{"id":176,"date":"2007-09-21T13:43:17","date_gmt":"2007-09-21T11:43:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zelimhan.com\/?p=2401"},"modified":"2009-03-11T16:51:31","modified_gmt":"2009-03-11T14:51:31","slug":"cerkes-ethem-in-olum-yildonumu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2007\/09\/cerkes-ethem-in-olum-yildonumu\/","title":{"rendered":"\u00c7erkes Ethem&#8217; in \u00d6l\u00fcm Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda elde etti\u011fi ba\u015far\u0131lar nedeniyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi&#8217; nin &#8220;M\u00fcnci-i Millet&#8221; s\u0131fat\u0131n\u0131 lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7erkes Ethem, 21 Eyl\u00fcl 1948&#8242; de \u00dcrd\u00fcn&#8217; \u00fcn ba\u015fkenti Amman&#8217; da hayata veda etti. Bug\u00fcn \u00c7erkes Ethem&#8217; in\u00a0aram\u0131zdan ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n\u00a059.y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2008\/12\/cerkes-ethem.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2402\" title=\"cerkes-ethem\" src=\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2008\/12\/cerkes-ethem.jpg\" alt=\"\" width=\"174\" height=\"230\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"justify\"><strong>Beni ihanetle itham edenlere soruyorum: Ben ne zaman, hangi tarihte ve mevzide esasen m\u00fcdafaa etti\u011fim cepheden bir ad\u0131m d\u00f6nm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr, bir tek karde\u015f kan\u0131 d\u00f6km\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr?&#8221; \u00c7erkes Ethem<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\"><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00c7erkes Ethem Kimdir?<\/span><\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">Ethem Bey, Band\u0131rma ve Mihali\u00e7 il\u00e7eleri aras\u0131ndaki Emre k\u00f6yl\u00fc, \u00c7erkeslerin bir boyu olan \u015eaps\u0131gh oymakl\u0131 bir ailenin be\u015f o\u011flundan en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Emrinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fahsiyetler, Ethem Bey\u2019 in terbiyeli, itaatli, sakin, zeki, \u015fahsi hi\u00e7bir amac\u0131 olmayan, cesur, atak, askerlik mesle\u011fine ve vazifesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu her f\u0131rsatta dile getirmi\u015ftir. Ethem Bey,\u00a0s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n alabilece\u011fi en son r\u00fctbe ve k\u0131demini, b\u00fct\u00fcn madalya ve takdirnameleri alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p align=\"justify\">Ethem Bey, Balkan Sava\u015flar\u0131\u2019 nda Bulgar Cephesi\u2019 nde sava\u015fm\u0131\u015f, I.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019 nda Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019 n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi \u0130ran-Afganistan \u00fczerinden T\u00fcrk ana vatan\u0131na yol a\u00e7ma hareketine kat\u0131ldm\u0131\u015f ve\u00a01918 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda yine Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019 n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi Irak harekat\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mondros M\u00fctarekesi\u2019 nden sonra ise Rauf Orbay taraf\u0131ndan\u00a0 muhtemel bir i\u015fgale kar\u015f\u0131\u00a0 haz\u0131rlanmakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine \u0130zmir\u2019 in i\u015fgalinden birka\u00e7 g\u00fcn sonra gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flayan Ethem Bey \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde te\u015fkilat\u0131n\u0131 olu\u015fturmay\u0131 ba\u015fararak Salihli Cephesini kurmu\u015ftur. Ethem Bey, te\u015fkilat ve gerillac\u0131l\u0131ktaki maharetini g\u00f6stermi\u015f ve \u00e7ok k\u0131sa zamanda hemen hemen b\u00fct\u00fcn m\u00fcdafaa cephesine hakim olmu\u015ftur. Kas\u0131m 1919\u2019 da Bat\u0131 ve Merkez Cephesi ad\u0131 verilen geni\u015f bir sahada milli m\u00fccadele cephesinin kumandan\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p align=\"justify\">Meclis\u2019 in 23 Nisan 1920\u2019 de Ankara\u2019 da toplanmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131nca, yeniden iktidara gelen Damat Ferit Pasa, \u0130ngiliz Intelligence Servisi\u2019 nin ve ona ba\u011fl\u0131 hainlerin \u015fahs\u0131na ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine uygun gelen plan\u0131 ile Kuvay-\u0131 \u0130nzibatiye, Hilafiyet Ordusu, Kuvay-\u0131 Ahmediye, Nigehban-\u0131 Vatan gibi \u00e7e\u015fitli adlarla paral\u0131 askerler toplam\u0131\u015f ve\u00a0Anadolu\u2019 nun \u00fczerine sald\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fmeler Ankara&#8217; n\u0131n\u00a0b\u00fcy\u00fck bir tehlike ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131na sebep oldu.\u00a0Ethem Bey gibi \u00c7erkes olan Yirminci Kolordu Kumandan\u0131 Vekili Kaymakam Mahmut Bey, ayaklanan ve bu fitneye aldanan \u00e7o\u011fu \u00c7erkes asilerin kendisine bir fenal\u0131k yapmayaca\u011f\u0131ndan emin ve \u00fcmitli bir\u00a0\u015fekilde\u00a0D\u00fczce- Hendek- Bolu- Gerede- Mudurnu havalisini sarm\u0131\u015f isyan\u0131 bast\u0131rmaya u\u011fra\u015f\u0131rken pusuya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve \u015fehit edilmi\u015fti. O g\u00fcnlerde isyanc\u0131lar\u0131n \u00fczerine g\u00f6nderilecek bir ordu da mevcut de\u011fildi. Bunun \u00fczerine Ethem Bey\u2019 e haber verilerek Ankara\u2019 ya davet edildi. Ankara&#8217; da isyan\u0131 bast\u0131rmas\u0131 istenen Ethem Bey, kendisine verilen vazifeleri tam bir ba\u015far\u0131 ile yerine getirerek isyan\u0131 bast\u0131rd\u0131. G\u00f6revini yerine getirdikten sonra Ankara\u2019 dan ayr\u0131lan Ethem Bey&#8217; in\u00a0Ankara&#8217; dan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden hen\u00fcz be\u015f saat ge\u00e7memi\u015fti ki\u00a0Bolu y\u00f6resinde bast\u0131r\u0131lan isyan\u0131n Orta Anadolu\u2019 ya s\u0131\u00e7ram\u0131\u015f olmas\u0131\u00a0nedeni ile yeniden Ankara\u2019 ya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131. Ethem Bey\u00a0yeniden bir isyan\u0131 bast\u0131rmakla g\u00f6revlendirilmi\u015fti. Sivas\u2019 \u0131n Yenihan \u0130l\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Kaman K\u00f6y\u00fc\u2019 nde ba\u015flayan ayaklanma, \u00c7aml\u0131bel sonra da Zile\u2019 ye atlam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7opano\u011fullar\u0131, Aynac\u0131o\u011fullar\u0131 ve\u00a0Deli \u00d6mer \u00c7eteleri bulunduklar\u0131 \u00e7evreleri kas\u0131p kavuruyorlard\u0131. Orta Anadolu\u2019 daki bu \u00e7ok tehlikeli sonu\u00e7lar do\u011furabilecek isyan\u0131 da\u00a0Ethem Bey yine ayn\u0131 s\u00fcrat ve ba\u015far\u0131 ile bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu ba\u015far\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan Meclis&#8217; e davet edilen Ethem Bey, Millet Meclisi&#8217; nde\u00a0ayakta alk\u0131\u015flan\u0131yor, hatipler Meclis&#8217; in Ethem Bey&#8217; e lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u201cM\u00dcNC\u0130-\u0130 M\u0130LLET:milletin kurtar\u0131c\u0131s\u0131\u201d tabirini kullan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u0130syanlar\u0131 s\u00fcratli ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bast\u0131ran Ethem Bey, Ali Fuat Pa\u015fa\u2019 n\u0131n iste\u011fi ile yeniden Bat\u0131 Cephesi\u2019 nin emrine girerek Simav Cephesi\u2019 ne atanm\u0131\u015ft\u0131. Ethem Bey kuvvetleri ile birlikte 30 Temmuz\u2019 da Simav dolaylar\u0131na\u00a0hareket etmi\u015fti.\u00a0Simavl\u0131lar b\u00f6lgede yap\u0131lan telkinler sonucunda muhalif bir konuma ge\u00e7mi\u015flerdi. Bunun \u00fczerine Ethem Bey kasabaya\u00a0 tedip suretiyle girmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Ethem Bey\u2019 in m\u00fcfrezeleri burada mola vermemi\u015fler, Hisar K\u00f6y\u00fc istikametinde y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine devam etmi\u015flerdi. Ayn\u0131 g\u00fcn Demirci\u2019 nin 10 km kadar kuzeyinde bulunan Yunan k\u0131talar\u0131yla temas sa\u011flam\u0131\u015f\u00a0ve taarruz etmi\u015flerdi. Bu taarruz neticesinde d\u00fc\u015fman\u0131n vaziyeti sars\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015fman kuvvetleri 5 km kadar g\u00fcneye \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Yunan g\u00fc\u00e7leri ile Ethem Bey&#8217; in m\u00fcfrezesi aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131\u015fmalar A\u011fustos\u2019 un 17\u2019 sine kadar devam etti. Ethem Bey yerinde bir karar ile 17\/18 A\u011fustos gecesi sabaha kar\u015f\u0131 bask\u0131n tarz\u0131nda taarruza ge\u00e7mi\u015f, kendisini toplamaya f\u0131rsat bulamayan Yunanl\u0131lar ma\u011flup edilerek Demirci\u2019 nin g\u00fcneyine s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. D\u00fc\u015fman kuvvetleri 30 Temmuz\u2019 da ba\u015flay\u0131p 18 A\u011fustos\u2019 a kadar s\u00fcren bu muharebelerde a\u011f\u0131r kay\u0131plar vermi\u015ftir. Her ne kadar miktar\u0131 tespit edilememi\u015f ise de Ethem Bey&#8217; in sald\u0131r\u0131lar\u0131 neticesinde onbin mevcutlu Yunan m\u00fcfrezesi tamamen harp harici kalm\u0131\u015f, \u00e7ok say\u0131da makinal\u0131 t\u00fcfek ve piyade levaz\u0131mat\u0131 ele ge\u00e7irilmi\u015ftir. \u00c7erkes Ethem kuvvetleri b\u00f6ylelikle milli m\u00fccadelenin ilk zaferini kazanm\u0131\u015f oluyorlard\u0131. Bu zaferin ard\u0131ndan bir kanunla \u201cBirinci Kuvay-i Seyyare\u201d nam\u0131 Ethem Bey\u2019 in kuvvetlerine verildi. B\u00f6ylelikle\u00a0 Ethem Bey\u2019 in kuvvetleri B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019 nce tescil edilmi\u015f oldu.<\/p>\n<p align=\"justify\">Ali Fuat Pa\u015fa\u2019 n\u0131n Moskova\u2019 ya b\u00fcy\u00fckel\u00e7i olarak atanmas\u0131ndan sonra yerine \u0130smet Pa\u015fa atanm\u0131\u015ft\u0131. Bu d\u00f6nemden sonra ya\u015fanan milis kuvvetleri d\u00fczenli ordu tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 takiben B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019 nce olu\u015fturulan heyet Ethem Bey ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere K\u00fctahya\u2019 ya g\u00f6nderilmi\u015ftir. Yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonu\u00e7 vermeyince Ethem Bey ve karde\u015fleri Bat\u0131 Cephesi ile irtibatlar\u0131n\u0131 kesmi\u015flerdir. Ethem Bey 29 Aral\u0131k 1920\u2019 de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir beyannamede B.M.Meclisi\u2019ni su\u00e7luyordu. Meclis\u2019 te bunun \u00fczerine Kuvay-\u0131 Seyyare \u00fczerine kuvvet g\u00f6nderme karar\u0131 ald\u0131. Ethem Bey bu kuvvetlerle \u00e7arp\u0131\u015fmak yerine Gediz\u2019 e do\u011fru \u00e7ekildi. Ethem Bey emrindeki kuvvetleri idaresinde tutmak i\u00e7in hi\u00e7bir \u00e7aba sarfetmedi ve onlara hareketlerinde serbest olduklar\u0131n\u0131, ancak ne pahas\u0131na olursa olsun ellerindeki malzemeyi Yunanl\u0131lara vermemelerini s\u00f6yledi. 22 Ocak 1922\u2019 de Ethem Bey ve karde\u015fleri, iki arkada\u015flar\u0131 ile birlikte Yunanl\u0131larla bir protokol yaparak iltica etmislerdir. Ama kendilerine g\u00fcvenmeyen Yunanl\u0131lar onu tutuklayarak Atina\u2019 ya g\u00f6ndermi\u015flerdir. \u0130leri derece verem olmas\u0131na ve tedavisini talep etmesine ra\u011fmen tedavi edilmemi\u015ftir. Lozan Antla\u015fmas\u0131&#8217; ndan sonra\u00a0\u201cY\u00fczellilikler Listesi\u201dne al\u0131nm\u0131\u015f, g\u0131yab\u0131nda yarg\u0131lanarak idam cezas\u0131na mahkum edilmi\u015fse de\u00a0daha sonra affedilmi\u015ftir. Ancak affa\u00a0ra\u011fmen Ethem Bey T\u00fcrkiye&#8217; ye d\u00f6nmeyerek \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131n\u0131 esaret alt\u0131nda M\u0131s\u0131r&#8217; da ve \u00dcrd\u00fcn&#8217; de ge\u00e7irmi\u015ftir. 21 Eyl\u00fcl 1948&#8242; te de \u00dcrd\u00fcn&#8217; \u00fcn ba\u015fkenti Amman&#8217; da vefat etmi\u015f ve bir \u00c7erkes mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p align=\"justify\">G\u00fc\u00e7 ve iktidar sahiplerinin\u00a0istek ve arzular\u0131 do\u011frultusunda tarihi yeniden yazan tarih\u00e7iler Ethem Bey olay\u0131n\u0131 sapt\u0131rm\u0131\u015f, Milli M\u00fccadele D\u00f6nemi&#8217; nde Ethem Bey olarak\u00a0tan\u0131nan ki\u015fi\u00a0tarih kitaplar\u0131na &#8220;\u00c7erkes Ethem&#8221;\u00a0olarak aktar\u0131larak etnik bir d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n da temelleri at\u0131lm\u0131\u015f, y\u0131llarca T\u00fcrkiye diasporas\u0131ndaki \u00c7erkesler &#8220;hain \u00c7erkes&#8221; damgas\u0131 ile ya\u015famak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak zamanla elde edilen bilgiler, ortaya \u00e7\u0131kan belgeler ve T\u00fcrkiye&#8217; deki demokratik ortam\u0131n geli\u015fmesi ile\u00a0Ethem Bey&#8217; in hain olmad\u0131\u011f\u0131\u00a0dile getirilmeye ba\u015fland\u0131ysa\u00a0da &#8220;Yalan S\u00f6yleyen Tarih&#8221;in esiri insanlar hala ger\u00e7ekleri kabullenememektedir. Ayr\u0131ca bir s\u00fcredir de Ethem Bey&#8217; in mezar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217; ye getirilmesi konusunda \u00e7e\u015fitli gruplarca \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda elde etti\u011fi ba\u015far\u0131lar nedeniyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi&#8217; nin &#8220;M\u00fcnci-i Millet&#8221; s\u0131fat\u0131n\u0131 lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7erkes Ethem, 21 Eyl\u00fcl 1948&#8242; de \u00dcrd\u00fcn&#8217; \u00fcn ba\u015fkenti Amman&#8217; da hayata veda etti. Bug\u00fcn \u00c7erkes Ethem&#8217; in\u00a0aram\u0131zdan &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-176","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":5054,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=176"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2487,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176\/revisions\/2487"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}