{"id":14105,"date":"2026-06-26T13:02:44","date_gmt":"2026-06-26T10:02:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=14105"},"modified":"2026-06-26T13:02:45","modified_gmt":"2026-06-26T10:02:45","slug":"hakikat-arayisi-dayatma-degil-hafizanin-itirazidir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2026\/06\/hakikat-arayisi-dayatma-degil-hafizanin-itirazidir\/","title":{"rendered":"Hakikat Aray\u0131\u015f\u0131 Dayatma De\u011fil, Haf\u0131zan\u0131n \u0130tiraz\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"\n

Cuma Bayaz\u0131t<\/strong>\u2019\u0131n, \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131n\u0131n haf\u0131zas\u0131n\u0131 hedef alan ve i\u015fgalci Rusya\u2019n\u0131n finansman\u0131 dahilinde \u00c7e\u00e7enya\u2019ya ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir seyahata ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getirdi\u011fi yaz\u0131s\u0131na<\/strong><\/a> m\u00fcteakip kaleme ald\u0131\u011f\u0131m somut ele\u015ftiriler<\/a><\/strong>, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla yazar\u0131 bir hayli rahats\u0131z etmi\u015f. Bu rahats\u0131zl\u0131k ya da birilerinden ald\u0131\u011f\u0131 tepkiler, kendisinde bir cevap verme zorunlulu\u011fu do\u011furmu\u015f anla\u015f\u0131lan. Kamuoyuna “Cevap\u2019a Cevap<\/a><\/strong>” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla sundu\u011fu k\u0131sa yan\u0131t ise ortadaki ahlaki krizle y\u00fczle\u015fmekten ne denli ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6stermektedir. Yazar, ortaya koyulan sosyolojik ve siyasi arg\u00fcmanlar\u0131n hi\u00e7birisine esastan dokunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, sorular\u0131 g\u00f6rmezden gelmek ve kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir ma\u011fduriyet hikayesi tanzim edebilmek ad\u0131na, meseleyi ucuz bir “kelime c\u0131mb\u0131zlama<\/strong>” hamlesine indirgemeyi tercih etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bahse konu metinde ge\u00e7en ve kendisinin “\u00e7irkin<\/strong>” buldu\u011fu ifadeler \u015fahsi bir kavgan\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, do\u011frudan bir \u015fahs\u0131 da hedef almamaktad\u0131r. O metindeki her bir ifade yal\u0131n bir durum tespitinden ibarettir, hepsi bu. \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 soyk\u0131r\u0131ma u\u011fratanlara, \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n h\u00fcr iradesiyle \u00f6zg\u00fcr bir ortamda ger\u00e7ekle\u015ftirilen se\u00e7imlerle i\u015f ba\u015f\u0131na gelen me\u015fru liderlerini katledenlere, Kremlin\u2019e ve Moskova\u2019daki son Rus \u00e7ar\u0131n\u0131n Grozny\u2019deki aparatlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00fcretilen her bir me\u015frula\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131, \u015fehitlerin hat\u0131ras\u0131na do\u011frudan bir sald\u0131r\u0131d\u0131r. Rus valisi Kadirov\u2019un sofralar\u0131nda a\u011f\u0131rlanmay\u0131 “halklar aras\u0131 k\u00f6pr\u00fc<\/strong>” diye pazarlayan bir metne g\u00f6sterilen ahlaki refleks \u00e7irkin bulunuyorsa, burada as\u0131l kusur \u00fcslupta de\u011fil, savunulan fiilin ta kendisindedir. O kelimeleri aynen iade etme tela\u015f\u0131 da bu kelimelerin alt\u0131nda ezilmekten korkuldu\u011fu i\u00e7in anla\u015fabilir bir tutumdur; fakat, o s\u00f6zler \u015fah\u0131slara y\u00f6nelik bireysel bir sesleni\u015f de\u011fildir, tarihsel teslimiyet zihniyetinin t\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131 tutulmu\u015f birer aynad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u011fdur rol\u00fcn\u00fc oynayabilmek ad\u0131na bizleri “zorbal\u0131k ve dayatma<\/strong>” ile su\u00e7lamak ise hedef \u015fa\u015f\u0131rtmaktan ibaret bir y\u00f6ntemdir. Konuyu ba\u015fka bir mecraya \u00e7ekip, us\u00fcl ve \u00fcslup \u00fczerine muhayyel bir alanda \u00a0ba\u015fka bir \u015feyi konu\u015farak esas\u0131 unutturmak arzusudur. Bug\u00fcn \u00c7e\u00e7enya\u2019da en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ele\u015ftiriyi bile dile getirme cesaretini g\u00f6sterenler ekran kar\u015f\u0131s\u0131nda diz \u00e7\u00f6kt\u00fcr\u00fcl\u00fcp \u00f6z\u00fcr diletilmektedir. Aileler topluca cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Evler yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fgalcilerin eliyle kurulan rejime tehdit olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenler ya da sadece biz burday\u0131z mesaj\u0131 vermek i\u00e7in s\u0131radan siviller evlerinden ka\u00e7\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fbirlik\u00e7i rejime ve kurulan saadet sarmal\u0131na r\u0131za g\u00f6stermeyenler i\u015fkencehanelerde t\u00fcrl\u00fc a\u015fa\u011f\u0131lamalara maruz b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Aileler yurtlar\u0131n\u0131 terk etmeye zorlanmaktad\u0131r. Gencecik \u00e7ocuklar Ukrayna\u2019da Rusya\u2019n\u0131n emperyal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in \u00f6lmek \u00fczere zorla cepheye s\u00fcr\u00fclmektedir. Bug\u00fcn\u00fcn \u00c7e\u00e7enyas\u0131nda i\u015fte b\u00f6yle bir korku iklimi bulunmaktad\u0131r. Bu nedenledir ki, Rus tanklar\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde kurulan bu istibdat d\u00fczenini diasporaya “makul bir ger\u00e7eklik<\/strong>” gibi yutturmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, as\u0131l dayatman\u0131n kendisidir. Say\u0131n Bayaz\u0131t\u2019\u0131n iddias\u0131n\u0131n aksine, bir fikri ya\u015fan\u0131lan duyguyla harmanlayarak beyan etmek bir dayatma de\u011fildir. Ancak esaret alt\u0131ndaki anavatan halk\u0131n\u0131n mecburi sessizli\u011fini d\u0131\u015far\u0131ya “toplumsal r\u0131za<\/strong>” diye satmak, i\u015fte bu ger\u00e7ek bir dayatmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu t\u00fcrden yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sonunu ge\u00e7mi\u015fte defalarca g\u00f6rd\u00fck ve tecr\u00fcbe ettik. Nitekim, 1944\u2019te, o so\u011fuk \u015eubat g\u00fcn\u00fcnde \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f halk\u0131n\u0131 hayvan vagonlar\u0131na istifleyip Sibirya\u2019ya ve Orta Asya steplerine s\u00fcrerken Khaybakh<\/strong> k\u00f6y\u00fcnde insanlar\u0131 diri diri yakan, h\u0131rs\u0131n\u0131 alamay\u0131p \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f ismini ansiklopedilerden ve haritalardan bile silen Moskof<\/strong>\u2019un nefreti neyse, bug\u00fcn \u00c7e\u00e7en kimli\u011fini Rusla\u015ft\u0131rarak o haf\u0131zay\u0131 silmek isteyen zihniyet de ayn\u0131d\u0131r. \u015eimdi kalk\u0131p finanse edilen seyahatleri “normalle\u015fme<\/strong>” diye sunmak ya da bu b\u00f6yle olmad\u0131 bu i\u015fi diasporan\u0131n kurumsal yap\u0131lar\u0131 yaps\u0131n demek cellad\u0131na a\u015fk nameleri f\u0131s\u0131ldamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Say\u0131n Bayaz\u0131t, \u015fahs\u0131ma laf yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken yaz\u0131mda yer alan \u015fu hayati sorular\u0131 bilin\u00e7li bir sessizlikle ge\u00e7i\u015ftirmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n