T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 19.D\u00f6nem\u2019de (6 Kas\u0131m 1991 \u2013 24 Aral\u0131k 1995) g\u00f6rev yapm\u0131\u015f Anavatan Partisi Ordu milletvekili \u015eadi Pehlivano\u011flu’nun Kafkasya b\u00f6lgesindeki geli\u015fmelerle ilgili olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen genel g\u00f6r\u00fc\u015fmede \u00c7e\u00e7enya ve T\u00fcrkiye’nin Kafkasya d\u0131\u015f politikas\u0131 \u00fczerine s\u00f6zleri.<\/p>\n
ANAP GRUBU ADINA \u015eADI PEHL\u0130VANO\u011eLU (Ordu)<\/strong> \u2014 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin muhterem milletvekilleri; Kafkasya ile ilgili genel g\u00f6r\u00fc\u015fmede, Anavatan Partisi Grubu ad\u0131na fikirlerimi arz etmek \u00fczere huzurunuza gelmi\u015f bulunuyorum. Bu vesileyle, gerek Grubum gerekse \u015fahs\u0131m \u00e2d\u0131na Y\u00fcksek Meclisi h\u00fcrmetle selamlar\u0131m.<\/p>\n Muhterem arkada\u015flar, Dan\u0131\u015fma Kurulunda bu genel g\u00f6r\u00fc\u015fmenin g\u00fcn\u00fc belirlenirken, “mesele \u00e7ok m\u00fchimdir; alakal\u0131 Hariciye Bakam burada olsun. T\u00fcrkiye’de olsun, Mecliste olsun; bizzat kendileri, sorular\u0131m\u0131za, Y\u00fcksek Meclisin fikirlerine cevap versin ve ayd\u0131nlats\u0131n”, diye bug\u00fcn tensip edilmi\u015fti; ama, bak\u0131yorum ki, Hariciye Bakan\u0131 burada de\u011fil… Herhalde \u00e7ok m\u00fchim i\u015fleri var!.. \u0130n\u015fallah o m\u00fchim i\u015flerinin m\u00fchim neticelerini g\u00f6rmek bize nasip olur.<\/p>\n Muhterem arkada\u015flar, devletlerin asgar\u00ee yar\u0131m asr\u0131 kapsayan mill\u00ee politikalar\u0131; bu meyanda, mill\u00ee d\u0131\u015f politikalar\u0131 mevcut olmal\u0131d\u0131r. Devletiri mill\u00ee d\u0131\u015f politika hedefleri, siyas\u00ee parti iktidarlar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc, bu hedefler, o milletin uzun vadeli menfaatlar\u0131na uygundur.<\/p>\n Yetmi\u015f senedir T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin belirli bir mill\u00ee d\u0131\u015f politikas\u0131 mevcut de\u011fildir. Yetmi\u015f senedir, hi\u00e7bir siyas\u00ee iktidar, d\u0131\u015f politikada bir kast s\u0131n\u0131f\u0131 haline gelmi\u015f olan T\u00fcrk Hariciyesini a\u015famaz. H\u00fck\u00fcmetler, ancak ona tab\u00ee olur. Milletleraras\u0131 platformlarda, devletimizin hak ve menfaatlar\u0131 mevzubahis oldu\u011fu zaman, g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, bizi destekleyen bir tek dostumuz dahi mevcut de\u011fil. Biz herkesin dostu; fakat, bizim hi\u00e7bir dostumuz mevcut de\u011fil… Bu nas\u0131l d\u0131\u015f politika muvaffakiyeti ve stratejisi, bir t\u00fcrl\u00fc anlayam\u0131yorum… Anlayan varsa,-herhalde- benden sonra kalkar konu\u015fur.<\/p>\n …<\/p>\n Lideri olaca\u011f\u0131z diye \u00f6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz di\u011fer T\u00fcrk cumhuriyetleri ise ba\u015fka bir T\u00fcrk devletini (KKTC) tan\u0131maktan istink\u00e2f, ettiler. Yetmi\u015f senedir bir tek dost devleti dahi temin edemeyen bu hariciye politikas\u0131na ve onu temsil edenlere hesap soracak bir tek iktidar ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n Bosna-Hersek ve Azerbaycan meseleleri Y\u00fcksek Meclisinize gelince, huzurunuzda hamas\u00ee nutuk yar\u0131\u015fmas\u0131na giren Hariciye Bakan\u0131n\u0131n bir senedir, bu meselelerde, milletleraras\u0131 platformda devletimizin politik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlayan bir tek \u00f6nc\u00fc hareketine \u015fahit olmad\u0131k. \u00c7ekilen nutuklar burada kald\u0131. Burada s\u00f6ylenen s\u00f6zlerin, taahh\u00fctlerin takip\u00e7isi olmad\u0131k, hepsini unuttuk gitti. \u0130nan\u0131yorum ki, Kafkasya meselesinde de, ayn\u0131 heyecan verici beyanlarla bizi uyutup gidecektir.<\/p>\n Muhterem mi\u00eeletekilleri, son Rus \u0130mparatorlu\u011fu y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra Kafkasya kaynamaya ba\u015flad\u0131. Kafkasya’da cereyan eden hadiselere -siyas\u00ee ve ekonomik her konuya- T\u00fcrkiye’nin big\u00e2ne kalmas\u0131 mevzubahis de\u011fildir. H\u00fck\u00fcmetin, bu hadiseleri tespit etmesi, takip etmesi ve mill\u00ee menfaatlar\u0131m\u0131za uygun olarak y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 icap eder.<\/p>\n Kuzey Kafkasya, Hazar Denizi ile Karadeniz aras\u0131ndaki yerdir. N\u00fcfusu be\u015f milyon civar\u0131ndad\u0131r. Abhazya, \u00c2didey, Kara\u00e7ay-\u00c7erkez, Babardey-Baklar, Da\u011f\u0131stan, \u00c7e\u00e7enistan, K\u0131y\u0131\u015fapsi, Kuzey-G\u00fcney Osetya halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 80’i M\u00fcs\u00ee\u00fcmand\u0131r. Bu insanlar, Sovyet \u0130mparatorlu\u011fu hegemonyas\u0131ndan kurtulduktan sonra, huzur i\u00e7inde, insan haysiyetine uygun olarak ya\u015famak istemektedirler; mesele bundan ibarettir.<\/p>\n Kuzey Kafkasya’daki problemi bir H\u0131ristiyan-M\u00fcsl\u00fcman \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 haline gitermek isteyenler, meseleji sapt\u0131rmakta, b\u00f6lgede yeni bir Beyrut yaratmak istemektedirler. Bu hususa dikkat edilmesi laz\u0131m. Mesele, etnik bir hareket de\u011fildir. B\u00f6lgede, ayr\u0131ca, Rus, Ermeni, Yahudi ve Rum unsurlar\u0131 da vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu unsurlar aras\u0131nda ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 bir hareket mevcut de\u011fildir.<\/p>\n Co\u011fraf\u00ee bak\u0131mdan da, n\u00fcfus bak\u0131m\u0131ndan da, Kafkasya’da, Azerbaycan’dan sonraki en b\u00fcy\u00fck topluluk, Da\u011f\u0131stan’d\u0131r. N\u00fcfusun y\u00fczde 70’i T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman, y\u00fczde 10’u Ermeni ve Yahudi, y\u00fczde 20’si Rus’tur. Bu etnik gruplar aras\u0131nda tam bir uyum vard\u0131r. Bunlar, Rusya ile -kavgas\u0131z \u015fekilde- savunma anla\u015fmas\u0131 yaparak kendi cumhuriyetlerini kurmak istiyorlar.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enler, Da\u011f\u0131stan’\u0131n kom\u015fusu olup 500 bin civar\u0131nda n\u00fcfusa sahiptirler. Ayr\u0131ca \u015fimal\u00ee Kafkasya’da’da gene bir miktar \u00c7e\u00e7en var. Anla\u015fmal\u0131 veya silahl\u0131 m\u00fccadeleyle -her ne suretle olursa olsun- cumhuriyetlerini kurmak istiyorlar. Ekonomik g\u00fcc\u00fc ve aktivitesi en kuvvetli olan grup, bu gruptur. Da\u011f\u0131stanlar ve \u00c7e\u00e7enler, ekonomik bak\u0131mdan bug\u00fcn tamamen Rusya’ya ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Petrol ve do\u011fal gazlan vard\u0131r; ama, rafineri tesisleri Sovyetler Birli\u011fi’nde. Daha \u00f6nce Azerbaycan’daki tesislerden istifade etmi\u015fler. Halen b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgede -yaln\u0131z Da\u011f\u0131stan’da de\u011fil, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgede- yiyecek s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 had safhada; ekmek ve \u015feker ihtiya\u00e7lar\u0131 var; tar\u0131mlar\u0131 zay\u0131f; hayvanc\u0131l\u0131k ileri; fakat pazardan mahrum. B\u00fct\u00fcn Kafkas B\u00f6lgesi halk\u0131 T\u00fcrkiye’ye \u00e7ok ba\u011fl\u0131 ve b\u00f6lgedeki T\u00fcrkler ve H\u0131ristiyan olmayan unsurlar, yani M\u00fcsl\u00fcmanlar, k\u00f6kenlerinin T\u00fcrkiye T\u00fcrkleriyle bir oldu\u011fu kanaatinde. Bu bak\u0131mdan, T\u00fcrkiye’nin, b\u00f6lgede psikolojik avantaj\u0131 vard\u0131r; ilgi duymas\u0131 laz\u0131m. Acilen, yeterli yiyecek maddesi yollamak laz\u0131m. Ayr\u0131ca, \u015feker, un ve konfeksiyon \u00fcr\u00fcnleri, mal mukabili ihra\u00e7 edilebilir -duydu\u011fuma g\u00f6re, K\u0131z\u0131lay, yak\u0131nda bir gemi y\u00fck\u00fc muhtelif ihtiya\u00e7lar\u0131 bu b\u00f6lgeye sevk edecektir. K\u0131z\u0131lay\u0131n bu faaliyetine, huzurunuzda te\u015fekk\u00fcr etmek istiyorum- misal verirsek, halen Da\u011f\u0131stan’da koyun etinin kilosu 1 dolard\u0131r; fakat T\u00fcrkiye’de, bildi\u011finiz gibi, koyun eti 6 dolar civar\u0131ndad\u0131r. Ayr\u0131ca, T\u00fcrkiye’den, kendi ekonomik kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131 temin etmek i\u00e7in teknik heyetler istemektedirler.<\/p>\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ve Kafkasya ile ilgili cidd\u00ee bir organizasyon mevcut de\u011fildir. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, bu b\u00f6lgelere ait cidd\u00ee dok\u00fcman ve bilgilere sahip olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, hadiseleri g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne takip eden ve de\u011ferlendiren bir imk\u00e2na da sahip de\u011fildir.<\/p>\n …<\/p>\n Ba\u015fta Karaba\u011f olmak \u00fczere, Kafkasya’da d\u00f6k\u00fclen bu kanlar, insano\u011flunun \u00e7ekti\u011fi bu \u00e7ile durmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye, b\u00f6lgedeki s\u0131cak sava\u015f\u0131n durmas\u0131, i\u015fgal edilen yerlerin iadesi ve AG\u0130K \u015eart\u0131na uygun hareket edilmesi i\u00e7in elinden gelen b\u00fct\u00fcn gayreti g\u00f6stermeli, Abhazya ile G\u00fcrcistan aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n kans\u0131z halledilmesi i\u00e7in arac\u0131l\u0131k yapmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrk Devletinin tarih\u00ee misyonu, bu hakemli\u011fe m\u00fcsaittir. Ne yaz\u0131k ki, T\u00fcrk Hariciyesi, Azer\u00ee-Ermeni ihtilaf\u0131ndaki arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 bile, \u0130ranl\u0131lara kapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar a\u00e7 ve peri\u015fand\u0131r. Onlara insan\u00ee yard\u0131m bir an evvel yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Muhterem Ba\u015fkana teklif ediyorum; uygun g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse, Y\u00fcksek Meclisinizden bir heyetle Kafkasya’ya gidip, bu b\u00f6lgede tetkikler yapt\u0131ktan sonra, Y\u00fcksek Meclise bilgi arz\u0131n\u0131n m\u00fcnasip olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim.<\/p>\n T\u00fcrk Hariciyesinin bu mevzuudaki b\u00fct\u00fcn beyanlar\u0131n\u0131 dikkatlice incelersek, g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, bunlar mill\u00ee devlet politikas\u0131ndan uzak, bilgisizli\u011fin ve sorumsuzlu\u011fun birer ifadesinden ibarettir.<\/p>\n Bu mevzuda, \u015fimdiye kadar, Hikmet \u00c7etin Beyin, Y\u00fcksek Meclisin huzurunda ifade etti\u011fi b\u00fct\u00fcn beyanlar tatbikatta makes bulmayan, Y\u00fcksek Meclisin o andaki hissiyat\u0131na g\u00f6re s\u00f6ylenmi\u015f hamas\u00ee c\u00fcmlelerden ba\u015fka bir de\u011feri olmayan beyanlar olmu\u015ftur. Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131 zapt etmek ve oradaki T\u00fcrkleri katletmek suretiyle b\u00fcy\u00fck Ermenistan’\u0131 kurmak isteyenlere bu\u011fday yard\u0131m\u0131 yapmak suretiyle merhamet ve insanl\u0131k duygular\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya sergilemek yar\u0131\u015f\u0131na girenler; o d\u00fcnyaya, o merhametlerini sergiledikleri d\u00fcnyaya, T\u00fcrkiye’yi b\u00f6lmek i\u00e7in ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 ter\u00f6ristlere yard\u0131m eden Bat\u0131l\u0131 silah tacirlerine Kafkasya’da yap\u0131lan zul\u00fcmleri, Azerbaycan’da. Bosna Hersek’te insano\u011flunun imha edilmesini, insan\u00ee duygular\u0131, insan haklar\u0131n\u0131 ve merhamet duygular\u0131n\u0131 bir nebze hat\u0131rlatsalar, acaba do\u011fru olmaz m\u0131?<\/p>\n Esasen, 20 nci Asr\u0131n ba\u015f\u0131nda T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda vuku bulan hadiseler kar\u015f\u0131s\u0131nda devletimize do\u011facak olan b\u00fct\u00fcn f\u0131rsatlar bu mill\u00ee politikadan yoksun Hariciye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131yla toptan heba olmak istidad\u0131ndad\u0131r. Bu mevzuda, T\u00fcrk Hariciyesinin, sistem, organizasyon ve mill\u00ee politika bak\u0131m\u0131ndan zay\u0131f olan bu durumuna ilaveten, bu Y\u00fcksek Meclisin zab\u0131tlar\u0131na ge\u00e7mesi i\u00e7in -\u00f6zellikle alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek- \u015fu hususu beyan etmek istiyorum : T\u00fcrk Devletinin, bu zamanda do\u011fan f\u0131rsatlar kar\u015f\u0131s\u0131nda, Hikmet \u00c7etin gibi b\u00eer Hariciye Bakan\u0131na sahip olmas\u0131, milletimiz ve devletimiz i\u00e7in bir kay\u0131pt\u0131r, bir talihsizliktir, bu tespitimin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u015fimdiye kadar ve bundan sonra da tevali edecek olan neticelerle s\u00fcbut bulaca\u011f\u0131na inanmaktay\u0131m.<\/p>\n …<\/p>\n Kafkasya, T\u00fcrk cumhuriyetleri, M\u00fcsl\u00fcman devletler ve di\u011ferleriyle, mill\u00ee \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131za uygun, \u015fahsiyetli bir mill\u00ee politikaya kavu\u015fmak i\u00e7in, Y\u00fcce’Allah’a dua etmekteyim. Y\u00fcksek Meclisi bu vesileyle tekrar sayg\u0131yla selamlar, h\u00fcrmetlerimi sunar\u0131m. (ANAP ve TBMM Tutanak Dergisi- 13.10.1992 \u2013 Birle\u015fim:14 \u2013 Cilt:19 \u2013 Sayfa: 16-21<\/em><\/p>\n \u00a9Waynakh Online<\/strong><\/span><\/p>\n YASAL UYARI<\/span> T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 19.D\u00f6nem\u2019de (6 Kas\u0131m 1991 \u2013 24 Aral\u0131k 1995) g\u00f6rev yapm\u0131\u015f Anavatan Partisi Ordu milletvekili \u015eadi Pehlivano\u011flu’nun Kafkasya b\u00f6lgesindeki geli\u015fmelerle ilgili olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen genel g\u00f6r\u00fc\u015fmede \u00c7e\u00e7enya ve T\u00fcrkiye’nin Kafkasya d\u0131\u015f politikas\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[2623],"tags":[],"class_list":["post-12547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv-belgeleri"],"views":4691,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12547"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12550,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12547\/revisions\/12550"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nRP s\u0131ralar\u0131ndan alk\u0131\u015flar)<\/p>\n
\nSitede yer alan materyallerin t\u00fcm haklar\u0131 Waynakh Online\u2019a aittir. Bu materyaller (haberden\/makaleden\/terc\u00fcme eserden sadece al\u0131nt\u0131 yap\u0131lsa dahi) ancak kaynak g\u00f6sterilerek ve aktif link verilerek kullan\u0131labilir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"