{"id":14148,"date":"2026-08-03T00:44:23","date_gmt":"2026-08-02T21:44:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=14148"},"modified":"2026-08-03T00:44:23","modified_gmt":"2026-08-02T21:44:23","slug":"pece-dustu-hakikat-kaldi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2026\/08\/pece-dustu-hakikat-kaldi\/","title":{"rendered":"Pe\u00e7e D\u00fc\u015ft\u00fc, Hakikat Kald\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Diasporam\u0131z simalar\u0131ndan Yahyahan G\u00fcney<\/strong> e\u011fer yan\u0131lm\u0131yorsam kendisini tarafs\u0131z olarak konumland\u0131r\u0131yordu ve kimi fikirlerini de imkan buldu\u011fu mecralar \u00fczerinden payla\u015f\u0131yordu. Bu yaz\u0131lar, bug\u00fcne kadar \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131na y\u00f6n verme arzusuyla dini kavramlar\u0131 ve edep s\u00f6ylemlerini bir pe\u00e7e gibi kullanan ve kendisini de makul bir zeminde g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015farak kaleme al\u0131n\u0131yordu. Ancak grubumuzda da payla\u015f\u0131lan \u201cVak\u0131ay\u0131 \u0130nkar Fikri \u0130hya Etmez<\/a><\/em><\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla sundu\u011fu son metinle ger\u00e7ek niyetini ve siyasi duru\u015funu art\u0131k saklayamaz hale gelmi\u015ftir bence.<\/p>\n\n\n\n

Yahyahan G\u00fcney\u2019in iddias\u0131na g\u00f6re; \u201c\u00c7e\u00e7enistan \u00d6zerk Cumhuriyeti ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren yap\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan –kukla rejim<\/strong>–<\/em>” ifadesi bir hakaret, a\u015fa\u011f\u0131lama ya da alt\u0131 bo\u015f bir siyasi slogandan ibaretir. Oysa fikirlerini daha \u00f6nce bu grupta ya da \u00e7e\u015fitli platformlarda payla\u015fan karde\u015flerimizce kullan\u0131lan bu kavram\u0131n bir a\u015fa\u011f\u0131lama ya da siyasi bir slogan niyetiyle tercih edildi\u011fi fikrine kat\u0131lmak pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira hukukun pek \u00e7ok alan\u0131 bu kavrama yer verir ve olduk\u00e7a somut bir \u015fekilde bu hukuki stat\u00fcy\u00fc tan\u0131mlar. S\u00f6z gelimi, uluslararas\u0131 hukukta bir idarenin ya da yap\u0131n\u0131n “kukla rejim<\/strong>” olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in; varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcvenlik mekanizmalar\u0131n\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7lerini tamamen d\u0131\u015f bir i\u015fgalci g\u00fcce bor\u00e7lu olmas\u0131 yeterlidir. Literat\u00fcrde bu kavram\u0131n s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oluruz. \u00d6rne\u011fin; II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Nazi Almanyas\u0131\u2019n\u0131n Fransa\u2019da kurdurdu\u011fu Vichy H\u00fck\u00fcmeti<\/em> veya Japonya\u2019n\u0131n \u00c7in topraklar\u0131nda kurdu\u011fu Man\u00e7ukuo<\/em> devleti tarihsel ve hukuki olarak “kukla rejim” kavram\u0131n\u0131n en bilinen \u00f6rnekleridir. Bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan ise, Rusya Federasyonu\u2019nun askeri m\u00fcdahalesi ve i\u015fgali neticesinde tesis edilen, b\u00fct\u00e7esinden g\u00fcvenlik b\u00fcrokrasisine kadar tamamen Moskova\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olan mevcut yap\u0131ya verilebilecek tan\u0131m\u0131n hukuki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da tam olarak budur. Dolay\u0131s\u0131yla bu terimi kullanmak edep s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmak de\u011fil, hukuki bir tabloyu do\u011fru te\u015fhis etmektir. Bu terimin kullan\u0131lmas\u0131 ayn\u0131 zamanda i\u015fgalcilerin ya da g\u00fcc\u00fc elinde bulunduranlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi terimleri de\u011fil, ger\u00e7e\u011fi korkmadan, e\u011fmeden b\u00fckmeden ifade edebilmektir.<\/p>\n\n\n\n

Mesele sadece teknik bir “kukla rejim” tan\u0131m\u0131ndan ibaret de de\u011fildir. Bu rejimle i\u015f tutabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen pek \u00e7ok insan\u0131m\u0131z ya da i\u015f \u00e7evresi, bu yap\u0131n\u0131n nas\u0131l bir karakter ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bireysel giri\u015fimler, temaslar ve yapt\u0131klar\u0131 i\u015fler s\u0131ras\u0131nda bizzat tecr\u00fcbe etmi\u015ftir.  S\u00f6z konusu rejimin tepesindekiler l\u00fcks ve sefahat i\u00e7inde ya\u015farken, geni\u015f halk kitlelerinin nas\u0131l bir yoklu\u011fa ve \u00e7aresizli\u011fe mecbur b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. B\u00f6lgede ticaret yapmak isteyen giri\u015fimcilerden nas\u0131l gayriresm\u00ee komisyonlar istendi\u011fini ve al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, sistemin nas\u0131l hara\u00e7 ve yozla\u015fma \u00e7ark\u0131yla d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bizzat m\u00fc\u015fahede etmi\u015flerdir. Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki yap\u0131 sadece iradesi d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 bir “kukla rejim” de\u011fil; ayn\u0131 zamanda halk\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcren, hukuk tan\u0131mayan ve yozla\u015fm\u0131\u015f bir \u00e7etedir. Bu yap\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndakilerinin ve sad\u0131k elemanlar\u0131n\u0131n i\u015fledi\u011fi yarg\u0131s\u0131z infazlar\u0131, tatbik etti\u011fi i\u015fkenceleri ve her t\u00fcrden edepsizliklerinden ise geni\u015f geni\u015f bahsetmeye luz\u00fcm dahi g\u00f6rm\u00fcyorum. T\u00fcm bu ac\u0131 tecr\u00fcbelere ve olgulara ra\u011fmen, bug\u00fcn ayn\u0131 yap\u0131y\u0131 “me\u015fru bir idare” gibi sunmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, k\u00f6r bir g\u00f6z\u00fcn bile g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hakikate s\u0131rt \u00e7evirmektir.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131da ileri s\u00fcr\u00fclen “fiili durumun varl\u0131\u011f\u0131 me\u015fruiyet do\u011furur<\/em>” tezi, yine uluslararas\u0131 hukukun en temel kaidelerinden biri olan “Ex injuria jus non oritur<\/strong>” (Hukuksuzluktan hukuk do\u011fmaz<\/em>) ilkesine tamamen ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bir i\u015fgal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn silah zoruyla kurdu\u011fu idari mekanizmalar fiili bir durum yaratabilir; ancak bu fiili durum asla hukuki bir ge\u00e7erlilik ve me\u015fruiyet kazand\u0131rmaz. T\u0131pk\u0131 bir gasp\u00e7\u0131n\u0131n bir m\u00fclk\u00fc zorla elinde tutmas\u0131n\u0131n ona o m\u00fclk\u00fcn tapusunu vermeyece\u011fi gibi, Rus i\u015fgali de, bu i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerince kurulan Rus yanl\u0131s\u0131 y\u00f6netime hukuki me\u015fruiyet sa\u011flamaz. \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n tek hukuki ve me\u015fru temsilcisi \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n h\u00fcr iradesiyle, uluslararas\u0131 g\u00f6zlemciler huzurunda ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi se\u00e7imler neticesinde kurulan \u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti\u2019dir. Bu me\u015fruiyete dair pek \u00e7ok i\u015faret varken, Rusya Federasyonu ile 1997 y\u0131l\u0131nda imzalanan bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 da bu hukuki varl\u0131\u011f\u0131n bizzat muhatab\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n somut bir belgesidir. Bir halk\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131 yok say\u0131larak bir i\u015fgal neticesinde kurulan mevcut idareyi “me\u015fru” ilan etmek, hukukun en temel ilkelerini hi\u00e7e saymakt\u0131r. Zaten bahsi mevzu konu, bir fikir ya da ki\u015fisel istekle alakal\u0131 de\u011fil, hukuki bir konudur ve ancak hukuk\u00e7ular bu tan\u0131mlar\u0131 yapabilecek teknik bilgiye sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar, \u201cRusya da tarih\u00ee derinli\u011fi olan, anayasal kurumlara, idar\u00ee mekanizmalara ve yerle\u015fik devlet geleneklerine sahip bir devlettir\u2026 \u00c7e\u00e7enistan \u00d6zerk Y\u00f6netimi vard\u0131r. Rusya Federasyonu i\u00e7erisindedir. Hakikattir. C\u00e2r\u00eedir. Bir oldu bitti de\u011fil, onlarca y\u0131ld\u0131r bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn ve hizmetiyle ortadad\u0131r\u2026<\/em>\u2019 demektedir. Yazar\u0131n bu s\u00f6zleri ile Rusya Federasyonu\u2019nun \u00c7e\u00e7enya\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve i\u015fledi\u011fi sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015faret etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek istiyorum. Zira onlarca y\u0131ld\u0131r ortada olan bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn ve hizmetten benim anlad\u0131\u011f\u0131m kan, g\u00f6z ya\u015f\u0131, yarg\u0131s\u0131z infaz, i\u015fkence, hayas\u0131z hareketler, dilin kaybolu\u015fu, dinin yozla\u015fmas\u0131, belirli bir kesime ihdas edilen s\u0131n\u0131rs\u0131z l\u00fcks ve \u015fatafat, hastal\u0131klar, yokluk, yoksulluk  gibi yazd\u0131k\u00e7a sona ermeyecek her t\u00fcrden olumsuzluk.<\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131n, yaz\u0131s\u0131nda son birka\u00e7 ayd\u0131r hepimizin ilgi ile takip etti\u011fi ele\u015ftirel makaleleri hedef alarak “fikir yerine tahkirin, muhakeme yerine yaftalaman\u0131n<\/em>” kondu\u011funu iddia etmi\u015f ve “Hakikatin hakarete ihtiyac\u0131 yoktur<\/em>” c\u00fcmlesinin arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu iddia \u00fczerine bahsi mevzu makalelere yeniden g\u00f6z gezdirme ihtiyac\u0131 hissettim. Ama bu fikri payla\u015f\u0131mlar\u0131 objektif bir g\u00f6zle inceledi\u011fimde a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015fu kanaate vard\u0131m ki; metinlerde tek bir hakaret, \u015fahsi a\u015fa\u011f\u0131lama veya seviyesiz bir ifade dahi yer almamaktad\u0131r. Kimi metinlerde yer yer a\u011f\u0131r ele\u015ftiriler yap\u0131ld\u0131ysa da, genel olarak son derece d\u00fczeyli bir yakla\u015f\u0131mla “A’ya A, B’ye B” denmi\u015f; hukuki ve sosyal ger\u00e7ekler oldu\u011fu gibi ifade edilmi\u015f. Netice itibariyle bir yap\u0131y\u0131 uluslararas\u0131 hukuk kriterlerine dayanarak “i\u015fgalci” veya “kukla” olarak nitelemek hakaret de\u011fil, hukuki durum tespiti<\/em> yapmakt\u0131r. Bu noktada kanaatimce yazar, kendisine muhatap ald\u0131\u011f\u0131 fikri yaz\u0131larda ortaya konulan somut arg\u00fcmanlar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctemedi\u011fi i\u00e7in bu tespitleri “hakaret” olarak etiketleme yolunu se\u00e7mi\u015ftir. B\u00f6ylece cevab\u0131n\u0131 veremedi\u011fi hukuki esaslar\u0131 (i\u015fgal, me\u015fruiyet sorunu, halk\u0131n iradesi<\/em>) ve fiili ger\u00e7eklikleri tart\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta; meseleyi bir “\u00fcslup tart\u0131\u015fmas\u0131na” \u00e7ekerek hedef \u015fa\u015f\u0131rtmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yine yazar\u0131n, Sivas ili \u015eark\u0131\u015fla il\u00e7esinde A\u011fustos ay\u0131 sonunda yap\u0131lmas\u0131 planlanan bir toplant\u0131y\u0131 ve “\u00c7e\u00e7enya\u2019ya y\u00f6nelik \u00fccretsiz programlar\u0131” masum birer k\u00fclt\u00fcrel ba\u011f gibi sunmas\u0131 son derece tehlikeli bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Ben bu etkinli\u011fe kat\u0131lm\u0131yorum, akrabalar\u0131m ya da tan\u0131d\u0131klar\u0131mdan da kat\u0131lan kimse olmayacak. Diasporam\u0131z\u0131n, i\u015fgal alt\u0131ndaki atavatan\u0131nda i\u015fgalci g\u00fcc\u00fcn atad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netimle ili\u015fkilerini “normalle\u015ftirmesi”, o rejime z\u0131mni\/dolayl\u0131 bir tan\u0131nma kazand\u0131rma riski ta\u015f\u0131r. \u0130\u015fgalci g\u00fcc\u00fcn finansman\u0131 ile gen\u00e7lik programlar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu t\u00fcrden faaliyetler, gen\u00e7 nesillerin zihninde i\u015fgal rejimine me\u015fruiyet kazand\u0131rma amac\u0131na hizmet etmektedir. Bu durum bir “k\u00f6pr\u00fc kurma” de\u011fil, diasporadaki gen\u00e7li\u011fi tarihsel ve hukuki haf\u0131zas\u0131ndan koparma projesidir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131n, ele\u015ftirilerini bu fikri payla\u015f\u0131mlarda takma isimler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bahisle bu yaz\u0131lar\u0131 yazan ki\u015fileri hedef alarak “s\u00f6z\u00fcne g\u00fcvenen kimli\u011fini gizlemez” \u015feklindeki yakla\u015f\u0131m\u0131 da sosyo-politik ger\u00e7eklikten tamamen uzakt\u0131r. Oysa benim okudu\u011fum yaz\u0131lar\u0131n tamam\u0131nda metinlerin alt\u0131nda birer imza bulunmakta. Bu isimlerin ger\u00e7ek mi yoksa m\u00fcstear isim mi oldu\u011funu bir okuyucu olarak benim tespit etmem m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak fikir tarihinde ve insan haklar\u0131 m\u00fccadelesinde, otoriter ve bask\u0131c\u0131 rejimlere kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle m\u00fcstear isim kullan\u0131lmas\u0131 gayet do\u011fal ve me\u015fru bir y\u00f6ntemdir. As\u0131l do\u011fru olmayan; hayati g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi risk alt\u0131ndaki insanlar\u0131 a\u00e7\u0131k kimlik vermeye zorlayarak hedef konumuna getirmektir. Ya da tart\u0131\u015fmalar\u0131 fikir penceresinden \u00e7\u0131kar\u0131p meseleyi \u015fahsile\u015ftirme ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7eri\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z ki\u015fisel sald\u0131r\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme riski ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bana g\u00f6re, e\u011fer bir m\u00fcstear isim kullan\u0131lm\u0131\u015f ise, ele\u015ftirilerini anonim olarak dile getiren ki\u015filerin kimliklerini gizleme sebebi bir \u00f6zg\u00fcvensizlik de\u011fildir; mevcut yap\u0131n\u0131n ve arkas\u0131ndaki g\u00fcc\u00fcn muhaliflere, onlar\u0131n ailelerine ve akrabalar\u0131na y\u00f6nelik uygulad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r bask\u0131 ve insan haklar\u0131 ihlalleridir. Bu meseleye bu pencereden bakmak, metnin alt\u0131ndaki isimden ziyade metnin i\u00e7eri\u011fine odaklanmak ve bu metinlerdeki fikirler \u00fczerine tart\u0131\u015fabilmek gereklidir.<\/p>\n\n\n\n

Yazar\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan “Tekfir de\u011fil tefekk\u00fcr, slogan de\u011fil burhan, \u00f6fke de\u011fil hikmet<\/em>” \u015feklindeki ifadeler, fikri bir derinlik sunmaktan ziyade hakl\u0131 hukuki ele\u015ftirileri ve sosyal ger\u00e7eklikleri g\u00f6lgede b\u0131rakmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir retorikten ibaret kalmaktad\u0131r.  Usul ve \u00fcslup elbette \u00f6nemlidir; ancak usul tart\u0131\u015fmalar\u0131, i\u015fgalin ve hukuksuzlu\u011fun \u00fczerini \u00f6rtecek bir “susturma arac\u0131na” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez. Hakikati yal\u0131n haliyle dile getirmek \u00f6fke de\u011fil, hukuki, ahlaki ve tarihi bir sorumluluktur.<\/p>\n\n\n\n

Kanaatimce yazar\u0131n temsil etti\u011fi anlay\u0131\u015f; dini ve ahlaki terminolojiyi bir ambalaj olarak kullanarak, \u00c7e\u00e7enya\u2019daki fiili i\u015fgal rejimini diasporaya kabullendirme ve me\u015frula\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131ndan ibarettir. Oysa \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 olan \u015fey; s\u00fcsl\u00fc kelimelerle i\u015fgal ger\u00e7ekli\u011fini g\u00f6lgelemek de\u011fil, genel kabul g\u00f6ren hukuk ve adalet zemininde me\u015fru haklar\u0131 savunmaya devam etmek, kimsenin piyonu olmaks\u0131z\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmektir.<\/p>\n\n\n\n

Selimhan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Not.<\/em><\/strong> Bu yaz\u0131 Anavatan-Atavatan: \u00c7e\u00e7enya adl\u0131 WhatsApp grubunda Selimhan imzas\u0131yla 2 A\u011fustos 2026 Pazar g\u00fcn\u00fc saat 21:52\u2019de payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Diasporam\u0131z simalar\u0131ndan Yahyahan G\u00fcney e\u011fer yan\u0131lm\u0131yorsam kendisini tarafs\u0131z olarak konumland\u0131r\u0131yordu ve kimi fikirlerini de imkan buldu\u011fu mecralar \u00fczerinden payla\u015f\u0131yordu. Bu yaz\u0131lar, bug\u00fcne kadar \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131na y\u00f6n verme arzusuyla dini kavramlar\u0131 ve edep s\u00f6ylemlerini bir pe\u00e7e …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":76,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14149,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14148\/revisions\/14149"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}