{"id":14125,"date":"2026-07-13T01:16:05","date_gmt":"2026-07-12T22:16:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=14125"},"modified":"2026-07-13T13:31:27","modified_gmt":"2026-07-13T10:31:27","slug":"vitrindeki-pariltili-isiklar-arka-plandaki-karanligi-ortmeye-yeter-mi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2026\/07\/vitrindeki-pariltili-isiklar-arka-plandaki-karanligi-ortmeye-yeter-mi\/","title":{"rendered":"Vitrindeki Par\u0131lt\u0131l\u0131 I\u015f\u0131klar Arka Plandaki Karanl\u0131\u011f\u0131 \u00d6rtmeye Yeter mi?"},"content":{"rendered":"\n

Pek \u00e7ok ki\u015fi gibi ben de son bir iki ayd\u0131r devam eden fikir beyanlar\u0131n\u0131 ve \u00c7e\u00e7enya \u00f6zelindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131 dikkatle takip ediyorum.  K\u0131ymetli Daud karde\u015fimin yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cPedagojik \u0130mk\u00e2ns\u0131zl\u0131k, Jeopolitik Enstr\u00fcmantasyon<\/a><\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, kendilerini \u201c\u00c7e\u00e7enistan T\u00fcrkiye Temsilcili\u011fi<\/em><\/strong>\u201d olarak tan\u0131tan yasad\u0131\u015f\u0131<\/strong> yap\u0131lanman\u0131n, bir s\u00fcre \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00c7e\u00e7enistan Yaz Dil Kamp\u0131\u201d hakk\u0131ndaki duyurusuyla ilgili olumsuz geri d\u00f6n\u00fc\u015fler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00f6z konusu makaleyle ba\u011flant\u0131l\u0131 sorulara muhatap olduklar\u0131n\u0131 duyuyoruz. Kurduklar\u0131 Whatsapp grubunda kendi duyurular\u0131n\u0131 ve makaleyi tart\u0131\u015fan malum yasad\u0131\u015f\u0131 grup, yeni bir sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131yla kendilerini k\u0131smi olarak d\u00fczeltti ve bir manada da ismen zikretmeden Daud karde\u015fime cevap verdi.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal medyada bu geziye hakl\u0131 arg\u00fcmanlarla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n k\u00f6yl\u00fcl\u00fck, vizyonsuzluk, sava\u015f yanl\u0131s\u0131 olmak, rant pe\u015finde ko\u015fmak ve at g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc takmak iddialar\u0131yla ele\u015ftirildiklerini g\u00f6rmekteyim. Yine \u00fcyesi oldu\u011fum baz\u0131 Whatsapp gruplar\u0131nda \u015fahit oldu\u011fum garip yaz\u0131\u015fmalar ve \u00fcyesi olmad\u0131\u011f\u0131m gruplardan al\u0131n\u0131p bana da g\u00f6nderilen ekran foto\u011fraflar\u0131 nedeniyle esas\u0131nda m\u00fcdahil olmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fim bir hususta ben de \u015fahsi g\u00f6r\u00fc\u015flerimi payla\u015fmak ihtiyac\u0131 hissediyorum.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fgal alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya topraklar\u0131nda kurulan Rus destekli rejimin T\u00fcrkiye\u2019de faaliyet g\u00f6stermek \u00fczere olu\u015fturdu\u011fu yasad\u0131\u015f\u0131 grubun, \u201cElbette iki haftada bir dili tamamen \u00f6\u011frenmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir<\/em>\u201d girizgah\u0131yla kabullenmek zorunda kald\u0131klar\u0131 bilimsel bir ger\u00e7e\u011fi sanki yeni bir \u015feymi\u015f gibi kamuoyuna sunmalar\u0131 tam bir \u015fark kurnazl\u0131\u011f\u0131. G\u00fcya bu kabulleni\u015f ile rasyonel bir zemin kurduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ama hemen ard\u0131ndan da “Biz gen\u00e7lere k\u00f6klerini, tarihlerini ve anavatanlar\u0131n\u0131 yerinde tan\u0131t\u0131yoruz<\/em>” diyerek \u00e7ok daha tehlikeli bir yan\u0131lsaman\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aral\u0131yorlar. Kendisine \u00e7ok g\u00fcvenen bu yasad\u0131\u015f\u0131 grubun modern propagandan\u0131n en temel kural\u0131yla kar\u015f\u0131 ata\u011fa ge\u00e7mesi ve insanlar\u0131 da kendilerine inand\u0131rabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri son derece ilgin\u00e7tir. Uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 usul, bilinen bir ger\u00e7e\u011fi ink\u00e2r edemiyorsan, etraf\u0131n\u0131 par\u0131lt\u0131l\u0131 duygularla sar ve onu farkl\u0131 bir ambalaj i\u00e7erisinde yeniden sat prensibidir asl\u0131nda. T\u0131pk\u0131 Amerikal\u0131 diplomat ve siyaset bilimci Henry Kissinger<\/strong>\u2019in s\u00f6yledi\u011fi gibi : \u201cBir \u015feyin ger\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n pek bir \u00f6nemi yoktur. O konunun ger\u00e7ek olarak alg\u0131lanmas\u0131 \u00e7ok daha m\u00fchimdir<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Burada \u00fczerinde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken konu, derin bir sosyolojik ve felsefi ahlak sorunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmam\u0131zd\u0131r. Bir halk\u0131n tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, sadece da\u011flardan, m\u00fczelerden ve sterilize edilmi\u015f k\u00fclt\u00fcr merkezlerinden ibaret turistik bir dekor mudur? \u015e\u00fcphe yok ki hay\u0131r. \u00dcstelik bahse mevzu m\u00fczelerde ger\u00e7ek tarih de\u011fil, yeniden yaz\u0131lan tarih  var ise. K\u00fclt\u00fcr, bir b\u00fct\u00fcn\u00fcyle o topraklar\u0131n \u00fczerinde ya\u015fayan ve bedel \u00f6deyen insanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesiyle, ortak ac\u0131s\u0131yla, zaferleriyle ve sans\u00fcrs\u00fcz haf\u0131zas\u0131yla her g\u00fcn yeniden \u00fcretti\u011fi canl\u0131, onurlu bir mirast\u0131r. Bir kimli\u011fi bu \u015fekilde ziyaret edilecek bir dekor seviyesine indirgemek, onun tarihsel derinli\u011fini yok saymakt\u0131r. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck ger\u00e7ek tarihi de\u011fil de yalanlarla olu\u015fturulmu\u015f yapay bir tarihi ve onun etraf\u0131nda olu\u015fturulan yapay bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc bir propaganda nesnesi haline getirmek demektir.<\/p>\n\n\n\n

Frans\u0131z sosyolog Baudrillard\u2019\u0131n modern d\u00fcnyada nesnelerin ya da olgular\u0131n kendisiyle de\u011fil, onlar\u0131n i\u015faretleri ve taklitleriyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 me\u015fhur bir teorisi vard\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00fcretilen sahte ger\u00e7eklik, as\u0131l ger\u00e7e\u011fin yerini al\u0131r ve zamanla insanlara tek ger\u00e7eklikmi\u015f gibi sunulur. O kadar kusursuz bir vitrin in\u015fa edilir ki, insanlar arkadaki trajediyi, yok olu\u015fu ya da s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc fark edemez hale gelir. \u0130\u015fte bug\u00fcn Rus i\u015fgali alt\u0131ndaki \u00c7e\u00e7enya\u2019da y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi s\u00f6ylenen iki haftal\u0131k yaz kamp\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel etkinlikler, masum birer “k\u00f6klerle bulu\u015fma<\/strong>” program\u0131 de\u011fil, ba\u015ftan sona bu teoriye g\u00f6re kurgulanm\u0131\u015f bir siyasal sim\u00fclasyondur<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Siyaset biliminin bize \u00f6\u011fretti\u011fi en ac\u0131 ger\u00e7eklerden birisi, otoriter ve g\u00fcd\u00fcml\u00fc rejimlerin kendi me\u015fruiyetlerini sa\u011flamak ad\u0131na tarihi yeniden yazmaya ihtiyac\u0131 duymas\u0131d\u0131r. Rus devlet akl\u0131, \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131llara dayanan direni\u015f, s\u00fcrg\u00fcn ve ac\u0131 haf\u0131zas\u0131n\u0131 silip yerine “Federasyonun kendisine sad\u0131k ve uysal, bir miktar da dindar, ama federasyonun d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 da ac\u0131mas\u0131zl\u0131klar\u0131yla \u00fcnl\u00fc kural tan\u0131maz \u00e7ocuklar\u0131<\/em>” imaj\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek istiyor. \u0130\u015fgalci Rusya ve Kremlin\u2019in kurdu\u011fu kukla yap\u0131lanma, sadece Rus ordusunun i\u015fledi\u011fi sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6rtmek \u00fczere yerle bir etti\u011fi kentleri yeniden in\u015fa etmemektedir. Burada ama\u00e7, bir yandan i\u015fgalci Rus federal b\u00fct\u00e7esinden gelen paray\u0131 kendi zimmetlerine ge\u00e7irmek, di\u011fer yandan ise sahadaki asimilasyonun ve k\u00fclt\u00fcrel k\u0131r\u0131m\u0131n \u00fczerini \u00f6rtmek i\u00e7in g\u00f6z boyayan kocaman bir vitrin in\u015fa etmektir. L\u00fcks ve \u0131\u015f\u0131kl\u0131 caddeler, devasa camiler, parlat\u0131lm\u0131\u015f ama yeniden yaz\u0131lm\u0131\u015f tarihe uygun m\u00fczeler, geleneksel k\u0131yafetlerle yap\u0131lan kusursuz folklorik danslar ve sterilize edilmi\u015f gezi rotalar\u0131… \u0130\u015fte bu, \u00c7e\u00e7en k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f, Kremlin onayl\u0131 bir kopyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rus mezalimi<\/strong> neticesinde olu\u015fan T\u00fcrkiye \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131n\u0131n gen\u00e7leri<\/strong> anavatana ayak bast\u0131klar\u0131nda ger\u00e7e\u011fin kendisiyle asla temas ettirilmeyecek; sadece kurgulanm\u0131\u015f olan bu “s\u00fcsl\u00fc yalan” g\u00f6sterilecektir. Gen\u00e7ler bu s\u00fcsl\u00fc vitrine aldanacaklar. Sonra da bilmeden, fark etmeden sosyal medyada Rus destekli bu rejimin reklam\u0131n\u0131 yapacaklar. Yani fark\u0131nda olmadan kukla rejimin g\u00f6n\u00fcll\u00fc propaganda ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015feceklerdir. Asl\u0131nda burada gen\u00e7lerin ve ailelerinin i\u00e7ine \u00e7ekildi\u011fi “ahlaki bir tuzak<\/strong>” kuruldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir : gen\u00e7ler \u00f6zg\u00fcrce gezdiklerini san\u0131rken, asl\u0131nda Kremlin<\/strong> taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f steril bir koridorda, kendilerine g\u00f6sterilen kadar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp, rejimin g\u00f6n\u00fcll\u00fc halkla ili\u015fkiler el\u00e7ilerine d\u00f6n\u00fc\u015feceklerdir. Yani \u00f6zetle \u00c7e\u00e7enya\u2019daki i\u015fbirlik\u00e7i rejimin sahneledi\u011fi tiyatro bir yandan halk\u0131n dilini ve haf\u0131zas\u0131n\u0131 yok ederken, dilden ve k\u00fclt\u00fcrden arta kalan makyajlanm\u0131\u015f cesedini ise turistik bir cazibe merkezi gibi d\u00fcnyaya izletmektir.<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar bir filolog olmasam dahi, en temel dil e\u011fitimi kurallar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise ortaya konulan savunmalar\u0131n ne kadar temelsiz oldu\u011fu belirgindir. \u00c7e\u00e7ence, Kafkas dillerinin o muazzam ve karma\u015f\u0131k morfolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r; o sesler, o ergatif yap\u0131 sadece bir gramer kural\u0131 de\u011fildir, bir halk\u0131n d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imidir. Anavatandaki \u00e7ocuklar\u0131n bile okullarda Rus\u00e7a sistemin \u00e7arklar\u0131 aras\u0131nda dilini unuttu\u011fu, sokak jargonunun Rusla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir iklimde, d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir gencin iki haftada “dil bilinci ve a\u015final\u0131k<\/strong>” kazanaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek herhalde olsa olsa filoloji bilimine bariz bir hakarettir. Dil, ya\u015fayan bir organizmad\u0131r ve bir ekosistem ister. Siz o ekosistemi, yani \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir k\u00fclt\u00fcrel alan\u0131 yok edip, yerine haftada 45 dakikal\u0131k g\u00f6stermelik dersler koyduktan sonra, d\u0131\u015far\u0131daki diasporaya “anavatana gelin ki size dilinizi sevdirelim<\/strong>” diyemezsiniz. Bu, kelimenin tam anlam\u0131yla pedagojik bir riyak\u00e2rl\u0131kt\u0131r. Grozny\u2019deki Rus destekli y\u00f6netimin gayesi iddia edildi\u011fi gibi dil ve k\u00fclt\u00fcr ise, diasporaya el atmadan \u00f6nce, Ruslar ile birlikte zapt alt\u0131nda tuttu\u011fu topraklardaki \u00e7ocuklar\u0131n dilini kurtarmas\u0131 gerekir, e\u011fer Kremlin\u2019deki efendilerinden korkmuyorsa ya da iddia ettikleri gibi g\u00fc\u00e7leri varsa.<\/p>\n\n\n\n

Malum yasad\u0131\u015f\u0131 grubun<\/strong> ve T\u00fcrkiye\u2019deki eklenmelerinin sosyal medya \u00fczerinden payla\u015ft\u0131klar\u0131 metinde \u0131srarla vurgulad\u0131klar\u0131 “d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesi diaspora gen\u00e7leri i\u00e7in benzer programlar d\u00fczenliyor<\/em>” savunmas\u0131 ise kurnazca bir genellemedir. Evet, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve demokratik devletler kendi diasporalar\u0131yla ba\u011f kurar ve bunu da usul\u00fcne uygun olarak yapar; ancak burada s\u00f6z konusu olan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir irade de\u011fil, Rusya Federasyonu\u2019nun g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki bir nominal rejimdir. Dolay\u0131s\u0131yla, Kremlin eliyle finanse edilen bu programlar masum birer k\u00fclt\u00fcrel k\u00f6pr\u00fc de\u011fil; dijital \u00e7a\u011f\u0131n getirdi\u011fi yeni nesil bir etki ajanl\u0131\u011f\u0131 ve alg\u0131 y\u00f6netimi operasyonudur.<\/p>\n\n\n\n

Bir di\u011fer yandan salt ahlaki a\u00e7\u0131dan meseleye yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu kamplara kat\u0131lmay\u0131 te\u015fvik eden ya da buna arac\u0131 olan kurumlar\u0131n durdu\u011fu yer, \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n tarihsel onuruna ve haf\u0131zas\u0131na kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir vefas\u0131zl\u0131kt\u0131r. Gen\u00e7lerimizin temiz ve saf anavatan \u00f6zlemini, k\u00fclt\u00fcrel aidiyet aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 al\u0131p, i\u015fbirlik\u00e7i bir rejimin vitrinini parlatmak i\u00e7in sosyal medya malzemesi yapmak hi\u00e7bir ahlaki teraziyle tart\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle Kremlin\u2019in finansman\u0131nda yerel i\u015fbirlik\u00e7ilerin eliyle organize edilen bu turlar\u0131 s\u0131radan birer k\u00fclt\u00fcrel gezi olarak tasvir eden y\u00fczeysel yakla\u015f\u0131m, halk\u0131m\u0131z\u0131n gelece\u011fini de tehlikeye atmaktad\u0131r. Bu turlara “ne var can\u0131m, alt\u0131 \u00fcst\u00fc bir dil-k\u00fclt\u00fcr kamp\u0131, gen\u00e7lerimiz memleketini g\u00f6r\u00fcyor, bu olay siyaset \u00fcst\u00fc<\/em>” s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131yla yakla\u015fanlar, asl\u0131nda kendi cellad\u0131n\u0131n b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 bileyen bir aymazl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7indedirler ya da bu plan\u0131n birer neferi.  \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n dili, onuru ve as\u0131rl\u0131k birikimi, bir i\u015fgal rejiminin r\u0131za \u00fcretme mekanizmalar\u0131na ve kanl\u0131 fonlar\u0131na tahsis edilemeyecek kadar mukaddestir. Gen\u00e7lerimizin saf duygular\u0131n\u0131 ve k\u00f6k aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131, bir vitrin siyasetinin dijital malzemesi haline getirenler, tarih ve vicdan kar\u015f\u0131s\u0131nda derin bir sorumluluk ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bilinmelidir ki haf\u0131za, sadece co\u011frafi bir koordinatta bulunmaz; o haf\u0131za, hakikatin tavizsiz savunuldu\u011fu her yerdedir. K\u00f6klerini arayan \u00c7e\u00e7en gen\u00e7li\u011fi, o k\u00f6kleri Kremlin\u2019in g\u00f6lgesindeki sahte kamplarda de\u011fil; halk\u0131n\u0131n e\u011filmeyen iradesinde ve asil duru\u015funda aramal\u0131d\u0131r. Unutmay\u0131n, vitrindeki par\u0131lt\u0131l\u0131 \u0131\u015f\u0131klar, arka plandaki karanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6rtmeye asla yetmez!<\/p>\n\n\n\n

Zubair Tsukaev<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pek \u00e7ok ki\u015fi gibi ben de son bir iki ayd\u0131r devam eden fikir beyanlar\u0131n\u0131 ve \u00c7e\u00e7enya \u00f6zelindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131 dikkatle takip ediyorum.  K\u0131ymetli Daud karde\u015fimin yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cPedagojik \u0130mk\u00e2ns\u0131zl\u0131k, Jeopolitik Enstr\u00fcmantasyon\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, kendilerini \u201c\u00c7e\u00e7enistan T\u00fcrkiye …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14125","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":202,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14125"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14133,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14125\/revisions\/14133"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}