\u0130\u015fte o makale:<\/strong><\/span><\/p>\n On y\u0131l \u00f6nce bu ay, Rusya ard\u0131ndan y\u00fczlerce \u00f6l\u00fc b\u0131rakan bir dizi gizemli apartman bombalamalar\u0131yla sars\u0131ld\u0131. Bu olaylarla yarat\u0131lan korku ve ter\u00f6r dalgas\u0131ndan sonra b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tan\u0131nmayan Vladimir Putin \u00fclkenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc adam\u0131 oldu. Ancak bu bombalamalar\u0131n meydana geli\u015fi ve Rus h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olabilecek faillerle ilgili rahats\u0131z edici tan\u0131klar hakk\u0131nda sorular var. O zaman beri ge\u00e7en y\u0131llarda, olaylar\u0131n resmi versiyonunu sorgulam\u0131\u015f insanlar birer birer \u00f6l\u00fc sessizli\u011fine b\u00fcr\u00fcnd\u00fcler. Bir ki\u015fi hari\u00e7. Scott Anderson ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n 13 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc \u015fafaktan \u00f6nceki son saatlerde, Moskova\u2019n\u0131n merkezindeki otelimden \u00e7\u0131kt\u0131m ve \u015fehrin g\u00fcney varo\u015flar\u0131ndaki mahallelerde \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131m.<\/p>\n Rus ba\u015fkentindeki 12.y\u0131l\u0131mdayd\u0131m. Her yerde cam ve \u00e7elikten yap\u0131lma yeni binalar y\u00fckselmi\u015f, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc in\u015faat vin\u00e7leriyle s\u00fcslenmi\u015fti, sabah saat 4 olmas\u0131na ra\u011fmen Pushkin Caddesi\u2019ndeki cafcafl\u0131 kumarhaneler t\u0131ka basa doluydu ve Tverskaya Caddesi\u2019nde trafik son model SUVlar ile BMW Sedanlarla t\u0131kal\u0131yd\u0131. Vladimir Putin\u2019in iktidara geldi\u011finden bu yana ge\u00e7en dokuz y\u0131lda ekonomisi petrol dolarlar\u0131yla olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 geli\u015fen Rusya\u2019daki devasa de\u011fi\u015fim i\u00e7inde araba kullanmak sinir bozucuydu.<\/p>\n Ama o sabah ki yolculu\u011fum, \u201ceski\u201d Moskova olarak bilinen bir yere, 6\/3 Kashirskoye Otoyolu\u2019nda bulundu\u011fu bilinen kahverenkli dokuz katl\u0131 bir binayan\u0131n oldu\u011fu yerdeki bir parkayd\u0131. Tam olarak bundan dokuz y\u0131l \u00f6nce 13 Eyl\u00fcl 2009 tarihinde sabah saat 5.03\u2019te, bodruma gizlenen bir bomba nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir patlamayla 6\/3 Kashirskoye\u2019den ayr\u0131lm\u0131\u015f; apartmanda ikamet eden 121 sivil uykudayken hayat\u0131n\u0131 yitirmi\u015fti. Bu patlama Buynaksk\u2019ta meydana gelen patlamadan dokuz g\u00fcn sonra ya\u015fand\u0131, Eyl\u00fcl ay\u0131ndaki oniki g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrede Rusya\u2019da meydana gelen apartman binalar\u0131 patlamalar\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcyd\u00fc, 300\u2019\u00fcn \u00fczerinde sivil vatanda\u015f \u00f6l\u00fcyor ve halk pani\u011fe kap\u0131l\u0131yordu; bunlar 11 Eyl\u00fcl\u2019e kadar d\u00fcnya \u00fczerindeki ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar\u0131n en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl dizisiydi. Bombalama olaylar\u0131n\u0131n ard\u0131nda \u00c7e\u00e7enya\u2019dan gelen ter\u00f6ristlerin oldu\u011fu iddia ediliyor, Rusya\u2019n\u0131n yeni atanan Ba\u015fbakan\u0131 Vladimir Putin\u2019de, bu ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 cumhuriyete sald\u0131r\u0131lmas\u0131 yak\u0131p k\u00fcl edilmesi emrini veriyordu. Sald\u0131r\u0131daki ba\u015far\u0131, daha \u00f6nceleri tan\u0131nmayan Putin\u2019i bir anda ulusal bir kahraman haline getirdi ve s\u00fcratle Rus devletinin kontrol\u00fcn\u00fc eline ge\u00e7irdi. Putin\u2019in devlet \u00fczerindeki kontrol\u00fc bug\u00fcn halen devam ediyor.<\/p>\n 6\/3 Kashirskoye\u2019n\u00fcn y\u00fckseldi\u011fi yerde \u015fimdi d\u00fczg\u00fcn parmakl\u0131klar\u0131yla bak\u0131ml\u0131 bir \u00e7icek yata\u011f\u0131 yer al\u0131yor. \u00c7i\u00e7ekler tepesinde bir Rus Ortodoks ha\u00e7\u0131n\u0131n ve \u00f6lenlerin isimlerinin kaz\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir an\u0131t\u0131 \u00e7evreliyor. Bombalaman\u0131n dokuzuncu y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc i\u00e7in, \u00fc\u00e7-d\u00f6rt yerel gazeteci g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, civardaki ekip otosunda bulunan bir \u00e7ift polis taraf\u0131ndan ihtiyatlice izleniliyorlar, ancak ger\u00e7ekten kimsenin yapaca\u011f\u0131 \u00e7ok bir \u015fey yok. Sabah saat 5.00\u2019den k\u0131sa bir s\u00fcre sonra iki d\u00fczine insan\u0131n \u2013 \u00e7o\u011funlukla gen\u00e7ler ve muhtemelen \u00f6lenlerin yak\u0131nlar\u0131- yer ald\u0131\u011f\u0131 bir grup kan\u0131mca mumlar ve k\u0131rm\u0131z\u0131 karanfillerle toplanarak bunlar\u0131 an\u0131t\u0131n dibine b\u0131rak\u0131yorlar, ama ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 gibi h\u0131zl\u0131ca g\u00f6zden kayboluyorlar. Sabah gelen di\u011fer ziyaret\u00e7iler ise sadece iki ya\u015fl\u0131 adam oluyor, onlar da televizyon kameralar\u0131 \u00f6n\u00fcnde patlaman\u0131n nas\u0131l korkun\u00e7 oldu\u011funu, b\u00f6ylesi bir \u015foku sorumluluk bilinciyle anlatan g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131ym\u0131\u015f.<\/p>\n Ya\u015fl\u0131 adamlardan birisinin an\u0131t\u0131n \u00f6n\u00fcne gelince olduk\u00e7a duygusalla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00f6z\u00fcnden akan ya\u015flar\u0131 silmek i\u00e7in elini yanaklar\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcm. Gitmek istedi\u011fi i\u00e7in birka\u00e7 kez geri d\u00f6n\u00fcp oradan ayr\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ancak \u00e7ok uzakla\u015famad\u0131. Park\u0131n kenar\u0131ndaki a\u011fa\u00e7lar\u0131 ge\u00e7emedi ve bekledi\u011fim gibi t\u00fcrbeye yava\u015f bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131. Sonunda ona yakla\u015ft\u0131m.<\/p>\n \u201cBuraya \u00e7ok yak\u0131n ya\u015fad\u0131m ve sese uyand\u0131m, tela\u015f\u0131n \u00fczerine geldim\u2026\u201d dedi. \u0130ri bir adamd\u0131, eski bir denizci ve ellerini \u00e7i\u00e7ek yataklar\u0131 \u00fczerinde \u00e7aresizce sallad\u0131. \u201cHi\u00e7 bir \u015fey. Hi\u00e7 bir \u015fey. Gen\u00e7 bir \u00e7ocu\u011fu ve k\u00f6pe\u011fini d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Hepsi bu. Onun d\u0131\u015f\u0131ndaki herkes \u00f6ld\u00fc.\u201d<\/p>\n Ama sona erdi\u011finde, ya\u015fl\u0131 adam\u0131n trajediyle daha ki\u015fisel bir ba\u011flant\u0131s\u0131 olmu\u015ftu. K\u0131z\u0131, damad\u0131 ve torunu 6\/3 Kashirskoye\u2019de ya\u015f\u0131yordu ve o sabah hepsi \u00f6lenler aras\u0131ndayd\u0131. Beni an\u0131ta g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, ta\u015f\u0131n \u00fczerindeki yak\u0131nlar\u0131n\u0131n isimlerini g\u00f6sterdi ve \u00e7aresizce g\u00f6zlerini yeniden sildi. Sonra \u00f6fkeyle f\u0131s\u0131ldad\u0131: Bunu yapanlar\u0131n \u00c7e\u00e7enler oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar, fakat bu bir yalan. Putin\u2019in adamlar\u0131yd\u0131. Bunu herkes biliyor. Kimse bunun hakk\u0131nda konu\u015fmak istemiyor ama herkes bunu biliyor.<\/p>\n Modern Rus devletinin tam kalbindeki bu yalandan bilmece bug\u00fcne kadar \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz kald\u0131. Eyl\u00fcl 1999\u2019daki korkun\u00e7 olaylarda, Rusya intikam mele\u011fini halk\u0131na sald\u0131ranlar\u0131 ezen ve halk\u0131n\u0131n kriz d\u00f6neminden \u00e7\u0131kmas\u0131nda \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Vladimir Putin de mi buldu? Ya da bu kriz ger\u00e7ekte Putin\u2019e \u00e7\u0131kar sa\u011flamak i\u00e7in mi yarat\u0131ld\u0131, Rus gizli polisi taraf\u0131ndan kendilerinden birini ba\u015fa getirmek i\u00e7in bir komplo muydu? Bu soruyu \u00f6nemli k\u0131lan nedir ki Eyl\u00fcl 1999 bombalamalar\u0131nda ve sonu\u00e7ta meydana \u00e7\u0131kanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcnde eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r, bug\u00fcn k\u00fcresel sahnede bir oyuncu, d\u00fcnyadaki en g\u00fc\u00e7l\u00fc uluslardan birisinin idarecisi \u015feklindeki konumu gere\u011fi Putin\u2019in yer ald\u0131\u011f\u0131 herhangi bir senaryoyu ortaya \u00e7\u0131karmak hayli zor. Tuhaf, bu durumda, ne kadar az insan bu sorular\u0131n yan\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istiyor. Baz\u0131 istihbarat servislerinin apartman bombalamalar\u0131na ili\u015fkin soru\u015fturma y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcne inan\u0131l\u0131yorsa da, hi\u00e7biri elde etti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 yay\u0131nlamad\u0131. \u00c7ok az say\u0131da Amerikan meclis \u00fcyesinin bombalama olaylar\u0131yla ilgilendi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2003 y\u0131l\u0131nda John McCain Kongre\u2019de bu sald\u0131r\u0131larda Federal G\u00fcvenlik Servisi (FSB)\u2019nin parma\u011f\u0131 oldu\u011fuyla alakal\u0131 elle tutulur iddialar\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak di\u011fer taraftan, ne Amerika Birle\u015fik Devletleri H\u00fck\u00fcmeti ne de Amerikan medyas\u0131 bu meseleyi ortaya \u00e7\u0131karmaya y\u00f6nelik \u00e7aba sarfetmedi.<\/p>\n Bu bariz ilgisizlik \u015fimdi Rusya i\u00e7inde yay\u0131l\u0131yor. Bombalamalar\u0131n hemen ard\u0131ndan Rus toplumunda geni\u015f bir yelpaze olaylara y\u00f6nelik h\u00fck\u00fcmet versiyonuyla ilgili \u015f\u00fcphelerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015ftu. \u015eimdi ise bu sesler birer birer sessizli\u011fe g\u00f6m\u00fcl\u00fcyor. Son y\u0131llarda, olaylar\u0131 ara\u015ft\u0131ran bir dizi gazeteci, soru\u015fturma komisyonunda yer alan iki parlamenter gibi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ya da \u015f\u00fcpheli \u015fekillerde hayata veda etti. Bu arada, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, sald\u0131r\u0131lar\u0131n hesab\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin versiyonuna kar\u015f\u0131 koyan hemen herkes \u015fimdi ya konu\u015fmay\u0131 reddediyor ya da \u00f6nceki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 geri al\u0131yor ya da \u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz Eyl\u00fcl ay\u0131nda Rusya\u2019da ge\u00e7irdi\u011fim s\u00fcrede cevaplar i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmaya dahil olan bir tak\u0131m bireysel gazeteciler, avukatlar, insan haklar\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ile temasta bulundum. Pek \u00e7o\u011fu benimle konu\u015fmay\u0131 tamamen reddetti. Di\u011ferleri de g\u00f6n\u00fcls\u00fczce konu\u015ftu, ancak bu konudaki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 da bilinen tutars\u0131zl\u0131klarla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131lar; bir g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in bask\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sadece konudan arta kalan \u201cihtilaflar\u0131\u201d tasdik ettiler. Kashirskoye Park\u0131\u2019ndaki ya\u015fl\u0131 adam bile son olarak konunun \u00fczerinde etrafta dola\u015fan huzursuzluk verici havay\u0131 vurgulad\u0131. Di\u011fer kurbanlar\u0131n h\u00fck\u00fcmetin rol\u00fcnden \u015f\u00fcphe eden aileleriyle beni tan\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 ikinci bir bulu\u015fmay\u0131 g\u00f6n\u00fclden kabul ettikten sonra, kalbinde bir de\u011fi\u015fim oldu.<\/p>\n Birka\u00e7 g\u00fcn sonra beni arad\u0131\u011f\u0131nda, bunu yapamam, e\u015fim ve patronum ile konu\u015ftum ve her ikisi de bana e\u011fer seninle bulu\u015fursam bitece\u011fimi s\u00f6ylediler dedi.<\/p>\n \u201cBitece\u011fiyle\u201d neyi kastetti\u011fini merak ettiysem de eski denizci bunu sormama f\u0131rsat vermeden telefonu y\u00fcz\u00fcme kapatt\u0131.<\/p>\n Bu suskunlu\u011fun bir par\u00e7as\u0131 \u015f\u00fcphesiz bu gizli d\u00fczeni ispatlamak i\u00e7in ki\u015fisel m\u00fccadele veren bir adam\u0131n ak\u0131betini an\u0131msat\u0131yor: Alexander Litvinenko. Yaramaz eski KGB subay\u0131, s\u00fcrg\u00fcnde bulundu\u011fu Londra\u2019dan Putin rejimine kar\u015f\u0131t durmak bilmeyen bir medya kampanyas\u0131yla sava\u015f a\u00e7t\u0131, apartman binalar\u0131na yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar\u0131 d\u00fczenlemek ba\u015fta olmak \u00fczere her \u00e7e\u015fit su\u00e7tan ve yolsuzluktan \u00f6t\u00fcr\u00fc Putin\u2019i su\u00e7lad\u0131.<\/p>\n Kas\u0131m 2006\u2019da, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n dikkatini bir noktaya \u00e7eken olayda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re iki eski Rus istihbarat servisi eleman\u0131 ile Londra\u2019da bir otel bar\u0131ndaki bulu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Litvinenko\u2019ya \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc dozda radyoaktif polonyum bula\u015ft\u0131. Zehir kendisini \u00f6ld\u00fcrmeden \u00f6nce -ac\u0131 veren 23 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fc- imzalad\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131klamada cinayetinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Putin\u2019in parma\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funa yer verdi.<\/p>\n Ama apartman bombalamalar\u0131 dosyas\u0131nda Litvinenko tek ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fclmeden birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, cevaplar i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda eski bir cinayet soru\u015fturmac\u0131s\u0131 olan Mikhail Trepashkin isimli bir ba\u015fka eski KGB ajan\u0131ndan yard\u0131m alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki adam karma\u015f\u0131k bir ki\u015fisel ge\u00e7mi\u015fe sahip olmas\u0131nda ra\u011fmen, -90\u2019l\u0131 y\u0131llara geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bir iddiaya g\u00f6re biri di\u011ferine suikast yapmak \u00fczere g\u00f6nderilmi\u015fti-Treshpakin bu olaydaki pek \u00e7ok rahats\u0131z edici konuda Rusya\u2019da kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Trepashkin yetkililerin ard\u0131ndan dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in problemlerle de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. 2003 y\u0131l\u0131nda d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in Ural Da\u011flar\u0131\u2019ndaki i\u011fren\u00e7 bir esir kamp\u0131na g\u00f6nderildi. Yine de ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l i\u00e7indeki Moskova ziyaretimde, yeniden d\u0131\u015far\u0131da sokaklardayd\u0131.<\/p>\n Bir arac\u0131 sayesinde, Trepashkin\u2019in iki gen\u00e7 k\u0131z\u0131 oldu\u011funu, hem de e\u015finin umutsuzca Trepashkin\u2019in siyasetten uzak durmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini \u00f6\u011frendim; bu fakt\u00f6rleri yak\u0131n zaman \u00f6nce hapishanede tutulmas\u0131 ve eski meslekta\u015f\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle birle\u015ftirdi\u011fimizde, g\u00f6r\u00fcnen \u015fu ki onunla temas\u0131m da di\u011fer eski muhaliflerle berbat bir \u015fekilde ge\u00e7en g\u00f6r\u00fc\u015fmelerim gibi olacakt\u0131.<\/p>\n Oh, arac\u0131 g\u00fcvence verdi, Trepashkin konu\u015facak. Trepashkin’i durdurabilecekleri tek yol onu \u00f6ld\u00fcrmek.<\/p>\n Guryanova Caddesi ile genel alarm ilk kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Saatler i\u00e7erisinde Rus h\u00fck\u00fcmetinden bir dizi yetkili sert bir \u015fekilde \u00c7e\u00e7enya\u2019dan gelen ter\u00f6ristlerin sorumlu oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc ve \u00fclkeyi en y\u00fcksek alarm durumuna ge\u00e7irdi. Binlerce polis sorun ve birka\u00e7 y\u00fcz vakada \u00c7e\u00e7enlere benzeyenleri tutuklamak i\u00e7in da\u011f\u0131ld\u0131, Rusya\u2019n\u0131n bir ucundan di\u011ferine apartman binalar\u0131n\u0131n sakinleri semt g\u00f6zetleme devriyeleri organize etti. T\u00fcm siyasi \u00e7evrelerden misillime \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 y\u00fckseldi.<\/p>\n Trepashkin\u2019in \u00f6nerisiyle ilk bulu\u015fmam\u0131z Moskova\u2019n\u0131n merkezindeki kalabal\u0131k br kafeteryada ger\u00e7ekle\u015fti. \u00d6nce yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan birisi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ve yirmi dakika kadar sonra donuk bak\u0131\u015fl\u0131, asker tra\u015fl\u0131, kasl\u0131 korumas\u0131n\u0131n e\u015fli\u011finde Trepashkin geldi.<\/p>\n Trepashkin hayat\u0131 boyunca farkl\u0131 sava\u015f sanatlar\u0131n\u0131 icra etmesinin bir sonucu olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir v\u00fccuda sahip olmu\u015f, 51 ya\u015f\u0131nda ve hala \u00e7ok yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir adam. En dikkat \u00e7ekici \u00f6zelli\u011fi ise y\u00fcz\u00fcnden hi\u00e7 eksilmeyen ne\u015feli s\u0131r\u0131tmas\u0131. Her ne kadar KGB g\u00fcnlerinde sorgu masas\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131nda oturanlar\u0131n bunu sinir bozucu buldu\u011fu tahmin edebilsem de, bu \u00f6zelli\u011fi ona an\u0131 yakalayan, sempatik ve samimi bir atmosfer kat\u0131yor.<\/p>\n Birka\u00e7 dakika boyunca g\u00fcnl\u00fck konulardan -Moskova\u2019y\u0131 son ziyaretimden bu yana meydana gelen de\u011fi\u015filiklerden ve ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 so\u011fuk havadan- konu\u015fuyoruz, Trepashkin\u2019in beni \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ne kadar konu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fine karar verdi\u011fini hissediyorum.<\/p>\n Ard\u0131ndan KGB\u2019deki kariyerini anlatmaya ba\u015fl\u0131yor. Uzun y\u0131llar boyunca zaman\u0131n\u0131 antika ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir su\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 olarak harcam\u0131\u015f. O g\u00fcnlerde Sovyet devletine ve \u00f6zellikle KGB\u2019ye sad\u0131k bir isimmi\u015f. Trepashkin kendisini Sovyetlere \u00f6ylesine adam\u0131\u015f ki, hatta Sovyet sistemini korumak i\u00e7in Boris Yeltsin\u2019in y\u00fckseli\u015fini engellemeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grubu desteklemi\u015f.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sonunun geldi\u011fini g\u00f6rebiliyordum diye Trepashkin kafeteryada a\u00e7\u0131klamada bulundu. Fakat bundan da \u00f6te, KGB\u2019ye, ona hayat\u0131m\u0131z\u0131 adayan hepimize ne olacakt\u0131? Sadece bir felaketin geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n Ve felaket geldi. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla Rusya ekonomik ve sosyal bir kaosun i\u00e7erisine batt\u0131. Kaosun y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerinden birisi \u00f6zellikle aniden \u00f6zel sekt\u00f6re giren Rus KGB subaylar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck lejyonlar\u0131ndan geldi. Baz\u0131lar\u0131 kendi hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ya da mafyalarla birlikte m\u00fccadeleye kat\u0131ld\u0131. Hala di\u011ferleri \u201cdan\u0131\u015fmanlar\u201d olarak i\u015fe ba\u015flad\u0131 ya da yeni oligarklar i\u00e7in ya da \u00e7\u0131lg\u0131nca Rusya\u2019daki de\u011ferli her \u015feyi kapma yar\u0131\u015f\u0131na giren eski Komunist Parti\u2019nin kas g\u00fcc\u00fc oldular, \u00fcstelik Ba\u015fkan Boris Yeltsin\u2019in \u201cdemokratik reformlar\u0131\u201dna sayg\u0131 g\u00f6sterdiler.<\/p>\n T\u00fcm bunlar, Trepashkin\u2019in samimi bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyd\u00fc. KGB\u2019nin Rus varisi FSB ile devam etti, m\u00fcfetti\u015f h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131ndan su\u00e7u ay\u0131rt etmekte gittik\u00e7e zorlanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Vukuatlardan sonra dolay\u0131s\u0131yla bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Mafyalar\u0131 ter\u00f6rist gruplarla birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor buluyordunuz, ama daha sonra izler sizi bir ticari gruba ya da bir devlet bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu. \u00d6yleyse bu bir ceza davas\u0131 m\u0131yd\u0131 ya da resmen tasdik edilmi\u015f karanl\u0131k bir operasyon muydu? Ve resmen tasdik edilerek yap\u0131lanlar anlaml\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten kim sorumluydu?<\/p>\n Sava\u015f\u0131n birinci y\u0131l\u0131ndan sonra 1995 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda, \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eden isyanc\u0131lar Rus ordusuyla sonu gelmez, kanl\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir sava\u015fta \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bununla birlikte, \u00c7e\u00e7enlerin ba\u015far\u0131s\u0131 silahlar\u0131n g\u00fcc\u00fc kadar basit de\u011fildi. Sovyet devri boyunca bile, \u00c7e\u00e7en mafyas\u0131 Rus yer alt\u0131 su\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 kontrol etmi\u015fti, bu y\u00fczden Rus toplumu kendisinin yasad\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerini g\u00fczelce yerine getirdi\u011finde, bu durum \u00c7e\u00e7en isyanc\u0131lar\u0131n avantaj\u0131 oldu. Rus ordusuyla sava\u015fmalar\u0131 i\u00e7in gerekli olan geli\u015fmi\u015f silah ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n teminini yozla\u015fm\u0131\u015f Rus ordusunun subaylar\u0131ndan \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinin olu\u015fturdu\u011fu fonlarda biriken paralarla sat\u0131n alarak ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlard\u0131.<\/p>\n \u0130leri gelenler b\u00f6ylesi bir su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131na nas\u0131l bula\u015ft\u0131? Mikhail Trepashkin, 1 Aral\u0131k gecesi FSB subaylar\u0131 Bank Soldi\u2019nin Moskova \u015fubesine silahlar \u00e7ekilerek yap\u0131lan bask\u0131nda cevab\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n \u00c7e\u00e7en isyanc\u0131 lider Salman Raduyev ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00fcnl\u00fc bir banka gasp \u00e7etesini ele ge\u00e7irmek i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f o gece ki bask\u0131n karma\u015f\u0131k bir kaz\u0131klama operasyonun neticesiydi, Trepashkin\u2019de operasyonun y\u00f6netilmesine yard\u0131m etmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yd\u0131: Soldi\u2019deki polis ku\u015fatmas\u0131nda i\u00e7lerinde iki FSB subay\u0131 ve bir Rus generalinin bulundu\u011fu iki d\u00fczen suikast\u00e7i yakaland\u0131.<\/p>\n Ama banka i\u00e7erisinde FSB\u2019nin adamlar\u0131 ba\u015fka bir \u015fey daha buldu. Kendilerini emniyete almak i\u00e7in faka basm\u0131yorlard\u0131, suikast\u00e7iler binan\u0131n her yerine elektronik b\u00f6cekler dikmi\u015flerdi ve bunlar d\u0131\u015far\u0131da park etmi\u015f gizlice dinleyen bir minib\u00fcse ba\u011fl\u0131yd\u0131. G\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131n\u0131rken, a\u00e7\u0131k\u00e7a baz\u0131 ince ayarlara ihtiya\u00e7 vard\u0131, \u00e7etenin casus dinleme cihazlar\u0131n\u0131 nas\u0131l ele ge\u00e7irdiklerinin sorusu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n Moskova\u2019daki kafeteryada Trepashkin bu t\u00fcr t\u00fcm cihazlar\u0131n seri numaralar\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131: “bu y\u00fczden biz de bu numalar\u0131 takip ettik. T\u00fcm\u00fcn\u00fcn ya FSB\u2019den ya da Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan geldi\u011fini tespit ettik.”<\/p>\n S\u00f6z konusu ekipmana eri\u015fim ciddi \u015fekilde s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu ima \u015fok ediciydi. Y\u00fcksek r\u00fctbeli emniyet ve ordu subaylar\u0131 sadece bir su\u00e7 \u00e7etesiyle dan\u0131\u015f\u0131kl\u0131 d\u00f6v\u00fc\u015f i\u00e7erisinde de\u011fildi, ayr\u0131ca bununla a\u00e7\u0131k ama\u00e7lar\u0131 Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 bir sava\u015f i\u00e7in fon olu\u015fturmakt\u0131. Herhangi bir \u00fclkenin standartlar\u0131na g\u00f6re, bu sadece bir yolsuzluk de\u011fildi, bu vatan hainli\u011fiydi.<\/p>\n Trepashkin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na hen\u00fcz ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ki, FSB\u2019nin \u0130\u00e7 G\u00fcvenlik Dairesi Ba\u015fkan\u0131 Nikolai Patrushev taraf\u0131ndan Bank Soldi dosyas\u0131ndan al\u0131nd\u0131. Dahas\u0131 dedi, Rus subaylar\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 bu olay hakk\u0131nda hi\u00e7bir su\u00e7lama getirilmedi ve polis ku\u015fatmas\u0131 alt\u0131nda ele ge\u00e7irilenlerin neredeyse hepsi sessizce sal\u0131verildi. Bunun yerine Patrushev, Trepashkin hakk\u0131nda bir soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 talimat\u0131n\u0131 verdi. Soru\u015fturma yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l kadar s\u00fcrd\u00fc ve sonunda Trepashkin kendi k\u0131r\u0131lma noktas\u0131na vard\u0131. May\u0131s 1997\u2019de Ba\u015fkan Yeltsin\u2019e a\u00e7\u0131k bir mektup yazarak olaydaki rol\u00fcn\u00fc ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla yazd\u0131 ve \u00fcst d\u00fczey FSB y\u00f6neticilerinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 mafyayla i\u015fbirli\u011fi yapman\u0131n da dahil oldu\u011fu su\u00e7lara kar\u0131\u015fmakla su\u00e7lad\u0131 ve hatta FSB erlerinin de \u00fcyeleri oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n Devlet Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n olaylardan haberi olmas\u0131 halinde bir \u015feyler yapaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Benim a\u00e7\u0131mdan bu bir hatayd\u0131.<\/p>\n Do\u011frusu, mektup etkili oldu, Boris Yeltsin inan\u0131lmaz derecede r\u00fc\u015fvet yiyen birisiydi ve mektup FSB\u2019yi alarma ge\u00e7irdi ki kendilerinden ciddi bi\u00e7imde ho\u015fnutsuz olan bir ki\u015fi \u015fimdi onlar\u0131n ellerindeydi. Hemen ertesi ay, Trepashkin FSB\u2019den istifa etti, ruhsal olarak y\u0131pranm\u0131\u015ft\u0131, tacizlere maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ancak bu Trepashkin\u2019in karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine sessizce gitti\u011fi anlam\u0131na gelmiyordu. O yaz FSB y\u00f6netimi aleyhine bir dava getirdi ve su\u00e7lamalar\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131, b\u00f6ylelikle FSB y\u00f6neticisine giden t\u00fcm yollar\u0131 b\u00fcy\u00fctt\u00fc. Sanki, bu ge\u00e7 tarihte bile, m\u00fcfetti\u015f Kantora (B\u00fcro)\u2019n\u0131n onurun gizli bir reformcunun ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlarla hala geri al\u0131nabilece\u011fini hayal etti. Bunun yerine, \u0131srar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re baz\u0131 \u00fcst d\u00fczey FSB y\u00f6neticileri Trepashkin problemleri i\u00e7in kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fine kanaat getirdi. \u0130lk ba\u015fvurduklar\u0131 ki\u015fi Alexander Litvinenko\u2019ydu.<\/p>\n Bunu yapt\u0131\u011f\u0131nda, su\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131n\u0131n Bank Soldi dosyas\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fc ve ayn\u0131 zamanda FSB y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davay\u0131 \u00f6\u011frendi; Trepashkin ile ne yapmas\u0131 gerekti\u011fi konusuna karar veremedi.<\/p>\n Evet, bu hassas bir durum diyerek komutan\u0131ndan al\u0131nt\u0131 yapt\u0131 Litvinenko. Bilirsin, y\u00f6neticiyi mahkemeye \u00e7\u0131kar\u0131yor ve r\u00f6portajlar veriyor. Y\u00f6neticinin ki\u015fisel ricas\u0131yla onu susturmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n K\u0131sa bir s\u00fcre sonra, Litvinenko \u00f6l\u00fcm listesi bir oligark olan Boris Berezovsky\u2019de dahil edilerek geni\u015fletildi\u011fini ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Kremlin\u2019in i\u00e7inden g\u00fc\u00e7l\u00fc birisinin \u015fimdi onu \u00f6l\u00fc g\u00f6rmek istedi\u011fini iddia etti. Litvinenko bir s\u00fcre suikast emirlerini yerine getirememekteki yetersizli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6z\u00fcrlerini sunarak zaman kazanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Trepashkin\u2019e g\u00f6re bu s\u00fcre i\u00e7erisinde hayat\u0131 i\u00e7in en az iki giri\u015fim oldu: Moskova otoyolunun \u0131ss\u0131z bir uzant\u0131s\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z bir pusu ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir at\u0131\u015f yapamayan bir \u00e7at\u0131 keskin ni\u015fanc\u0131s\u0131. Di\u011fer giri\u015fimlerin ise hala Kantora\u2019da bulunan arkada\u015flar\u0131nca ihbar edildi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Kas\u0131m ay\u0131nda, Trepashkin ve Berezovsky\u2019e y\u00f6nelik FSB\u2019nin suikast haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 dramatik bir bi\u00e7imde Litvinenko ve URPO\u2019dan d\u00f6rt meslekta\u015f\u0131n\u0131n ald\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00fcm emirlerinin detaylar\u0131n\u0131 anlatt\u0131klar\u0131 Moskova\u2019daki bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.\u00a0 Mikhail Trepashkin\u2019de oradayd\u0131.<\/p>\n Ve orada, biraz sinir bozucu \u015fekilde konu kapanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Muhalif subaylar\u0131n eleba\u015f\u0131 Litvinenko s\u00fcratle g\u00f6revinden al\u0131nd\u0131 ancak ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir ac\u0131n\u0131n i\u00e7erisine \u00e7ekilerek, intikam i\u00e7in acele edilmedi. Trepashkin ise umulmad\u0131k bir \u015fekilde FSB\u2019ye kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davay\u0131 kazand\u0131ktan sonra, ikinci kez evlendi ve Rus vergi polisi olarak yeni i\u015fine yerle\u015fti, dedi\u011fine g\u00f6re emeklili\u011fini hak edene kadar s\u00fcresini sessizce ge\u00e7irmeye kararl\u0131yd\u0131.<\/p>\n Ama sonra, Eyl\u00fcl 1999\u2019daki apartman bombalamalar\u0131 Rusya\u2019n\u0131n siyasi yap\u0131s\u0131n\u0131 temelinden sarst\u0131. Bu sald\u0131r\u0131lar ayr\u0131ca Trepashkin ve Litvinenko\u2019yu bu karanl\u0131k d\u00fcnyaya yeniden sevk etti, ancak bu kez ortak bir ama\u00e7la.<\/p>\n 13 Eyl\u00fcl 1999 sabah\u0131 erken saatlerde Guryanova caddesindeki bombalamadan sonra histeri Moskova\u2019y\u0131 sard\u0131, \u015fehrin g\u00fcney yakas\u0131ndaki bir apartman binas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen \u015f\u00fcpheli faaliyetler bildirilerek yetkililer bu durumu incelemeye \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131. Talihsiz \u015fekilde hi\u00e7bir \u015fey bulunamad\u0131, emniyet personeli 6\/3 Kashirskoye\u2019deki aramas\u0131n\u0131 gece saat 2 sular\u0131nda tamamlayarak ayr\u0131ld\u0131. Saat 5:03\u2019te dokuz katl\u0131 bina b\u00fcy\u00fck bir patlamayla \u00e7\u00f6kerken ard\u0131nda 121 sivili \u00f6l\u00fc b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n Moskova\u2019daki kafeteryada Trepashkin\u2019in ne\u015feli karekterinde al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k \u015fekilde h\u00fcz\u00fcn artt\u0131, uzunca bir s\u00fcre g\u00f6zlerini uzaklara dikti.<\/p>\n \u0130nan\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, dedi sonunda. Bu benim ilk d\u00fc\u015f\u00fcncemdi. \u00dclkede bir karga\u015fa vard\u0131 ve huzuru sa\u011flamak i\u00e7in kurulan yasad\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin \u00fcyeleri sokaklarda yabanc\u0131lar\u0131 durduruyordu, heryerde polis barikatlar\u0131 vard\u0131. \u00d6yleyse bu bombac\u0131lar nas\u0131l b\u00f6ylesine \u00f6zg\u00fcrce hareket edebiliyordu ki bu geli\u015fmi\u015f sald\u0131r\u0131lar\u0131 organize etmek ve kurmak i\u00e7in gerekli zaman\u0131 buluyorlard\u0131? Bu imkans\u0131zd\u0131. Bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan, Trepashkin\u2019in g\u00fcd\u00fcsel bir problemi olmu\u015ftu.<\/p>\n Genellikle bulmak \u00e7ok kolayd\u0131r, dedi; para,nefret ya da k\u0131skan\u00e7l\u0131k, ancak bu bombalama olaylar\u0131 i\u00e7in, \u00c7e\u00e7enlerin niyeti neydi? \u00c7ok az insan bunu sorgulad\u0131.<\/p>\n Bir d\u00fczeyde bu belki anla\u015f\u0131labilirdi. Rus toplumu i\u00e7inde \u00c7e\u00e7enlere y\u00f6nelik antipati derinden k\u00f6kle\u015fmi\u015ftir ve 90\u2019lardaki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 sava\u015flar\u0131nda bu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti. Bu sava\u015fta a\u011fza al\u0131nmayacak vah\u015fetler her iki taraf taraf\u0131ndan da i\u015flendi ve \u00c7e\u00e7en isyanc\u0131lar sava\u015flar\u0131n\u0131 Rusya i\u00e7lerine g\u00f6t\u00fcrmekten ya da sivilleri hedef almaktan dolay\u0131 hi\u00e7bir pi\u015fmanl\u0131k g\u00f6stermedi. Boris Yeltsin \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n \u00f6zerkli\u011fini tan\u0131yan bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamas\u0131yla sava\u015f\u0131n sona erdi\u011fi 1997 y\u0131l\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda.<\/p>\n Peki neden? diye devam etti Trepashkin. U\u011frunda sava\u015ft\u0131klar\u0131 her \u015feyi elde etmi\u015fken neden \u00c7e\u00e7enler Rus h\u00fck\u00fcmetini k\u0131\u015fk\u0131rtmak istesin?<\/p>\n Ve oradaki ba\u015fka bir \u015fey eski su\u00e7lu ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131n\u0131 duraklatt\u0131: yeni Rus h\u00fck\u00fcmetinin olu\u015fumu.<\/p>\n Ger\u00e7ek neden \u00e7ok az biliniyor, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6ncesine kadar Putin belirsizlik i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fan orta derece FSB\/KGB subaylar\u0131ndan birisiydi. 1996 y\u0131l\u0131nda Putin\u2019e Ba\u015fkanl\u0131\u011fa ait M\u00fclk Y\u00f6netim Dairesi\u2019nde, Yeltsin\u2019in hamilik mekanizmas\u0131nda \u00f6nemli bir ofiste g\u00f6rev verildi ki bu Putin\u2019e \u00f6denek g\u00fcc\u00fc verdi ya da Kremlin\u2019in i\u00e7erisindekilere yard\u0131m etmesine imkan tan\u0131d\u0131. Anla\u015f\u0131lan orada ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcreyi iyi de\u011ferlendirdi, \u00f6n\u00fcndeki \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde Ba\u015fkanl\u0131k Personeli M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019na terfi edildi, sonra FSB y\u00f6neticisi oldu ve \u015fimdi de Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa y\u00fckseldi.<\/p>\n Eyl\u00fcl 1999\u2019da hala halk aras\u0131nda bilinmeyen bir ki\u015fi olan Putin\u2019e Mikhail Trepashkin\u2019in olduk\u00e7a sa\u011flam duygular\u0131 vard\u0131. URPO skandal\u0131 kamuoyuna yans\u0131d\u0131\u011f\u0131nda Putin FSB\u2019nin y\u00f6neticisiydi ve Alexander Litvinenko\u2019yu olay\u0131 provoke etti\u011fi i\u00e7in ki\u015fisel olarak g\u00f6revden ald\u0131. Bir muhabire Litvinenko\u2019yu kovdu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc FSB subaylar\u0131n\u0131n bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 yapmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u2026 Ve i\u00e7erideki sorunlar\u0131 kamuya anlatmamal\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n Ancak Putin\u2019in halefi olarak FSB y\u00f6neticili\u011fine Nikolai Patrushev\u2019in se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131 da Trepashkin\u2019e endi\u015fe veriyor. FSB \u0130\u00e7 G\u00fcvenlik Dairesi Amiri olarak Trepashkin\u2019i Bank Soldi dosyas\u0131ndan alan Patrushev\u2019di ve \u015fimdi bu h\u00fck\u00fcmetin yetkilileri aras\u0131nda apartman binalar\u0131n\u0131n bombalanmalar\u0131nda \u00c7e\u00e7en ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 en hararetli \u015fekilde iddia edenlerin ba\u015f\u0131nda geliyordu.<\/p>\n Trepashkin, peki bu dinamik yap\u0131da ne g\u00f6rd\u00fcn diye sordu ve olay\u0131 ortaya atan\u0131n h\u00fck\u00fcmet oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u201cBu olaylar\u0131n arkas\u0131nda \u00c7e\u00e7enler var, \u00f6yleyse \u015fimdi \u00c7e\u00e7enlerin icab\u0131na bakmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/p>\n Ama daha sonra \u00e7ok ilgin\u00e7 bir \u015fey ya\u015fand\u0131. Olay Moskova\u2019n\u0131n 120 mil (220 km) g\u00fcneyindeki sakin ta\u015fra kenti Ryazan\u2019da meydana geldi.<\/p>\n \u00dclkenin a\u015f\u0131r\u0131 tetikte olma hali, Ryazan\u2019daki 14\/16 Novosyolov caddesinde bulunan bir apartman binas\u0131n\u0131n baz\u0131 sakinlerini de i\u00e7ine \u00e7ekmi\u015fti, 22 Eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131 apartman\u0131n baz\u0131 sakinleri Zhiguli marka beyaz renkli sedan bir arac\u0131n, binalar\u0131n\u0131n yan\u0131ba\u015f\u0131ndaki bir parka yana\u015fmas\u0131 dikkatlerini \u00e7ekti. \u0130ki adam\u0131n araban\u0131n bagaj\u0131ndan birka\u00e7 \u00e7uval\u0131 \u00e7\u0131kararak bunlar\u0131 s\u00fcratle apartman\u0131n bodrum kat\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeleriyle panikleri artt\u0131. Apartman sakinleri polisi arad\u0131.<\/p>\n Bodrumda kabloyla bir patlay\u0131c\u0131ya ve zaman ate\u015fleyicisine ba\u011flanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 adet 50 kg\u2019l\u0131k beyaz \u00e7uval bulundu. Polis h\u0131zla binay\u0131 tahliye etti\u011fi gibi yerel FSB patlay\u0131c\u0131 uzmanlar\u0131n\u0131 patlay\u0131c\u0131y\u0131 etkisiz hale getirmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, \u00e7uvallar\u0131n i\u00e7erisinde t\u00fcm apartman binas\u0131n\u0131 y\u0131kmaya yetecek g\u00fc\u00e7te RDX isimli bir patlay\u0131c\u0131 oldu\u011fu tespit edildi. Bu arada, Ryazan d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan t\u00fcm yollara barikatlar kuruldu ve Zhiguli ara\u00e7 ile i\u00e7erisindeki i\u015fgalciler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir av ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra ya\u015fananlar t\u00fcm Rusya\u2019ya yay\u0131ld\u0131. Ba\u015fbakan Vladimir Putin dikkatlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc vatanda\u015flar\u0131 tebrik ederken, \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131, Ryazan\u2019daki apartman binas\u0131n\u0131 patlatmaya y\u00f6nelik giri\u015fimin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131 gibi g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin son ba\u015far\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6vg\u00fcler dizdi.<\/p>\n Konu dikkatlice kapat\u0131labilirdi, e\u011fer ayn\u0131 gece Ryazan\u2019da iki san\u0131k tutuklanm\u0131\u015f olmasayd\u0131. Yerel y\u00f6neticilerin \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 her iki san\u0131\u011f\u0131n da FSB kimli\u011fi ta\u015f\u0131yor olmas\u0131yd\u0131. K\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde Moskova\u2019daki FSB karargah\u0131ndan gelen telefonla bu iki ki\u015fi sal\u0131verildi.<\/p>\n \u00c7eli\u015fkiler FSB\u2019nin hesab\u0131nda kaydedildi. FSB karargah\u0131 nas\u0131l oldu da yerel FSB\u2019nin kimya analizlerinde RDX olarak bulduklar\u0131n\u0131 \u015feker \u00e7uvallar\u0131 diye uydurdu? E\u011fer bu ger\u00e7ekten bir e\u011fitim tatbikat\u0131ysa, nas\u0131l FSB\u2019nin yerel \u015fubesinin \u00f6nceden haberi olmad\u0131 ya da Patrushev ter\u00f6rist uyar\u0131dan bir bu\u00e7uk g\u00fcn sonra bunu e\u011fitim tatbikat\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekte bir sak\u0131nca g\u00f6rmedi? Hatta neden Ryazan\u2019dan sonra apartman binalar\u0131n\u0131 bombalama \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 b\u0131\u00e7ak gibi kesildi? E\u011fer sald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekten \u00c7e\u00e7en ter\u00f6ristlerin i\u015fiyse, halkla ili\u015fkilerin kara lekesi FSB, kesinlikle Ryazan \u00fczerinden \u00f6fkeyi patlatabilirdi.<\/p>\n Ancak bu tip sorular i\u00e7in zaman \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015fti. 23 Eyl\u00fcl gecesi Ba\u015fbakan Putin Ryazan sakinlerinin ihtiyatl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 \u00f6ven konu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda bile, Rus sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Grozny \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck hava sald\u0131r\u0131lar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Birka\u00e7 g\u00fcne kalmadan, aylard\u0131r \u00c7e\u00e7enya s\u0131n\u0131r\u0131nda bekleyen Rus z\u0131rhl\u0131 birlikleri \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n i\u00e7ine girerek ikinci Rus-\u00c7e\u00e7en sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n Bundan sonra olaylar \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fti. 1999\u2019un yeni y\u0131l ak\u015fam\u0131, Boris Yeltsin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamayla \u00fclkeyi \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirdi; Yeltsin, ba\u015fkanl\u0131k yetkilerini hemen b\u0131rak\u0131yordu, bu Vladimir Putin\u2019in yeni se\u00e7imler yap\u0131lana kadar Ba\u015fkan Vekili oldu\u011fu anlam\u0131na geliyordu. Asl\u0131nda takvime g\u00f6re se\u00e7imlerin yaz d\u00f6neminde yap\u0131lmas\u0131 gerekiyorken, \u015fimdi bu se\u00e7imler 10 hafta i\u00e7erisinde yap\u0131lacakt\u0131, Putin\u2019in pek \u00e7ok rakibinin se\u00e7imler i\u00e7in haz\u0131rlanmas\u0131na f\u0131rsat verilmiyordu.<\/p>\n A\u011fustos 1999\u2019da yap\u0131lan ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imi anketlerinde Putin\u2019e verilen destek y\u00fczde 2\u2019nin alt\u0131ndayd\u0131. \u00d6te yandan, Mart 2000\u2019de, Putin\u2019in \u00c7e\u00e7enya\u2019da topyek\u00fcn sava\u015f politikas\u0131 pop\u00fclerlik dalgas\u0131n\u0131 y\u00fckseltiyordu, oylar\u0131n %53\u2019\u00fcn\u00fc s\u00fcp\u00fcrerek g\u00f6reve geldi. Vladimir Putin\u2019in saltanat\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve Rusya bir daha asla ayn\u0131 Rusya olmayacakt\u0131.<\/p>\n Bir sonraki bulu\u015fmam\u0131z i\u00e7in Trepashkin beni dairesine davet etti. Biraz \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m, daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi, g\u00fcvenlik nedenlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Trepashkin evine nadiren konuklar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc, san\u0131r\u0131m nas\u0131lsa t\u00fcm d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n onun nerede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmal\u0131.<\/p>\n Moskova\u2019n\u0131n g\u00fcneyindeki y\u00fcksek katl\u0131 kulenin zemin kat\u0131, di\u011fer y\u00fcksek katl\u0131 kulelerle \u00e7evrilmi\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 bir par\u00e7a konforsuz olmas\u0131na ra\u011fmen, olduk\u00e7a ho\u015f bir yerdi. Trepashkin bana k\u0131sa bir tur att\u0131rd\u0131, ve bir g\u00f6mme dolab\u0131n ka\u011f\u0131tlarla dolu, da\u011f\u0131n\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir odaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark ettim, ger\u00e7ekten buray\u0131 ofisi gibi kullan\u0131yordu. K\u0131zlar\u0131ndan birisi evdeydi, oturma odas\u0131nda oturuyoruz diye bize \u00e7ay getirdi.<\/p>\n Trepashkin belli belirsiz utanga\u00e7 bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle, i\u015fiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde evini nadiren kullanmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan as\u0131l nedeni ortaya \u00e7\u0131kard\u0131: kar\u0131s\u0131. T\u00fcm bu siyasi konulara bula\u015fmam\u0131 istemiyor, ama bug\u00fcn sabahtan beri evde de\u011fil\u2026 G\u00fcl\u00fcmsemesi rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirdi. Evet, bu bask\u0131ndan dolay\u0131. Bilirsin, eliyle \u00f6n kap\u0131y\u0131 i\u015faret etti, g\u00f6zalt\u0131na almaya buraya geldiler, silahlar\u0131yla, emirler ya\u011fd\u0131r\u0131yorlard\u0131; \u00e7ocuklar deh\u015fete kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Olanlar kar\u0131m\u0131 ger\u00e7ekten etkiledi ve her zaman bunun tekrar ya\u015fanabilece\u011finden endi\u015fe ediyor.<\/p>\n Bask\u0131nlar\u0131n ilki Ocak 2002\u2019de yap\u0131ld\u0131. Gecenin bir yar\u0131s\u0131, FSB ajanlar\u0131ndan bir tak\u0131m i\u00e7eriye dald\u0131 ve daireyi aramaya ba\u015flad\u0131lar. Trepashkin hi\u00e7bir \u015fey bulamad\u0131klar\u0131 iddia ediyor, ama evde FSB ar\u015fivinden s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f belge, bir avu\u00e7 mermi \u00e7\u0131kt\u0131 ki bunlar savc\u0131lar i\u00e7in \u00fc\u00e7 \u201cbekleyen\u201d su\u00e7lama yaratmalar\u0131 i\u00e7in yeterliydi.<\/p>\n Bu fark\u0131na varmam i\u00e7in onlar\u0131n izledikleri yoldu diyerek a\u00e7\u0131klad\u0131, do\u011fru yolu bulmazsam geri geleceklerini bilmemi istediler.<\/p>\n Trepashkin\u2019in FSB\u2019nin dikkatini \u00e7ekecek iyi bir plan\u0131 vard\u0131: bask\u0131ndan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, Trepashkin, Putin rejimince Rusya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck haini olarak kabul edilen Alexander Litvinenko\u2019dan telefonlar almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Trepashkin, yani bu y\u00fczden beni ar\u0131yordu diye a\u00e7\u0131klad\u0131. Litvinenko Rusya\u2019ya geri d\u00f6nemiyordu, bu y\u00fczden soru\u015fturmas\u0131na burada yard\u0131mc\u0131 olacak birisine ihtiyac\u0131 vard\u0131.<\/p>\n Dile kolay Ocak 2002\u2019de Rusya \u00e7ok farkl\u0131 bir yer haline geldi. Putin\u2019in Devlet Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesinden bu yana ge\u00e7en iki y\u0131lda, siyasi muhalefet de\u011fersizlik noktas\u0131nda hi\u00e7e say\u0131l\u0131rken t\u00fcm ba\u011f\u0131ms\u0131z medya ortadan kalkt\u0131.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmetin Ryazan\u2019da FSB \u201ce\u011fitim tatbikat\u0131\u201d hikayesinin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc en \u00e7ok sarsan dondurucu uygulamas\u0131n\u0131n bir belirtisi g\u00f6zden ge\u00e7irilerek i\u015fe ba\u015fland\u0131. 2002 y\u0131l\u0131nda, ter\u00f6ristleri avlayan operasyonu y\u00f6neten Ryazan FSB komutan\u0131 \u015fimdi \u201ce\u011fitim tatbikat\u0131\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 destekliyordu. Ryazan\u2019daki \u00e7uvallar\u0131n i\u00e7eri\u011finde patlay\u0131c\u0131 oldu\u011funda \u0131srar ederek bunu televizyon kameralar\u0131 \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131klayan yerel FSB patlay\u0131c\u0131 uzmanlar\u0131, aniden t\u00fcm konu hakk\u0131nda sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcler ve g\u00f6zden kayboldular. Patlamadan alt\u0131 ay sonraki bir televizyon belgeselinde FSB\u2019nin a\u00e7\u0131klamas\u0131yla \u00f6fke i\u00e7erisinde dalga ge\u00e7erek ger\u00e7ek bomba oldu\u011funda \u0131srar eden Novosyolov Caddesi 14\/16\u2019n\u0131n baz\u0131 sakinleri bile izin verilenin d\u0131\u015f\u0131nda konu\u015fmay\u0131 reddediyordu, belki de ba\u015ftan yanl\u0131\u015f yapm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Odas\u0131nda otururken Trepashkin, Litvinenko\u2019ya tek yolun bir t\u00fcr resmi s\u0131fat\u0131m olsayd\u0131 buna dahil olabilirdim dedi\u011fini s\u00f6yledi. E\u011fer kendi ba\u015f\u0131ma hareket edersem, yetkililer derhal aleyhimde hareket edecekti.<\/p>\n Mart 2002\u2019in ba\u015flar\u0131nda Boris Berezovsky\u2019nin ofisinde yap\u0131lan bir toplant\u0131da resmi s\u0131fat konusu g\u00fcndeme geldi. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan birisi, Rusya Parlementosu\u2019nun bir \u00fcyesi olan Sergei Yushenkov, bombalama olaylar\u0131yla ilgili bir ara\u015ft\u0131rma komitesi kurar Trepashkin\u2019in de bu m\u00fcfetti\u015flerden birisi olabilirdi. Bir di\u011fer kat\u0131l\u0131mc\u0131, Milwaukee, Wisconsin\u2019de bir g\u00f6\u00e7men olarak ya\u015fayan 31 ya\u015f\u0131ndaki Rus Tatiana Morozova\u2019du. Morozova\u2019n\u0131n annesi Guryanova Caddesi\u2019ndeki patlamada hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti ve Rus yasalar\u0131 ona h\u00fck\u00fcmetin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 inceleme hakk\u0131 veriyordu; Trepashkin bir s\u00fcre \u00f6nce avukatl\u0131k ruhsat\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131, Morozova onu avukat\u0131 olarak tayin edebilir ve FSB\u2019nin Guryanova Caddesi dosyalar\u0131na eri\u015fim i\u00e7in mahkemelere dilek\u00e7e verebilirdi.<\/p>\n B\u00f6ylece her iki fikri de kabul ettim dedi Trepashkin, ama soru \u00f6nce nereye bakmam gerekti\u011fiydi. Pek \u00e7ok belge ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildi ve pek \u00e7ok insan hikayelerini de\u011fi\u015ftirmi\u015fti, ilk amac\u0131m ger\u00e7ek adli kan\u0131tlara eri\u015febilmekti.<\/p>\n Bir de s\u00f6ylemesi kolay, bombalamalara h\u00fck\u00fcmetin sorumlu\u011funu g\u00f6sterecek kal\u0131nt\u0131lar tuhaf bir aceleyle kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Oysa, \u00f6rne\u011fin, 11 Eyl\u00fcl\u2019den sonra Amerikal\u0131lar\u0131n, D\u00fcnya Ticaret Merkezi\u2019nin kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndaki incelemeleri alt\u0131 ay s\u00fcrm\u00fc\u015f, etkili bir olay yeri incelemesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; Rus yetkililer Guryanova Caddesi 19 numara patlamadan sadece birka\u00e7 g\u00fcn sonra ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f, her \u015fey toplanarak \u015fehir \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcne at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn adli kan\u0131t korunmu\u015ftu ve her ne olmu\u015fsa a\u00e7\u0131k de\u011fildi, muhtemelen FSB depolar\u0131nda muhafaza ediliyordu.<\/p>\n Bombalamalarla alakas\u0131 olmayan \u015feyleri ke\u015ffediyorken, bir s\u00fcre sonra Trepashkin olduk\u00e7a ilgin\u00e7 \u015feylerle kar\u015f\u0131la\u015fmaya ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n T\u00fcm olaya ili\u015fkin s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 dipnotlardan biri Duma S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Gennady Seleznyov taraf\u0131ndan 13 Eyl\u00fcl 1999 sabah\u0131 Parlamento binas\u0131nda yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamayd\u0131. Belge hen\u00fcz elime ge\u00e7iyordu a\u00e7\u0131klamay\u0131 meclis \u00fcyelerine yapm\u0131\u015ft\u0131: \u201cVolgodonsk kentinde d\u00fcn gece bir apartman binas\u0131 havaya u\u00e7uruldu.\u201d<\/p>\n Seleznyov esas\u0131nda yanl\u0131\u015f bir \u015fehirden bahsederken bir apartman binas\u0131 ger\u00e7ekten havaya u\u00e7mu\u015ftu; patlama sabah Moskova Kashirskoye Otoyolu\u2019ndaki 6\/3\u2019de meydana gelmi\u015fti. S\u00f6zc\u00fc taraf\u0131ndan dile getirilen Volgodonsk kentinde ise patlama o konu\u015fmadan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra meydana geldi. En az\u0131ndan bir Duma \u00fcyesi bunu kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 buldu.<\/p>\n Say\u0131n S\u00f6zc\u00fc, Pazartesi g\u00fcne anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z patlaman\u0131n nas\u0131l olup ta Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc meydana geldi\u011fini l\u00fctfen bize anlat\u0131n diye Parlamento binas\u0131nda Seleznyov\u2019e sordu.<\/p>\n Bir cevap yerine, soruyu soran \u00fcyenin mikrofonu hemen kapat\u0131ld\u0131.<\/p>\n Pek \u00e7ok g\u00f6zlemciye g\u00f6re, FSB komuta kademesinden birisinin hangi patlaman\u0131n nerede olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin Seleznyov\u2019a verdi\u011fi yanl\u0131\u015f haber her \u015feyi alt \u00fcst etmi\u015fti.<\/p>\n Trepashkin, olaydan sonra yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcren ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonunda, Seleznyov\u2019un nas\u0131l bildi\u011fini a\u00e7\u0131klayamaca\u011f\u0131 hatal\u0131 raporun bir FSB subay\u0131nca Selenyov\u2019a verildi\u011fini tespit etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Ancak ilerleyi\u015fi Trepashkin i\u00e7in potansiyel bir tehlikeyi beraberinde getirdi. Londra toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan isimlerden birisi olan insan haklar\u0131 savunucusu ve Berezovsky\u2019nin yard\u0131mc\u0131s\u0131 Alex Goldfarb sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan endi\u015fe etmeye ba\u015flad\u0131, 2003\u2019\u00fcn ba\u015flar\u0131nda Ukrayna\u2019da onunla bir bulu\u015fma ayarlad\u0131. \u0130kisi daha \u00f6nce hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131 ve Goldfarb onu bir tehlike i\u00e7inde buldu.<\/p>\n Goldfarb\u2019\u0131n hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, Trepashkin bunlar\u0131n hi\u00e7 birisine ald\u0131rm\u0131yordu. San\u0131r\u0131m, sistemin kendisine kar\u015f\u0131 olmas\u0131ndan ziyade, hala reform sistemine kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yordu.<\/p>\n Ancak s\u0131raya dizilmi\u015f gibi, \u00f6nce \u00e7eki\u00e7 yere d\u00fc\u015ft\u00fc. Eyl\u00fcl 2003\u2019te, Trepashkin\u2019i soru\u015fturma komitesinden kovan Duma \u00fcyesi Sergei Yushenkov, Moskova\u2019daki evinin \u00f6n\u00fcnde g\u00fcpeg\u00fcnd\u00fcz vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00dc\u00e7 ay sonra, bir ba\u015fka komite \u00fcyesi esrarengiz \u015fartlar alt\u0131nda \u00f6ld\u00fc. Bu iki \u00f6l\u00fcm ba\u011f\u0131ms\u0131z soru\u015fturman\u0131n sona ermesi demekti, ayn\u0131 zamanda Trepashkin\u2019in de tek ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Hala Tatiana Morozova\u2019n\u0131n avukat\u0131 olarak hareket ediyor ve y\u0131lmadan i\u015fine devam ediyordu ve Temmuz 2003\u2019te sonunda \u00e7amura sapland\u0131 kald\u0131. Bir ba\u015fka kay\u0131ba ba\u011fl\u0131 olarak dosyada sona geldi, hi\u00e7bir miktar ba\u011flant\u0131 koptuktan sonra i\u015fleri yoluna koyamazd\u0131.<\/p>\n Guryanova Caddesi\u2019ndeki patlamadan saatler \u00f6nce, bir bina y\u00f6neticisinin ifadeleri do\u011frultusunda FSB zanl\u0131lardan birisinin robot resmini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. Fakat k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00e7izim iptal edilmi\u015f ve tamamen farkl\u0131 bir adam\u0131n resmiyle de\u011fi\u015ftirilmi\u015fti. Bu ikinci adam, \u00c7erkesya b\u00f6lgesinde uzun s\u00fcredir bilinen s\u0131radan bir i\u015fadam\u0131 olan Achemez Gochiyayev\u2019di ki hemen sakland\u0131. Eyl\u00fcl 2002\u2019de Alexander Litvinenko, Gochiyayev\u2019u G\u00fcrcistan\u2019\u0131n \u00fccra bir k\u00f6\u015fesine kadar bir arac\u0131 vas\u0131tas\u0131yla takip etmi\u015fti, FSB taraf\u0131ndan \u00e7evrelenmi\u015f ve sad\u0131k kalm\u0131\u015ft\u0131 ve sadece ka\u00e7t\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisini \u00f6ld\u00fcreceklerinden emindi.<\/p>\n Trepashkin ilk \u00e7izimdeki adam\u0131n kimli\u011fini \u00e7ok merak ediyor ve \u00f6\u011frenmek istiyordu, hatta o zaman \u00e7o\u011fu vaktini FSB\u2019nin hacimli Guryanova caddesi dosyas\u0131 \u00fczerinde ge\u00e7iriyordu, dosyada bir \u00f6rne\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ilk \u00e7izimin herhangi bir yerde olabilece\u011fini fark etti. Son \u00e7are olarak, gazete ar\u015fivlerini kar\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131, FSB \u00e7izimi ortal\u0131ktan kald\u0131rmadan \u00f6nce belki birisi yay\u0131nlam\u0131\u015f olabilirdi. Ve oradayd\u0131.<\/p>\n Kare \u015feklinde \u00e7eneli, 30\u2019lu ya\u015flar\u0131nda, siyah sa\u00e7l\u0131 ve g\u00f6zl\u00fckl\u00fc bir adam\u0131 tarif ediyordu. Trepashkin bu adam\u0131 tan\u0131\u011f\u0131ndan emindi, hatta onu sekiz y\u0131l \u00f6nce tutuklam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7izimdeki adam, Raduyev\u2019in \u00e7etesinin Bank Soldi soygunu s\u0131ras\u0131nda elektornik g\u00f6zetlemeyi yapan minib\u00fcsteki FSB ajan\u0131 Vladimir Romanovich\u2019ti.<\/p>\n Trepashkin\u2019in ilk d\u00fc\u015f\u00fcncesi Romanovich\u2019i bulmak ve onun apartman bombalamalar\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermeye zorlamakt\u0131. Umulan olmad\u0131. Trepashkin\u2019in tespit edebildi\u011fine g\u00f6re, bombalamalardan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Romanovich K\u0131br\u0131s\u2019a gitmek i\u00e7in Rusya\u2019dn ayr\u0131lm\u0131\u015f ve 2000 y\u0131l\u0131 yaz\u0131nda ona \u00e7arp\u0131p ka\u00e7an bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Ondan sonra Trepashkin iz s\u00fcrerek \u00e7izimin orijinal kayna\u011f\u0131n\u0131, Guryanova Caddesi\u2019ndeki apartman binas\u0131n\u0131n y\u00f6neticisini buldu.<\/p>\n Oturma odas\u0131nda, Trepashkin, Romanovich\u2019in robot resmini ona g\u00f6sterdim ve bana kesin olarak polise verdi\u011finin bu oldu\u011funu s\u00f6yledi dedi. Ancak daha sonra onu Lubyakna (FSB Karargah\u0131)\u2019na alm\u0131\u015flar ve orada g\u00f6sterdikleri Gochiyayev\u2019un robot resminin onun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc adam oldu\u011funda \u0131srar etmi\u015fler.<\/p>\n Trepashkin bomba etkisi yapacak verileriyle yetkililere k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00fcrpriz yapmay\u0131 planlad\u0131. FSB uzun s\u00fcre \u00f6nce Moscow ve Volgodonsk bombalamalar\u0131ndan sorumlular\u0131 olduklar\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi dokuz ki\u015finin ismini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. \u0130ronik olarak, ikinci Rus-\u00c7e\u00e7en sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131n ana nedeni olarak bu bombalamalar g\u00f6steriliyor olmas\u0131na ra\u011fmen, \u015f\u00fcphelilerin hi\u00e7birisi \u00c7e\u00e7en de\u011fildi. 2003 yaz\u0131nda, bu adamlardan be\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc, ikisinin ise halen bulunamad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131, tutuklu bulunan di\u011fer iki san\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmas\u0131n\u0131n ise Ekim ay\u0131nda ba\u015flamas\u0131 planlan\u0131yordu. Trepashkin, Tatiana Morozova\u2019n\u0131n avukat\u0131 olarak duru\u015fmaya kat\u0131lmay\u0131 ve savunma delili olarak Romanovich\u2019in robot resmini sunmay\u0131 planl\u0131yordu.<\/p>\n Ek bir \u00f6nlem ald\u0131. Mahkeme ba\u015flamadan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, Moskovskiye Novosti isimli ba\u011f\u0131ms\u0131z derginin \u00e7al\u0131\u015fan gazeteci \u0130gor Korolkov ile bulu\u015ftu ve Romanovich\u2019in ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde anlatt\u0131.<\/p>\n Korolkov, Trepashkin\u2019in \u201cE\u011fer beni al\u0131rlarsa, herkes bunun neden oldu\u011funu bilecek\u201d dedi\u011fini s\u00f6yledi. Gergin ve endi\u015feliydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc san\u0131r\u0131m onun i\u00e7in geleceklerini biliyordu.<\/p>\n Beklenildi\u011fi gibi, Korolkov ile bulu\u015fmas\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre Trepashkin yetkililer taraf\u0131ndan tutukland\u0131. G\u00f6zalt\u0131ndayken, FSB apartman dairesine bir ba\u015fka bask\u0131n yapt\u0131, bu sefer ajanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc bask\u0131na kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n Trepashkin g\u00fclerek, anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla bu durum kom\u015fular i\u00e7in olduk\u00e7a heyecan vericiydi, uzun s\u00fcredir bu \u00e7evrede ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck olayd\u0131 dedi.<\/p>\n Eski bir FSB takti\u011fi ile ruhsats\u0131z silah ta\u015f\u0131mak su\u00e7undan mahkemeye \u00e7\u0131kard\u0131lar, ancak anla\u015f\u0131lan hakim bu kli\u015fele\u015fmi\u015f metoda yabanc\u0131 de\u011fildi ve hemen davay\u0131 reddetti. O zaman savc\u0131lar hemen Trepashkin\u2019in iki y\u0131ld\u0131r bekletilen ve ar\u015fivledi\u011fi gizli belgeler hakk\u0131ndaki su\u00e7lamalar\u0131 yeniden ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Fazla de\u011fildi, ama yeterliydi, kapal\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama neticesinde Trepashkin \u201cgizli materyallerin uygunsuz kullanm\u0131\u201d su\u00e7uyla d\u00f6rt y\u0131la mahkum edilerek Ural Da\u011flar\u0131\u2019ndaki bir esir kamp\u0131na yolland\u0131.<\/p>\n Yoklu\u011funda, iki adam apartman bombalamalar\u0131ndan su\u00e7lu bulunarak \u00f6m\u00fcr boyu hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Konunun resmen kapand\u0131\u011f\u0131 ilan edildi, h\u00fck\u00fcmet FSB\u2019ye konuyla ilgili t\u00fcm soru\u015fturma dosyalar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcrlenerek 75 y\u0131l boyunca saklanmas\u0131 talimat\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n Mikhail Trepashkin\u2019e son sorum at\u0131labilecek bir \u015fey oldu.<\/p>\n Apartman\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki kald\u0131r\u0131mda ayakta duruyorduk, e\u011fer m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131 hayat\u0131n\u0131n son onbe\u015f y\u0131ll\u0131k y\u00f6r\u00fcngesinde yapt\u0131klar\u0131ndan hangisini farkl\u0131 yapard\u0131n diye ona sordum.<\/p>\n Bu at\u0131labilir bir \u015feydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Trepashkin\u2019in pozisyonunda olup g\u00fcce kar\u015f\u0131 bir sava\u015fa giren ve ezilen insanlar\u0131n neredeyse tamam\u0131 hay\u0131r cevab\u0131 verir: adaletin ya da \u00f6z\u00fcg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya da daha iyi bir toplumun pe\u015finde ko\u015ftuklar\u0131nda, bir kez daha olsa yine ayn\u0131 \u015feyi yapacaklar\u0131n\u0131 ve sadece ayn\u0131 yolda olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler.<\/p>\n Buna ra\u011fmen, Trepashkin h\u0131zl\u0131 bir kahkaha att\u0131, y\u00fcz\u00fc markas\u0131 haline gelen g\u00fcl\u00fcmsemesiyle buru\u015ftu.<\/p>\n Evet dedi, baz\u0131 \u015feyleri \u00e7ok farkl\u0131 yapard\u0131m. \u00c7ok fazla inand\u0131\u011f\u0131m \u015feylerin, \u015fimdi benim hatalar\u0131mdan biri oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorum. Her zaman problemlerin birka\u00e7 k\u00f6t\u00fc adamla ilgili oldu\u011funu, sistemin kendisiyle alakal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Hatta hapishanedeyken bile, Putin\u2019in ger\u00e7ekten bunun ard\u0131nda oldu\u011funa inanmad\u0131m. E\u011fer onun haberi olsayd\u0131, buradan derhal \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131na inand\u0131m her zaman. Trepashkin\u2019in g\u00fcl\u00fcmsemesi da\u011f\u0131ld\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc omuzlar\u0131n\u0131 yava\u015f\u00e7a silkti. B\u00f6ylece mutlak bir safl\u0131k, san\u0131r\u0131m bu hatalara yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n Tam olarak ikna olmam\u0131\u015ft\u0131m. Safl\u0131ktan daha fazla, onun \u201chatalar\u0131n\u0131n\u201d, e\u011fer orta \u00e7a\u011fdaki sadakat hissi yoksa asl\u0131nda eski bir t\u00fcr davran\u0131\u015fta k\u00f6kle\u015fti\u011finden \u015f\u00fcphelendim. \u0130lk bulu\u015fmam\u0131zda, Trepashkin bana onalt\u0131 sayfal\u0131k resmi \u00f6zge\u00e7mi\u015finin bir kopyas\u0131n\u0131 vermi\u015fti ve dikkatimi \u00e7eken ilk \u015fey bir donanma uzman\u0131, bir KGB subay\u0131,\u00a0 bir FSB m\u00fcfetti\u015fi olarak devlatteki g\u00f6rev s\u00fcresi boyunca ona verilen onlarca madalya ve takdirname olmu\u015ftu. Garip ya da ilgin\u00e7 bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnebilir, o hala ger\u00e7ek bir inanm\u0131\u015ft\u0131. Yeni Rusya\u2019y\u0131 kabul etmeyi reddederken, ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in pe\u015finden ko\u015ftu\u011fu h\u0131rs\u0131zlar, sorumluluk sahibi bir m\u00fcfetti\u015f olarak organize su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerine ya da r\u00fc\u015fvet yiyen devlet g\u00f6revlilerine kar\u015f\u0131 titizlikle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 dosyalar i\u00e7in ge\u00e7irdi\u011fi y\u0131llar ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir?<\/p>\n Elbette, bu bir de sadakatin kal\u0131c\u0131 hissinin Trepashkin\u2019i etkisiz hale getirmesi daha do\u011frusu ve ge\u00e7mi\u015findeki \u201chatalar\u0131ndan\u201d, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yolundan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayat\u0131ndan farkl\u0131 \u015fekilde ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmesinin engellemesi. Bu konu i\u00e7in, apartman\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131k\u0131p kald\u0131r\u0131ma ge\u00e7erek bulu\u015fma yerimizi de\u011fi\u015ftirmemiz bile Trepashkin\u2019in inat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir t\u00fcr a\u00e7\u0131klamas\u0131yd\u0131; e\u015fi beklenenden \u00f6nce eve d\u00f6n\u00fcnce, Trepashkin\u2019i bat\u0131l\u0131 bir gazeteci ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrken bulunca \u00f6yle sinirlenmi\u015fti ki ikimizi birden hemen evden d\u0131\u015far\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Sanki konu \u00fczerinde hi\u00e7bir kontrol\u00fc yokmu\u015f gibi, s\u0131v\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, evet, ne yapabilirdin? diye f\u0131s\u0131ldad\u0131 Trepashkin.<\/p>\n Ama muhtemelen kar\u0131s\u0131n\u0131n siniri ba\u015fka bir \u015fey i\u00e7indi, 25 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc. O g\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra, Trepashkin \u015fehir merkezinde bir avu\u00e7 destek\u00e7iyle olan toplant\u0131s\u0131na ba\u015fkanl\u0131k ediyordu ve daha sonra ak\u015fam saat 6.00\u2019da Pushkin Meydan\u0131\u2019nda bombalama olaylar\u0131 i\u00e7in yeni bir soru\u015fturma isteyecekleri bir g\u00f6steri d\u00fczenleyeceklerdi. Al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k g\u00fcl\u00fcmsemesiyle, gelmelisin dedi. \u0130lgin\u00e7 olabilirdi.<\/p>\n Trepashkin hapishaneden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan bu yana ge\u00e7en be\u015f y\u0131lda, Rusya\u2019da pek \u00e7ok de\u011fi\u015fim olmu\u015ftu ama onlar\u0131n hi\u00e7birisi \u00f6zellikle onun gibi bir adam i\u00e7in hay\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Mart 2004\u2019de Vladimir Putin oylar\u0131n %71\u2019ini alarak yeniden se\u00e7ilmi\u015f, daha fazla g\u00fc\u00e7 kullanarak siyasi \u00f6zg\u00fcrlkeri ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini k\u0131s\u0131tlayarak kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Ekim 2006\u2019da, Rusya\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecisi olan ve FSB ve \u00c7e\u00e7en \u201cter\u00f6ristler\u201d aras\u0131ndaki \u015f\u00fcpheli ili\u015fkileri kapsaml\u0131 olarak yazan Anna Politkovskaya, Moskova\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 apartman\u0131n asans\u00f6r\u00fcnde vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bir sonraki ay Alexander Litvinenko\u2019nun yok edilme s\u0131ras\u0131 gelmi\u015fti.<\/p>\n Ama belki de en moral bozucu olan\u0131, Rus toplumunun bu ya\u015fananlardan dolay\u0131 \u00e7ok az endi\u015felenmesiydi. Bunun yerine, petrol-dolarlar\u0131n\u0131n ya\u011fmas\u0131yla g\u00fc\u00e7lenen ekonomileriyle, pek \u00e7o\u011fu Putin\u2019in sert adam imaj\u0131 ve onun d\u0131\u015f d\u00fcnyaya y\u00f6nelik gitgide artan sald\u0131rgan tutumu, s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn esintisi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc gibi kabul ederek bu durumdan memnun duruyordu. Bu imaj, Putin\u2019in anayasal engeller nedeniyle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n engellendi\u011fi 2008 May\u0131s\u2019\u0131nda korundu (bir Ba\u015fbakan olarak g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrmesine ra\u011fmen), devlet ba\u015f\u0131na resmen getirilen, Putin\u2019in bizzat se\u00e7ti\u011fi varisi Dmitry Medvedev\u2019di.<\/p>\n Kotu i\u00e7indeki Medvedevle siyah ceket giyen iki erkek birbirine benziyordu, devletin ba\u015f\u0131ndan ziyade K\u0131z\u0131l Meydan\u2019da kas\u0131larak gezinen bir \u00e7ift gangster gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Hatta, Bat\u0131\u2019da \u015fiddetle k\u0131nanan bir hareket olan Rusya\u2019n\u0131n A\u011fustos 2008\u2019deki G\u00fcrcistan\u2019a vah\u015fi m\u00fcdahalesi, Rus ulusal gururunda bir patlama oldu ve Putin\u2019in pop\u00fclaritesinde ani bir y\u00fckseli\u015f oldu.<\/p>\n Muhtemelen \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil ama Pushkin Meydan\u0131\u2019ndaki g\u00f6steri ac\u0131nas\u0131 bir haldeydi. Trepashkin ve yak\u0131n yard\u0131mc\u0131lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 otuz kadar g\u00f6sterici gelmi\u015fti. Gelenlerin \u00e7o\u011fu bombalama olaylar\u0131nda yak\u0131nlar\u0131n\u0131 yitiren ya\u015fl\u0131lard\u0131, sessizce kald\u0131r\u0131mda durup posterleri ya da \u00f6l\u00fclerinin solgun foto\u011fraflar\u0131n\u0131 tutuyorlard\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck grup sekiz \u00fcniformal\u0131 polis taraf\u0131ndan izlendi ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle di\u011fer polisler sivil k\u0131yafetler i\u00e7erisindeydi, ama g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re gereksizdi. Ko\u015fu\u015fturma saatinde kald\u0131r\u0131mdan muazzam bir kalabal\u0131k ge\u00e7iyordu, \u00e7ok az\u0131 g\u00f6stericilere ikinci bir bak\u0131\u015f att\u0131 ve birka\u00e7\u0131 teklif edilen bro\u015f\u00fcrlerden ald\u0131.<\/p>\n O ak\u015fam Trepashkin\u2019i izlerken, neden Litvinenko ve Politkovskaya gibi insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, onun gibilerin ise hayatta oldu\u011funu anlamak i\u00e7in ba\u015fka bir yol var gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. \u015e\u00fcphe yok ki bunun bir nedeni, Trepashkin\u2019in apartman bombalamalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc do\u011frudan Putin\u2019i ya da bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 i\u015faret etmekten ka\u00e7\u0131n\u0131yor olmas\u0131yd\u0131. Bu onun su\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uyumlu bir davran\u0131\u015ft\u0131: sadece olaylar\u0131n bilinebilir ve kesin noktalar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 su\u00e7lamala yap\u0131labilir.<\/p>\n Ancak \u015f\u00fcphesiz bir di\u011fer nedeni, odak noktas\u0131ndaki tek gayesinin apartman bombalamalar\u0131 olmas\u0131, Bank Soldi ili\u015fkisinde yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, bu olayda da ayn\u0131 kararl\u0131\u011f\u0131 sergilemesi. Litvinenko ve Politkovskaya i\u00e7in problem olan: Onlar Rusya\u2019daki iktidar \u00e7emberi i\u00e7erisinde yer alan pek \u00e7ok isme \u00e7ok say\u0131da su\u00e7lamada bulunmu\u015ftu ki b\u00f6ylelikle d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. Trepashkin i\u00e7in ise apartman bombalamalar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey yoktu ve e\u011fer \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrse, Rusya\u2019daki herkes bunun neden oldu\u011funu bilecekti.<\/p>\n Her ne kadar, ironi bu konuyla zorlamaya ve halka a\u00e7\u0131k bir soru\u015fturma i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmaya devam etmesi olsa da, Trepashkin\u2019de kendisini yok edecek cevaplar\u0131 bulmaya zorlayabilir. B\u00f6ylesine uzun bir s\u00fcre bombalamalar\u0131n arkas\u0131nda olanlar kazand\u0131klar\u0131na inan\u0131yorlar ya da en az\u0131ndan ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6md\u00fcler ve izleri yeterince g\u00fcvende. Kalabal\u0131klar bro\u015f\u00fcrlerini almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda onun i\u00e7in tehlike b\u00fcy\u00fcyecek.<\/p>\n O g\u00fcn h\u0131zla yakla\u015f\u0131yor olabilir. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l ki uluslar aras\u0131 ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fte, baz\u0131 \u00fclkeler Rusya\u2019dan daha \u00e7ok zarara u\u011frad\u0131 ve her ge\u00e7en g\u00fcn yeni pop\u00fcler protestolar\u0131n do\u011fmas\u0131na neden oluyor: oligarklar kar\u015f\u0131t\u0131, h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131, artan bir \u015fekilde Vladimir Putin\u2019in kendisine kar\u015f\u0131. Rus halk\u0131 bu hareketin nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendisine sormas\u0131 ve Eyl\u00fcl 1999\u2019daki korkun\u00e7 olaylar\u0131 hat\u0131rlamaya ba\u015flamas\u0131 \u00e7ok uzun bir zaman almayabilir.<\/p>\n Ama o g\u00fcn Pushkin Meydan\u0131\u2019nda ba\u015flamad\u0131 bu. O g\u00fcn kalabal\u0131klar hala Rusya\u2019n\u0131n yeniden do\u011fdu\u011funun do\u011fru oldu\u011funa inan\u0131yordu ve Trepashkin\u2019i ge\u00e7ip evlerine gitmek i\u00e7in metroya do\u011fru acele ediyorlard\u0131, ayd\u0131nl\u0131\u011fa do\u011fru, h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131n onlara s\u00f6z verdi\u011fi parlak gelece\u011fe acele ettiler.<\/p>\n 05.09.2009 Rus h\u00fck\u00fcmetinin Ba\u015fbakan\u0131 Vladimir Putin\u2019in k\u0131zabilece\u011fi endi\u015fesiyle, Amerika Birle\u015fik Devletleri yay\u0131nc\u0131l\u0131k grubu \u201cConde Nast\u201d\u0131n y\u00f6neticileri GQ isimli dergide Rus h\u00fck\u00fcmetinin bir dizi apartman\u0131n bombalanmas\u0131yla ilgisini ortaya koyan bir hikaye i\u00e7in, sans\u00fcrden, derginin Rusya\u2019da da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 durdurmaya …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[1257,1249,300,19,1248,1251,1256,1252,161,1247,1253,1250,1254,1255,667,1258],"class_list":["post-5544","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ceviriler-makaleler","tag-achemez-gochiyayev","tag-alex-goldfarb","tag-alexander-litvinenko","tag-anna-politkovskaya","tag-boris-berezovsky","tag-boris-yeltsin","tag-gennady-seleznyov","tag-john-mccain","tag-marina-litvinenko","tag-mikhail-trepashkin","tag-nikolai-patrushev","tag-scott-andersen","tag-sergei-yushenkov","tag-tatiana-morozova","tag-vladimir-putin","tag-vladimir-romanovich"],"views":6891,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5544"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5557,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5544\/revisions\/5557"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"Buynaks](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/apartment_bombing-russia-buynaks-1999-300x201.jpg\" "\\"Buynaks")
Vurulmas\u0131 gereken ilk bina, Buynaksk kentinde Rus askerlerin ve ailelerinin evlerinin oldu\u011fu \u00e7irkin b\u00fcy\u00fck bir binayd\u0131. \u015eehrin varo\u015flar\u0131ndaki s\u0131radan be\u015f katl\u0131 bir binayd\u0131, ve 4 Eyl\u00fcl 1999\u2019un gece ge\u00e7 saatlerinde bomba y\u00fckl\u00fc b\u00fcy\u00fck bir kamyon patlad\u0131\u011f\u0131nda yanan enkaz bir y\u0131\u011f\u0131n haline gelene kadar binan\u0131n katlar\u0131 birbirinin \u00fczerine serildi. Enkazda i\u00e7lerinde kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar\u0131nda bulundu\u011fu 64 ki\u015fi vard\u0131.<\/p>\n![\"Guryanova](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/apartment_bombing-guryanova-st-1999-300x226.jpg\" "\\"Guryanova")
9 Eyl\u00fcl\u2019de Buynaksk\u2019taki b\u00fcy\u00fck patlamadan be\u015f g\u00fcn sonra, bombac\u0131lar Moskova\u2019y\u0131 vurdu. Bu seferki, \u015fehrin g\u00fcneydo\u011fusundaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n semtindeki Guryanova Caddesi\u2019ndeki sekiz katl\u0131 bir apartmand\u0131. Bir kamyon bomba yerine, d\u00fczenek binan\u0131n zemin kat\u0131na gizlenmi\u015fti, ancak sonu\u00e7 neredeyse t\u0131pat\u0131p ayn\u0131yd\u0131; patlama sekiz katl\u0131 binay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya indirdi ve binada ikamet eden 94 ki\u015fi uykuda can verdi.<\/p>\n![\"Mikhail](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/mikhail-trepashkin.jpg\" "\\"Mikhail")
Sonunda, 1995 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz\u0131nda Mikhail Trepashkin kendisini sonsuza dek de\u011fi\u015ftirecek bir dosya \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131, FSB\u2019nin \u00fcst d\u00fczey sorumlular\u0131ndan birisiyle ihtilafa d\u00fc\u015ft\u00fc ve Trepashkin en az\u0131ndan birisinin onun i\u00e7in haz\u0131rlanan suikast plan\u0131na liderlik etti\u011fini s\u00f6yledi. Ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 g\u00fcney cumhuriyeti \u00c7e\u00e7enya\u2019da ya\u015fanan olaylar gibi pek \u00e7ok di\u011fer olayda Sovyet destekli Rusya\u2019daki k\u00f6t\u00fc niyetli \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f d\u00fczen merkezdeydi.<\/p>\n![\"Alexander](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/alexander_litvinenko-300x215.jpg\" "\\"Alexander")
Ka\u011f\u0131t \u00fczerinde Litvinenko\u2019nun bakt\u0131\u011f\u0131 adam sadece bir i\u015f olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Litvinenko \u00c7e\u00e7enya\u2019daki kanl\u0131 sava\u015fta ter\u00f6rle m\u00fccadele uzman\u0131 olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinden daha yeni Moskova\u2019ya d\u00f6nm\u00fc\u015f, FSB\u2019nin Su\u00e7 \u00d6rg\u00fctlerinin Analizi i\u00e7in B\u00fcro ya da URPO olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni ve gizemli bir yere atanm\u0131\u015ft\u0131. URPO\u2019nun bir \u00f6l\u00fcm mangas\u0131 gibi hizmet etti\u011finden, Litvinenko\u2019nun haberi yoktu. Alex Goldfarb ve Litvinenko\u2019nun dul e\u015fi Marina taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u201cMuhalifin \u00d6l\u00fcm\u00fc (Death of Dissident)\u201d isimli kitapta anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Litvinenko bunu Ekim 1997\u2019de URPO\u2019nun komutan\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6\u011frendi. \u0130ddiaya g\u00f6re komutan Litvinenko\u2019ya bu adam Mikhail Trepashkin, senin yeni g\u00f6revin, dosyas\u0131n\u0131 al ve git onunla ilgili her \u015feyi \u00f6\u011fren dedi.<\/p>\n![\"Volgodonsk](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/volgodonsk-1999-202x300.jpg\" "\\"Volgodonsk")
\u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra, hedef Moskova\u2019n\u0131n g\u00fcneyindeki bir \u015fehir olan Volgodonsk\u2019daki bir apartman binas\u0131yd\u0131. Bu kez bir kamyon patlad\u0131 ve 70 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n![\"Boris](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/vladimir_putin_with_boris_yeltsin-russian-constitution-300x200.jpg\" "\\"Boris")
A\u011fustos 1999\u2019da, Buynaksk\u2019taki ilk patlamadan sadece birka\u00e7 hafta \u00f6nce, Ba\u015fkan Yeltsin \u00fc\u00e7 aydan daha k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ba\u015fbakan\u0131n\u0131 atam\u0131\u015ft\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck, espriden anlamayan, Rus halk\u0131 aras\u0131nda ismi hemen hemen hi\u00e7 bilinmeyen bir isimdi o, Vladimir Putin.<\/p>\n![\"FSB\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/fsb.jpg\" "\\"FSB\\"")
Ertesi sabah, FSB y\u00f6neticisi Patrushev televizyon ekranlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ve Ryazan\u2019daki olaylarla ilgili tamam\u0131yla yeni bir versiyonu anlatt\u0131. 14\/16 Novosyolov Caddesi\u2019nde ya\u015fananlar engellenen bir ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131dan ziyade, FSB\u2019nin halk\u0131n dikkatini test etti\u011fi bir \u201ce\u011fitim tatbikat\u0131\u201d oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Ayr\u0131ca, bodrum kat\u0131ndaki \u00e7uvallar\u0131n patlay\u0131c\u0131 yerine evlerde kullan\u0131lan \u015feker oldu\u011funu bulundu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n![\"Boris](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/boris-berezovsky-300x178.jpg\" "\\"Boris")
Yarbay Litvinenko\u2019nun \u015fereften d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc \u00e7abuk olmu\u015ftu. 1998 y\u0131l\u0131nda URPO\u2019nun suikast planlar\u0131 oldu\u011funu iddia etmesinden sonra, \u201cyetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131\u201d su\u00e7undan hapishanede dokuz ay kald\u0131 ve daha sonra savc\u0131lar aleyhinde yeni haz\u0131rl\u0131klar i\u00e7erisindeyken Rusya\u2019dan ka\u00e7t\u0131. \u015eimdi s\u00fcrg\u00fcnde olan zengin i\u015fadam\u0131 Boris Berezovsky\u2019nin yard\u0131m\u0131yla, Litvinenko ve ailesi \u0130ngiltere\u2019ye yerle\u015fti, burada Putin rejiminin iddia ettikleri su\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya duyurmak i\u00e7in Berezovsky ile g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirdi. Kampanyan\u0131n odak noktas\u0131na apartman binalar\u0131n\u0131n bombalanmalar\u0131ndaki ger\u00e7ekler konuluyordu.<\/p>\n![\"Putin\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/tzar-vladimir-putin-244x300.jpg\" "\\"Putin\\"")
Bug\u00fcne kadar tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ilgin\u00e7 insanlardan birisiydi diye nakletti Goldfarb. Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n felsefi ya da siyasi boyutuyla ilgilenmemi\u015fti. Onun i\u00e7in bu sadece bir su\u00e7 dosyas\u0131yd\u0131. Kafam\u0131n i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum: \u201cBu adam deli mi? Neyin kar\u015f\u0131s\u0131nda oldu\u011funu kavrayam\u0131yor mu?\u201d, ama sonunda onun bir s\u00fcper polis oldu\u011funa kanaat getirdim, belirsiniz bir Serpico fig\u00fcr\u00fc. Do\u011fru \u015feyi yapmaya kararl\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey do\u011fruydu; bu kadar basitti. Hala, Goldfarb, en az\u0131ndan Trepashkin\u2019i artan tehlike konusunda, e\u011fer yetkililer ard\u0131ndan gitmeye karar verirse olabilecekler konusunda uyarman\u0131n kendi g\u00f6revi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu konuda daha fazla bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131na, Trepashkin daha \u00e7ok \u00f6fkelenmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n
\nScott Anderson<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"