\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Avrupa\u2019da ma\u011fdur duruma d\u00fc\u015fen Avrupa halklar\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanan Cenevre\u00a0 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin kapsam\u0131\u00a0 1967 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlanan ek bir protokol ile geni\u015fletilerek\u00a0 daha evrensel bir hale getirildi. Ama T\u00fcrkiye gibi 1967\u2019den \u00f6nce s\u00f6zle\u015fmeyi imzalam\u0131\u015f \u00fclkelere\u00a0 ek protokol\u00fc imzalanmas\u0131\u00a0 zorunlu tutulmad\u0131.\u00a0 T\u00fcrkiye ise bu ek protokol\u00fc\u00a0 imzalamayan\u00a0 az say\u0131daki \u00fclkelerden biri olarak kalarak, sadece Avrupa \u00fclkelerinden gelen m\u00fcltecilere kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc vermi\u015f oldu.<\/p>\n
Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndan\u00a0 gelen ve \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan, ma\u011fduriyet i\u00e7erisindeki insanlar ise \u00fclkemizde m\u00fclteci olabilmek i\u00e7in\u00a0 Birle\u015fmi\u015f Milletler M\u00fcltecilik Y\u00fcksek\u00a0 Komiserli\u011fi\u2019ne\u00a0 (BMMYK) ba\u015fvuruyor ve kabul edilirlerse \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00fclkeye g\u00f6nderiliyorlar. Ba\u015fvurular\u0131n\u0131n incelenmesi, karara ba\u011flan\u0131p \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00fclke bulunmas\u0131 a\u015famalar\u0131nda ise \u00fclkemizde kalmalar\u0131na izin veriliyor. Bu noktada b\u00fct\u00fcn m\u00fclteciler i\u00e7in bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de i\u015fleyi\u015fe gelince \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131 haklar\u0131na kavu\u015fabiliyorlar\u2026<\/p>\n
T\u00fcrkiye Avrupa\u2019dan gelen m\u00fcltecileri tan\u0131yarak m\u00fcltecilikten do\u011fan haklar\u0131n\u0131 verece\u011fini s\u00f6ylemi\u015f\u00a0 olsa da \u00c7e\u00e7en m\u00fcltecileri yok say\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7enistan \u2018Rusya Federasyonu\u2019na ba\u011fl\u0131. Rusya Federasyonu da Avrupa Konseyi \u00fcyesi. Bu durumda Sava\u015ftan ka\u00e7arak \u00fclkemize gelen \u00c7e\u00e7enlerin s\u0131\u011f\u0131nma taleplerini T\u00fcrkiye Cumhuriyeti yetkili mercilerinin de\u011ferlendirmesi ve M\u00fclteci olarak kabul edildikleri takdirde de \u00fclkemizin korumas\u0131nda m\u00fclteci olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri gerekiyor.<\/p>\n
Her \u015fey buraya kadar a\u00e7\u0131kken \u00c7e\u00e7enler anlams\u0131z bir \u015fekilde m\u00fclteci olarak kabul edilmiyorlar. Bu durumda T\u00fcrkiye Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmedi\u011fi gibi bu insanlar\u0131 ikinci bir ma\u011fduriyet i\u00e7erisine sokuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni imzalad\u0131\u011f\u0131\u00a0 i\u00e7in \u00c7e\u00e7enler BMMYK\u2019ne\u00a0 de s\u0131\u011f\u0131nma ba\u015fvurusunda\u00a0 bulunam\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e g\u00f6re \u00c7e\u00e7enlerin s\u0131\u011f\u0131nma ba\u015fvurular\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin kabul etmesi gerekiyor.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7en M\u00fclteciler nas\u0131l ya\u015f\u0131yor?<\/strong><\/p>\n Kampta ya\u015fayan kad\u0131nlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmek istiyorum. Bu yo\u011funlukla ya\u015fanan hayatlar\u0131 kad\u0131n g\u00f6z\u00fcyle yans\u0131tman\u0131n daha do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek kamp\u0131n en eski m\u00fcdavimlerinden Hasan Bey ile kap\u0131 kap\u0131 dola\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n Hasan Bey ile Rus\u00e7a konu\u015fan Tatiana ise bu d\u00fc\u015f\u00fcncemi do\u011fruluyor. Uzun s\u00fcre Hasan Bey ile konu\u015fan Tatiana\u2019n\u0131n konu\u015fmak\u00a0 istemedi\u011fini fark ediyorum. Araya girip neden istemedi\u011fini soruyorum.<\/p>\n \u201cHat\u0131rlamak istemiyorum. Hi\u00e7bir \u015fey hat\u0131rlamak istemiyorum. Sen beni anlayamazs\u0131n\u201d diyor. Diyecek bir \u015fey bulam\u0131yorum.<\/p>\n Kampta dola\u015ft\u0131k\u00e7a ne d\u00fcn\u00fcn\u00fc\u00a0 hat\u0131rlamak, ne de bug\u00fcn\u00fcnden bahsetmek istemeyen daha \u00e7ok kad\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Hepsi de \u00e7ok y\u0131lm\u0131\u015f ve b\u0131kk\u0131nlar. Konu\u015ftuk\u00e7a onlar\u0131n y\u0131lg\u0131nl\u0131klar\u0131na daha \u00e7ok hak veriyorum.<\/p>\n Makka Shahta:<\/strong> Sava\u015fta evime roket at\u0131ld\u0131.\u00a0 O\u011flumu babam kurtard\u0131 ama aya\u011f\u0131 yand\u0131. 5 ay yatakta yatt\u0131.\u00a0 O zamanlar doktor yoktu. Ya\u015fl\u0131 eski bir kad\u0131n doktor getirdik. Be\u015f ay ge\u00e7tikten sonra o\u011flum aya\u011fa kalkt\u0131 ama \u00e7ok zor y\u00fcr\u00fcyordu. Onu\u00a0 doktora g\u00f6stermek i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye geldik. T\u00fcrk\u00e7e bilmiyorduk. Kimseyi tan\u0131m\u0131yorduk. Bize bakacak kimse yoktu.\u00a0 Fenerbah\u00e7e Kamp\u0131\u2019na getirdiler ve buras\u0131n\u0131n bizim i\u00e7in\u00a0 iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Geldi\u011fimizde kampta \u0131\u015f\u0131k yoktu, gaz yoktu.<\/p>\n Sadece yemek ve giyecek vard\u0131\u00a0 ama ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey yoktu. Okula \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 alm\u0131yorlard\u0131. \u0130k\u00e2met ve oturma izni vermiyorlard\u0131. Hi\u00e7bir \u015feye iznimiz yoktu. Burada \u00e7ok zor zaman ge\u00e7irdik.<\/p>\n Her \u015feyi anlatmakla \u00e7ok zaman al\u0131r. Biz burada\u00a0 9 y\u0131l\u0131 \u00e7ok zor ya\u015fad\u0131k. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131zda da b\u00fcy\u00fcklerde bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k problemi \u00e7\u0131kt\u0131. Sonradan \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 okullara almaya ba\u015flad\u0131n\u0131z. Bizim \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 okuttunuz. Bunun i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz.<\/p>\n \u015eimdi buraya geleli 9 y\u0131l oldu ama\u00a0 hi\u00e7 bir \u015fey de\u011fi\u015fmedi. Bizlere h\u00e2l\u00e2 m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fc vermediler. Neden vermediler? Biz de\u00a0 burada sizin gibi kalmak istiyoruz. \u0130\u015fimiz olsun,\u00a0 evimizin olsun istiyoruz.\u00a0 Burada misafir olmak istemiyoruz. Devletten yard\u0131m istiyoruz. Size te\u015fekk\u00fcr ederim… Bizi a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fcrmediniz. Ne getirdiyseniz Allah raz\u0131 olsun.\u00a0 Ama biz art\u0131k m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fc almak istiyoruz.<\/p>\n Luiza:<\/strong> \u00dc\u00e7 \u00e7ocu\u011fu tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fctmek \u00e7ok zordu.\u00a0 Birinci sava\u015ftan sonra iki senelik sessizlik oldu. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sene\u00a0 ise ikinci sava\u015f ba\u015flad\u0131. \u0130kinci sava\u015f ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Ruslardan ka\u00e7\u0131yor ba\u015fka yerlerde saklan\u0131yorduk. \u00c7ocuklarla ka\u00e7mak \u00e7ok zordu. Gidecek evimiz yoktu. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden \u00e7ok korkuyordum.<\/p>\n S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karken geri d\u00f6nece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyordum. Nereye gitti\u011fimi bilmiyordum d\u00fcnyay\u0131 bilmeden \u00e7ocuklar\u0131m\u0131 al\u0131p gitmek istiyordum.<\/p>\n S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karken param\u0131z yoktu. S\u0131n\u0131rdaki askerler ve otob\u00fcsteki insanlar yard\u0131m ettiler. Vize paras\u0131n\u0131 da onlar toplad\u0131lar. Hastayd\u0131k, \u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fck\u2026\u00a0 Yan\u0131m\u0131zda \u00e7ok az e\u015fya vard\u0131. \u00dc\u00e7 \u00e7ocu\u011fumla birlikte yaln\u0131zd\u0131m. Allaha s\u0131\u011f\u0131n\u0131p geldik\u2026<\/p>\n Otob\u00fcsten indikten sonra otele gittik, bizi almad\u0131. Sonra \u00c7e\u00e7enistan\u2019dan gelen bir adam\u0131n evine gittik.\u00a0 Orada geceledik sonra bizi bir otele g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Orada bir gece ge\u00e7irdikten sonra \u00c7e\u00e7en derne\u011fine gittik . Dernekte bir kad\u0131nla tan\u0131\u015ft\u0131k. Bizi\u00a0 \u00c7e\u00e7enlerin oturdu\u011fu bir apartmana g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Orada da iki g\u00fcn ge\u00e7irdik.\u00a0 Biz geldi\u011fimizde erkek karde\u015fim bu kampta kal\u0131yordu. Oradan buray\u0131 ziyaret eden bir adam karde\u015fime benim burada oldu\u011fumu haber vermi\u015f. Karde\u015fim de beni kampa getirdi\u2026<\/p>\n 9 senedir buraday\u0131m. \u00dc\u00e7 o\u011flumda da okuyor. K\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flum bu sene ilk \u00f6\u011fretim diplomas\u0131 ald\u0131\u00a0 ama di\u011fer iki o\u011flum okula gitmelerine ra\u011fmen ilk\u00f6\u011fretim diplomas\u0131\u00a0 alamad\u0131lar. \u015eimdi \u00fc\u00e7\u00fc de lisedeler ama iki o\u011flumun diploma alamamas\u0131 \u00e7ok a\u011fr\u0131ma gidiyor\u2026<\/p>\n Mahra:<\/strong> Laura:<\/strong> Bize, \u2018siz nas\u0131l okuyorsunuz\u2019 diye soruyorlar.\u00a0 Biz de misafir \u00f6\u011frenci oldu\u011fumuzu s\u00f6yl\u00fcyoruz\u2026 O zaman da \u2018diploma alacak m\u0131s\u0131n\u0131z\u2019 diye soruyorlar.\u00a0 Hay\u0131r deyince \u2018neden bo\u015funa okuyorsunuz ki\u2019 diyorlar. Belki sonradan d\u00fczelir diye belki bize de bir hak \u00e7\u0131kar diye devam ediyoruz.\u00a0 Diploma almasam da hi\u00e7bir \u015fey bilmemekten daha iyidir diyorum\u2026.<\/p>\n Gazetecilik ya da hukuk okumak istiyorum. Annem doktor falan diyor, bu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortam\u0131 g\u00f6r\u00fcnce. Gazeteci olmak istiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc\u00a0 bu gibi ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olaylar\u0131,\u00a0 kimsenin bilgisi olamad\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131 anlatmak istiyorum. Sadece biz de\u011filiz bu durumda olan bir\u00e7ok insan var bizim gibi\u2026<\/p>\n Avukat da olmak istiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc\u00a0 insan haklar\u0131n\u0131 savunmak istiyorum. Bir\u00e7ok insan haklar\u0131ndan yoksun kal\u0131p kendilerini savunam\u0131yorlar.<\/p>\n Ben \u00fcniversiteye gitmek istiyorum ama okuldan bize ilkokulda diploma alamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in s\u00fcrekli ilkokul diplomas\u0131n\u0131 soruyorlar. Ben ilk\u00f6\u011fretime gittim ama diplomam yok\u2026<\/p>\n Kampta ya\u015fayan \u00c7e\u00e7enler yard\u0131mlarla ge\u00e7iniyorlar. Kar\u0131nlar\u0131 doyuyor ama birilerinin vicdan\u0131n\u0131n verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde\u2026<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131 okula gidiyor, o da baz\u0131 okul y\u00f6neticilerinin vicdan\u0131 izin verdi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e\u2026 Misafir olarak ve diploma alamayacaklar\u0131n\u0131 bile bile..<\/p>\n Hastaland\u0131klar\u0131 zaman vicdanl\u0131 doktorlara gidiyorlar tabii, o da bulabilirlerse\u2026<\/p>\n Peki biz fark\u0131nda m\u0131y\u0131z ki onlar\u0131 en insani haklar\u0131n\u0131n bile dilendiricisi yap\u0131yoruz. Hi\u00e7 kimsenin hayat\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n vicdan\u0131na mahk\u00fbm b\u0131rak\u0131lmamal\u0131.<\/p>\n Ve biran \u00f6nce \u00c7e\u00e7enlere bor\u00e7lu oldu\u011fumuz m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fcn\u00fc vermeliyiz\u2026<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/hjk-249x300.jpg\")
\u0130stanbul\u2019da \u00fc\u00e7 ayr\u0131 yerde ya\u015fayan \u00c7e\u00e7enleri g\u00f6rmek i\u00e7in Fenerbah\u00e7e Kamp\u0131\u2019na gidiyorum. L\u00fcks bir semtte bulunan bu kamp \u00e7evresi ile olduk\u00e7a tezat bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f sergiliyor. Birka\u00e7 metrekarelik\u00a0 yazl\u0131k barakalardan olu\u015fan kamp,\u00a0 \u0130stanbul\u2019da\u00a0 denize girilen zamanlarda,\u00a0 TCDD personelinin tatil ihtiyac\u0131n\u0131\u00a0 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmal\u0131. \u015eimdi ise bamba\u015fka hayatlara ev sahipli\u011fi yap\u0131yor.<\/p>\n
\nSava\u015f gelince benim hayat\u0131m ne oldu? Sava\u015f olmadan \u00f6nce \u00e7ok g\u00fczeldi. Evim vard\u0131, i\u015fim vard\u0131.\u00a0 Sava\u015ftan sonra her \u015feyimi kaybettim.<\/p>\n
\nE\u015fim sava\u015fta \u00f6ld\u00fc. O\u00a0 \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde en k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fumu bir ay \u00f6nce d\u00fcnyaya getirmi\u015ftim. B\u00fcy\u00fck o\u011flum ise be\u015f ya\u015f\u0131ndayd\u0131. O\u00a0 babas\u0131 varken \u00e7ok mutlu bir \u00e7ocuktu. Babas\u0131n\u0131 kaybedince \u00e7ok de\u011fi\u015fti. Ortanca o\u011flum Osman\u00a0 ise 4 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. \u015eimdi\u00a0 ise 18 ya\u015f\u0131nda.<\/p>\n
\nSekiz sene \u00f6nce olanlar\u0131 unuttum\u2026\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnmek istemiyorum\u2026 Biletleri al\u0131p u\u00e7a\u011fa binip geldim. Annem babam\u0131 arkamda b\u0131rak\u0131p bir daha gelmeyece\u011fim diyerek b\u0131rak\u0131p geldim\u2026 Arkamdan a\u011fl\u0131yorlard\u0131\u2026 Ailem beni \u00e7ok \u00f6zl\u00fcyor\u2026 Sava\u015ftan ka\u00e7arken babam\u0131n elini \u00f6pmeden ka\u00e7t\u0131m. O y\u00fczden onlar hep a\u011fl\u0131yor. Babam\u0131n yanaklar\u0131ndan \u00f6pmeyi bile unuttum\u2026<\/p>\n
\n![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/09\/cecen17.jpg\")
Buraya gelmeseydim diyorum.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc\u00a0 \u00c7e\u00e7enistan\u2019da olsayd\u0131m \u00fcniversiteye gidiyor olacakt\u0131m. Buraya ilk geldi\u011fimizde dil bilmiyoruz diye bizi okula almad\u0131lar. Bende iki y\u0131l ge\u00e7 ba\u015flad\u0131m\u2026<\/p>\n