{"id":16244,"date":"2026-10-14T16:35:16","date_gmt":"2026-10-14T13:35:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=16244"},"modified":"2026-10-14T16:52:23","modified_gmt":"2026-10-14T13:52:23","slug":"kadirovun-yolu-mu-moskovanin-guzergahi-mi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2026\/10\/kadirovun-yolu-mu-moskovanin-guzergahi-mi\/","title":{"rendered":"Kad\u0131rov\u2019un Yolu mu, Moskova\u2019n\u0131n G\u00fczerg\u00e2h\u0131 m\u0131?"},"content":{"rendered":"

Doktor Yahyahan G\u00fcney\u2019in \u0130stanbul merkezli bir derne\u011fin internet sitesinde payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 “Dilemma, \u0130ki Yol<\/a><\/em>” yaz\u0131s\u0131 dikkatimi \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015flerimi sizlerle payla\u015fmak istiyorum. Yaz\u0131dan benim anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla Yahyahan G\u00fcney meseleyi iki nihai se\u00e7ene\u011fe indiriyor : Bir tarafta “\u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti” var, di\u011fer tarafta ise Akhmat-Hac\u0131 Kad\u0131rov ile ba\u015flayan, bug\u00fcn Ramzan Kad\u0131rov eliyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ve destek\u00e7ileri taraf\u0131ndan da “yol” olarak adland\u0131r\u0131lan bir rejim ve bu rejimin faaliyetleri var. Yazara g\u00f6re, bu tercihlerden ikincisi, yani “Akhmat-Hac\u0131’n\u0131n Yolu”, milletin hayat\u0131n\u0131 kurtaran ger\u00e7ek\u00e7i bir tercihken; birinci tercih, yani “\u00c7e\u00e7en-\u0130\u00e7kerya” davas\u0131 tarihi bir hakl\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131sa da bug\u00fcn uygulanmas\u0131 imkans\u0131z bir h\u00fclyad\u0131r. Oysa yazar soruyu temelden yanl\u0131\u015f kurgulayarak as\u0131l hayati soruyu te\u011fet ge\u00e7iyor. Burada ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kla bar\u0131\u015f aras\u0131nda bir se\u00e7im yapm\u0131yoruz. Se\u00e7ilen \u015fey, i\u015fgal alt\u0131ndaki bir \u00fclkenin ve halk\u0131n durumunu kabullenip bask\u0131y\u0131 kalk\u0131nma diliyle aklamak m\u0131, yoksa devletini, onurunu ve kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 savunmak m\u0131 oldu\u011fudur.<\/p>\n

Eksik Ba\u015flang\u0131\u00e7 : \u0130\u015fgal nerede?<\/strong><\/p>\n

Yaz\u0131da benim en \u00e7ok g\u00f6z\u00fcme batan eksik, sava\u015f\u0131n nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve asl\u0131 failin hi\u00e7 anlat\u0131lmamas\u0131. \u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti 1991’de yasal olarak ilan edilmi\u015f egemen ve me\u015fru bir devlettir. 1992’de G\u00fcrcistan ve 2000 y\u0131l\u0131nda ise Afganistan taraf\u0131ndan da resmen tan\u0131nd\u0131. 1997 y\u0131l\u0131nda Rusya Federasyonu\u2019yla imzalanan bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 ise, Moskova\u2019n\u0131n da bu hukuki varl\u0131\u011f\u0131 fiilen tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Yani ortada bir hayal yok, i\u015fgal edilmi\u015f bir ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00fclke var. Bu do\u011frultuda, Ukrayna Y\u00fcksek Radas\u0131’n\u0131n Ekim 2022’de \u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti’ni Rusya Federasyonu taraf\u0131ndan ge\u00e7ici olarak i\u015fgal edilmi\u015f toprak olarak tan\u0131mas\u0131 da bu ger\u00e7ekli\u011fin uluslararas\u0131 arenadaki bir ba\u015fka teyididir. K\u0131sacas\u0131 \u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti, uluslararas\u0131 hukukun ve diplomasi tarihinin i\u00e7inde apa\u00e7\u0131k duran bir me\u015fruiyet meselesidir.<\/p>\n

Balt\u0131k \u00fclkelerini de bu noktada hat\u0131rlamakta fayda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Estonya, Letonya ve Litvanya onlarca y\u0131l s\u00fcrg\u00fcndeki temsilciliklerle, hukuki s\u00fcreklilik iddias\u0131yla ayakta kald\u0131lar. Sovyetler Birli\u011fi 1991’de \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde ise ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden kurdular. Mesela, Estonya\u2019n\u0131n s\u00fcrg\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti 1950’lerden 1991’e kadar kesintisiz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ge\u00e7ici i\u015fgal sona erip tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yeniden elde edildi\u011finde ise yap\u0131lan se\u00e7imlerin ard\u0131ndan yetkisini se\u00e7ilen h\u00fck\u00fcmete devretti. Bu y\u00fczden s\u00fcrg\u00fcnde bir h\u00fck\u00fcmet eliyle faaliyet g\u00f6steren me\u015fru bir devlete “ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil” demek bana pek inand\u0131r\u0131c\u0131 gelmiyor. Tarih \u00c7e\u00e7en halk\u0131 i\u00e7in kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda hukuki s\u00fcreklili\u011fi olan bu s\u00fcrg\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti gerekeni yapacakt\u0131r, bu ana kadar ise faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmesi ve desteklenmesi gerekir.<\/p>\n

\u00d6nce y\u0131kan, sonra yeniden in\u015fa ediyor<\/strong><\/p>\n

Yahyahan G\u00fcney, Kad\u0131rov y\u00f6netiminin ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 sayarken Grozni\u2019nin yeniden yap\u0131lanmas\u0131n\u0131, camileri, yollar\u0131, okullar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel etkinlikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ger\u00e7ekten ortada, inkar etmeye gerek yok. Ama \u015fehrin neden yeniden yap\u0131lmaya muhta\u00e7 oldu\u011funu yaz\u0131da bulam\u0131yorsunuz. \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n \u015fehirleri 1994 ve 1999 y\u0131llar\u0131ndaki sava\u015flarda, Rusya Federasyonu taraf\u0131ndan yap\u0131lan katliamlarla ve sava\u015f su\u00e7lar\u0131yla yerle bir edildi. Hal b\u00f6yleyken, y\u0131k\u0131m\u0131 yapan taraf\u0131n sonradan y\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden in\u015fa etmesini “kazan\u0131m” diye alk\u0131\u015flamak ne kadar do\u011fru bilemiyorum. Evini yakan birinin gelip duvarlar\u0131 yeniden \u00f6rmesine ve “iyilik yapt\u0131m” demesine benziyor bu i\u015f. \u0130mar tabii ki laz\u0131m. Ama bu durum y\u0131k\u0131m\u0131n sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rm\u0131yor. Kremlin ayr\u0131ca i\u015fgalin y\u00f6netimini emrindeki \u00c7e\u00e7enlere devrederek sorumlulu\u011funu da yerelle\u015ftirdi. Sonu\u00e7ta bug\u00fcn insanlar art\u0131k yaln\u0131zca Rus ordusu taraf\u0131ndan de\u011fil, Ruslara hizmet eden kendi insanlar\u0131 eliyle kaybediliyor, ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131yor, i\u015fkence g\u00f6r\u00fcyor, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Ramzan Kad\u0131rov\u2019un komutas\u0131ndaki milis g\u00fc\u00e7lerin ba\u015frol oynad\u0131\u011f\u0131 i\u015fkenceler, keyfi g\u00f6zalt\u0131lar, ortadan kaybetmeler, yarg\u0131s\u0131z infazlar ve zorla s\u00fcrg\u00fcnler belgeli ve tan\u0131kl\u0131 ger\u00e7eklikler. Bu y\u00fczden “Kad\u0131rov\u2019un yolu” tan\u0131m\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f, istikrar ve yeniden dirili\u015f ile yan yana konulmas\u0131 bana \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 geliyor. O yolu Moskova \u00e7izdi: kadroyu onaylayan, rol\u00fc yazan, g\u00fczergah\u0131 belirleyen Kremlin. Kad\u0131rov bu d\u00fczenin yerel y\u00fcz\u00fc, camiler ve binalar ise vitrini. Vitrin g\u00fczel olabilir, ama duvar\u0131n ard\u0131nda insanlar\u0131n nas\u0131l bir hayat ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015fmiyor ve bu ger\u00e7eklik arka plana at\u0131l\u0131p g\u00f6rmezden gelinecek birka\u00e7 istisnai durum de\u011fil.<\/p>\n

“Bar\u0131\u015f” Ama Hangi Bar\u0131\u015f?<\/strong><\/p>\n

Yahyahan G\u00fcney, yaz\u0131s\u0131nda Kad\u0131rov yolunu sava\u015f\u0131n bitmesi ve milletin korunmas\u0131 diye cilal\u0131yor. Oysa bug\u00fcn \u00c7e\u00e7enya\u2019da bar\u0131\u015f dedi\u011fimiz \u015fey silahlar\u0131n susmas\u0131 de\u011fil, \u015fiddetin i\u015fgal alt\u0131nda kurulan yap\u0131n\u0131n i\u015fi haline gelmesi. \u0130nsanlar yarg\u0131s\u0131z infaza u\u011fruyor, ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131yor, ailelerine y\u00f6nelen bask\u0131 ve tehditle hizaya getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, bu rejimin ve Kremlin’in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden farkl\u0131 ya\u015fayanlara kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen kampanyalara maruz kal\u0131yor.<\/p>\n

Daha da \u00f6nemlisi yaz\u0131ya eklenen “sava\u015fs\u0131zl\u0131k” iddias\u0131 ise zaten \u00f6zellikle 2022 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ayakta duram\u0131yor. Ramzan Kad\u0131rov ve “Kad\u0131rov’un Yolu” \u00c7e\u00e7en sivilleri Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019daki i\u015fgaline, o topraklardaki hukuksuz sava\u015f\u0131na g\u00f6nderiyor, gitmek istemeyenleri a\u00e7\u0131k\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131l\u0131yor; erkek de\u011filsiniz, birer pa\u00e7avras\u0131n\u0131z, ailenize bakam\u0131yorsunuz, evinizde rahat uyuyorsunuz diye su\u00e7luyor. \u0130nsanlar\u0131n camilerde, askerlik \u015fubelerinde, birliklerde toplan\u0131p g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak cepheye gitmesini istiyor. Bir de bu sava\u015f\u0131 dini bir \u00e7er\u00e7eveye oturtuyor, ad\u0131na “cihad” diyor, kat\u0131lmay\u0131 “vatanperverli\u011fin” yan\u0131nda dini g\u00f6rev gibi sunuyor, hayat\u0131n\u0131z\u0131 kaybederseniz \u015fehit olursunuz bundan b\u00fcy\u00fck r\u00fctbe mi var diyor. Ama cihad\u0131n, erkekli\u011fin, fedakarl\u0131\u011f\u0131n laf\u0131n\u0131 edip bunu halk\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na y\u00fckledi\u011fi anda bu s\u00f6ylem ahlaki zeminini kaybediyor. Peki Kad\u0131rov\u2019un \u015fimdiden onlarca madalya sahibi olmu\u015f kendi \u00e7ocuklar\u0131, akrabalar\u0131 ve bu kukla rejimin idari birimlerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n evlatlar\u0131 niye cepheye gitmiyor? Onlar araba yar\u0131\u015flar\u0131nda, yurt d\u0131\u015f\u0131 gezilerinde, MMA organizasyonlar\u0131nda, l\u00fcks t\u00fcketim g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinde boy g\u00f6sterirken s\u0131radan \u00c7e\u00e7en gen\u00e7lerinin “cihad” ve “erkeklikle” s\u0131nanmas\u0131, bu s\u00f6ylemin ne kadar samimi oldu\u011funu ve “Kad\u0131rov’un ger\u00e7ek yolunu” g\u00f6steriyor. <\/p>\n

Yine \u00c7e\u00e7enya’dan WhatsApp ve Telegram \u00fczerinden g\u00f6nderilen videolar, ses kay\u0131tlar\u0131, mesajla\u015fmalar Rusya’n\u0131n sava\u015f\u0131na g\u00f6n\u00fcll\u00fc bulamayan “Kad\u0131rov’un Yolu”nun insanlar\u0131 cezai tehdit, g\u00f6zalt\u0131 ve bask\u0131yla sava\u015f s\u00f6zle\u015fmesi imzatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve zorla cepheye g\u00f6nderdi\u011fini g\u00f6steriyor. B\u00f6lgeden yay\u0131n yapan Kremlin yanl\u0131s\u0131 haber kaynaklar\u0131, Kad\u0131rov’un kendi sosyal medya hesaplar\u0131, rejimin propaganda ara\u00e7lar\u0131 her g\u00fcn cepheye yeni kurbanlar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fini boy boy afi\u015fe ediyor. Sava\u015f\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana \u00c7e\u00e7enya’dan Ukrayna’daki cephelere s\u00fcr\u00fclen \u00c7e\u00e7en sivillerin say\u0131s\u0131 40 bine dayanm\u0131\u015fken, kendilerine “Akhmat Hac\u0131’n\u0131n Yolu” diyen y\u00f6netimin \u00e7evresi rahat ya\u015f\u0131yorsa, buna milleti korumak denmez. Millet Kad\u0131rov ve ailesinin siyasi sermayesi i\u00e7in harcan\u0131yor. Sava\u015f d\u0131\u015far\u0131ya ihra\u00e7 ediliyor, i\u00e7eride ise sopa olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

E\u011fitim ve K\u00fclt\u00fcrde Canlanma<\/strong><\/p>\n

Yazar e\u011fitimden, \u00c7e\u00e7en dilinden ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn canlanmas\u0131ndan bahsediyor payla\u015f\u0131m\u0131nda. Ama m\u00fcfredat\u0131n\u0131 ve siyasi \u00e7er\u00e7evesini Moskova\u2019n\u0131n belirledi\u011fi bir sistemde verilen e\u011fitimde canlanan\u0131n ne oldu\u011funu s\u00f6ylemek zor. Olan \u015fu asl\u0131nda, merkezi devletin yani Moskova’n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel hakimiyeti h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyor. Durum asl\u0131nda \u00e7ok k\u00f6t\u00fc. Bug\u00fcn \u00c7e\u00e7enya’daki okullarda \u00c7e\u00e7ence’nin yeri daralt\u0131lm\u0131\u015f, dil ve edebiyata haftada tek ders saati, yani yakla\u015f\u0131k 45 dakikal\u0131k se\u00e7meli bir ders ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda. Haftada 45 dakikayla bir dil geli\u015ftirilmez malum, bu olsa olsa devlet denetiminde dilin asimile edilmesidir. <\/p>\n

\u00c7e\u00e7en diline, folklora, el sanatlar\u0131na g\u00f6stermelik kimi destekler veriliyor olabilir elbette. Ancak dilin ve tarihin Rus devleti taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f, sans\u00fcrlenmi\u015f bir versiyonu, kimli\u011fin ya\u015fayan hali olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p denetimli bir g\u00f6steriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u0130nsanlar sorgulama, ar\u015fiv, haf\u0131za ve kendi tarihini anlatma hakk\u0131ndan yoksun kald\u0131\u011f\u0131nda kazan\u0131m gibi g\u00f6sterilen k\u00fclt\u00fcr bir s\u00fcse d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bir halk\u0131n gelece\u011fi dans ve nak\u0131\u015f at\u00f6lyeleriyle kurulmaz. Okulda tarihini d\u00fcr\u00fcst\u00e7e okuyabilmek, camide devletten korkmadan ibadet etmek, sokakta “yanl\u0131\u015f” dedi\u011fi i\u00e7in ortadan kaybolmamak gerekir. Bunun i\u00e7in de camilerde istihbarat toplanmamas\u0131, kimsenin inanc\u0131 ya da ya\u015fam bi\u00e7imi y\u00fcz\u00fcnden damgalanmamas\u0131, imamlar\u0131n ve m\u00fcezzinlerin fiilen yerel istihbarat\u00e7\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 gerekir. Aksi halde camiler mevcut durumuyla ibadethane olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p korkunun ve denetimin uzant\u0131s\u0131 oluyor.<\/p>\n

Ekonomi: Kalk\u0131nma m\u0131, Klan M\u00fclkiyeti mi?<\/strong><\/p>\n

Yaz\u0131da “sosyal ve ekonomik terakki” deniyor ama bu terakkinin kime ait oldu\u011fu sorulmuyor ya da okuyucuya hissettirilmiyor. Bug\u00fcn\u00fcn \u00c7e\u00e7enyas\u0131\u2019nda ekonomik hayat\u0131 serbest rekabet ve hukuk g\u00fcvencesi mi belirliyor, yoksa siyasi sadakat, bir ailenin top yek\u00fcn kontrol\u00fc ve klan ili\u015fkileri mi? Bu soru yaz\u0131da hi\u00e7 ge\u00e7miyor.<\/p>\n

Kad\u0131rov ailesinin ve \u00e7evresinin \u015firketleri, el koyduklar\u0131 i\u015fler, Akhmat-Hac\u0131 ad\u0131na kurulmu\u015f vakfa yap\u0131lmas\u0131 gereken ba\u011f\u0131\u015flar ve maa\u015flardan bu vak\u0131f i\u00e7in yap\u0131lan zorunlu kesintiler, g\u00f6stermelik ihalelerdeki ayr\u0131cal\u0131klar, f\u0131rsatlar\u0131n siyasi yak\u0131nl\u0131\u011fa g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 bu d\u00fczenin g\u00f6r\u00fcnmeyen ama en kritik y\u00fcz\u00fc. \u0130\u015f bulman\u0131n, ihale alman\u0131n, g\u00fcvende olman\u0131n ve itibar g\u00f6rmenin liyakata de\u011fil y\u00f6neticilere olan yak\u0131nl\u0131\u011fa ve kimi isimlere \u00f6denecek r\u00fc\u015fvetlere ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yerde ekonomik bir kalk\u0131nmadan s\u00f6z etmek nas\u0131l oluyor bilemiyorum.<\/p>\n

Hadise \u00e7ok olsa da bunlar aras\u0131ndan somut bir \u00f6rnek vermek gerekirse, enerji i\u00e7ecekleri Ramzan Kad\u0131rov’un emri ile bir d\u00f6nem yasakland\u0131 ve marketlerden toplat\u0131ld\u0131. Sonra Kad\u0131rov\u2019un k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Adam Kad\u0131rov\u2019un bir marka kurmas\u0131yla bu yasak rafa kalkt\u0131\u011f\u0131 gibi marka k\u0131sa s\u00fcrede ba\u015fta Ramzan Kad\u0131rov ve yak\u0131n \u00e7evresi ile propaganda i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 sporcular dahil olmak \u00fczere her platformda reklam edilen, te\u015fvik edilen dolay\u0131s\u0131yla piyasaya hakim bir \u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yani birisinin dudaklar\u0131ndan d\u00f6k\u00fclen bir c\u00fcmle ile yasaklanan bir \u00fcr\u00fcn, ertesi g\u00fcn kukla rejim destekli bir ticari ba\u015far\u0131 oluyorsa, ortada serbest pazar yok demektir. Kural iktidar\u0131 ve g\u00fcc\u00fc elinde tutanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na ve zevklerine g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor demektir.<\/p>\n

\u00d6yleyse b\u00f6yle bir yap\u0131da ve ortamda ortaya \u00e7\u0131kan yeni binalar halk\u0131n ortak serveti say\u0131lmaz. \u0130ktidar\u0131 elinde tutanlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131ran, s\u0131radan halk\u0131 da maddi olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lan ara\u00e7lard\u0131r bunlar.<\/p>\n

“Kukla Devlet” Rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

Doktor Yahyahan G\u00fcney, \u00c7e\u00e7enya\u2019daki Kremlin destekli yap\u0131ya “kukla devlet” diyerek k\u00fc\u00e7\u00fcmsememek gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Evet, hakl\u0131, burada son derece dikkatli olmak laz\u0131m. Bu insanlar\u0131n kurumlar\u0131n\u0131, okullar\u0131n\u0131, camilerini, g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131 yok sayamay\u0131z. Ama “kukla” tan\u0131m\u0131 bir hakaret olarak kullan\u0131lm\u0131yor, siyaset biliminde ve uluslararas\u0131 hukukta kullan\u0131lan bir tan\u0131m bu : resmen ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00f6r\u00fcnen ama fiilen ba\u015fka bir devletin kontrol\u00fcnde olan y\u00f6netim. Fransa\u2019daki Vichy rejimi de b\u00f6yle an\u0131l\u0131yor. Alman i\u015fgali alt\u0131nda kurulmu\u015f, s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00f6zerkli\u011fe sahipti ama fiilen Nazi Almanyas\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131yd\u0131. Frans\u0131z resmi tarihi onu yasad\u0131\u015f\u0131 ve ihanete dayal\u0131 bir rejim olarak g\u00f6r\u00fcyor. Vichy i\u00e7in bu tan\u0131m hem Fransa’da hem de uluslararas\u0131 literat\u00fcrde kullan\u0131labiliyorsa, bug\u00fcn\u00fcn \u00c7e\u00e7enyas\u0131 i\u00e7in de ayn\u0131 soruyu sorabiliriz: Bu y\u00f6netim ba\u011f\u0131ms\u0131z m\u0131, kendi politikas\u0131n\u0131 m\u0131 \u00fcretiyor, yoksa ipler Kremlin\u2019in elinde mi?<\/p>\n

Var olan kurumlar\u0131 g\u00f6rmezden gelmek yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnebilir, ama kurumlar\u0131n kime hizmet etti\u011fini sormak zorunday\u0131z. Bir y\u00f6netim Moskova\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131ysa, muhalefeti cezaland\u0131r\u0131yorsa, halk\u0131n\u0131 ba\u015fka bir sava\u015fa g\u00f6nderiyorsa ve hesap vermek yerine korku ve \u00f6l\u00fcm \u00fcretiyorsa, bunu ad\u0131yla s\u00f6ylemek bir inkar ya daha hakaret olmaz, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck olur.<\/p>\n

Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k “ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil” mi?<\/strong><\/p>\n

Yahyahan G\u00fcney ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcnk\u00fc \u015fartlarda ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. K\u0131smen hakl\u0131 olabilir, bu ki\u015fisel bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr, d\u00fcnyay\u0131 ve geli\u015fmeleri nas\u0131l okudu\u011funuzla alakal\u0131d\u0131r. Ama siyasette bir \u015feyin o an i\u00e7in imkans\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnmesi, ahlaki me\u015fruiyetini kendili\u011finden ortadan kald\u0131rmaz. Bir dava bug\u00fcn sonu\u00e7 vermiyor gibi g\u00f6r\u00fcnse bile, onu inkar etmek yerine hat\u0131rlamak, savunmak ve o dava yolunda m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrmek gelecekteki imkanlar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn kapanmamas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Tarih bunu defalarca g\u00f6sterdi. 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin bir gecede da\u011f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ABD dahil olmak \u00fczere kimse \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyordu, ama bu da\u011f\u0131l\u0131\u015fa t\u00fcm d\u00fcnya \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla \u015fahitlik etti. Bug\u00fcn Ukrayna’daki s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sava\u015f Rusya\u2019ya askeri, ekonomik ve siyasi a\u00e7\u0131dan a\u011f\u0131r bir y\u00fck bindiriyor. K\u00fcresel dengeler de\u011fi\u015fiyor, k\u0131r\u0131lganl\u0131k art\u0131yor, siyasi \u00e7\u0131karlar ve konjonkt\u00fcrel k\u0131r\u0131lganl\u0131k, “hi\u00e7bir \u015fey de\u011fi\u015fmez” diyenlerin hesab\u0131n\u0131 zay\u0131flatmakta. Rusya\u2019n\u0131n durumu hi\u00e7 de iyi de\u011fil ve tarih, g\u00fc\u00e7 dengelerinin bir gecede tersine d\u00f6nebilece\u011fini defalarca kan\u0131tlam\u0131\u015f durumda.<\/p>\n

Bu y\u00fczden s\u00fcrg\u00fcndeki \u00c7e\u00e7en h\u00fck\u00fcmetine ve \u0130\u00e7kerya\u2019n\u0131n yeniden tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k iddias\u0131na “romantik hayal” demeyi do\u011fru bulmuyorum. Bunlar hukuki s\u00fcreklili\u011fi, milli haf\u0131zay\u0131, siyasi bir alternatifi ve i\u015fgale kar\u015f\u0131 silahs\u0131z sivil bir direni\u015fi ayakta tutman\u0131n en makul yolu.<\/p>\n

Son S\u00f6z<\/strong><\/p>\n

Yahyahan G\u00fcney\u2019in yaz\u0131s\u0131ndaki temel sorun, hukuksuz barbar Kad\u0131rov yolunu takdir edip bunu milletin \u00f6n\u00fcne tek makul se\u00e7enek gibi sunmak, \u00c7e\u00e7en-\u0130\u00e7kerya taraftarlar\u0131n\u0131 da “ge\u00e7mi\u015fin fedakarl\u0131\u011f\u0131na saplanm\u0131\u015f” hayalperest insanlar olarak kurgulamas\u0131nda. Oysa ortada b\u00f6yle bir se\u00e7im yok. Yap\u0131lmas\u0131 gereken esas se\u00e7im; i\u015fgali kabullenip bask\u0131 d\u00fczenini kalk\u0131nma diliyle y\u0131kamak ile, ge\u00e7mi\u015fin ac\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayarak halk\u0131n onurunu, hukukunu ve kendi kaderini belirleme hakk\u0131n\u0131 savunmak aras\u0131nda.<\/p>\n

Cami g\u00fczel, yol gerekli, imar de\u011ferli. Ama bunlar\u0131n hi\u00e7biri kaybolan birinin hesab\u0131n\u0131 vermiyor, cepheye zorla g\u00f6nderilen bir ki\u015finin ger\u00e7ekli\u011fini silmiyor, ailesinden kopar\u0131lan insan\u0131n yas\u0131n\u0131 da telafi etmiyor. Bir halk ve bu halk\u0131n diasporas\u0131 i\u00e7in as\u0131l soru “bina yap\u0131ld\u0131 m\u0131?” olmamal\u0131, “insanlar g\u00fcvende mi?” olmal\u0131. Buna cevap vermeden yap\u0131lan savunma, vitrine bak\u0131p arkadaki pislikleri g\u00f6rmemekten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

Mustafa \u00c7e\u00e7eno\u011flu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Doktor Yahyahan G\u00fcney\u2019in \u0130stanbul merkezli bir derne\u011fin internet sitesinde payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 “Dilemma, \u0130ki Yol” yaz\u0131s\u0131 dikkatimi \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015flerimi sizlerle payla\u015fmak istiyorum. Yaz\u0131dan benim anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla Yahyahan G\u00fcney meseleyi iki nihai se\u00e7ene\u011fe indiriyor : Bir tarafta “\u00c7e\u00e7en \u0130\u00e7kerya Cumhuriyeti” var, di\u011fer tarafta ise Akhmat-Hac\u0131 Kad\u0131rov ile ba\u015flayan, bug\u00fcn Ramzan Kad\u0131rov eliyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ve destek\u00e7ileri taraf\u0131ndan da “yol” olarak adland\u0131r\u0131lan bir rejim ve bu rejimin faaliyetleri var. Yazara g\u00f6re, bu tercihlerden ikincisi, yani “Akhmat-Hac\u0131’n\u0131n Yolu”, milletin hayat\u0131n\u0131 kurtaran ger\u00e7ek\u00e7i bir tercihken; birinci tercih, yani “\u00c7e\u00e7en-\u0130\u00e7kerya” davas\u0131 tarihi bir hakl\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131sa da bug\u00fcn uygulanmas\u0131 imkans\u0131z bir h\u00fclyad\u0131r. Oysa yazar soruyu temelden yanl\u0131\u015f kurgulayarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16245,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-16244","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"views":48,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16244"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16254,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16244\/revisions\/16254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16245"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}