Bug\u00fcn \u00c7e\u00e7en diasporas\u0131, anavatanla kurulacak ili\u015fkilerin gelece\u011fi \u00fczerine devam eden tart\u0131\u015fmalar var. Y\u00f6netimle i\u015f birli\u011fini savunan bir kesim, meseleyi \u0131srarla \u201cBaba vatanla temas kurulmas\u0131n m\u0131, asimile mi olal\u0131m?\u201d eksenine \u00e7ekiyor. Oysa \u015fahsi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm diasporan\u0131n \u00f6n\u00fcndeki as\u0131l s\u0131nav anavatanla ba\u011flar\u0131 koparmak de\u011fil; bu ba\u011flar\u0131n kimin \u015fartlar\u0131yla, hangi ara\u00e7larla ve neyin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
Bu ili\u015fkinin diaspora i\u00e7in ne kadar hassas oldu\u011funu anlamak i\u00e7in yak\u0131n tarihe bakmak gerekli. 19. y\u00fczy\u0131ldaki s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan, Sovyet d\u00f6neminin bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131 nedeniyle \u00c7e\u00e7enistan ile diaspora aras\u0131ndaki ba\u011flar uzun y\u0131llar kopuk kald\u0131. Bu uzun sessizlik, 1990\u2019larda Sovyet blokunun da\u011f\u0131lmas\u0131 ve Cevher Dudayev d\u00f6neminde T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6nderilen \u00f6\u011frencilerle a\u015f\u0131ld\u0131. Birinci ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda diaspora ve anavatan tek y\u00fcrek oldu. O g\u00fcnlerde at\u0131lan ad\u0131mlar, bug\u00fcn dahi kesintisiz devam eden bireysel ili\u015fkilerin, evliliklerin ve ticaretin temelini olu\u015fturdu. Dolay\u0131s\u0131yla toplumun, zaten \u00e7ok \u00f6nceden ba\u015flam\u0131\u015f olan ve hala devam eden, anavatanla organik bir ba\u011f kurmaya dair hi\u00e7bir itiraz\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n
Ancak bug\u00fcn, 90\u2019l\u0131 y\u0131llardaki tablodan \u00e7ok farkl\u0131 bir ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinin kaybedilmesi ve kurulan yeni y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131, b\u00f6lgede farkl\u0131 bir tablo yaratt\u0131. Rusya\u2019n\u0131n kaynaklar\u0131yla sa\u011flanan altyap\u0131 in\u015fas\u0131 fiziki bir rahatlama getirse de; muhalif seslerin bask\u0131 ile, kimi zaman aileler \u00fczerinden susturulmas\u0131 ve diasporadaki kanaat \u00f6nderlerine y\u00f6nelik operasyonlar d\u00fczenlenmesi derin bir g\u00fcvensizlik ortam\u0131 do\u011furdu. Bug\u00fcn g\u00fcvenlik kayg\u0131s\u0131yla kimli\u011fini gizleyen, memleketine d\u00f6nemeyen on binlerce insan var. G\u00fcncel konulardan trafik tart\u0131\u015fmas\u0131 gibi basit gerek\u00e7elerle gen\u00e7lerin zorla Ukrayna cephesine g\u00f6nderilmesi benzeri olaylar, b\u00f6lgede ya\u015fanan hukuksuzlu\u011fun ve a\u011f\u0131r bedellerin somut bir \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n\n\n\n
Bu tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda, diasporay\u0131 temsil eden baz\u0131 kurum ve derneklerin sergiledi\u011fi se\u00e7ici haf\u0131za ise toplum vicdan\u0131nda hakl\u0131 soru i\u015faretleri b\u0131rakmaktad\u0131r. \u00c7e\u00e7en tarihindeki s\u00fcrg\u00fcn ve soyk\u0131r\u0131m gibi trajik olaylarda hakl\u0131 olarak ortak, resmi ve g\u00fcr bir ses \u00e7\u0131karan bu yap\u0131lar\u0131n; konu son 20 y\u0131ll\u0131k sava\u015fa, o d\u00f6nemde ya\u015fananlara ve bu s\u00fcrecin a\u011f\u0131r bedellerini \u00f6deyen insanlara geldi\u011finde bilin\u00e7li bir sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmesi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131l\u0131n ac\u0131lar\u0131na resmi d\u00fczeyde sahip \u00e7\u0131karken, hen\u00fcz kabuk dahi ba\u011flamam\u0131\u015f yak\u0131n d\u00f6nemin ma\u011fduriyetlerini adeta ya\u015fanmam\u0131\u015f gibi \u00f6zenle t\u0131rpanlamak, sergilenen duru\u015fun tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeleyen derin bir \u00e7eli\u015fkidir.<\/p>\n\n\n\n
Hal b\u00f6yleyken, mevcut y\u00f6netimle resmi temaslar\u0131 art\u0131rmay\u0131 savunanlar\u0131n meseleyi \u0131srarla \u201cYa temas kurar\u0131z ya da yok oluruz\u201d ikilemine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 haks\u0131z bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, getirilen hakl\u0131 ele\u015ftirileri kas\u0131tl\u0131 olarak sapt\u0131rmakta ve itiraz edenleri sanki toplumun k\u00f6klerinden kopmas\u0131n\u0131 savunuyormu\u015f gibi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Oysa yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi; diasporada hi\u00e7 kimse do\u011fal, sivil ve insani temaslar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Buradaki temel itiraz, temas\u0131n bizzat kendisine de\u011fil; bu temas\u0131n mevcut y\u00f6netimin finansman\u0131 ve siyasi g\u00f6lgesi alt\u0131nda yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir amaca ula\u015fmak, tek ba\u015f\u0131na bir ba\u015far\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olmaz; o amaca giden yolda kullan\u0131lan y\u00f6ntemler, sonu\u00e7 kadar \u00f6nemlidir. Temas faaliyetlerinin mevcut y\u00f6netimin b\u00fct\u00e7esiyle sa\u011flanmas\u0131, s\u0131radan bir misafirperverlik olarak okunamaz. Tek tarafl\u0131 maddi destek, kabul edeni kar\u015f\u0131 tarafa bor\u00e7lu k\u0131lar ve zamanla fikri tavizleri beraberinde getirir. Y\u00f6netimin paras\u0131yla bir ziyaret yap\u0131l\u0131yorsa, oradaki hak ihlallerini ele\u015ftirme, Ukrayna\u2019ya zorla g\u00f6nderilen gen\u00e7ler i\u00e7in ses \u00e7\u0131karma hakk\u0131ndan da feragat etmi\u015f olursunuz.<\/p>\n\n\n\n
Maddi ve siyasi olarak bu hizalanmay\u0131 tercih eden ve t\u00fcm diasporay\u0131 temsil etme iddias\u0131nda olan baz\u0131 kurumlar\u0131n, ele\u015ftirileri g\u00f6rmezden gelerek sadece belirli bir \u00e7izgiyle y\u00fcr\u00fcmesi; farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen, yak\u0131n tarihte bedel \u00f6demi\u015f veya bu etik sorunlara itiraz eden geni\u015f bir kesimi d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakma sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. Birle\u015fmeyi savundu\u011funu iddia eden bir anlay\u0131\u015f\u0131n, kendi i\u00e7inde bu denli b\u00fcy\u00fck bir d\u0131\u015flamaya y\u00f6nelmesi, toplumsal dokuyu onarmaktan ziyade yeni \u00e7atlaklar yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu noktada dile getirilen ele\u015ftirilerin gayesi, diasporay\u0131 kutupla\u015ft\u0131rmak veya belirli yap\u0131lar\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 \u015fekilde hedef almak de\u011fil; aksine, bu gidi\u015fata dair toplumsal bir fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmakt\u0131r. \u00c7eli\u015fkilere ve etik sorunlara i\u015faret etmek, anavatanla kurulacak ili\u015fkilerin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131, kapsay\u0131c\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ilkeli bir zemine oturmas\u0131 i\u00e7in bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. G\u00f6rmezden gelinen ma\u011fduriyetleri hat\u0131rlatmak ve tek tarafl\u0131 maddi ba\u011flar\u0131n getirece\u011fi d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 riskleri konu\u015fmak, ortak vicdan\u0131 diri tutman\u0131n bir gere\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
Diaspora olarak \u00c7e\u00e7enistan\u2019da bir sava\u015f ba\u015flatmak veya bitirmek, \u00c7e\u00e7enistan\u2019daki siyasi yap\u0131y\u0131 do\u011frudan de\u011fi\u015ftirmek bizim yapabilece\u011fimiz i\u015fler de\u011fil. Ancak tutarl\u0131 durmak, yanl\u0131\u015f olana \u201cyanl\u0131\u015f\u201d diyebilmek tarihi bir sorumluluktur. Hedefe giden yolda ilkelerden taviz vermemek, anl\u0131k menfaatlerden feragat etmeyi gerektirse de kanaatimce do\u011fru olan budur. Me\u015fru ve \u015feffaf y\u00f6ntemler, savundu\u011fumuz davan\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zetle mesele \u00c7e\u00e7enistan ile ba\u011flar\u0131 koparmak de\u011fil; bu ba\u011flar\u0131 siyasi tavizler vermeden, ahlaki konumumuzu kaybetmeden ve kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z imk\u00e2nlar\u0131m\u0131zla, ilkeli bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrebilmektir.<\/p>\n\n\n\n
A\u011fustos 18, 2026
<\/p>\n\n\n\n