{"id":12794,"date":"2013-02-25T17:04:58","date_gmt":"2013-02-25T14:04:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=12794"},"modified":"2013-02-25T17:04:58","modified_gmt":"2013-02-25T14:04:58","slug":"baris-ve-yuzlesme-icin","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2013\/02\/baris-ve-yuzlesme-icin\/","title":{"rendered":"Bar\u0131\u015f ve y\u00fczle\u015fme i\u00e7in&#8230;"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">69 y\u0131l \u00f6nce Sovyet Rusya taraf\u0131ndan \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f halk\u0131n\u0131n Sibirya ve Orta Asya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcn edilmesinin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, akademisyenler ve sivil toplum liderleri <a href=\"http:\/\/www.taraf.com.tr\/haber\/baris-ve-yuzlesme-icin.htm\" target=\"_blank\">Taraf<\/a> gazetesine konu\u015ftu. 25 \u015eubat 2013 tarihinde k\u0131salt\u0131larak gazeteye aktar\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n orjinal versiyonunu ise Kelemet \u00c7i\u011fdem T\u00fcrk bizlerle payla\u015ft\u0131.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7e\u00e7enya denildi\u011fi zaman akl\u0131n\u0131za ilk ne geliyor?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Da\u011flar\u0131, ovalar\u0131, sanayisi var m\u0131? Operas\u0131, k\u00fclt\u00fcr merkezleri var m\u0131?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki, \u00c7e\u00e7en denildi\u011fi zaman?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ne yerler, ne i\u00e7erler, nas\u0131l dans ederler? Ya hi\u00e7bir fikriniz yoktur, ya da onlar\u0131 \u0130slamc\u0131 ter\u00f6rist veya mafya ya da Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 direnen bir halk olarak biliyorsunuzdur\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki, bu M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 trajediden ka\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n haberi var?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">90\u2019larda ba\u015flayan \u00c7e\u00e7en-Rus sava\u015f\u0131 ile d\u00fcnya biraz daha fark\u0131nda oldu \u00c7e\u00e7enlerin. Aylarca s\u00fcren sava\u015f \u00c7e\u00e7enya\u2019ya ve \u00c7e\u00e7enlere b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar verdirdi. Ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren binlerce sivil \u00c7e\u00e7en, bu sava\u015f\u0131n bedelini a\u011f\u0131r \u00f6deyen taraf oldu. 90\u2019larda neredeyse her g\u00fcn gazetelerde yer alan sava\u015f, kimi zaman \u00c7e\u00e7enlerin, kimi zaman da Ruslar\u0131n galibiyetini yaz\u0131yordu. Sava\u015f haberleri 1996 y\u0131l\u0131n\u0131n son \u00e7eyre\u011finde ate\u015fkesle sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fkent Grozni yerle bir olmu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7e\u00e7enlerin as\u0131l k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 \u00c7e\u00e7evitsa (Lentil) adl\u0131 bir operasyonla, 23 \u015eubat 1944 g\u00fcn\u00fc, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f halk\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n hayvan vagonlar\u0131na bindirilerek Sibirya ve Orta Asya\u2019ya s\u00fcr\u00fclmesiyle ba\u015flad\u0131. \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n merkezinde yer alan Khaybakh adl\u0131 bir k\u00f6y ise Rusya\u2019n\u0131n soyk\u0131r\u0131m hareketinin sembol\u00fc haline geldi. 26 \u015eubat 1944\u2019te, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu hamile kad\u0131nlar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n ve engellilerin olu\u015fturdu\u011fu 700 ki\u015fi bir ah\u0131rda toplanarak diri diri yak\u0131ld\u0131. Kara k\u0131\u015f\u0131n ortas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen s\u00fcrg\u00fcnde ikiy\u00fczbinden fazla \u00c7e\u00e7en yollarda hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fcrg\u00fcnden itibaren, s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6n\u00fc\u015f tarihi olan 1957 y\u0131l\u0131na kadar, \u00c7e\u00e7enistan topraklar\u0131nda do\u011fan tek bir \u00c7e\u00e7en yoktur. Stalin&#8217;inden sonra iktidara gelen Krushchev, \u00c7e\u00e7enlerin iade-i itibarla d\u00f6n\u00fc\u015flerine izin verdi. Ancak topraklar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 di\u011fer Kafkas Cumhuriyetlerine verilmi\u015f, evlerine, arazilerine Ruslar yerle\u015fmi\u015fti. Kimi zaman sat\u0131n alarak, kimi zaman m\u00fccadele ederek topraklar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alabildiler. Kimilerine g\u00f6re Krushchev\u2019in d\u00f6n\u00fc\u015f izni ve \u00c7e\u00e7enlerin \u201caffedilmeleriyle\u201d her \u015fey d\u00fczelmi\u015fti ama sorunlar bitmemi\u015fti. Bug\u00fcn Rus bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00c7e\u00e7enler hala vatanlar\u0131nda kalma m\u00fccadelesi veriyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Osman Baydemir (Diyarbak\u0131r B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131):<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Maalesef bug\u00fcnden geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yery\u00fcz\u00fcnde pek \u00e7ok halka; ac\u0131 ve g\u00f6zya\u015f\u0131 reva g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Auschwitz, Ruanda, Halep\u00e7e, Zilan, Roboski, Khaybakh ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn say\u0131lamayacak pek \u00e7ok co\u011frafyas\u0131 ilelebet kalacak \u015fekilde ac\u0131lara tan\u0131kl\u0131k etti. Canavarca i\u015flenen insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131 ya bilinmiyor ya da sistemli bir \u015fekilde gizleniyor, \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fcyor, sorulmuyor, soru\u015fturulmuyor. Nasturilere, Ermenilere, S\u00fcryanilere, K\u00fcrtlere, \u00c7e\u00e7enlere, Yahudilere, Filistinlilere ve daha pek \u00e7ok halka ya\u015fat\u0131lan bu ac\u0131lar\u0131n m\u00fcsebbibi veya sorumlusu, biz bug\u00fcn ya\u015fayanlara ait olmayabilir. Ama biz bug\u00fcnlerin ya\u015fayanlar\u0131n\u0131n insani, vicdani ve ahlaki bir sorumlulu\u011fu vard\u0131r. Bu sorumluluk ya\u015fanan ve ya\u015fat\u0131lan ac\u0131lar\u0131 bilmek, bilince \u00e7\u0131karmak ve vicdanlar\u0131m\u0131zda mahkum etmektir. Bilme, y\u00fczle\u015fme ve zulm\u00fc vicdanlar\u0131m\u0131zda mahkum etmeyi yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece m\u00fcteselsilen bizler de zulm\u00fcn sorumluluk silsilesine dahil olaca\u011f\u0131z. Halklar\u0131n karde\u015f\u00e7e bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fayabilecekleri bir gelece\u011fi ancak bu y\u00fczle\u015fmenin ard\u0131ndan in\u015fa edilebiliriz.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Prof. Dr. M\u00fcmtaz\u2019er T\u00fcrk\u00f6ne:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;\u0130nsan\u0131n can\u0131n\u0131 ac\u0131tan ve kapanmayan yaralar bunlar. Nesiller boyu devam ediyor ve unutulmuyor. Bizler bu ac\u0131lara, \u00fcst \u00fcste koyarak \u00fcz\u00fcld\u00fck. Anadolu 1864&#8217;ten bu yana s\u00fcrg\u00fcnlerin ve g\u00f6\u00e7lerin co\u011frafyas\u0131 oldu. Haf\u0131zam\u0131z, hat\u0131ralar\u0131m\u0131z, kimli\u011fimiz, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z bu hamurla yo\u011fruldu. Bu y\u00fczden 23 \u015eubat, t\u0131pk\u0131 21 May\u0131s gibi hepimizin iliklerini titretecek ve ortak ac\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlatacak bir tarih. Ayr\u0131ca insan oldu\u011fumuzu unutmamak i\u00e7in kayda ge\u00e7meli.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Mehdi N\u00fczhet \u00c7etinba\u015f (Kafkas Vakf\u0131 Onursal Ba\u015fkan\u0131):<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;23 \u015eubat 1944, tarihin sayfalar\u0131na d\u00fc\u015fen kara bir g\u00fcnd\u00fcr.D\u00fcnyan\u0131n en zalim kan emicilerinden olan Stalin&#8217;in, \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 topyek\u00fcn olarak tarih sahnesinden silmeye karar verdi\u011fi bir g\u00fcnd\u00fcr. \u0130kinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda, Alman ordular\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7il yavrusu gibi da\u011f\u0131lan Sovyet Ordular\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi zulm\u00fc alt\u0131nda bunalan halk\u0131nda aramayan Stalin, bu i\u015fin faturas\u0131n\u0131 mazlum m\u00fcsl\u00fcman halklara keserek, bir ta\u015fla iki ku\u015f vurmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sava\u015ftan, ebedi d\u00fc\u015fman\u0131(!) ABD sayesinde kurtulan Stalin, sava\u015ftan hemen sonra, bunu bir f\u0131rsat olarak bilip, \u00fclke i\u00e7indeki etnik yap\u0131y\u0131 yeniden dizayn etmek i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vad\u0131. Bu i\u015fi yapmak i\u00e7in bahanesi haz\u0131rd\u0131. Yok etmek istedi\u011fi halklar\u0131 Almanlarla i\u015fbirli\u011fi yapmakla su\u00e7layarak yurtlar\u0131ndan s\u00fcrd\u00fc. Stratejik olarak Rusla\u015fmas\u0131 gereken K\u0131r\u0131m, kendi do\u011fum yeri G\u00fcrcistan&#8217;da ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman Ah\u0131skal\u0131lar ve Kafkasya&#8217;n\u0131n asi \u00e7ocuklar\u0131 \u00c7e\u00e7enler i\u00e7in derhal kararnameler haz\u0131rland\u0131.\u0130lk olarak s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilecek olanlar \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f Cumhuriyeti vatanda\u015flar\u0131 idi. 22 \u015eubat ak\u015fam\u0131 y\u00fcz bine yak\u0131n K\u0131z\u0131l ordu askeri \u00c7e\u00e7enistan&#8217;\u0131 ku\u015fatt\u0131. 24 saat bile s\u00fcre vermeden herkesi belirlenen tren istasyonlar\u0131nda toplad\u0131. Karara uymayan ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar ac\u0131mas\u0131zca kur\u015funa dizildiler. Y\u00fcksek da\u011flar\u0131n \u00fczerine kuru olan ve direnen Haybah k\u00f6y\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131 tamamen yok edildi. \u00dc\u00e7 g\u00fcn gibi k\u0131sa s\u00fcrede 850 bin civar\u0131nda insan, bal\u0131k istifi olarak hayvan vagonlar\u0131na y\u00fcklenerek, Kazakistan&#8217;\u0131n sibirya bozk\u0131rlar\u0131na at\u0131ld\u0131lar. K\u0131\u015f\u0131n ortas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen bu s\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda 850 bin insandan, 200 binden fazlas\u0131 yollarda hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bu b\u00fcy\u00fck vah\u015fet ve soyk\u0131r\u0131mdan, d\u00fcnyan\u0131n ancak be\u015f sene sonra haberi oldu. S\u00fcrg\u00fcn y\u0131l\u0131 olan 1944 sonras\u0131 y\u0131ldan ba\u015flayarak, s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6n\u00fc\u015f tarihi olan 1957 y\u0131l\u0131na kadar, \u00c7e\u00e7enya topraklar\u0131nda do\u011fan tek bir \u00c7e\u00e7en yoktur. \u00c7e\u00e7enya&#8217;n\u0131n ilk devlet ba\u015fkan\u0131 merhum \u015fehit Dudayev s\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda k\u0131rk g\u00fcnl\u00fck bebekti. \u0130kinci devlet Ba\u015fkan\u0131, dostu ve arkada\u015f\u0131 olmakla iftihar etti\u011fim \u015fehit Zelimhan Yandarbiyev ve arkada\u015flar\u0131 hep s\u00fcrg\u00fcnde d\u00fcnyaya gelen \u00c7e\u00e7enlerdir. 13 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcrg\u00fcnde kalan \u00c7e\u00e7enler, b\u00fct\u00fcn yokluklara ve s\u0131k\u0131nt\u0131lara inat var oldular, varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettiler. Stalin&#8217;in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra iktidara gelen Kru\u015f\u00e7ev y\u00f6netimi, \u00c7e\u00e7enlerin s\u00fcrg\u00fcn cezas\u0131n\u0131 9 Ocak 1957 de kald\u0131rarak, iade-i itibarla vatanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fe izin verdi. \u00c7e\u00e7enler vatanlar\u0131na d\u00f6nerek, evlerine ve topraklar\u0131na yerle\u015ftirilen Ruslar\u0131 kazma ve k\u00fcreklerle kovarak yeniden yurtlar\u0131na sahip oldular. \u00c7e\u00e7enya&#8217;n\u0131n efsanevi devlet ba\u015fkan\u0131 Dudayev iktidara geldi\u011finde ilk i\u015f olarak 23 \u015fubat an\u0131t\u0131 dikmi\u015fti. 23 \u015fubat\u0131 da &#8220;\u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n dirili\u015f g\u00fcn\u00fc&#8221; ilan ederek , bu an\u0131t\u0131n duvar\u0131na da \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131; Dolhur Dats, Duhur Dats, Dits a Diyra Dats (A\u011flamayaca\u011f\u0131z, Y\u0131lmayaca\u011f\u0131z,Unutmayaca\u011f\u0131z ).&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Prof. Dr. Ferhat Kentel:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Bu memleketin klasik tan\u0131mlamalar\u0131ndan biridir; ya da toplumun kendini g\u00f6rmek istedi\u011fi tahayy\u00fcller aras\u0131nda \u00f6nemli bir yer tutar: &#8216;kavimler kap\u0131s\u0131, medeniyetler be\u015fi\u011fi; mozaik ya da ebru gibi Anadolu&#8217; gibi bir resim \u00e7izeriz bu topraklar hakk\u0131nda. Do\u011frudur da&#8230; Bu topraklardan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli insan, k\u00fclt\u00fcrleriyle birlikte ge\u00e7mi\u015f; kimisi kendine dair bir kimli\u011fi az, kimisi de daha \u00e7ok korumay\u0131 becermi\u015ftir. Ancak bu topraklardaki \u00e7e\u015fitlili\u011fe ra\u011fmen, bu \u00e7e\u015fitlili\u011fin par\u00e7alar\u0131, di\u011fer par\u00e7alar hakk\u0131nda inan\u0131lmaz derecede cahildir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na neler geldi\u011fini, neler ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 bilmeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ulus-devletin &#8216;makbul vatanda\u015f&#8217; in\u015fas\u0131, k\u00fclt\u00fcrlerin hem kendilerine ve tabii ki di\u011ferlerine de yabanc\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. Cumhuriyetimizin yeni nesilleri, \u00f6rne\u011fin, bu topraklar\u0131n en eski halklar\u0131ndan biri olan Ermenilerin bir ferdiyle tan\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, ona &#8216;T\u00fcrkiye\u2019ye ne zaman geldi\u011fini&#8217; sorabilecek kadar kopuktur bu memleket hikayelerinden. O y\u00fczden ortalama makbul vatanda\u015f\u0131n en s\u0131radan laf\u0131 &#8216;Biz bilmezdik b\u00f6yle \u015feyleri; eskiden K\u00fcrtl\u00fck, Ermenilik, ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc gibi \u015feyler yoktu&#8230; Yeni \u00e7\u0131kt\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar&#8230;&#8217; gibi hay\u0131flanmalard\u0131r. \u0130\u015fte makbul vatanda\u015f\u0131n b\u00fct\u00fcn bu hay\u0131flanmalar\u0131na ra\u011fmen, ve onun b\u00fct\u00fcn itirazlar\u0131na ra\u011fmen, art\u0131k bu topraklardaki &#8216;biz&#8217;in d\u0131\u015f\u0131ndaki insanlar\u0131 da nihayet ke\u015ffetmeye ba\u015flad\u0131k. Nihayet farkediyoruz ki, bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki insanlar\u0131n da me\u011fer bizimkine benzeyen, ama tam da ayn\u0131 olmayan ne kadar \u00e7ok hikayesi, ac\u0131s\u0131 ve travmas\u0131 varm\u0131\u015f&#8230; Bir zamanlar sadece &#8216;ulusal&#8217; s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131zla varoldu\u011fumuzu zannederken ya da \u00f6rne\u011fin &#8216;solcu&#8217; oldu\u011fumuz i\u00e7in g\u00f6remedi\u011fimiz ne kadar \u00e7ok s\u00fcrg\u00fcn hikayesi varm\u0131\u015f. Ve s\u00fcrg\u00fcnlerden, soyk\u0131r\u0131mlardan bahsedebilme cesaretini geli\u015ftirirken, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da nas\u0131l anavatanlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; Talat Pa\u015fa ve avenesinin buralardan y\u00fczbinlerce Ermeni\u2019yi s\u00fcrerken, Rusya\u2019dan \u00c7erkeslerin nas\u0131l s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, daha sonra Rumlar, Ermeniler ve Yahudilerin bu topraklardan t\u00fcrl\u00fc \u00e7e\u015fitli tezgahlarla nas\u0131l kovuldu\u011funu, ve sonra gene, bu sefer kimilerimiz i\u00e7in o &#8216;y\u00fcce \u00fclke&#8217;, kimilerimiz i\u00e7in ise &#8216;Allahs\u0131z kom\u00fcnistlerin \u00fclkesi&#8217; Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden \u00c7e\u00e7enlerin nas\u0131l s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131k. Bu topraklarda &#8216;anavatan&#8217;, &#8216;ana baba topra\u011f\u0131&#8217;, &#8216;do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yer&#8217;le ilgili travmas\u0131 olan insanlar var. \u00c7e\u00e7enler bug\u00fcn Rusya\u2019da anadillerini, k\u00fclt\u00fcrlerini unutmadan ya\u015faman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yorlar. Bu topraklarda daha pek \u00e7oklar\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi&#8230; E\u011fer biz bug\u00fcn \u00c7e\u00e7enleri anlarsak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da anlayaca\u011f\u0131z. E\u011fer ba\u015fkalar\u0131n\u0131 anlarsak, \u00c7e\u00e7enleri de anlayaca\u011f\u0131z.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Do\u00e7. Dr. Alev Erkilet:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;23 \u015eubat g\u00f6\u00e7\u00fc, \u00c7e\u00e7en-Da\u011f\u0131stan sosyo-politik kimli\u011fini olu\u015fturan iki olumsuz simgeden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bilindi\u011fi \u00fczere, halklar\u0131n kollektif haf\u0131zalar\u0131n\u0131 in\u015fa ederken kulland\u0131klar\u0131\/yasland\u0131klar\u0131 olumsuz tipler (ya da olay kahramanlar\u0131) ve olumsuz deneyimler (olaylar) yan\u0131nda olumlu tipler ve kahramanlar da vard\u0131r. Bunlar\u0131n anlaml\u0131 bi\u00e7imde ili\u015fkilendirilmesinden do\u011fan ve genellikle s\u00f6zel olarak aktar\u0131lan siyasal k\u00fclt\u00fcr, bir yol haritas\u0131 olu\u015fturarak, s\u00f6z konusu halklar\u0131n siyasal m\u00fccadelerine y\u00f6n verir. \u0130\u015fte \u00c7e\u00e7en-Da\u011f\u0131stan halklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan 1816-26 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kafkas Ordular\u0131 Komutanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f olan zalim Rus generali Yermolov (Gaddar Yarmul) ile 23 \u015eubat zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fc, siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi olumsuz simgeler aras\u0131nda ba\u015fta gelmektedir. Dudayev&#8217;in deyi\u015fiyle 750.000 n\u00fcfusla gidilip 400.000 n\u00fcfusla d\u00f6n\u00fclen bu g\u00f6\u00e7 s\u0131ras\u0131nda tam bir k\u0131r\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015f, aileler par\u00e7alanm\u0131\u015f, topraklar el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Olumlu simgeler aras\u0131nda ise \u0130mamlar D\u00f6nemine damgas\u0131n\u0131 vuran siyasal direni\u015f \u00f6nderlerinin yani Mansur U\u015furma&#8217;n\u0131n, Gazi Muhammed&#8217;in ve elbette efsane \u00f6nder \u015eeyh \u015eamil&#8217;in ad\u0131n\u0131n zikredilmesi gerekir. S\u00f6z konusu \u00f6nderler, zulme ve zorla yerinden etmelere kar\u015f\u0131 kesintisiz direni\u015f temas\u0131n\u0131 ortaya atm\u0131\u015f ve bu fikri sistemle\u015ftirmi\u015flerdir. Ancak, g\u00f6\u00e7\u00fcn siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn en temel belirleyicilerinden biri olmas\u0131 yan\u0131nda, mutlaka belirtilmesi gereken di\u011fer etkisi, daha sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi verecek \u00f6nc\u00fc kadrolar\u0131n olu\u015fumundaki rol\u00fcd\u00fcr. 1990&#8217;lardaki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketinin \u00f6nderli\u011fini yapan Dudayev ve Yandarbiyev (ve daha bir\u00e7ok siyasi \u00f6nder) s\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda do\u011fmu\u015f ya da bebeklik ve \u00e7ocukluklar\u0131n\u0131 s\u00fcrg\u00fcnde ge\u00e7irmi\u015flerdir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00c7e\u00e7enlerin u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fiziksel ve k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m [<em>bu terimler Zelimhan Yandarbiyev&#8217;e aittir<\/em>] yeni direni\u015flerin temel g\u00fcd\u00fcleyicisi olmu\u015f ve Rusya&#8217;n\u0131n emperyalist politikalar\u0131na duyulan \u00f6fkeyi bug\u00fcne dek canl\u0131 tutmu\u015ftur.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Medet \u00dcnl\u00fc (\u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7keriya T\u00fcrkiye Fahri Konsolosu):<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;6 Eyl\u00fcl 1991 y\u0131l\u0131nda tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ilan ederek duyuran \u00c7e\u00e7enler, \u00c7E\u00c7EN CUMHUR\u0130YET\u0130 \u0130\u00c7KERYA devletinin sahibidirler. SSCB hen\u00fcz da\u011f\u0131lmadan kurulmu\u015f ve bu g\u00fcn mevcut olan RUSYA FEDERASYONU\u2019ndan \u00f6nce varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015f, anayasas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f, kongrelerini kurultaylar\u0131n\u0131 se\u00e7imlerini yapm\u0131\u015f bir devlettir. B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde uluslararas\u0131 normlar dikkate al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 22 ya\u015f\u0131nda olan bu devleti, hari\u00e7ten hi\u00e7bir tesir alt\u0131nda kalmadan herhangi bir g\u00fcce yaslanmaks\u0131z\u0131n tam ifadesi ile \u00c7E\u00c7EN HALK \u0130RADES\u0130N\u0130N sonucu olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Ruslar\u0131n devlet olarak tarihte yer almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve KAFKASYA\u2019y\u0131 da bu devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131na dahil etmek i\u00e7in geldikleri 1593 tarihinden beri genelde Kafkaslar, \u00f6zelde \u00c7E\u00c7ENLER, RUS istila emellerine ge\u00e7it vermemek direni\u015fini g\u00f6steriyorlar. O g\u00fcnden beri \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini her \u015feyden \u00fcst\u00fcn tutan, RUS\u2019u bey kendisini k\u00f6le sayd\u0131rmak istemeyen \u00c7e\u00e7enler bu m\u00fccadelelerini g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. Tarih i\u00e7erisinde bir\u00e7ok badireler atlatan \u00c7e\u00e7enler, 1864-1872 b\u00fcy\u00fck Kafkas S\u00fcrg\u00fcn\u00fcne tabi tutulmu\u015flar, kendi anavatanlar\u0131ndan defalarca i\u00e7 s\u00fcrg\u00fcnlere maruz kalm\u0131\u015flar her daim topluca \u00f6l\u00fcm ve soyk\u0131r\u0131ma u\u011fram\u0131\u015flarsa da Onurlar\u0131n\u0131 ve Vatanlar\u0131n\u0131 Rusya\u2019ya pe\u015fke\u015f \u00e7ektirmemi\u015flerdir. 1944&#8217;te \u00c7e\u00e7enlerin Sibirya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcn edilmesi insanl\u0131k tarihinin en trajik olaylar\u0131ndan birisidir. Bu s\u00fcrg\u00fcn \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n galibi konumunda bulunun SSCB\u2019nin tiran ba\u015fkan\u0131 STAL\u0130N\u2019\u0130N \u00f6zellikle KAFKASYA&#8217;y\u0131 \u0130slams\u0131zla\u015ft\u0131rma Projesini hayata ge\u00e7irebilmek ve merkezi otoritenin tart\u0131\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak ad\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7E\u00c7ENLER-\u0130NGU\u015eLAR, KARA\u00c7AY-MALKAR, AHISKALILAR-KIRIMLILAR bu projenin kurbanlar\u0131ndan olmu\u015ftur. \u0130lk s\u00fcrg\u00fcn \u00c7E\u00c7EN-\u0130NGU\u015e Halk\u0131na uygulanm\u0131\u015f topyek\u00fcn olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Hadisenin ajite boyutlar\u0131 ayr\u0131 olmakla beraber, tarih sahnesinden b\u00fct\u00fcn \u00c7e\u00e7enlerin silinmesi hedef\u2019i g\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu olay d\u00fcnya\u2019dan iki y\u0131l gizli tutulabilmi\u015ftir. S\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilenlerin yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu, bu sebeple Sibirya steplerinde \u00f6lm\u00fc\u015flerdir. Bug\u00fcn i\u00e7in 1944 \u2013 1957 aras\u0131 do\u011fan b\u00fct\u00fcn \u00c7e\u00e7enler Sibirya do\u011fumludur. Nesiller boyu unutulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ve insanlar\u0131m\u0131z\u0131n genetiklerine i\u015flenen ac\u0131lar\u0131n bir g\u00fcn toplum nezdinde reaksiyon g\u00f6sterece\u011fi s\u00f6z konusuydu. \u00c7E\u00c7EN \u0130\u00c7KERYA CUMHUR\u0130YET\u0130&#8217;N\u0130N KURUCU 1. Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015eehit CAHAR DUDAYEV, 2. Devlet Ba\u015fkan\u0131 ZEL\u0130MHAN YANDARB\u0130YEV ve 3. Devlet Ba\u015fkan\u0131 ASLAN MASHADOV Sibirya do\u011fumludur ve \u00c7e\u00e7en Halk\u0131n\u0131n Rus Emperyal yap\u0131s\u0131n\u0131n vah\u015fi soyk\u0131r\u0131m\u0131na tabi tutulmas\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman unutmam\u0131\u015flard\u0131r. S\u00fcrg\u00fcn ve zulm\u00fcn \u00c7e\u00e7enler nezdinde etkileri her zaman canl\u0131 olarak kalacakt\u0131r. \u00c7e\u00e7enlerin Sibirya S\u00fcrg\u00fcn\u00fc bir soyk\u0131r\u0131md\u0131r. STAL\u0130N her daim lanetle an\u0131lacakt\u0131r. Rus emperyalizmine kar\u015f\u0131 her zaman direnlenecektir. Onurlar\u0131n\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini, vatanlar\u0131 korumak ad\u0131na inan\u00e7 ve sorumluluklar\u0131yla ALLAH yolunda m\u00fccadele ederek \u015fehit olan insanlar\u0131m\u0131za rahmet diliyorum. Onlar\u0131n direni\u015f ve m\u00fccadelesi bize b\u0131rak\u0131lan en anlaml\u0131 mirast\u0131r. Bu g\u00f6rev ve n\u00f6bet ya\u015fayan bizlere devredilmi\u015ftir. Onlar\u0131 mahcup etmemek, haysiyet ve \u015ferefimizle bu yoldan ayr\u0131lmamakta bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fczd\u00fcr.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u00fcneyt Sar\u0131ya\u015far (MAZLUMDER \u0130stanbul \u015eube Ba\u015fkan\u0131):<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;23 \u015eubat 1944&#8217;deki \u00c7e\u00e7en s\u00fcrg\u00fcn\u00fc, 2. D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda sava\u015f\u0131n politik ba\u011flam\u0131 i\u00e7erisinde Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin bu insanlar\u0131 Almanya ile i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131 gibi siyasi temelli su\u00e7lamas\u0131na dayanmaktad\u0131r ve hukuki bir zemini bulunmamaktad\u0131r. Beraberinde, \u015fu ana dek ortaya konulmu\u015f olan herhangi bir delillendirme de s\u00f6z konusu de\u011fildir. Olay hukuki de\u011fil siyasi bir temelde yap\u0131lmaktad\u0131r, yani insan haklar\u0131 siyasi \u00e7\u0131karlara kurban edilmektedir. \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 ve sorumlar\u0131n\u0131n adalet \u00f6n\u00fcnde hesap vermemi\u015f olmas\u0131 da bug\u00fcn s\u00fcrg\u00fcn\u00fc t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131yla devam ettirmektedir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafyada yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma ve faaliyetlerden yola \u00e7\u0131karak bu tespite ula\u015fm\u0131\u015f bulunmaktay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc, y\u0131llard\u0131r T\u00fcrkiye&#8217;de ya\u015fayan \u00c7e\u00e7enler, mevcut m\u00fclteci politikas\u0131n\u0131n ve mevzuat\u0131n\u0131n sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulamamas\u0131 nedeniyle pek \u00e7ok insan\u0131 haklardan mahrum ya\u015famaktad\u0131r. Zeytinburnu&#8217;nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00dc\u00e7 \u00c7e\u00e7enin katlinde ve soru\u015fturulmas\u0131nda ihmal ve zaafiyet s\u00f6zkonusudur. Yine T\u00fcrkiye &#8216;de son y\u0131llarda yurda giri\u015f yasa\u011f\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esi ile uluslararas\u0131 kara listeye giren \u00c7e\u00e7en veya \u0130ngu\u015flar, &#8220;s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131, geri g\u00f6nderilmeme hakk\u0131 gibi insan haklar\u0131 ve ilkelerine ra\u011fmen&#8221; bile bile \u00f6l\u00fcme g\u00f6nderilmektedir. \u0130dari karar ile geri g\u00f6nderilmesine karar verilen bu \u015fah\u0131slar\u0131n, s\u0131\u011f\u0131nma taleplerine ili\u015fkin itiraz ve davalar\u0131 sonu\u00e7lanmadan ya da s\u0131\u011f\u0131nma dilek\u00e7eleri Emniyet mensuplar\u0131nca al\u0131nmay\u0131p i\u015fleme konulmadan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmektedir. \u00c7e\u00e7en ve \u0130ngu\u015flar\u0131n s\u00fcrg\u00fcnlerinin nesiller boyu devam ettirili\u015findeki mazlumiyetleri derne\u011fimiz taraf\u0131ndan her zaman dile getirilmekte ve haklar\u0131n\u0131n m\u00fcdafaalar\u0131 i\u00e7in gereken \u00e7aba g\u00f6sterilmektedir.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kelemet \u00c7i\u011fdem T\u00dcRK<\/strong><br \/>\n23.02.2013<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>69 y\u0131l \u00f6nce Sovyet Rusya taraf\u0131ndan \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f halk\u0131n\u0131n Sibirya ve Orta Asya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcn edilmesinin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, akademisyenler ve sivil toplum liderleri Taraf gazetesine konu\u015ftu. 25 \u015eubat 2013 tarihinde k\u0131salt\u0131larak gazeteye aktar\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n orjinal versiyonunu ise Kelemet &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12794","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":3765,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12794"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12797,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12794\/revisions\/12797"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}