda ba\u015fka ne yapabilirlerdi; onu s\u00f6ylesinler.<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n Say\u0131n Ekmen, bir ba\u015fka siyas\u00ee partinin, sizin bakan\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6vmesini mi bekliyorsunuz?<\/p>\n MEHMET ADNAN EKMEN (Batman)<\/strong> – Yok Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m. BA\u015eKAN –<\/strong> Say\u0131n milletvekilleri… S\u00dcHA TANIK (izmir) <\/strong>– Say\u0131n Ba\u015fkan, bir hususu soraca\u011f\u0131m efendim, m\u00fcsaade eder misiniz. BA\u015eKAN <\/strong>– Efendim, \u015funu bitirelim; bak\u0131n, iki g\u00fcnden beri…<\/p>\n S\u00dcHA TANIK (\u00eezmir) <\/strong>– Bir konuyu bilmiyorum da, onu \u00f6\u011frenmek istiyorum efendim. Bir hatip konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapt\u0131ktan sonra, herhangi bir \u00fcye, Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131za bir yaz\u0131yla m\u00fcracaat ederek, bu konu\u015fmayla ilgili olarak beyanda bulunmak \u00fczere, sizin a\u011fz\u0131n\u0131zla s\u00f6z s\u00f6yletebilir mi, b\u00f6yle bir usul var m\u0131? Te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Te\u015fekk\u00fcr ederim. Bir d\u00fczeltme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in burada izah ettim; yoksa, ba\u015fka maksatla verse usul de\u011fildir; okumam.<\/p>\n Say\u0131n milletvekilleri, \u00c7e\u00e7enistan ve Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesinde meydana gelen son geli\u015fmeler konusundaki genel g\u00f6r\u00fc\u015fme tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi, Meclisimizde bulunan ve grubu olan 4 siyas\u00ee parti ad\u0131na, grubu olmayan di\u011fer siyas\u00ee partiler ad\u0131na ve ba\u011f\u0131ms\u0131z milletvekilleri ad\u0131na verilmi\u015f, vah\u015feti k\u0131nama ve d\u00fcnya parlamentolar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme davet etme duyurusu vard\u0131r; onu okutaca\u011f\u0131m.<\/p>\n TURHAN TAYAN (Bursa) – <\/strong>Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m, izin verir misiniz… HASAN KORKMAZCAN (Denizli) – <\/strong>Arkada\u015flar imzalayacaklar, mutabakat\u0131m\u0131z \u00fczerine… BA\u015eKAN – <\/strong>Bekliyorum efendim, bekliyorum…Geldi efendim.<\/p>\n Bir dakika… Okuyacak arkada\u015f\u0131m\u0131z intibak etsin yeni gelen \u015feye…<\/p>\n Efendim, \u00f6n yaz\u0131y\u0131 okuyal\u0131m, ilave edelim.<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u0130LT\u00dcRK (Malatya) <\/strong>– Ama, konunun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozulur.<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>\u00d6n yaz\u0131n\u0131n arkas\u0131na ilave edece\u011fiz.<\/p>\n Okutuyorum:<\/p>\n “T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, \u00c7e\u00e7enistan’daki geli\u015fmelerle ilgili olarak a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131n d\u00fcnya kamuoyuna duyurulmas\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr:<\/em><\/p>\n Rusya Federasyonu b\u00fcnyesinde bir cumhuriyet olan \u00c7e\u00e7enistan’\u0131n stat\u00fcs\u00fc konusunda merkez\u00ee makamlar ile \u00c7e\u00e7enistan aras\u0131nda bir uyu\u015fmazl\u0131k ba\u015fg\u00f6stermi\u015f; \u00c7e\u00e7enistan, Rusya ile federasyon anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamam\u0131\u015f, Rusya’daki parlamento se\u00e7imlerine ve anayasa referandumuna da kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/p>\n Bug\u00fcn, \u00c7e\u00e7enistan’da, maalesef, kanl\u0131 ve ac\u0131mas\u0131z bir silahl\u0131 m\u00fcdahale ya\u015fanmakta ve ba\u015fta Grozni Kenti olmak \u00fczere, baz\u0131 \u00c7e\u00e7en yerle\u015fim merkezlerinin, Rus birliklerince, havadan ve karadan, hedef g\u00f6zetilmeksizin, en yo\u011fun ve sistematik bir \u015fekilde bombalanmas\u0131na devam edilmektedir.<\/em><\/p>\n Aralar\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n da bulundu\u011fu y\u00fczlerce masum insan\u0131n, bu a\u011f\u0131r bombard\u0131man alt\u0131nda can verdi\u011fi, son derece vahim ve meden\u00ee d\u00fcnyan\u0131n kabul edemeyece\u011fi insan haklar\u0131 ihlalleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 350 bin dolay\u0131nda insan, \u015fiddetli k\u0131\u015f \u015fartlar\u0131nda canlar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in yollara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 durumuna sokulmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n Krizin bu \u00f6l\u00e7\u00fclerle t\u0131rmanmas\u0131, esasen yo\u011fun \u00e7at\u0131\u015fmalara sahne olan Kafkasya b\u00f6lgesinde, uzun y\u0131llar i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lamayacak bir istikrars\u0131zl\u0131k, g\u00fcvensizlik ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k ortam\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n \u00c7e\u00e7enistan’daki g\u00fcvensizlik ve \u00e7at\u0131\u015fma, bug\u00fcn, Kafkaslarda g\u00fcven bunal\u0131m\u0131 do\u011furur; bu da, do\u011frudan do\u011fruya T\u00fcrkiye’nin g\u00fcvenli\u011fiyle ilgilidir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, bu endi\u015felerden hareketle, Bosna-Hersek’ten sonra bu kez de \u00c7e\u00e7enistan’da ya\u015fanmaya ba\u015flanan bu insanl\u0131k dram\u0131na bir an \u00f6nce son verilmesini, bu ama\u00e7la derhal ate\u015fkes ilan edilmesini, sivillerin ya\u015fama haklar\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 ve insan haklan, uluslararas\u0131 insan\u00ee hukuk kurallar\u0131 ve Birle\u015fmi\u015f Milletler ile AG\u00ceT \u00e7er\u00e7evesinde kabul edilmi\u015f olan b\u00fct\u00fcn belgelerden kaynaklanan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uyularak, AG\u0130T ve Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyinin harekete ge\u00e7mesini talep etmektedir.<\/em><\/p>\n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, \u00c7e\u00e7enistan’da adil bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fartlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, Rusya Federasyonu Devlet Dumas\u0131na ve Federasyon Konseyine gerekli t\u00fcm \u00f6nlemleri almalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunur.<\/em><\/p>\n Geli\u015fmeleri derin bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve endi\u015feyle izleyen milletimiz ad\u0131na, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi olarak, bu vah\u015feti en g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde k\u0131n\u0131yor; t\u00fcm d\u00fcnya parlamentolanm, \u00c7e\u00e7enistan krizinin adil, kal\u0131c\u0131, onurlu ve insan hak ve h\u00fcrriyetlerine dayal\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131na katk\u0131da bulunmaya davet ediyoruz.<\/em>“<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Bir dakika…<\/p>\n Efendim, \u015fimdi, duyuruya, yeni gelen eki…<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u00ceLT\u00dcRK (Malatya) <\/strong>– Say\u0131n Ba\u015fkan, \u015fimdi, hepimiz bir \u015fey yazsak da duyuruya eklesek, bunun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kal\u0131r m\u0131? Bunu, gruplar bir araya geldiler, g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcler; belli bir mutabakat oldu \u015eimdi, ben de bir \u015fey yazay\u0131m, onun alt\u0131na ekleyeyim… B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozuluyor…<\/p>\n TURHAN TAYAN (Bursa) <\/strong>– Ne mahzuru var?<\/p>\n HASAN KORKMAZCAN (Denizli) <\/strong>– Size bilgi verildi…<\/p>\n BA\u015eKAN<\/strong>-Bir dakika l\u00fctfen…<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u00ceLT\u00dcRK (Malatya) <\/strong>– Karde\u015fim, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozulur. Onu i\u00e7erisinde mezcetmek m\u00fcmk\u00fcn…<\/p>\n HASAN KORKMAZCAN (Denizli) <\/strong>– Bu hususlar da dikkate al\u0131nd\u0131…<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u00ceLT\u00dcRK (Malatya) – <\/strong>…ama, b\u00fct\u00fcn \u015feyin i\u00e7erisinde alt\u0131na eklenirse fevkalade yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r; yeniden yazal\u0131m, yani, olmas\u0131n demiyorum; ama, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozulur.<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Say\u0131n Asilt\u00fcrk, bunda da imzalar var; g\u00f6ndereyim, e\u011fer kat\u0131lm\u0131yorsan\u0131z ara vereyim, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir \u015feyi okuyal\u0131m buradan; yani, iki g\u00fcnden beri \u00fczerinde durdu\u011fumuz bu konuyu bir tatl\u0131 sonla bitirmek varken…<\/p>\n O\u011eUZHAN AS\u00ceLT\u00dcRK (Malatya) <\/strong>– Yeniden yazarsak, b\u00fct\u00fcnl\u00fck sa\u011flayabiliriz; ama, bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisindeyken bunu ekledi\u011fimiz zaman, okuyan herkes, bunun bir eklenti oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr; onun i\u00e7in yeniden yazal\u0131m.<\/p>\n TURHAN TAYAN (Bursa) –<\/strong> B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozucu bir mahiyet ta\u015f\u0131m\u0131yor. Bence, bu konuya Genel Kurul karar versin.<\/p>\n HASAN KORKMAZCAN (Denizli)<\/strong> – Say\u0131n Ba\u015fkan, m\u00fcsaade ederseniz…<\/p>\n BA\u015eKAN <\/strong>– Buyurun<\/p>\n HASAN KORKMAZCAN (Denizli)<\/strong> – Daha \u00f6nce haz\u0131rlanan bildiri metni, kendi i\u00e7inde bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ihtiva ediyor; ancak, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bu noktaya gelmesi s\u0131ras\u0131nda, baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, bildiride H\u00fck\u00fcmet\u00e7e dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131 istedikleri baz\u0131 hususlar oldu. Onlar\u0131 da dikkate almak \u00fczere, ilave olarak okuruz. Bunda b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozucu bir durum yoktur. \u0130htiva etti\u011fi hususlara da arkada\u015flar\u0131m\u0131z kat\u0131l\u0131yorlar. Mesele, bir redaksiyon meselesidir. Redaksiyonu bozmamak bak\u0131m\u0131ndan, birinci \u00f6nerge okundu. Bu hususlar da dikkate al\u0131nmak kayd\u0131yla bilgiye sunars\u0131n\u0131z, Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m.<\/p>\n BA\u015eKAN –<\/strong> Efendim, l\u00fctfen, takip edelim…<\/p>\n Bildiri okunmu\u015ftur. \u015eimdi, bildiri alt\u0131ndaki imzalan okutuyorum…<\/p>\n \u0130BRAH\u0130M TEZ (Ankara) –<\/strong> Say\u0131n Ba\u015fkan\u0131m, imzalara ge\u00e7meden \u00f6nce, bir hususu arz edebilir miyim?<\/p>\n BA\u015eKAN – <\/strong>Bir dakika efendim, bir dakika… B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozuyoruz, bak\u0131n, bildirinin aras\u0131na girdiniz Say\u0131n Tez. L\u00fctfen…<\/p>\n \u0130hsan Sara\u00e7lar<\/strong> Hasan Korkmazcan<\/strong> Adnan Ekmen<\/strong> O\u011fuzhan Asilt\u00fcrk<\/strong> Muharrem \u015eemsek<\/strong> Mehmet Sevigen<\/strong> Erdal Kesebir<\/strong> Recep K\u0131r\u0131\u015f<\/strong> H\u00fcsn\u00fc Do\u011fan<\/strong> \u0130brahim Kuma\u015f<\/strong> Gaffar Yak\u0131n<\/strong>
\n2- Milletleraras\u0131 team\u00fcller,
\n3- Meden\u00ee \u00fclkelerde kabul edilmi\u015f olan genel hukuk kurallar\u0131,
\n4- Milletleraras\u0131 hukuk alamndaki ilm\u00ee ve kaza\u00ee i\u00e7tihatlard\u0131r.<\/p>\n
\nBuyurun Say\u0131n Kuma\u015f.<\/p>\n
\ntarafa ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m ilan etmi\u015f \u00f6zerk bir cumhuriyet… Rusya, bu konuda ciddi bir uyar\u0131da ve m\u00fcdahalede bulunmad\u0131.<\/p>\n
\nyard\u0131m talebinde bulunuyorlar; yard\u0131mlar\u0131n\u0131 al\u0131yorlar. Hazreti Peygamber, uzun yoldan gelmi\u015f olan bu insanlar\u0131n ayaklar\u0131n\u0131n kan i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve \u00fcz\u00fcl\u00fcyor; bunlara, gerekli yard\u0131mda bulunduktan sonra, deve derisi veriyor, “bu deve derisinden \u00e7ar\u0131k yap\u0131n” diye deve derisi veriyor. Bunlar, yard\u0131m\u0131 al\u0131p d\u00f6nd\u00fckten sonra, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, diyorlar ki, “b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir insan\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu hediyeyi aya\u011f\u0131m\u0131za \u00e7ar\u0131k yapmak uygun d\u00fc\u015fmez bize” ve onun i\u00e7in \u00c7e\u00e7enler, bu deve derisini, kalpak yap\u0131yorlar ve kalpak, o g\u00fcnden kal\u0131yor.<\/p>\n
\n\u00e7ok zor mesele…<\/p>\n
\n<\/strong><\/p>\n
\n<\/strong><\/p>\n
\n<\/strong><\/p>\n
\nBA\u015eKAN – <\/strong>Bu noktada ilaveniz mi var?
\nTURHAN TAYAN (Bursa) – <\/strong>Evet efendim. Bir \u00f6nerge geliyor; izin verirseniz onun da de\u011ferlendirilmesini arz ediyoruz, imzada… Geliyor…
\n<\/strong><\/p>\n
\n<\/strong><\/p>\n
\nDYP Grup Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
\nANAP Grup Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
\nSHP Grup Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
\nRP Grup Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
\nMHP Ad\u0131na<\/p>\n
\nCHP Ad\u0131na<\/p>\n
\nDSP Ad\u0131na<\/p>\n
\nBBP Ad\u0131na<\/p>\n
\nYP Ad\u0131na<\/p>\n
\nMP Ad\u0131na<\/p>\n