{"id":13816,"date":"2014-02-25T23:42:28","date_gmt":"2014-02-25T20:42:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=13816"},"modified":"2014-02-25T23:42:28","modified_gmt":"2014-02-25T20:42:28","slug":"23-subat-waynakhlarin-bagrina-saplanan-sivri-kama","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2014\/02\/23-subat-waynakhlarin-bagrina-saplanan-sivri-kama\/","title":{"rendered":"23 \u015eubat: Waynakhlar\u0131n Ba\u011fr\u0131na Saplanan “Sivri Kama”"},"content":{"rendered":"

Haftal\u0131k siyasi “Agos<\/strong><\/a>” gazetesinden Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu<\/strong>, 23 \u015eubat 1944’te Sovyetler’de bir soyk\u0131r\u0131m harekat\u0131na maruz kalarak topraklar\u0131ndan kopar\u0131lan Waynakhlar\u0131, Avukat Burak \u00d6zta\u015f<\/strong>‘la konu\u015ftu.<\/p>\n

II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonraki d\u00f6nemde, Sovyetler y\u00f6netimi, Joseph Stalin\u2019in direkt emirleriyle, \u00c7e\u00e7enler, \u0130ngu\u015flar, Balkarlar, Kalmuklar, Kara\u00e7aylar, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131, Meshetler, Volga Almanlar\u0131 ve Karadeniz sahil k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki baz\u0131 Ermeniler de dahil olmak \u00fczere 1,5 milyon insan\u0131 zorla yurtlar\u0131ndan kopard\u0131. O tarihte, n\u00fcfusu 500 bin civar\u0131nda olan \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar (Waynakhlar), bu halklar i\u00e7erisindeki en kalabal\u0131k grup. Sovyet idaresi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakta olan resmi g\u00f6revliler ve Sovyet ordusunda Nazi Almanyas\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015f \u00c7e\u00e7en askerler d\u00e2hil olmak \u00fczere, hi\u00e7bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm halk, 23 \u015eubat 1944 tarihinde e\u015f zamanl\u0131 ba\u015flayan \u00f6zel bir operasyon ile tutukland\u0131, \u00f6nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f hayvan vagonlar\u0131na bindirildi, Orta Asya ve Sibirya\u2019ya s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi. Yolculuk \u015fartlar\u0131, a\u00e7l\u0131k, so\u011fuk ve salg\u0131n hastal\u0131klar gibi nedenlerle yakla\u015f\u0131k 250 bin \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f\u2019un hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi biliniyor. Sovyet y\u00f6netimi bu karar\u0131n\u0131n resmi temelini ise, s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderdi\u011fi halklar\u0131n Nazi Almanyas\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131, Sovyet y\u00f6netimine ba\u015fkald\u0131rd\u0131klar\u0131 veya ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 fikirlerin yayg\u0131n olmas\u0131 gibi ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bahanelerin \u00fczerine in\u015fa etti.<\/p>\n

Waynakhlar\u0131n topraklar\u0131ndan kopar\u0131ld\u0131klar\u0131 bu me\u015fum olay\u0131n bu y\u0131l, 70. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc. Bu olay\u0131, Waynakhlar\u0131n bu anki durumunu ve \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumunu, avukat ve aktivist Burak \u00d6zta\u015f\u2019la konu\u015ftuk.<\/p>\n

Bu olay hakk\u0131nda, Rusya\u2019n\u0131n devlet tezlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na \u00e7ok benzer tezler g\u00f6r\u00fcyoruz: Sava\u015f d\u00f6neminde d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi, isyan ihtimali vs. Su\u00e7u i\u015fleyen taraf\u0131n bu kadar benze\u015fmesi hakk\u0131nda neler diyebilirsiniz?<\/strong><\/p>\n

D\u00fcnya tarihinde i\u015flenmi\u015f en ciddi ve en b\u00fcy\u00fck su\u00e7lar\u0131n ard\u0131nda devletlerin oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak devletler, bu hareketlerini kendilerince yasal zeminlere oturtmakta ve bunlar\u0131n bir su\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterme kayg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fctmekte. Nas\u0131l ki, Anadolu topraklar\u0131nda Ermenilerin katledilmesi \u00e7e\u015fitli bahanelerle me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yorsa, Kemalist resmi tarih, Ermeni halk\u0131na y\u00f6nelik soyk\u0131r\u0131m ger\u00e7e\u011fini reddediyorsa; Sovyetler Birli\u011fi ya da Rusya\u2019da \u00c7e\u00e7enlere y\u00f6nelik i\u015flemi\u015f oldu\u011fu soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unu, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lar\u0131 ve sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde kamufle etme gayreti i\u00e7erisinde. Bu noktada, toplum nezdinde ele\u015ftiri ile kar\u015f\u0131la\u015fmamak, devletin hareketini me\u015frula\u015ft\u0131rmak ve kusuru tamamen kar\u015f\u0131 tarafa y\u0131kmak ad\u0131na \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilecek en etkili arg\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda vatana ihanet, d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, toplumun can g\u00fcvenli\u011finin tehlikede olmas\u0131 ve dini motifler gibi gerek\u00e7eler gelmekte.<\/p>\n

\u015eu anda Waynakhlar, bu olaylar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar? D\u00fcnya\u2019da bu olay\u0131, soyk\u0131r\u0131m veya etnik temizlik olarak tan\u0131yan \u00fclke var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u00d6zellikle 1994 y\u0131l\u0131ndaki sava\u015f ve 1999 y\u0131l\u0131nda yeniden ba\u015flayan Rus i\u015fgali nedeniyle anavatan \u00c7e\u00e7enya\u2019y\u0131 terk etmek zorunda kalan on binlerce Waynakh, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131ld\u0131lar. Bulunduklar\u0131 \u00fclkelerde bu s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ve soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6\u011frenilmesi i\u00e7in \u00e7aba sarf ediyorlar. \u00c7e\u00e7enya\u2019daki Rus i\u015fgalinin hen\u00fcz d\u00fcnya kamuoyunun g\u00fcndeminde oldu\u011fu 2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7e\u00e7enya konusuna ilgi duyan baz\u0131 Avrupal\u0131 vekillerin giri\u015fimi ile Avrupa Parlamentosu, 23 \u015eubat 1944\u2019te \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrg\u00fcn\u00fc bir \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak tan\u0131d\u0131. Yine Amerika Birle\u015fik Devletleri Senatosu\u2019nun 2001 y\u0131l\u0131nda bu s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn an\u0131lmas\u0131 ile ilgili olarak ald\u0131\u011f\u0131 bir karar var. Avrupa genelinde \u00e7e\u015fitli parlamentolara, Avrupa Parlamentosu karar\u0131 emsal g\u00f6sterilerek yap\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fvurular var ama Rusya ile olan ekonomik ili\u015fkiler nedeniyle hen\u00fcz Avrupa\u2019da bunu soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131yan bir \u00fclke yok. T\u00fcrkiye\u2019de ise ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde ayl\u0131k yay\u0131nlanan Marsho dergisi<\/strong><\/a>, Waynakh Online<\/a><\/strong> internet sitesi ve Save Chechnya Campaign<\/strong><\/a> adl\u0131 sivil toplum kurulu\u015funun T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne y\u00f6nelik “Soyk\u0131r\u0131m\u0131 Tan\u0131” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 vard\u0131 ama \u015fu ana kadar parlamentoda bu konu g\u00fcndeme gelmedi.<\/p>\n

Stalin\u2019den sonra g\u00f6reve gelen Nikita Kru\u015f\u00e7ev, 1956\u2019da Stalin politikalar\u0131n\u0131 “ideoloji d\u0131\u015f\u0131” olarak adland\u0131rarak, belki de tan\u0131ma ve y\u00fczle\u015fme yolunda bir ad\u0131m att\u0131 diyebiliriz. SSCB d\u00f6nemiyle art\u0131k bir ili\u015fkisi olmayan Rusya\u2019n\u0131n bu olay kar\u015f\u0131s\u0131nda tutumu nedir?<\/strong><\/p>\n

Kru\u015f\u00e7ev\u2019in att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131m\u0131 tarihle y\u00fczle\u015fme olarak nitelendirmek abart\u0131l\u0131 olur. Sadece geri d\u00f6n\u00fc\u015fe izin vermek ya da Stalinist politikalar\u0131 ele\u015ftirmek, s\u00fcrg\u00fcne maruz kalm\u0131\u015f halklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli kabul edilemez. Tan\u0131ma ve y\u00fczle\u015fmekten bahsetti\u011fimiz zaman, verilen zararlar\u0131n tazmini konusu g\u00fcndeme gelmelidir. Ancak Stalin sonras\u0131 Sovyet y\u00f6netiminin, b\u0131rak\u0131n \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flara tazminat \u00f6demeyi, s\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda zorla el konulan malvarl\u0131klar\u0131n\u0131n iade edilmesi ya da geri d\u00f6n\u00fc\u015fleri i\u00e7in maddi kaynak aktar\u0131lmas\u0131 gibi temel konularda dahi ad\u0131m atmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131n \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar\u0131n kalabal\u0131k gruplar halinde geri d\u00f6n\u00fc\u015flerini engellemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Hen\u00fcz Rusya Federasyonu kurulmadan \u00f6nce, Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Y\u00fcksek Sovyeti kendi vatanda\u015flar\u0131na y\u00f6nelik haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve “Ezilmi\u015f Halklar\u0131n Rehabilitasyonu” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir yasay\u0131, 26 Nisan 1991 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu. Bu yasa ile \u00e7e\u015fitli haklar\u0131n iade edilece\u011fi ve az miktarda da olsa bir tazminat \u00f6denece\u011fi belirlenmi\u015fti. Ancak bu d\u00f6nemde \u00c7e\u00e7enler, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden ayr\u0131lma s\u00fcrecinde oldu\u011fu i\u00e7in hukuken herhangi bir ba\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 tarafa y\u00f6nelik bir talepte bulunmad\u0131. Rusya Federasyonu\u2019nun ilan edilmesinden sonra, baz\u0131 \u00c7e\u00e7enlerin yapt\u0131\u011f\u0131 bireysel tazminat ba\u015fvurular\u0131 ise Rus y\u00f6netimi taraf\u0131ndan reddedildi. \u00d6te yandan Rusya Federasyonu, 1944 S\u00fcrg\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fc bug\u00fcn Kuzey Kafkasya\u2019da etnik temelli \u00e7at\u0131\u015fma ortamlar\u0131 yaratmak i\u00e7in kullanmakta. 1992 y\u0131l\u0131nda Osetyal\u0131lar\u0131n, \u0130ngu\u015f sivillere y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi toplu katliamlar\u0131n ard\u0131nda, \u0130ngu\u015flara ait olan topraklar\u0131n 1944 S\u00fcrg\u00fcn\u00fc sonras\u0131nda Osetyal\u0131lara verilmesi, Osetlerin bu topraklarda geri d\u00f6nen \u0130ngu\u015flar\u0131 istememesi ve Rus y\u00f6netiminin burada tansiyonun s\u00fcrekli y\u00fcksek olmas\u0131 i\u00e7in oynad\u0131\u011f\u0131 oyunlar yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki Waynakhlar bu olay hakk\u0131nda bilgilere sahip mi?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye’deki Waynakh Diasporas\u0131 23 \u015eubat 1944\u2019teki s\u00fcrg\u00fcn hakk\u0131nda temel bilgilere sahip olmakla birlikte, anavatan \u00c7e\u00e7enya\u2019da bu s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn etkileri ve o y\u0131llardaki hat\u0131ralar\u0131n ac\u0131lar\u0131 daha canl\u0131 bir \u015fekilde hissedilmekte. S\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda Sovyet y\u00f6netiminin Waynakh tarihine ait t\u00fcm belgeleri yok etti\u011fini, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar hakk\u0131ndaki bilgileri ansiklopedilerden ve haritalardan sildirdi\u011fini belirtmek gerekir, ayr\u0131ca 1994 ve 1999 y\u0131llar\u0131ndaki sava\u015flarla birlikte s\u00fcrg\u00fcne ili\u015fkin belgelerde b\u00fcy\u00fck oranda yok oldu. Bu ba\u011flamda \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f halk\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u00fc tarihinin s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fan\u0131lanlar\u0131n aktar\u0131lmas\u0131nda ve an\u0131lar\u0131n yeni nesilde dahi halen diri olmas\u0131nda aktif bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

23 \u015eubat, bu olay\u0131n 70. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc, anma i\u00e7in ne gibi etkinlikler yap\u0131lacak?<\/strong><\/p>\n

Her sene oldu\u011fu gibi yine \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerde \u00e7e\u015fitli etkinlikler ve protesto g\u00f6sterileri olacak. Bu y\u0131l, Bel\u00e7ika\u2019da yo\u011fun bir program var. 22 \u015eubat\u2019ta s\u00fcrg\u00fcn hakk\u0131nda bir konferans d\u00fczenlenecek, bir protesto eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirilecek ve 23 \u015eubat g\u00fcn\u00fc de \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya h\u00fck\u00fcmeti Ba\u015fbakan\u0131 Akhmed Zakayev\u2019in de kat\u0131laca\u011f\u0131 bir anma etkinli\u011fi olacak. \u015eu ana kadar bana ula\u015fan bilgi notlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla, Avusturya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Viyana\u2019da iki akademisyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile s\u00fcrg\u00fcn hakk\u0131nda bilgilendirici bir etkinlik d\u00fczenlenece\u011fini; Paris\u2019te bir protesto g\u00f6sterisi olaca\u011f\u0131n\u0131, Danimarka\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Kopenhag\u2019ta Rusya Federasyonu Konsoloslu\u011fu \u00f6n\u00fcnde bir protesto ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fini ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Tiflis\u2019te ise bir anma etkinli\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Halen Rusya\u2019n\u0131n i\u015fgali alt\u0131nda bulunan \u00c7e\u00e7enya\u2019da ise herhangi bir anma program\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kremlin\u2019in atad\u0131\u011f\u0131 Kadirov ve onun kanl\u0131 rejiminin bu y\u00f6ndeki programlar\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklemek gerekir.<\/p>\n

\u00c7e\u00e7enya\u2019da SSCB\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan beri sular bir t\u00fcrl\u00fc durulmad\u0131. \u015eimdi Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vladimir Putin ve \u00c7e\u00e7enya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Ramazan Kadirov\u2019un bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda “huzurlu” ve “restore edilen” bir \u00c7e\u00e7enya resmi var kar\u015f\u0131m\u0131zda, fakat siyasi cinayetler, hukuksuzluklar ve ekonomik yeteriszlikler halen devam ediyor. \u00c7e\u00e7enya\u2019da son durum nedir?<\/strong><\/p>\n

E\u011fer enerji alan\u0131ndaki ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ekonomik ili\u015fkileri belli bir seviyeye ula\u015fm\u0131\u015f T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin, k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok para kazanmak arzusundaki bir i\u015fadam\u0131n\u0131n ya da Rus y\u00f6netiminin emirlerini yerine getiren yerel i\u015fbirlik\u00e7ilerin g\u00f6z\u00fcnden bak\u0131yorsan\u0131z, “huzurlu” ve “yeniden imar edilmi\u015f” bir \u00c7e\u00e7enya resmini g\u00f6rebilirsiniz. Ancak orada ya\u015fayan s\u0131radan bir \u00c7e\u00e7en\u2019in g\u00f6z\u00fcnden bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ise ustaca dizayn edilmi\u015f bir vitrinin arkas\u0131ndaki “i\u015fgali”, “can ve mal g\u00fcvenli\u011finin bulunmamas\u0131n\u0131”, “i\u015fkenceyi”, “hukuksuzlu\u011fu”, “r\u00fc\u015fveti”, “i\u015fsizli\u011fi” ve “belirsiz bir gelece\u011fi” g\u00f6r\u00fcyorsunuz. \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya topraklar\u0131ndaki Rus kolonizasyonu devam etmektedir. Rus i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerinin verdi\u011fi izinle koltuklar\u0131nda oturan yerel i\u015fbirlik\u00e7iler, tehdit olarak alg\u0131lad\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc muhalif sesi susturmakta, kendilerine kar\u015f\u0131 olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri sivilleri ka\u00e7\u0131rmakta, i\u015fkence etmekte ve yarg\u0131s\u0131z infaza tabi tutmaktad\u0131r. \u00c7e\u00e7enya, bug\u00fcn hi\u00e7bir hukuk kural\u0131n\u0131n ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131 ve insan haklar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak ihlal edildi\u011fi, uluslararas\u0131 toplumun tek ba\u015f\u0131na bir b\u00f6lgedir.<\/p>\n

21.02.2014 – AGOS<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haftal\u0131k siyasi “Agos” gazetesinden Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu, 23 \u015eubat 1944’te Sovyetler’de bir soyk\u0131r\u0131m harekat\u0131na maruz kalarak topraklar\u0131ndan kopar\u0131lan Waynakhlar\u0131, Avukat Burak \u00d6zta\u015f‘la konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-13816","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":3931,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13816"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13818,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13816\/revisions\/13818"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}