{"id":5304,"date":"2009-08-16T14:57:21","date_gmt":"2009-08-16T11:57:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=5304"},"modified":"2009-08-16T14:57:43","modified_gmt":"2009-08-16T11:57:43","slug":"ev-arayisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2009\/08\/ev-arayisi\/","title":{"rendered":"Ev Aray\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"

Rusya\u2019n\u0131n 1994 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00c7e\u00e7enya\u2019da y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kirli sava\u015f\u0131n ma\u011fdurlar\u0131 olan \u00c7e\u00e7en m\u00fclteciler ve onlara yard\u0131m eden bir Finlandiyal\u0131 insan haklar\u0131 savunucusunun hikayesini sizinle payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

Finlandiya yasalar\u0131na g\u00f6re \u201cinsani nedenlerle Finlandiya\u2019ya yasad\u0131\u015f\u0131 giri\u015fe yard\u0131mda bulunmak su\u00e7 de\u011fildir\u201d. Bu tip insani nedenlerle yard\u0131m etmek olduk\u00e7a riskli bir oyun olmas\u0131na ra\u011fmen, A.H., bir \u00c7e\u00e7en arkada\u015f\u0131na yard\u0131m ederek kendisini uluslararas\u0131 polisiye bir maceran\u0131n i\u00e7erisinde buldu, \u00fcstelik havayolu \u015firketi g\u00f6revlisinin de Finlandiya S\u0131n\u0131r Muhaf\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi.<\/p>\n

Temmuz 2009\u2019un ba\u015flar\u0131nda gece yar\u0131s\u0131ndan sonra eve d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde bir \u015feylerin ters gitti\u011fini anlad\u0131m. Sanki birisi evime girmi\u015f gibiydi.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma masam\u0131n ba\u015f\u0131na gittim, diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131m\u0131n olmas\u0131 gerekti\u011fi yerde elle yaz\u0131lm\u0131\u015f bir not vard\u0131. Notta Finlandiya S\u0131n\u0131r Korumas\u0131\u2019n\u0131n su\u00e7 ara\u015ft\u0131rma ekibinin evde bir arama yapt\u0131\u011f\u0131 ve delil olabilecek nitelikteki baz\u0131 e\u015fyalar ile belgelere el konuldu\u011fu yaz\u0131yordu.<\/p>\n

Nota ili\u015ftirilen telefon numaras\u0131n\u0131 arad\u0131\u011f\u0131mda, anla\u015f\u0131lan g\u00f6revli M.K.\u2019yi uykusundan kald\u0131rd\u0131m ki \u201cAramak i\u00e7in sabah\u0131 beklemeliydiniz\u201d diyerek yak\u0131nd\u0131. Sanki umurumdayd\u0131, \u201cBu nedir?\u201d diye sordum. San\u0131r\u0131m bana bu durumun nedenini anlatt\u0131 ama o an kalbim \u00f6ylesine h\u0131zl\u0131 \u00e7arp\u0131yordu ki ne s\u00f6yledi\u011fini tam olarak anlayamad\u0131m. Ama sabah beni aramas\u0131 ve durum hakk\u0131nda bilgi vermesi i\u00e7in beni davet etmesi konusunda anla\u015ft\u0131k.<\/p>\n

O geceden itibaren bir kabus g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131m ve muhtemelen savc\u0131 bu dosyada Finlandiya\u2019ya yasad\u0131\u015f\u0131 giri\u015fi ayarlay\u0131p ayarlamad\u0131\u011f\u0131m konusunda bir h\u00fck\u00fcm verene kadar da devam edecek. Evimden ayr\u0131larak arkada\u015flar\u0131m\u0131n yanlar\u0131nda vakit ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131m, t\u0131pk\u0131 \u0130stanbul\u2019daki \u00c7e\u00e7en m\u00fcltecilerin kendilerine ya\u015famak i\u00e7in g\u00fcvenli bir yer arad\u0131\u011f\u0131 gibi.<\/p>\n

Asl\u0131nda hikaye ge\u00e7ti\u011fimiz yaz, Avrupa\u2019da bir yerde ya\u015fayan ve \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00c7e\u00e7en arkada\u015f\u0131m\u0131n benim tavsiyemi istemesiyle ba\u015flad\u0131. Akrabalar\u0131 \u00c7e\u00e7enya\u2019dan ka\u00e7m\u0131\u015f ancak T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye, \u00c7e\u00e7enlere m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fc vermiyor ve onlar\u0131 \u201cm\u00fclteci\u201d olarak adland\u0131r\u0131yor ki bu durumda \u00c7e\u00e7enlerin hi\u00e7bir resmi stat\u00fcs\u00fc olmamas\u0131 anlam\u0131na geliyor. \u00c7ocuklar okula gidiyorsa da mezun olam\u0131yor, sa\u011fl\u0131k hizmeti ya da sosyal yard\u0131m almalar\u0131 olduk\u00e7a zor. Hi\u00e7bir giri\u015f vizesine ihtiya\u00e7 duymadan T\u00fcrkiye\u2019ye gelen bu \u00c7e\u00e7enlerin say\u0131s\u0131 birka\u00e7 bin civar\u0131nda. T\u00fcrkiye g\u00f6n\u00fcls\u00fcz bir \u015fekilde \u00c7e\u00e7en m\u00fcltecilerin T\u00fcrkiye\u2019de kalmalar\u0131na izin veriyor.<\/p>\n

Arkada\u015f\u0131m -ona \u201cAslan\u201d diyelim- T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7e\u00e7enlerin Helsinki aktarmal\u0131 Rusya u\u00e7ak bileti almalar\u0131 halinde, Helsinki\u2019deki aktarma s\u0131ras\u0131nda Finlandiya\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nma talep edebileceklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n

Sekiz ki\u015filik ailenin Haziran 2009\u2019un sonunda \u0130stanbul havaalan\u0131ndaki ilk denemesi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131. Finnair Havayolu \u015firketinin yerel bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 onlar\u0131n u\u00e7a\u011fa binmesine engel oldu. Aslan telefon ederek durum hakk\u0131nda bilgi verdi. Her ne kadar Aslan benden yard\u0131m istememi\u015f olsa da, olaydan haberim olunca Finnair\u2019in T\u00fcrkiye\u2019deki ofisini aramaya karar verdim.<\/p>\n

Havayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan bir \u015firketin g\u00f6revlisinin S\u0131n\u0131r Muhaf\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131n bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek benim i\u00e7in yeniydi. \u201cBenim vardiyamda tek bir \u00c7e\u00e7en bile u\u00e7a\u011fa ad\u0131m atamaz\u201d dedi ismini m\u0131r\u0131ldayan bir Finnair \u00e7al\u0131\u015fan\u0131. \u201cFinnair, Helsinki\u2019de s\u0131\u011f\u0131nma arayan her bir ki\u015fi i\u00e7in 3 bin Euro ceza \u00f6demek zorunda kal\u0131yor\u201d diye ekledi.<\/p>\n

Kontrol etti\u011fimde, ta\u015f\u0131ma \u015firketlerinin ger\u00e7ekten yolcular\u0131n vize gibi gerekli belgelerinin tam olmamas\u0131 halinde ceza \u00f6deyebilece\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f bu \u00c7e\u00e7enler t\u00fcm paralar\u0131n\u0131 yitirmi\u015fti, – kurallar gere\u011fi \u2013 Finnair geri \u00f6deme yapmaya yana\u015fm\u0131yordu, her ne kadar biletler d\u0131\u015far\u0131dan kaynaklanan bir nedenle kullan\u0131lamam\u0131\u015f olsa da. Aslan ve ailesi endi\u015feli, ben ise \u00f6fkeliydim.<\/p>\n

\"\"Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nde s\u00f6ylendi\u011fine g\u00f6re, \u201ce\u011fer bir ki\u015fi zul\u00fcm alt\u0131nda ise, o ki\u015fi ba\u015fka \u00fclkelerde s\u0131\u011f\u0131nma talep etme ve alma hakk\u0131na sahiptir\u201d! Ama Finlandiya yasalar\u0131 potansiyel s\u0131\u011f\u0131nma yeri aray\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 getiren ta\u015f\u0131ma \u015firketlerine ceza kesme yetkisi veriyor. Ve hepsi bu kadar da de\u011fil. Burada tarif edildi\u011fi \u015fekilde \u00fclkemize giren s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 ve ona yard\u0131m eden ki\u015fi su\u00e7 i\u015flemi\u015f say\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Aileye biletleri i\u00e7in toparlayabildikleri kadar paray\u0131 bulmalar\u0131n\u0131 geri kalan\u0131n\u0131 buradan ayarlayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledim. Biletleri internet \u00fczerinden alacakt\u0131m. Su\u00e7 ya da de\u011fil, e\u011fer sat\u0131n alan ki\u015filer bileti iade etmek konusunda bilgi sahibi de\u011fillerse, hava ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapanlar bu anlams\u0131z politika sayesinde para kazan\u0131yor. Su\u00e7 ya da de\u011fil, bu insanlar\u0131n ya\u015famak i\u00e7in g\u00fcvenli bir yere ihtiya\u00e7lar\u0131 var, ve e\u011fer bu insanlar\u0131 sa\u00e7ma hukuk sistemi nedeniyle y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131rsam bir daha aynada kendime nas\u0131l bakacakt\u0131m.<\/p>\n

Zengin birisi de\u011filim, bu nedenle sekiz ki\u015filik ailenin biletlerini iki grup halinde almak zorunda kald\u0131k. \u0130lk \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn Per\u015fembe ve kalanlar\u0131n da Pazar g\u00fcn\u00fc gelmesi konusunda anla\u015ft\u0131k.<\/p>\n

Oh, bir hata yapt\u0131m. \u0130lk \u00fc\u00e7 bileti T\u00fcrk Hava Yollar\u0131\u2019n\u0131n internet sitesindeki online hizmetti kullanarak ald\u0131m. \u00d6demeyi yapt\u0131ktan sonra ekranda bir yaz\u0131 belirdi: \u201cE\u011fer biletlerin \u00fccretlerini kredi kart\u0131 ile \u00f6dendiyse, kart sahibi bu u\u00e7u\u015fta yer almal\u0131 ya da T\u00fcrk Havayollar\u0131 Ofisi\u2019ne gelerek biletleri sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylamal\u0131.\u201d<\/p>\n

\u0130stanbul\u2019a gitmek zorundaym\u0131\u015f\u0131m! Biletlerin \u00fccretlerini ceza \u00f6demeden tam olarak nas\u0131l geri alabilece\u011fim konusunda bir yol bulmam gerekiyordu.<\/p>\n

Helsinki-Vantaa Havaalan\u0131\u2019ndaki T\u00fcrk Hava Yollar\u0131 ofisini arad\u0131m ve oraya giderek pasaportum ile kredi kart\u0131m\u0131 g\u00f6stermemin yeterli olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim. Ben de istenileni yapt\u0131m. Erkek sat\u0131c\u0131 yolcular\u0131n isimlerini duyana kadar olduk\u00e7a nazikti.<\/p>\n

\u015e\u00fcpheci bir \u015fekilde, \u201c\u00c7e\u00e7enler mi?\u201d diye sordu. \u201cHay\u0131r, hay\u0131r, bu hi\u00e7 iyi de\u011fil. E\u011fer u\u00e7a\u011fa binmelerine izin veririm 3 bin Euro para cezas\u0131n\u0131 cebimden \u00f6demem gerekecek\u201d dedi. Yalan m\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu yoksa T\u00fcrk Hava Yollar\u0131 bu cezay\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n maa\u015f\u0131ndan m\u0131 kesiyordu bilmiyorum. G\u00f6revli amac\u0131m\u0131, bilet fiyatlar\u0131n\u0131, direkt u\u00e7u\u015flar\u0131 vs. sorgulamaya ba\u015flad\u0131. En sonunda, beni, pasaportumu ve kredi kart\u0131m\u0131 bir s\u00fcre inceledikten sonra, telefon numaram\u0131 sordu ve \u0130stanbul\u2019u aramas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n

Aslan\u2019a gidi\u015fat\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledim.<\/p>\n

Nihayet, Per\u015fembe sabah\u0131 sekiz ki\u015filik ailenin \u00fc\u00e7 ferdi u\u00e7a\u011fa binebildi. Ben de arkada\u015flar\u0131mla gece d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kt\u0131m. Eve d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde hikayemin ba\u015f\u0131nda bahsetti\u011fim el yaz\u0131l\u0131 notla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Cumartesi sabah\u0131 olanlar\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in polis karakoluna gittim. Cep telefonumu arkada\u015f\u0131m\u0131n evinde b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131m \u2013bo\u015f yere. Komiser cep telefonumu verene kadar oradan ayr\u0131lmama izin vermeyeceklerini s\u00f6yledi. Daha sonra telefonumu almak i\u00e7in arkada\u015f\u0131m\u0131n evini de arad\u0131lar ve oradan ald\u0131lar.<\/p>\n

Karakolda tahmin etti\u011fim \u015feyleri duydum. Polis, \u00c7e\u00e7enlere yard\u0131m eden bir Fin erkekle ba\u011flant\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Onu tan\u0131yordum, hepsi buydu. \u00dc\u00e7 \u00c7e\u00e7en i\u00e7in u\u00e7ak biletlerini ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 itiraf ettim, inkar etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmedim bile, polis biletlerin fotokopilerini evimde yapt\u0131\u011f\u0131 aramada bulmu\u015ftu. Hi\u00e7bir su\u00e7 i\u015flemedi\u011fimi s\u00f6yledim, \u00e7\u00fcnk\u00fc ceza kanunumuzda yer alan bir c\u00fcmle \u015f\u00f6yle diyor: \u201cE\u011fer yard\u0131m edenin amac\u0131 kabul edilebilir ise (ki\u015fisel kazan\u00e7 sa\u011flamam\u0131\u015fsa), ve yabanc\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u00fclkedeki ko\u015fullar onun a\u00e7\u0131k\u00e7a korunmas\u0131n\u0131 gerektiriyorsa bu t\u00fcr hareketler su\u00e7 olarak nitelendirilemez\u201d.<\/p>\n

K\u00f6t\u00fc olan ise Finlandiya\u2019n\u0131n y\u00fcksek makamlar\u0131ndaki malum ki\u015filer bu c\u00fcmlenin Ceza Kanunumuzdan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyor olmas\u0131.<\/p>\n

E\u011fer s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde bulunan insanlara yard\u0131m etmek istiyorsan\u0131z, ak\u0131ll\u0131ca ve profesyonel bir \u015fekilde hareket edin, ve benim yapt\u0131\u011f\u0131m gibi iz b\u0131rakmay\u0131n.Yine de tek bir \u015fey kal\u0131yor: Bir \u00c7e\u00e7enseniz, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fansa ihtiyac\u0131n\u0131z var ya da Finlandiya\u2019da s\u0131\u011f\u0131nma talep etti\u011finiz i\u00e7in su\u00e7lanacaks\u0131n\u0131z. Pek \u00e7ok ki\u015fi \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi\u2019nin \u00f6neminden bahsediyor, fakat ger\u00e7ekte Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmaya ve yayg\u0131n s\u0131\u011f\u0131nma politikalar\u0131 sayesinde bu insanlar\u0131n s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131 almalar\u0131na engel olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bu beni utand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Baz\u0131 okuyucular, ailenin \u0130stanbul\u2019da kalan be\u015f \u00fcyesi i\u00e7in yard\u0131m etmeye devam edip etmedi\u011fimi merak ediyordur. Bana g\u00f6re, e\u011fer ailenin buraya gelen \u00fc\u00e7 ferdinden biri m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fc elde ederse, bundan sonra art\u0131k Finlandiya makamlar\u0131 aileyi yeniden birle\u015ftirmek i\u00e7in yard\u0131m etmeli.<\/p>\n

Tarif edilemez ko\u015fullardaki insanlara yard\u0131m eden Natalya Estemirova 15 Temmuz 2009\u2019da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ben \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedim. Bundan dolay\u0131 manevi a\u00e7\u0131dan yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131 kesmem mi gerekiyor?<\/p>\n

31.07.2009\/Helsinki<\/strong><\/p>\n

A.H.<\/strong><\/p>\n

Not.<\/strong> Makalenin yazar\u0131 \u00c7e\u00e7en s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 yard\u0131m etmesinin ard\u0131ndan vicdani nedenleri oldu\u011funu, bu durumu kendi isminin reklam\u0131 olarak kullanmak istemedi\u011fini s\u00f6yledi. Biz de onun bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sayg\u0131 duyarak ismini yay\u0131nlam\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rusya\u2019n\u0131n 1994 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00c7e\u00e7enya\u2019da y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kirli sava\u015f\u0131n ma\u011fdurlar\u0131 olan \u00c7e\u00e7en m\u00fclteciler ve onlara yard\u0131m eden bir Finlandiyal\u0131 insan haklar\u0131 savunucusunun hikayesini sizinle payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[],"views":4804,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5304"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5304"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5308,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5304\/revisions\/5308"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}