{"id":14112,"date":"2026-07-10T17:55:55","date_gmt":"2026-07-10T14:55:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=14112"},"modified":"2026-07-10T18:21:55","modified_gmt":"2026-07-10T15:21:55","slug":"pedagojik-imkansizlik-jeopolitik-enstrumantasyon","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2026\/07\/pedagojik-imkansizlik-jeopolitik-enstrumantasyon\/","title":{"rendered":"Pedagojik \u0130mk\u00e2ns\u0131zl\u0131k, Jeopolitik Enstr\u00fcmantasyon"},"content":{"rendered":"\n

Art\u0131k kimlerin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olduklar\u0131 bilinen birka\u00e7 dernek ve belli isimlerin \u00e7ok \u00f6nemli bir geli\u015fme ya da d\u00fcnyay\u0131 kurtaracak proje vurgusuyla sosyal medya \u00fczerinden payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir duyuru dikkatimizi \u00e7ekti : \u201c\u00c7e\u00e7enistan Yaz Dil Kamp\u0131<\/em><\/strong>\u201d. Yeni bir \u00fccretsiz seyahat ve k\u00fclt\u00fcr program\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131n\u0131 kolayca kendi saflar\u0131na \u00e7ekeceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnenler ilgisizlik nedeniyle ba\u015fka aray\u0131\u015flara y\u00f6nelmi\u015f durumda, bunu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak bu t\u00fcrden k\u0131sa s\u00fcreli bir dil kamp\u0131n\u0131n faydal\u0131 m\u0131 yoksa zararl\u0131 m\u0131 oldu\u011funu ve bu t\u00fcrden giri\u015fimlerin ard\u0131nda yatan as\u0131l saikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a masaya yat\u0131rmak gerekir ki diaspora mensuplar\u0131 konuyu bir de bu \u015fekliyle de\u011ferlendirebilsin.<\/p>\n\n\n\n

Ama ba\u015flamadan \u00f6nce, bu payla\u015f\u0131mlardaki kuyruklu yalanlar\u0131 ay\u0131klamak \u015fart. \u00c7e\u00e7enya, 1999’dan beri Rusya Federasyonu\u2019nun i\u015fgali alt\u0131nda ve bu i\u015fgal rejimi topraklar\u0131m\u0131zda kukla bir y\u00f6netim kurdu. Ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde bu nominal yap\u0131 \u00f6zerk bir b\u00f6lge diye ge\u00e7iyor. Bu nedenledir ki, duyuru metninde ifade edilen \u201c\u00c7e\u00e7enistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/em><\/strong>\u201d gibi bir bakanl\u0131k ya da kurum mevcut yap\u0131lanma i\u00e7erisinde bulunmamaktad\u0131r. Malum oldu\u011fu \u00fczere d\u0131\u015fi\u015fleri konusu federasyonlarda \u201cFederal Y\u00f6netim\u201din \u00fcstlendi\u011fi, \u00f6zerk y\u00f6netimin ise kesinlikle etkisinin ve yetkisinin olmad\u0131\u011f\u0131 bir aland\u0131r. Di\u011fer yandan ise \u0131srarla vurgulanan \u201cT\u00fcrkiye Temsilci\u011fi<\/em><\/strong>\u201d tan\u0131mlamas\u0131na da de\u011finmek gerekir. Yabanc\u0131 devletlerin temsilciliklerinin muhakkak surette faaliyetlerini T.C. D\u0131\u015fi\u015fleri ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131klar\u0131 ile koordine bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmesi, faaliyetleri i\u00e7in ise bu bakanl\u0131klardan izin almas\u0131 \u015fart\u0131 vard\u0131r. Bu \u015fart\u0131n yerine getirilmedi\u011fi durumlarda, bu t\u00fcrden faaliyetlerin ve s\u0131fatlar\u0131n vizyona ayk\u0131r\u0131 faaliyet olarak de\u011ferlendirilece\u011fi, ajanl\u0131k ve yasa d\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lanma gibi belirli katalog su\u00e7lar kapsam\u0131nda yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131nabilece\u011fi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcrden yap\u0131lanmalar ile do\u011frudan ya da dolay\u0131 yollardan irtibat kuranlar\u0131n, i\u015fbirli\u011fi yapanlar\u0131n veyahut faaliyetlerine i\u015ftirak edenlerin de hukuksal bir sorumluluk alt\u0131na girecekleri unutulmamas\u0131 gereken hususlardan birisidir. Hukuksal bir boyutu olan bu konuyu, \u015fimdilik konunun uzmanlar\u0131na b\u0131rak\u0131p iki haftal\u0131k mucizevi diyet konusuna geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7e\u00e7ence, diaspora i\u00e7in tarihsel bir anadil olsa da bug\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekli\u011fiyle bir “ata dili”dir. Anavatandan uzakta, hayat\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e ya da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin diliyle kuran diaspora gen\u00e7leri i\u00e7in \u00c7e\u00e7ence art\u0131k bir yabanc\u0131 dil stat\u00fcs\u00fcnde, bunu kabul etmek gerekir. Yabanc\u0131 dil \u00f6\u011frenmek ise beynin n\u00f6ral yap\u0131s\u0131n\u0131n zamana yay\u0131lan, tekrarl\u0131 ve sistemli bir \u015fekilde yeniden organize olmas\u0131n\u0131 gerektiren karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir. Pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve diaspora t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n parlatt\u0131\u011f\u0131 “iki haftal\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f dil kamplar\u0131”, insanlara k\u0131sa s\u00fcrede ak\u0131c\u0131 konu\u015facaklar\u0131 ill\u00fczyonunu sat\u0131yor. Oysa bili\u015fsel psikolojinin t\u00fcm bulgular\u0131, insan haf\u0131zas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n bu ticari ve siyasi iddialarla tamamen \u00e7eli\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. \u00dcnl\u00fc Alman psikolog Hermann Ebbinghaus<\/strong>\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 deneylerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 aktard\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00dcber das Ged\u00e4chtnis<\/strong>\u201d (Haf\u0131za \u00dczerine<\/em>) adl\u0131 eserinde, yeni \u00f6\u011frenilen ve aktif bir aral\u0131kl\u0131 tekrar mekanizmas\u0131yla desteklenmeyen verilerin haf\u0131zadan silindi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Ebbinghaus\u2019a g\u00f6re \u00f6\u011frenilen anlams\u0131z ya da ba\u011flam\u0131ndan kopuk verilerin yakla\u015f\u0131k %56\u2019s\u0131 ilk bir saat i\u00e7inde, %67\u2019si bir g\u00fcn sonra ve yakla\u015f\u0131k %79\u2019u ise bir ay\u0131n sonunda kal\u0131c\u0131 olarak zihinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu teorinin \u00fczerinden bir as\u0131rdan fazla zaman ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 nedeniyle ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edenler olabilir. Ama Jaap M. J. Murre<\/strong> ve Joeri Dros<\/strong> taraf\u0131ndan 2015 y\u0131l\u0131nda PLOS ONE<\/strong> bilim dergisinde yay\u0131mlanan “Replication of the Forgetting Curve by Ebbinghaus<\/a><\/em>” (Ebbinghaus\u2019un Unutma E\u011frisinin Tekrar\u0131) ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma bu t\u00fcrden tart\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flamadan bitirecek niteliktedir. Modern istatistiksel modellerle yap\u0131lan deneyler, Ebbinghaus\u2019un unutma e\u011frisinin bug\u00fcn de birebir ge\u00e7erli oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131. Teknolojik uyaranlar ne kadar de\u011fi\u015firse de\u011fi\u015fsin, insan beyni bilgiyi kal\u0131c\u0131 belle\u011fe atmak i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131 biyolojik zamana ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bili\u015fsel s\u0131n\u0131rlar\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p, bu t\u00fcr kamplar\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi sahadaki ger\u00e7ek dilsel iklimi ele alal\u0131m. \u00c7e\u00e7ence son 15 y\u0131ld\u0131r UNESCO’nun “Tehlike At\u0131ndaki D\u00fcnya Dilleri<\/a>” atlas\u0131nda k\u0131r\u0131lgan bir konumda yer almaktad\u0131r. Bu tehlike sadece diasporalar i\u00e7in de\u011fil, bizzat anavatan \u00c7e\u00e7enya i\u00e7in de ger\u00e7ek ve son derece ciddi bir tehdittir. Rus kontrol\u00fc alt\u0131ndaki Grozny y\u00f6netiminin idari, b\u00fcrokratik ve e\u011fitimsel politikalar\u0131, anadil \u00fczerindeki Rus\u00e7a bask\u0131s\u0131n\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131rmaktad\u0131r. \u0130\u015fgal alt\u0131ndaki topraklar\u0131n genelindeki devlet okullar\u0131nda \u00c7e\u00e7ence ders saatleri haftada sadece k\u0131rkbe\u015f dakikaya indirgenmi\u015f olup, e\u011fitim m\u00fcfredat\u0131 tamamen Rus\u00e7a y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.\u00a0 Nitekim Akhmed Magomadov<\/strong>\u2019un kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201cKelin \u0130lac\u0131 ve \u0130lluzyonun Anatomisi<\/a><\/em>\u201d bu \u00e7eli\u015fkiyi \u00e7ok net ortaya koyuyor. \u0130\u015fgal alt\u0131ndaki anavatan\u0131m\u0131zda uygulanan pedagojik k\u0131s\u0131tlama, sosyal ya\u015famda da derin bir k\u0131r\u0131lma yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eehir merkezlerinde, devlet dairelerinde ve hatta g\u00fcnl\u00fck sokak jargonunda halk\u0131n, \u00f6zellikle de gen\u00e7 neslin, \u00c7e\u00e7ence yerine Rus\u00e7a kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zlemlenmektedir. Kendi anavatan\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin dahi haftal\u0131k komik ders saatleriyle anadillerinden koptu\u011fu, sistemli bir Rusla\u015fma dalgas\u0131 alt\u0131nda g\u00fcnl\u00fck hayatta Rus\u00e7a konu\u015fmay\u0131 refleks haline getirdi\u011fi bir ortamda, d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir diaspora \u00fcyesinin iki haftada dil \u00f6\u011frenmesini beklemek sosyo-linguistik a\u00e7\u0131dan d\u00fcped\u00fcz bir abs\u00fcrtl\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Hem ampirik veriler hem de sahadaki Rus\u00e7a egemenli\u011fi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, toplamda net 10 ila 12 i\u015f g\u00fcn\u00fcne s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir seyahatin, \u00f6zellikle \u00c7e\u00e7ence gibi ergatif yap\u0131ya, morfolojik karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa ve yo\u011fun fonetik bariyerlere sahip bir dilde “mucize” do\u011furmas\u0131n\u0131 beklemek akademik rasyonalizmle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. \u0130ki haftal\u0131k bir s\u00fcre\u00e7te maruz kal\u0131nan yo\u011fun girdiler, beyindeki k\u0131sa s\u00fcreli bellekte ge\u00e7ici bir a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenmeye yol a\u00e7acakt\u0131r. \u00d6\u011frenci, program s\u00fcresince duydu\u011fu baz\u0131 kelimeleri hat\u0131rl\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnse de, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeye ayak bast\u0131\u011f\u0131 andan itibaren bu veriler h\u0131zla silinme s\u00fcrecine girecektir zira ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc habitatta ve sosyal \u00e7evresinde \u00c7e\u00e7ence\u2019ye dair bir iz bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, kendisini besleyebilece\u011fi, ilerletebilece\u011fi yaz\u0131l\u0131, i\u015fitsel ve g\u00f6rsel e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim materyalleri de mevcut de\u011fildir.\u00a0 Sonu\u00e7 olarak, bu kadar dar bir zaman diliminde ula\u015f\u0131labilecek maksimum linguistik seviye, basit ve kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f selamla\u015fma ifadelerinden, s\u0131n\u0131rl\u0131 bir hayatta kalma s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00f6teye kesinlikle ge\u00e7emeyecektir. Bu \u00f6\u011frenti de birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde \u00fc\u00e7-be\u015f kelimelik bir meze olarak haf\u0131zas\u0131nda yer alacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta pedagojik bir dil edinimi olmayacak, yaln\u0131zca ge\u00e7ici bir kulak a\u015final\u0131\u011f\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu program\u0131n dil a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir mucize yaratamayaca\u011f\u0131 ve sahadaki \u00e7ocuklar\u0131n bile dilden koptu\u011fu bilimsel olarak bu kadar netken, neden t\u00fcm masraflar Kremlin\u2019in Grozni\u2019deki i\u015fbirlik\u00e7i rejimi, yani dolayl\u0131 olarak Rusya taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131yor? \u0130\u015fte as\u0131l sorgulanmas\u0131 gereken bu siyasi tezgaht\u0131r. Mevcut Rus destekli y\u00f6netim, uluslararas\u0131 arenadaki izolasyon politikas\u0131n\u0131 k\u0131rmak ve kendi siyasi anlat\u0131s\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ciddi bir halkla ili\u015fkiler aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indedir. Bu noktada, iki haftal\u0131k s\u00fcre bir dil \u00f6\u011fretim periyodu olarak de\u011fil, gen\u00e7 ve esnek dima\u011flar\u0131n alg\u0131 y\u00f6netimini hedefleyen bir “siyasi enstr\u00fcmantasyon” penceresi olarak i\u015flev g\u00f6recektir.\u00a0 Bu t\u00fcr projelerin as\u0131l hedefi dilsel yetkinlik kazand\u0131rmak de\u011fildir, zaten organizasyonu d\u00fczenleyenlerin b\u00f6yle bir kayg\u0131s\u0131 ya da istedi\u011fi de yoktur. Tam tersine ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen gen\u00e7 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede b\u00fcy\u00fcleyici ve filtrelenmi\u015f bir ger\u00e7eklikle sarmalayarak onlar\u0131 birer “sosyal medya akt\u00f6r\u00fc” haline getirmektir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 gen\u00e7ler, b\u00f6lgenin yap\u0131sal sorunlar\u0131ndan, okullardaki Rusla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131ndan, \u00f6\u011frenim alanlar\u0131ndan ve siyasi ger\u00e7eklerinden izole edilmi\u015f steril gezi rotalar\u0131nda a\u011f\u0131rlanarak, geri d\u00f6n\u00fc\u015flerinde kendi dijital mecralar\u0131nda rejimin g\u00f6n\u00fcll\u00fc propagandas\u0131n\u0131 yapacak birer i\u00e7erik \u00fcreticisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek istenmektedir. Dil e\u011fitimi kisvesi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu operasyon, gen\u00e7lerin ve ailelerin temiz niyetlerini ve k\u00fclt\u00fcrel aidiyet aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131, mevcut Rus yanl\u0131s\u0131 anlat\u0131y\u0131 tahkim etmek ad\u0131na dijital birer araca indirgemeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Son s\u00f6z olarak, kendi okullar\u0131nda haftal\u0131k ders saatlerini ku\u015fa \u00e7eviren ve halk\u0131n\u0131 Rus\u00e7a kullanmaya mecbur b\u0131rakan bir rejimin d\u0131\u015far\u0131dan gelen gen\u00e7lere dil \u00f6\u011fretece\u011fi iddias\u0131 bilimsel olarak temelsizdir. \u0130\u015fgal alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7enya’daki mevcut Rus destekli idarenin gen\u00e7 dima\u011flar\u0131 hedef alan bu hamlesi, pedagojik bir vizyonun de\u011fil, dijital \u00e7a\u011f\u0131n getirdi\u011fi yeni nesil bir etki ajanl\u0131\u011f\u0131 ve alg\u0131 y\u00f6netimi stratejisinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu rejime ve bu rejimin sunaca\u011f\u0131 maddi imkanlar\u0131n \u00c7e\u00e7enceyi kurtarabilece\u011fine ve dahas\u0131 diasporadaki dil sorununun bu ve benzeri seyahatlar ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler ya a\u011f\u0131r bir gaflet i\u00e7indedir ya da bu tezgaha bilerek ortak olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Daud S.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Art\u0131k kimlerin g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde olduklar\u0131 bilinen birka\u00e7 dernek ve belli isimlerin \u00e7ok \u00f6nemli bir geli\u015fme ya da d\u00fcnyay\u0131 kurtaracak proje vurgusuyla sosyal medya \u00fczerinden payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir duyuru dikkatimizi \u00e7ekti : \u201c\u00c7e\u00e7enistan Yaz Dil Kamp\u0131\u201d. Yeni bir …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14112","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":102,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14112"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14117,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14112\/revisions\/14117"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}