Gecenin perdesi a\u00e7\u0131l\u0131yor; K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 Dikalu Muzakayev ve Caharkale Belediye Ba\u015fkan\u0131 Muslim Hociyev birlikte sahneye \u00e7\u0131k\u0131yor. ‘Selamunaleyk\u00fcm’ diyor Muzakayev, ‘Kadirov’un talebiyle k\u00fclt\u00fcr heyetiyle geldik. \u0130lk u\u00e7ak seferini k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc tan\u0131tmak i\u00e7in kullanmak istedik. T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de bize tan\u0131tacak gruplara kap\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131k.” Olabildi\u011fince efendi, olabildi\u011fince sevecen. S\u00f6zlerini ‘Allah-u Ekber’ diye bitiriyor. Hociyev de ‘Selam\u00fcnaleyk\u00fcm’ diye ba\u015flay\u0131p Caharkale’nin nedenli modern bir kente d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor. ‘\u00c7e\u00e7enya’da b\u00fcy\u00fck bir in\u015fa faaliyeti s\u00fcr\u00fcyor. T\u00fcrkler bunda \u00f6nemli bir yere sahip” deyip patronuna \u00f6vg\u00fcler diziyor: “Kadirov yetimlerin hamisi olarak yoluna devam ediyor. \u015eu an bir devletimiz ve bir milletimiz var. Nerede olursak olal\u0131m k\u00f6k\u00fcm\u00fcz orada, d\u00f6nece\u011fimiz yer oras\u0131.” T\u00fcrkiye’ye de b\u00fcy\u00fck paye bi\u00e7iyor: “T\u00fcrkiye’ye ili\u015fkilere \u00e7ok \u00f6nem veriyoruz. Bu nedenle ilk seferi T\u00fcrkiye’ye yapt\u0131k. Ba\u015f\u0131m\u0131za bir \u015fey geldi\u011finde ilk ba\u015fvuraca\u011f\u0131m\u0131z yer T\u00fcrkiye. En g\u00fczel camilerimizi Osmanl\u0131 sitilinde T\u00fcrkler yapt\u0131.”
\nMesajlarda Rusya’ya da dokundurmalar var, yan\u0131mda Rusya B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi’nden k\u00fclt\u00fcr ve ticaret ata\u015feleri oturuyor. Yandan kestiriyorum, ikisi de al\u0131nm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n
Ard\u0131ndan Kadirov’un T\u00fcrkiye’deki reklam el\u00e7ileri sahneye teker teker \u00e7\u0131k\u0131yor; Resul Tosun, Yavuz B\u00fclent Bakiler, Hamdi Mert\u2026 Kafkasya’ya dair bilgi kirlili\u011fi sa\u00e7\u0131l\u0131yor; Kafkasya bir anda T\u00fcrk \u00e7emberine al\u0131n\u0131yor\u2026 \u00dc\u00e7l\u00fcn\u00fcn \u00e7izdi\u011fi resimde Kadirov y\u00fcce bir insana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor; ezan okuyup kamet getiren ba\u015fkan, halk\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015fan, \u00e7ocuklarla \u00e7ocuk, gen\u00e7lerle gen\u00e7, ya\u015fl\u0131larla ya\u015fl\u0131 olan bir lider, ehli zikir\u2026 Hele \u00c7e\u00e7enlerin Kadiri zikriyle kendinden ge\u00e7mi\u015f Bakiler i\u00e7in Kadirov, Ziya-\u00fcl-Hak’tan sonra gelen en m\u00fcstesna M\u00fcsl\u00fcman lider. Ha bir de So\u011fuk Sava\u015f’tan m\u00fctevellit milliyet\u00e7i retorikle ‘Moskof kafiri’ne okkal\u0131 vuru\u015flar ard\u0131 ard\u0131na geliyor\u2026 Rus ata\u015fesine d\u00f6n\u00fcp soruyorum: ‘Konu\u015fmalar\u0131 nas\u0131l buldun?’ Sorun yok anlam\u0131nda ‘\u0130yi, iyi’ diyor\u2026 Her konu\u015fmac\u0131y\u0131 alk\u0131\u015flayanlarla birlikte alk\u0131\u015fl\u0131yor.<\/p>\n
\u00dc\u00e7 konu\u015fmac\u0131 da son d\u00f6nemlerin “y\u00fcce T\u00fcrk b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc!” Seyfullah T\u00fcrksoy’a d\u00fczenledi\u011fi turlarla ‘\u00c7e\u00e7enya ger\u00e7e\u011fini’ tan\u0131malar\u0131na imkan verdi\u011fi i\u00e7in m\u00fcte\u015fekkir.<\/p>\n
Geceye g\u00f6nderilen mesajlar anons edilirken milliyet\u00e7i cephenin ‘Asena’s\u0131 Meral Ak\u015fener ve MHP’li bir siyasiye s\u0131ra gelince alk\u0131\u015flar\u0131n tonu art\u0131yor.<\/p>\n
Kaba propaganda<\/strong><\/p>\n Sinevizyon g\u00f6sterisi ba\u015fl\u0131yor; Y\u0131k\u0131lan, yerle bir edilen \u00c7e\u00e7enya kara kare kay\u0131yor, failine dair bir tek kelime edilmeden\u2026 Bi\u00e7are anneler a\u011fl\u0131yor, binalar tank mermileriyle \u00e7\u00f6k\u00fcyor. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra bir sava\u015f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck felaket, 230 bin insana mezar olan y\u0131k\u0131m. Ard\u0131ndan in\u015fa faaliyetleri, \u0131\u015f\u0131ldayan kentler, g\u00f6\u011fe y\u00fckselen minareler, par\u0131ldayan cadde ve parklar, g\u00f6rkemli binalar, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri. Oynayan \u00e7ocuklar, g\u00fcl\u00fcmseyen anneler. Her karede ‘\u00fclkeyi imar eden’ Kadirov var… Son s\u00f6z ‘Sava\u015fs\u0131z \u00c7e\u00e7enistan.’<\/p>\n \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n hi\u00e7bir lideri yok, ne Cohar Dudayev, ne aslan Maskhadov ne de Zelimhan Yandarbiyev\u2026 Bu sinevizyonda yok ama Kadirov’un emrindeki b\u00fct\u00fcn medyayla bu fig\u00fcrleri ‘\u00c7e\u00e7enleri felakete g\u00f6t\u00fcren liderler’ olarak resmetme \u00e7abas\u0131n\u0131 biliyoruz. Sanki sava\u015f\u0131 \u00c7e\u00e7enler istemi\u015f gibi\u2026 1994’de d\u00f6nemin \u00c7erkes as\u0131ll\u0131 Rusya Adalet Bakan\u0131 Kalmuk Yura’n\u0131n Caharkale’ye u\u00e7up \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n vurulaca\u011f\u0131n\u0131 haber vererek Dudayev’i tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yerine Tataristan’a verilen stat\u00fcn\u00fcn bir benzerine raz\u0131 etti\u011fi halde Boris Yeltsin’in \u00c7e\u00e7enya’y\u0131 yerle bir etme karar\u0131ndan d\u00f6nd\u00fcremedi\u011fini ve bu y\u00fczden istifa etti\u011fini de biliyoruz. 1996’da \u00c7e\u00e7enlerle iki e\u015fit devlet olarak ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131 imzalayan Ruslar\u0131n r\u00f6van\u015f i\u00e7in sava\u015f ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, 1999’da FSB’nin bunun i\u00e7in Moskova ve Volgadonsk’da apartmanlar\u0131 havaya u\u00e7urup su\u00e7u \u00c7e\u00e7enlere att\u0131\u011f\u0131n\u0131, Ryazan’da bomba yerle\u015ftirirken kendi polislerine yakaland\u0131klar\u0131n\u0131 da biliyoruz. Tabi sava\u015fta kahramanl\u0131klar g\u00f6stermi\u015f komutanlar\u0131n bar\u0131\u015f zaman\u0131nda Mashadov’un iktidar\u0131n\u0131 zay\u0131flatan ‘ba\u015f\u0131na buyruk’ tutumlar\u0131n\u0131 ve Ruslara sald\u0131r\u0131 bahanesi veren Da\u011f\u0131stan’daki \u00c7obanmahi ve Karamahi k\u00f6ylerinde \u015feriat ilan\u0131na desteklerini de biliyoruz. Ama en iyi bildi\u011fimiz \u015fey, \u00c7e\u00e7enlerin sava\u015f\u0131 istemedi\u011fiydi. Ve yine \u00e7ok iyi bildi\u011fimiz bir \u015fey daha var; ‘Y\u0131kan Rusya’, orada egemenli\u011fini tesis i\u00e7in bug\u00fcn ‘yapan Rusya’ rol\u00fcn\u00fc oynuyor. Kadirov ve her bir tu\u011flaya ad\u0131 yaz\u0131lan Hac\u0131 Ahmet Kadirov Vakf\u0131 da Kremlin’in ak\u0131tt\u0131\u011f\u0131 paralar i\u00e7in paravan. Rusya bilin\u00e7li olarak ‘Ben yap\u0131yorum’ demiyor ve b\u00fct\u00fcn krediyi Kadirov’a b\u0131rak\u0131yor, \u00c7e\u00e7enlerin g\u00f6nl\u00fcnde me\u015fruiyet kazanabilsin diye. Kremlin’in ak\u0131tt\u0131\u011f\u0131 milyonlarca dolarla camiler in\u015fa ediliyor. \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k fikrinden b\u00fct\u00fcn Kafkasya’n\u0131n \u015feriat devleti kurmaya evrilmi\u015f Kafkasya Emirli\u011fi hareketiyle ideolojik sava\u015f i\u00e7in Kafkasya’da pasifizmin en \u00f6nemli fig\u00fcr\u00fc Kunta Hac\u0131 \u00f6\u011fretisi y\u00fcceltiliyor. Tabi ki Kremlin’in onay\u0131, te\u015fviki ve paras\u0131yla\u2026 Ama her defas\u0131nda Vladimir Putin i\u00e7in “Halk\u0131m\u0131z\u0131 kurtard\u0131”, “Minnettar\u0131m”, “Hayat\u0131m\u0131 ona bor\u00e7luyum”, “Putin’i unutursam adam de\u011filim”, “Putin’in piyadesiyim” diyen Kadirov T\u00fcrkiye’ye g\u00f6nderdi\u011fi reklam filminde ‘y\u0131kan Rusya’y\u0131 gizledi\u011fi gibi ‘yapan Rusya’y\u0131 da gizliyor. Sahnede yeni \u00c7e\u00e7enya bayra\u011f\u0131 ile T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 as\u0131l\u0131yken Rusya bayra\u011f\u0131 yok. T\u00fcrk hassasiyeti i\u00e7in ‘Rusyas\u0131z \u00c7e\u00e7enya’\u2026<\/p>\n \u00c7e\u00e7enleri dirilten sahneler<\/strong><\/p>\n Nefes kesen \u00c7e\u00e7en ritmine a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla yeri g\u00f6\u011f\u00fc inleten Mehterle mola veriliyor. Sahne gerisindeki \u00c7e\u00e7en dans\u00e7\u0131lar, meraktan perde aralar\u0131na \u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcp koca b\u0131y\u0131kl\u0131 ve g\u00f6bekli mehteran\u0131n davudi sesine, cenge giden askerin \u015fark\u0131s\u0131na kulak veriyor. Yine gecenin T\u00fcrk taraf\u0131nda Ak\u0131n Ak\u0131nt\u00fcrk sanatsal olarak \u00c7e\u00e7enlerin fersah fersah gerisinde kalan bir g\u00f6steri e\u015fli\u011finde damardan T\u00fcrk milliyet\u00e7isi par\u00e7alarla salondan alk\u0131\u015f kopar\u0131yor.<\/p>\n S\u0131ras\u0131 gelen \u00c7e\u00e7enlerin \u00fcnl\u00fc kad\u0131n \u015fark\u0131c\u0131lar\u0131 Aset Abubakarova, Heda Hamzatova, Amina Ahmatova g\u00fc\u00e7l\u00fc sesleriyle salonu fethediyor. Hamzatova \u015fark\u0131s\u0131yla b\u00fcy\u00fclerken K\u00fclt\u00fcr Bakan\u0131 kalpa\u011f\u0131yla kendini sahneye at\u0131p k\u0131vrak ve \u00e7evik fig\u00fcrleriyle dans ediyor. Rus ata\u015fesi heyecanla alk\u0131\u015fl\u0131yor.<\/p>\n \u00c7e\u00e7en dans\u00e7\u0131lar tekrar tekrar sahne al\u0131yor. Asalet, zarafet, cesaret zirve yap\u0131yor. Ku\u011fu gibi s\u00fcz\u00fclen k\u0131zlar\u0131n aras\u0131nda sava\u015fa giden gen\u00e7ler var; meydan okuyan, bile\u011fi b\u00fck\u00fclmeyen, bo\u011fun e\u011fmeyen\u2026<\/p>\n Rus k\u00fclt\u00fcr ata\u015fesi dayanamay\u0131p cep telefonunu \u00e7\u0131kar\u0131yor, her fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131nda tarihteki Rus i\u015fgalinin, zorbal\u0131\u011f\u0131n, sonsuz zulm\u00fcn pay\u0131 olan bu danslar\u0131 kayda ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enya’dan evlenmi\u015f T\u00fcrkiyeli bir \u00c7e\u00e7en’e e\u011filip “Bu millet bu danslar\u0131 bu ruhla yapabildi\u011fi s\u00fcrece kolay kolay yok edilemez” diyorum.<\/p>\n Ne yaz\u0131k ki \u00c7e\u00e7en sanat\u00e7\u0131lar\u0131n sahneden yayd\u0131klar\u0131 \u00f6zg\u00fcr ruh, \u00c7e\u00e7enya’da iki sava\u015fla \u00e7ok incindi. Bu ruh, ‘imar yumru\u011fu’ ile herkesi susturan Kadirov taraf\u0131ndan da kafeslendi.<\/p>\n Art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yana umudu kalmam\u0131\u015f bir gaziye ‘Ne dersin, \u00c7e\u00e7enya’ya d\u00f6nebilir misin?’ diye soruyorum. Yan\u0131t i\u015fte \u00f6zg\u00fcr ruhun kelep\u00e7elendi\u011finin de resmidir: ‘D\u00f6nemem. Ben Kadirovcularla sava\u015fmad\u0131m ama \u00e7ok iyi biliyorum ki, gitti\u011fimin ertesi g\u00fcn\u00fc birileri i\u015fte bu sava\u015f\u00e7\u0131yd\u0131 diyecek. Birileri beni al\u0131p g\u00f6t\u00fcrecek.’<\/p>\n \u00c7e\u00e7enya’ya s\u0131k s\u0131k gidip geldi\u011fini s\u00f6yleyen ismi mahfuz bir ba\u015fkas\u0131 sinevizyon s\u0131ras\u0131nda kula\u011f\u0131ma e\u011filerek istikrar ve bar\u0131\u015f propagandas\u0131n\u0131n t\u0131ls\u0131m\u0131n\u0131 bozuyor: ‘Do\u011fru \u015fehirler imar edildi ama denildi\u011fi gibi g\u00fcvenlik yok.’<\/p>\n \u00c7e\u00e7en sanat\u00e7\u0131lar\u0131n vatan\u0131ndan uzak \u00c7e\u00e7enleri bir kez daha diriltti\u011fi kesin ama gecenin Kadirov ve T\u00fcrksoy’un reklam\u0131ndan \u00f6teye ge\u00e7meyen b\u00f6l\u00fcmlerinin has\u0131lat\u0131 ne olur bilemem.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enlerin yorgun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, yaralar\u0131n\u0131 sarmak i\u00e7in durulmaya, dinlenmeye ve yenilenmeye ihtiyac\u0131 oldu\u011fu da kesin. Kimsenin k\u0131sa s\u00fcrede n\u00fcfusunun d\u00f6rtte birini yitirmi\u015f \u00c7e\u00e7enlere ‘Siz sava\u015f\u0131n, biz sizinle gurur duyar\u0131z’ deme hakk\u0131 da yok. Ayr\u0131ca \u00c7e\u00e7enya’da Rusya Federasyonu’na ba\u011fl\u0131 di\u011fer Kafkas cumhuriyetlerinin hi\u00e7birinde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar y\u00f6netimin Ruslardan ar\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcrece tan\u0131k oluyoruz. Sava\u015fta Ruslar \u00e7ekip gitmi\u015fti. \u015eimdi Kadirov’la ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k elden giderken y\u00f6netimde \u00c7e\u00e7enle\u015fmeye de g\u00f6z yumuluyor. T\u00fcm bunlar\u0131n eski komutanlar\u0131n Kadirov’un saf\u0131na ge\u00e7melerini kolayla\u015ft\u0131ran unsurlar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n \u00c7e\u00e7enler kendilerini \u00e7ok \u00e7abuk tamir edebilen bir halk. 1944’te toptan s\u00fcr\u00fcld\u00fckleri Orta Asya’dan 13 y\u0131l sonra yekpare d\u00f6n\u00fcp yeniden dirildiklerini, 1996’da sava\u015f bitti\u011finde yine vatanlar\u0131nda bulu\u015ftuklar\u0131n\u0131 not etmek laz\u0131m. \u00c7e\u00e7en dirili\u015f klasi\u011fi, Putin’in Kadirovlara bile g\u00fcvenemeyece\u011fi bir klasik\u2026<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/ataturk-airport-24-12-2009-205x300.jpg\")
Gelelim \u00c7e\u00e7en’i g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerden aya\u011fa kald\u0131ran b\u00f6l\u00fcme\u2026 Devlet \u00e7ocuk halk danslar\u0131 toplulu\u011fu Daymohk, devlet folklor fark\u0131 grubu Nur Covhar’, devlet halk dans toplulu\u011fu Vaynah inan\u0131lmaz bir g\u00f6steri sunuyor. Herkes b\u00fcy\u00fcleniyor\u2026 Hatta sahneye davet edilen T\u00fcrk pop m\u00fczi\u011finin kral\u0131 Erol B\u00fcy\u00fckbur\u00e7 dostlu\u011fun T\u00fcrk taraf\u0131 ad\u0131na bir \u015fark\u0131 seslendirmeden \u00f6nce Kafkas danslar\u0131n\u0131n kullan\u0131laca\u011f\u0131 bir proje s\u00f6ze veriyor.<\/p>\n