G\u00fcrcistan’da haftal\u0131k yay\u0131nlanan “Tbiliselebi” isimli sosyo-politik derginin muhabirlerinden Nino Khachidze’nin \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya I.Devlet Ba\u015fkan\u0131 Cohar Dudaev’in e\u015fi Alla Dudaeva ile yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portaj\u0131 sizlerle payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
Tbiliselebi: Sevgili Alla, okurlar\u0131m\u0131za kendinden bahsedebilir misin? Nerede do\u011fdun, gen\u00e7li\u011finde ne hayallerin vard\u0131, ileride birg\u00fcn bir devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n e\u015fi olabilece\u011fin akl\u0131na gelir miydi hi\u00e7?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> Moskova’n\u0131n harika bir kasabas\u0131nda, Kolomna’da d\u00fcnyaya geldim. Her gen\u00e7 k\u0131z gibi roman okuyarak ve hayaller kurarak b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. En sevdi\u011fim kitap “Ovod” isimliydi, tekrar tekrar okudum hatta baz\u0131 sat\u0131rlar\u0131n\u0131 ezberlemi\u015ftim. Elbette, ileride bir g\u00fcn bir generalin, pilotun, \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’n\u0131n ilk devlet ba\u015fkan\u0131 ile evlenece\u011fim akl\u0131m\u0131n ucundan bile ge\u00e7mezdi.<\/p>\n Tbiliselebi: Bay Cohar Dudaev ile nas\u0131l tan\u0131\u015ft\u0131n? \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn anda seni etkiledi mi ya da O’nun hayat\u0131n\u0131n erke\u011fi oldu\u011funu anlad\u0131n m\u0131?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> Babam Fedor Vasilevich Kulikov binba\u015f\u0131 r\u00fctbesinde bir askeri pilottu. Cohar ile garnizon subay evinde tan\u0131\u015ft\u0131m. Haziran ay\u0131nda bir yaz g\u00fcn\u00fcyd\u00fc, sanat dersinin sona ermesinden sonra. 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m, \u00e7izim derslerinin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Smolosnkogo g\u00f6l\u00fc Sapsho’nun t\u00fcm \u00e7o\u015fkusu \u00fczerimdeydi. Fakat benim gibi t\u00fcm salonu boydan boya ge\u00e7en\u00a0 bir yabanc\u0131 geldi ve beni dansa kald\u0131rd\u0131. Onunla daha sonra birka\u00e7 kez daha bulu\u015ftuk. O’nun onuruna, b\u00fcy\u00fcleyici g\u00f6zlerine ve Kafkasyal\u0131 adetlerine vuruldum.<\/p>\n Tbiliselebi:\u00a0 Bay Zviad Gamsakhurdia’n\u0131n cenaze t\u00f6reninden biliyorum ki, Kafkasya’da din arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel de\u011fil. Ama ya senin a\u00e7\u0131ndan ailen Bay Dudaev ile olan ili\u015fkine nas\u0131l yakla\u015ft\u0131, dini farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir problem yaratt\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> Neredeyse \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir arkada\u015fl\u0131k d\u00f6nemimiz oldu ve benim enstit\u00fcm\u00fc tamamlamam i\u00e7in yar\u0131m d\u00f6nem kala da evlendik. Asl\u0131nda ailem okulumu bitirmeden evlenmeme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu ancak din konusunda kesinlikle bir engelle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131k.<\/p>\n Tbiliselebi: Cohar Dudaev’in ailesi ile neler ya\u015fad\u0131n?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> Cohar’\u0131n ailesini \u00e7ok sevdim. Herhangi bir \u015fey olduysa bile Cohar bunu bana yans\u0131tmad\u0131. Sadece tatillerde k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine \u00c7e\u00e7enya’ya gidiyorduk ve ailesi olduk\u00e7a konukseverdi.<\/p>\n Tbiliselebi: Sen bir Rus k\u0131z\u0131yd\u0131n ve Rusya’n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na kar\u015f\u0131 dik duran, di\u015fleri ve t\u0131rnaklar\u0131 ile onlara kar\u015f\u0131 sava\u015fan bir adam\u0131n e\u015fi oldun. Biraz bu durumdan bahseder misin?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> Sovyetler Birli\u011fi’ nin y\u0131k\u0131lma s\u00fcrecinde herkesin bir umudu vard\u0131, Balt\u0131k \u00fclkelerinde devrim \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6yleniyor ve insanlar tahmin edildi\u011finin aksine tanklar alt\u0131nda ezilmiyordu. Cohar da yeni Rusya’ya kar\u015f\u0131 de\u011fildi, yeni Rusya’n\u0131n demokratik bir gelece\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Daha sonra Rus makamlarla anla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, halk\u0131n aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Rus otoritelerin yeniden despot bir imparatorluk kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Bunun en a\u00e7\u0131k \u00f6rne\u011fi ise Rusya Federasyonu Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin Moskova’daki ihtilalcilere y\u00f6nelik m\u00fcdahaleseydi. Cohar bu andan itibaren Rus sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131ndan sak\u0131nman\u0131n zor olaca\u011f\u0131n\u0131 biliyordu. Buna ra\u011fmen Rusya ile bir sava\u015fa girmemek i\u00e7in elinden gelen her\u015feyi yapt\u0131, fakat Moskova sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 tercih etti ve Cohar’\u0131n kendi hayat\u0131ndan \u00e7ok sevdi\u011fi \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. Rusya’n\u0131n emperyal ilgisi kar\u015f\u0131s\u0131nda Cohar’da hakl\u0131 olarak \u00fclkesini savunmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Tbiliselebi: Zviad Gamsakhurdia ile ne zaman tan\u0131\u015ft\u0131n, Zviad ile Cohar’\u0131n dostlu\u011fu hakk\u0131nda neler s\u00f6yleyebilirsin?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> G\u00fcrcistan’\u0131n ilk devlet ba\u015fkan\u0131 Zviad Gamsakhurdia t\u00fcm \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 severdi. Onun b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kap\u0131lmamak imkans\u0131zd\u0131. \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde onun bu d\u00fcnyadan birisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. O yaln\u0131zca asil ve \u00e7ekici de\u011fil, ayn\u0131 zamanda entellekt\u00fcel bir ki\u015fiydi. Kalbinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 o kocaman \u00fczg\u00fcn ifadeli g\u00f6zlerinde yans\u0131t\u0131yordu. Cohar onunla saatlerce konu\u015fuyor ve s\u0131k s\u0131k birbirlerini ziyaret ediyorlard\u0131. Nitekim Cohar, Gamsakhurdia’n\u0131n cenaze t\u00f6reninde “Sizin kaybetti\u011finiz ki\u015fi, benim bir \u00f6\u011fretmenimdi, dostumdu, bu y\u00fczden ac\u0131m hepinizden fazla…” diyerek aralar\u0131ndaki ba\u011f\u0131 ifade etmi\u015fti.<\/p>\n Rusya’n\u0131n kendi anayasas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamas\u0131nda yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk y\u0131l \u00f6nce, 12 Mart 1992’de ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olman\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya Anayasas\u0131 kabul edildi. Ve G\u00fcrcistan Devlet Ba\u015fkan\u0131 Zviad Gamsakhurdia, G\u00fcrcistan Y\u00fcksek \u015euras\u0131’n\u0131n karar\u0131 ile 13 Mart 1992’de \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131. Gamsakhurdia, Cohar’a yaln\u0131zca tavsiyeleriyle yard\u0131mc\u0131 olmad\u0131, her\u015feyden \u00f6te \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131yarak Kafkasya’n\u0131n birli\u011fine de hizmet etmi\u015f oldu.<\/p>\n Herkes taraf\u0131ndan sevilen Zviad Gamsakhurdia’n\u0131n vefat\u0131 ile t\u00fcm \u0130\u00e7kerya’de yas ya\u015fand\u0131.<\/p>\n Tbiliselebi: \u00c7e\u00e7enya’dan ne zaman ayr\u0131ld\u0131n?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva: <\/strong>\u0130\u00e7kerya’da en son Ekim 1999’da bulundum. \u0130kinci Rus-\u00c7e\u00e7en sava\u015f\u0131 ba\u015flay\u0131nca \u00fclkeden ayr\u0131ld\u0131m.<\/p>\n Tbiliselebi: E\u011fer Cohar Dudaev ya\u015fasayd\u0131 \u00c7e\u00e7enya’da ne olurdu? Nas\u0131l bir \u00c7e\u00e7enya hayal ediyordu?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> Muhtemelen bilmiyorsunuz ama Cohar hi\u00e7bir zaman \u0130\u00e7erkya’y\u0131 eklemeden \u00c7e\u00e7enya’dan s\u00f6z etmedi. 400 y\u0131ldan bu yana sava\u015fan ve asla alt etmeyi ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in Rusya Cohar’\u0131n anavatan\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 salt \u00c7e\u00e7enya diye adland\u0131rd\u0131. Fakat, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra \u00c7e\u00e7en halk\u0131n\u0131n self determinasyon hakk\u0131n\u0131 kullanarak sergiledi\u011fi irade sonucu egemen, ba\u011f\u0131ms\u0131z, demokratik ve bir hukuk devleti olan \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya’n\u0131n kurulmas\u0131 t\u00fcm d\u00fcnya taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rd\u00fc. Cohar, ba\u015fkenti petrol arazisinin d\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yarak yeni bir kent kurmay\u0131 hayal ediyordu. Yeni ba\u015fkent i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir plan g\u00f6rd\u00fcm, d\u00fcnyan\u0131n dokuz farkl\u0131 \u00fclkesinden en iyi mimarlar ve in\u015faat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lacak oteller, butikler vard\u0131. Cohar Dudaev kent merkezinde benzersiz bir de an\u0131t hayal ediyordu, Vaynakh kuleleri formunda tepesinde d\u00f6ner bir saat ve \u00f6zg\u00fcr \u0130\u00e7kerya’n\u0131n sembol\u00fc bir kurt. \u0130lgin\u00e7 olan ise Cohar’\u0131n bu saatin tersine \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istemesiydi. Cohar atalar\u0131na geri d\u00f6n\u00fc\u015f olarak nitelendiriyordu bunu. San\u0131r\u0131m Cohar bir pilot olmasayd\u0131 mimar olurdu. Cohar en b\u00fcy\u00fck o\u011flumuzun bu mesle\u011fi edinmesini arzuluyordu.<\/p>\n Ve Cohar, Zviad Gamsakhurdia ile birlikte Kafkasya’y\u0131 t\u00fcm ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n hayal etti\u011fi bir co\u011frafya haline getirmeyi arzuluyordu.<\/p>\n Cohar Dudaev’in \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya i\u00e7in belirledi\u011fi politikada, gelecekte Kafkasya’n\u0131n silahtan ve n\u00fckleerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ekonomik ve siyasi i\u015fbirli\u011finin oldu\u011fu, ortak bir para birimine sahip b\u00f6lge olmas\u0131n\u0131 hedefliyordu.<\/p>\n Cohar ve Gamsakhurdia, Kafkasya’y\u0131 d\u00fcnya dinlerinin, d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, dillerine ve tarihine dair akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir merkez olarak g\u00f6rmek istiyordu. Ayr\u0131ca Kafkasya’n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n ekolojik rezerv b\u00f6lgesi olmas\u0131n\u0131 hayal ediyorlard\u0131.<\/p>\n \u015eimdi bu anlatt\u0131klar\u0131m ancak peri masallar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek \u015feyler gibi gelebilir ancak inan\u0131yorum ki t\u00fcm bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek bizlerin elinde. Cohar’\u0131n dedi\u011fi gibi “Bizler ne Avrupal\u0131, ne de Asyal\u0131y\u0131z. Bizler Kafkasyal\u0131y\u0131z! Bizim tarihimiz, dilimiz, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz, maneviyat\u0131m\u0131z ve insanlar\u0131m\u0131z bize hast\u0131r. Biz d\u00fcnyaya kendi benzersizli\u011fimizle katk\u0131da bulunmak istiyoruz…”<\/p>\n Tbiliselebi: Herhangi bir ki\u015fiyi ya da ismi savunmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum ama \u0130\u00e7kerya ismi G\u00fcrc\u00fcce s\u00f6ylemesi kolay olmayan bir kelim. Ama r\u00f6portaj\u0131mda \u0130\u00e7kerya ismini kullanmaya devam edece\u011fim. Peki G\u00fcrcistan senin i\u00e7in ne ifade ediyor.<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva:<\/strong> G\u00fcrcistan, Litvanya’da ya\u015farken \u00f6zledi\u011fim Kafkasya’n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 benim i\u00e7in. \u00dclkeniz \u0130\u00e7kerya’ya \u00e7ok benziyor. Sadece yarat\u0131l\u0131\u015f olarak de\u011fil, k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan da G\u00fcrc\u00fc ve \u00c7e\u00e7en haklar\u0131 birbirine benziyor. Bir Amerikal\u0131 \u00fczerinden \u00e7ok fazla ge\u00e7meyen ziyareti s\u0131ras\u0131nda G\u00fcrc\u00fcleri ve \u00c7e\u00e7enleri idealist insanlar olarak tan\u0131mlad\u0131. Bu idealistli\u011fin ve romantikli\u011fin \u00f6tesinde birbirini \u00e7ok seven ve birbirine ba\u011fl\u0131 insanlar\u0131 Kafkasya’da g\u00f6rd\u00fcm, ben buna a\u015f\u0131k oldum. Oysa Bat\u0131l\u0131 insanlarda faydac\u0131l\u0131k ve alt\u0131n buza\u011f\u0131 fikrinin onlar\u0131n kalplerinde yer etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyorsunuz.<\/p>\n Tbiliselebi: Peki G\u00fcrc\u00fclerin ve \u00c7e\u00e7enlerin birbirlerine kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131n\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yorsun?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva: <\/strong>Cohar pek \u00e7ok kez televizyonda dedi ki, Abhazya’daki sava\u015f su\u00e7u ile \u00c7e\u00e7en devletinin bir ilgisi yok, Rusya bu insanlar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131yor. \u00c7e\u00e7enler ve G\u00fcrc\u00fcler karde\u015ftir. Ve kendi aralar\u0131nda sava\u015fmamalar\u0131 gerekir.<\/p>\n Tbiliselebi: E\u011fer ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6nebilseydin, hayat\u0131nda neyi de\u011fi\u015ftirmek isterdin?<\/strong><\/p>\n Alla Dudaeva: <\/strong>Ya\u015fanan her\u015feyin Allah’\u0131n iradesi ile oldu\u011funu biliyorum. Kimse gelece\u011fi bilemez ve kimsenin hi\u00e7bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmeye kudreti yetmez. Bu nedenle bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 dahi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi do\u011fru bulmuyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G\u00fcrcistan’da haftal\u0131k yay\u0131nlanan “Tbiliselebi” isimli sosyo-politik derginin muhabirlerinden Nino Khachidze’nin \u00c7e\u00e7en Cumhuriyeti \u0130\u00e7kerya I.Devlet Ba\u015fkan\u0131 Cohar Dudaev’in e\u015fi Alla Dudaeva ile yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portaj\u0131 sizlerle payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[138,659],"class_list":["post-3876","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","tag-alla-dudaeva","tag-tbiliselebi"],"views":5025,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3876"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3904,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3876\/revisions\/3904"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}