{"id":521,"date":"2008-06-13T14:51:56","date_gmt":"2008-06-13T12:51:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.zelimhan.com\/?p=399"},"modified":"2008-06-13T14:51:56","modified_gmt":"2008-06-13T12:51:56","slug":"rusya-nin-asil-hedefi-cecenistan-petrolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2008\/06\/rusya-nin-asil-hedefi-cecenistan-petrolu\/","title":{"rendered":"Rusya&#8217; n\u0131n As\u0131l Hedefi \u00c7e\u00e7enistan Petrol\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7e\u00e7enistan&#8217; da 1994 y\u0131l\u0131ndan beri devam eden sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalarda y\u00fczlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bug\u00fcn, \u00fclkede durum sakinle\u015fir gibi g\u00f6z\u00fckmekle birlikte, \u00c7e\u00e7enlerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 direni\u015f kom\u015fu b\u00f6lgelere, \u0130ngu\u015fetya, Kabardin Balkar, Da\u011f\u0131stan, Kuzey Osetya, Kara\u00e7ay \u00c7erkes&#8217; e yay\u0131ld\u0131.<!--more--><\/p>\n<p align=\"justify\">Rusya&#8217; n\u0131n \u00c7e\u00e7enistan konusunda bu kadar \u0131srarl\u0131 olmas\u0131 insanlar\u0131n hep kafas\u0131n\u0131 me\u015fgul etti ve herkes kendisine g\u00f6re bir sebep buldu. Acaba petrol m\u00fc? Nitekim, SSCB d\u00f6neminden \u00f6nce \u00c7e\u00e7enistan&#8217; \u0131n petrol yataklar\u0131 Bel\u00e7ikal\u0131, \u0130ngiliz, Rus, \u00c7e\u00e7en ve Azeri \u015firketleri taraf\u0131ndan i\u015fletiliyordu. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217; n\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f Cumhuriyeti y\u0131ll\u0131k yakla\u015f\u0131k 4 milyon ton y\u00fcksek kalitede ham petrol \u00fcretiyordu ve bu durum Hitler&#8217; i Grozni ve Bak\u00fc petrol rezervlerinin kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmeye sevk etti. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217; ndan \u00f6nce \u00c7e\u00e7enistan&#8217;da birincil petrol i\u015flemesi ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck dam\u0131tma tesisi vard\u0131. Bu tesisler, toplam 20 milyon ton \u00c7e\u00e7en ve Kazak ham petrol\u00fc i\u015fleme kapasitesine sahipti ve Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra bu durum, b\u00f6lgede kontrol\u00fc ele ge\u00e7irmek i\u00e7in aleni ve gizli bir sava\u015f ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00c7e\u00e7enistan petrol yataklar\u0131n\u0131n yer y\u00fczeyine yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, petrol\u00fcn daha kolay y\u00f6ntemlerle ve daha ucuz maliyetle elde edilmesini sa\u011fl\u0131yor. Federal \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217; na g\u00f6re sava\u015f d\u00f6neminde bile \u00c7e\u00e7enistan&#8217; da her y\u0131l 500.000 ila 700.000 ton aras\u0131nda petrol \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7al\u0131nd\u0131 ve yakla\u015f\u0131k 30.000 ki\u015fi yasad\u0131\u015f\u0131 yollardan petrol \u00fcretimine kar\u0131\u015ft\u0131. 1994\u20131996 y\u0131llar\u0131ndaki askeri harekatlarda Rus ordusunun vurmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tek yer ise, petrol i\u015fleme tesisleri oldu.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00c7e\u00e7enistan petrol\u00fc bug\u00fcn Kadirov ailesinin kontrol\u00fcnde ve petrol sahalar\u0131n\u0131 koruyan \u00f6zel alay da Kadirov a ba\u011fl\u0131. Kuzey Kafkasya\u2019da karaborsada piyasa \u015fartlar\u0131n\u0131n alt\u0131nda sat\u0131lan petrol geliri Kadirov, \u00fcst d\u00fczey Rus memurlar\u0131 ve mafya aras\u0131nda payla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00c7e\u00e7enistan&#8217; \u0131n en b\u00fcy\u00fck a\u015firetlerinden birisine mensup olan, maddi g\u00fcc\u00fc ve konumu nedeniyle a\u015fireti taraf\u0131ndan desteklenen Kadirov&#8217; un, \u00fclkedeki hakimiyetini kaybetmemek i\u00e7in el alt\u0131ndan m\u00fccahitlere bile destek sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor.<\/p>\n<p align=\"justify\">Nitekim, Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131&#8217; ndan \u00f6nce Rusya\u2019dan hi\u00e7bir talepte bulunmayan Ramazan Kadirov, \u00c7e\u00e7enlerin kendi sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zecek yeterlilikte oldu\u011funu iddia ediyordu. Ancak, bug\u00fcn petrole ba\u011fl\u0131 bir serbest ekonomik b\u00f6lgeye ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 duyan Kadirov, Rusya\u2019dan \u00f6zel stat\u00fcye sahip bir ekonomik b\u00f6lgenin in\u015fa edilmesini resmen talep etmekte.<\/p>\n<p align=\"justify\">Di\u011fer taraftan, \u00c7e\u00e7en sava\u015f\u0131 Rusya&#8217; y\u0131, \u00fclkesinde ve Azerbaycan&#8217; da \u00fcretilen petrol\u00fc ta\u015f\u0131mak i\u00e7in \u00c7e\u00e7enistan&#8217; \u0131 by-pass edecek alternatif boru hatlar\u0131 aray\u0131\u015f\u0131na itti. Bu kapsamda, Rus men\u015feli Rosneft firmas\u0131 taraf\u0131ndan \u00c7e\u00e7enistan da \u00e7\u0131kar\u0131lan ham petrol\u00fcn i\u015flenmesi amac\u0131yla, \u00c7e\u00e7enistan yerine Kabartay-Balkar \u00d6.C.\/Terek b\u00f6lgesinde bir petrol rafinerisi kurulmas\u0131na karar verildi ve haz\u0131rl\u0131klara ba\u015fland\u0131. Bu durum, \u00c7e\u00e7enler aras\u0131nda \u015fok etkisi yaratt\u0131. Rusya Parlamentosu&#8217; nda \u00c7e\u00e7enistan&#8217; \u0131 temsil eden vekiller ortak bir a\u00e7\u0131klama yaparak projeden duyduklar\u0131 rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 dile getirdiler.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00c7e\u00e7en Ba\u015fbakan\u0131 Odes Baisultanov konuyu m\u00fczakere etmek i\u00e7in acilen Moskova&#8217; ya g\u00f6nderildi ve resmi petrol \u015firketi Rosneft \u00c7e\u00e7enistan&#8217; da rafineri kurulmas\u0131n\u0131 destekleyecek bir fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sunmas\u0131na izin verdi.<\/p>\n<p align=\"justify\">Her ne kadar \u00c7e\u00e7en h\u00fck\u00fcmeti bu geli\u015fmeyi yank\u0131 uyand\u0131ran bir zafer olarak sunsa da, nihai karar\u0131, Grozni&#8217; nin hi\u00e7bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne de\u011fer vermeyen Moskova verecek. Rusya silahla tam olarak ele ge\u00e7iremedi\u011fi \u00c7e\u00e7enistan&#8217; \u0131 ekonomik y\u0131k\u0131mla ele ge\u00e7irmek istiyor. Bu nedenle, Moskova&#8217; n\u0131n, serbest ekonomik b\u00f6lgeye ve dolay\u0131s\u0131yla ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa kavu\u015fan bir \u00c7e\u00e7enistan istemedi\u011fi a\u00e7\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00c7e\u00e7enistan kendi petrol ve do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131 kullan\u0131rsa, kendi ayaklar\u0131 \u00fcst\u00fcnde durmaya ba\u015flayacak ve Rusya hi\u00e7bir zaman istedi\u011fine ula\u015famayacak.<\/p>\n<p align=\"justify\"><strong>Naciye Sara\u00e7<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\"><strong>Global Yorum \u0130nternet Dergisi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7e\u00e7enistan&#8217; da 1994 y\u0131l\u0131ndan beri devam eden sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalarda y\u00fczlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bug\u00fcn, \u00fclkede durum sakinle\u015fir gibi g\u00f6z\u00fckmekle birlikte, \u00c7e\u00e7enlerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 direni\u015f kom\u015fu b\u00f6lgelere, \u0130ngu\u015fetya, Kabardin Balkar, Da\u011f\u0131stan, Kuzey Osetya, Kara\u00e7ay \u00c7erkes&#8217; e &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-521","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"views":5094,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=521"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":648,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521\/revisions\/648"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}