{"id":14098,"date":"2026-06-18T11:37:54","date_gmt":"2026-06-18T08:37:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=14098"},"modified":"2026-06-18T11:38:59","modified_gmt":"2026-06-18T08:38:59","slug":"musbet-hareket-maskeli-itaat-kulturu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2026\/06\/musbet-hareket-maskeli-itaat-kulturu\/","title":{"rendered":"M\u00fcsbet Hareket Maskeli \u0130taat K\u00fclt\u00fcr\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anavatandaki yarg\u0131s\u0131z infazlar\u0131, i\u015flenen \u00e7e\u015fitli su\u00e7lar\u0131, k\u00f6kle\u015fmi\u015f idari seyyiat\u0131, kurumlar\u0131 kemiren yap\u0131sal \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi ve art\u0131k kronik bir hal alan adaletsizlikleri dile getirdi\u011fimiz her seferde, tepemize &#8220;<em><a href=\"https:\/\/kafkascecen.org.tr\/muhali-taleb-meylut-tahrib\/\"><strong>muhali talep ediyorsunuz<\/strong><\/a><\/em>&#8221; sopas\u0131yla vurulmas\u0131 tam bir fecaattir. Bu s\u0131\u011f mant\u0131\u011f\u0131n fikri hezeyanlar\u0131na bakal\u0131rsa, T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f diasporas\u0131n\u0131n ekseriyas\u0131 rasyonaliteden kopuk, hayal aleminde ya\u015fayan ve \u00fctopik bir m\u00fckemmeliyet pe\u015finde ko\u015fan bir kitleden olu\u015fmaktad\u0131r. Hay\u0131r, kimse kusura bakmas\u0131n, bu hafife alma ve yaftalama kurnazl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda susacak de\u011filiz. Ger\u00e7ek, bir avu\u00e7 okuyucusu olan internet sitelerinden dikte edildi\u011fi gibi elitist bir basitlikte falan da de\u011fildir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rus i\u015fgalinin g\u00f6lgesinde, do\u011frudan Kremlin\u2019in eliyle koltuklar\u0131na oturtulmu\u015f nominal kukla bir rejim bug\u00fcn \u00c7e\u00e7enya\u2019da h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir. G\u00fcn\u00fcbirlik hak ihlallerinin, faili me\u00e7hul cinayetlerin ve sistematik ter\u00f6r\u00fcn s\u0131radan birer haber b\u00fclteni maddesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ancak sahnesi g\u00fczelce makyajlanm\u0131\u015f bir cehennemden bahsediyoruz asl\u0131nda. \u0130\u015fte b\u00f6yle bu co\u011frafyan\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 iliklerine kadar hisseden bir diaspora, iddia edildi\u011fi gibi g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde \u00fctopik bir &#8220;melek devleti&#8221; falan aram\u0131yor elbette; kimse bu kadar saf de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f diasporas\u0131n\u0131n feryad\u0131 da talebi de son derece d\u00fcnyevi, somut ve nettir: yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en temel ahlaki ve hukuki normlar\u0131 olan \u015feffafl\u0131k, liyakat ve her \u015feyin \u00f6tesinde hak ve adaletin ikamesidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00fczel bir makyaj i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan yeni yollar\u0131na ve yeni binalar\u0131na bakt\u0131r\u0131p g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re i\u015flenen haks\u0131zl\u0131klar\u0131, i\u015fgalci Rusya\u2019n\u0131n ve onun \u00c7e\u00e7enya\u2019daki yerel i\u015fbirlik\u00e7isi rejiminin imza att\u0131\u011f\u0131 c\u00fcr\u00fcmleri, hatta apa\u00e7\u0131k sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131, &#8220;<em>iyilikleri k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinden fazlad\u0131r<\/em>&#8221; diyerek sineye \u00e7ekmeyi \u00f6\u011f\u00fctlemek tam bir ak\u0131l tutulmas\u0131d\u0131r. Bu tav\u0131r, toplumsal bilinci fel\u00e7 eden, kitleleri dini s\u00f6ylemlerle uyu\u015fturan bir r\u0131za \u00fcretme mekanizmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Siyaset felsefesi ve hukuk sosyolojisinin kadim tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan beri biliriz ki, ele\u015ftirilmeyen ve denetlenmeyen her g\u00fc\u00e7 zamanla mutlakla\u015f\u0131r ve tiranla\u015f\u0131r. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi denilen terim de, tam olarak iktidar\u0131n bu azg\u0131nla\u015fma e\u011filimini dizginlemek ve murakabe etmek i\u00e7in ortaya konulmu\u015ftur.&nbsp; Bir devletin veya y\u00f6netimin bekas\u0131, onun kusursuzlu\u011funda de\u011fil, hesap verilebilirli\u011finde ve halk\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki ahlaki me\u015fruiyetinde sakl\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, ne uluslararas\u0131 hukukta ne de ma\u015feri vicdanda hi\u00e7bir me\u015fruiyeti bulunmayan i\u015fbirlik\u00e7i bir yap\u0131n\u0131n g\u00fcnahlar\u0131na kar\u015f\u0131 ses y\u00fckseltmek veya yanl\u0131\u015fa yanl\u0131\u015f diyebilmek y\u0131k\u0131c\u0131 bir anar\u015fizm de\u011fildir. Aksine bu dik duru\u015f, ortak bir gelece\u011fe duyulan derin bir mesuliyetin, haysiyetli ve onurlu bir varolu\u015fun yegane \u015fart\u0131d\u0131r. Kendi insan\u0131na zulmeden bir rejime boyun e\u011ferek ne dil, ne k\u00fclt\u00fcr, ne din, ne de vatan korunabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Madalyonun di\u011fer y\u00fcz\u00fcnde kullan\u0131lan metodoloji ise \u00e7ok daha vahimdir. Yirmibirinci y\u00fczy\u0131l\u0131n k\u00fcresel dinamiklerini ve Rus i\u015fgaline kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen o tarihsel hakl\u0131 davay\u0131 al\u0131p y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesinin cemaatvari dil kodlar\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak tam bir idrak tutulmas\u0131d\u0131r. Kimse kusura bakmas\u0131n, Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n h\u00fcrriyet davas\u0131 tarikat literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn dar kal\u0131plar\u0131na s\u0131\u011fmayacak kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Sosyolojik bir ger\u00e7eklik olarak bu diaspora, bir \u015feyhin ete\u011fine tutunmu\u015f edilgen bir m\u00fcritler toplulu\u011fu de\u011fildir. Aksine rasyonel, \u00e7ok sesli ve modern bir sivil toplum akt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Rus i\u015fbirlik\u00e7isi rejimin i\u015fledi\u011fi g\u00fcnahlar\u0131 \u00f6rtbas etmek ad\u0131na, o \u00e7ok sevdikleri &#8220;<em>m\u00fcsbet hareket<\/em>&#8221; kavram\u0131n\u0131n arkas\u0131na saklan\u0131p mutlak bir eylemsizlik ve itaat vaaz edenler, asl\u0131nda \u00e7ok tehlikeli sularda y\u00fcz\u00fcyorlar. Kamusal alanda hukukun, akl\u0131n ve rasyonelli\u011fin yerine ezoterik bir cemaat terminolojisini ikame etmeye yeltenmek, T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n tarihinde kripto paralel devlet yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131n s\u0131zma a\u015famalar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 &#8220;g\u00f6r\u00fcnmezlik ve mutlak itaat&#8221; doktrini ile korkutucu bir benzerlik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. En ufak bir hakl\u0131 ele\u015ftiriyi bile &#8220;bozgunculuk&#8221; veya &#8220;<em>meyl\u00fc&#8217;t-tahrib<\/em>&#8221; diyerek bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bu kapal\u0131 devre ak\u0131l, sivil alan\u0131 cemaatle\u015ftirerek pasifle\u015ftirmenin ve i\u015fbirlik\u00e7i rejimi me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n pe\u015findedir. Bu s\u00f6ylem, i\u015fgal ger\u00e7e\u011fini ve bug\u00fcn Ramzan Kadirov eliyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen i\u015fbirlik\u00e7i rejiminin i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar\u0131 perdelemek isteyen gizli ajandalar\u0131n en elveri\u015fli s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyaset felsefesinin \u015fu yal\u0131n ger\u00e7e\u011fini akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmam\u0131z gerekir: Tahakk\u00fcm, her zaman postallarla ya da kaba kuvvetle kap\u0131m\u0131za dayanmaz; \u00e7o\u011fu zaman r\u0131za \u00fcreten, kutsall\u0131k atfedilmi\u015f kelimelerin arkas\u0131na gizlenerek hayat\u0131m\u0131za s\u0131zar. H\u00fcsn\u00fcniyetle kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 iddia edilse bile, bug\u00fcn\u00fcn sosyo-politik konjonkt\u00fcr\u00fcnde, diaspora gibi varolu\u015fsal bir meseleyi cemaat liderlerinin y\u00fcz y\u0131ll\u0131k at\u0131flar\u0131yla m\u00fcnaka\u015fa etmeye kalk\u0131\u015fmak tam bir acziyettir. Hele ki, Rus i\u015fgaline ve o i\u015fgalcilerin Grozny&#8217;de kurdu\u011fu kukla rejime kar\u015f\u0131 y\u00fckselen en me\u015fru, en hukuki talepleri dile getiren insanlar\u0131 &#8220;ahlak bek\u00e7isi&#8221; ya da &#8220;muhali talep eden hayalperestler&#8221; olarak itham etmek, trajikomik bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r.&nbsp; Bu s\u0131\u011f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, asl\u0131nda bize \u00e7ok tan\u0131d\u0131k bir ill\u00fczyonu g\u00f6steriyor. \u015eeffafl\u0131ktan, hesap verebilirlikten ve rasyonel bir denetimden k\u00f6\u015fe bucak ka\u00e7mak i\u00e7in &#8220;birlik ve beraberlik&#8221; k\u0131l\u0131f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan kimi tan\u0131nm\u0131\u015f simalar, sahnede bar\u0131\u015f g\u00fcvercini rol\u00fc oynarken, arka planda i\u015fgal alt\u0131ndaki memleketin i\u00e7 \u00e7\u00fcr\u00fcmelerini gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Kutsal kavramlar\u0131 kalkan yaparak, Kremlin patentli o stat\u00fckonun g\u00f6n\u00fcll\u00fc muhaf\u0131zl\u0131\u011f\u0131na soyunuyorlar. Kimse kimseyi kand\u0131rmas\u0131n; i\u015fbirlik\u00e7i bir zul\u00fcm rejimiyle birlik olmay\u0131 savunmak, mazlumun de\u011fil, zalimin saf\u0131nda hizalanmakt\u0131r. Oysa ki referans verdikleri de, dinimiz de a\u00e7\u0131kca zalimle birlik olunmaz demektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Netice itibar\u0131yla, T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f diasporas\u0131n\u0131n gelece\u011fi; maziye g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f bir cemaat diliyle, dogmalarla ya da iradeyi fel\u00e7 eden o edilgen itaat k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle \u015fekillendirilemez. Bu toplulu\u011fun acil ve hayati ihtiyac\u0131 kutsal metinlerin, dini \u015fahsiyetlerin veya as\u0131rl\u0131k menk\u0131belerin arkas\u0131na saklanarak Grozny&#8217;deki kukla y\u00f6netime, Kremlin\u2019in dayatmalar\u0131na ve pervas\u0131z Rus i\u015fgaline me\u015fruiyet dev\u015firmek de\u011fildir. Aksine; evrensel hukuk, \u015feffafl\u0131k, liyakat ve akl\u0131n rehberli\u011finde y\u00fckselen, kendi siyasi iradesine sonuna kadar sahip \u00e7\u0131kan rasyonel ve dik bir duru\u015f sergileyebilmektir. Bu diaspora, Kafkasya\u2019n\u0131n kadim h\u00fcrriyet ruhunu korumak istiyorsa, \u00f6n\u00fcndeki tek yol budur. Kendi dilini, dinini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, hi\u00e7bir \u015fefe, hi\u00e7bir cemaat yap\u0131s\u0131na ve hi\u00e7bir i\u015fgalci oda\u011fa biat etmeksizin h\u00fcr bir \u015fekilde korumak, geli\u015ftirmek ve \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fatmak zorundad\u0131r. Unutmayal\u0131m teslimiyet\u00e7i dini arg\u00fcmanlarla gelece\u011fimizi kuramay\u0131z; gelecek ancak hakk\u0131n\u0131 aramaktan korkmayan, ahlaki de\u011ferlerini yitirmemi\u015f \u015ferefli bir sivil iradenin eliyle \u015fekillendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><strong>Boj Muhammed<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anavatandaki yarg\u0131s\u0131z infazlar\u0131, i\u015flenen \u00e7e\u015fitli su\u00e7lar\u0131, k\u00f6kle\u015fmi\u015f idari seyyiat\u0131, kurumlar\u0131 kemiren yap\u0131sal \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi ve art\u0131k kronik bir hal alan adaletsizlikleri dile getirdi\u011fimiz her seferde, tepemize &#8220;muhali talep ediyorsunuz&#8221; sopas\u0131yla vurulmas\u0131 tam bir fecaattir. Bu s\u0131\u011f &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14098","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":47,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14098"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14102,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14098\/revisions\/14102"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}