Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) bug\u00fcn sabah (18 \u015eubat 2010) oturumunda, 2002 y\u0131l\u0131nda \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde Rus i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lan iki \u00c7e\u00e7en sivil i\u00e7in Rusya\u2019y\u0131 su\u00e7lu bularak yakla\u015f\u0131k 130 bin Euro tazminat \u00f6demeye mahkum etti.<\/p>\n
\n
A\u0130HM’de bug\u00fcn g\u00f6r\u00fclen ilk dava 35869\/05 dosya numaras\u0131yla takip edilen Iriskhanova ve Iriskhanov ile Rusya Federasyonu aras\u0131ndayd\u0131. Mahkeme kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re, davaya konu olan olay\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 19 Haziran 20o2 tarihinde Grozny Devlet Petrol Akademisi’nde \u00f6\u011frenci olan 1980 do\u011fumlu Zurab Iriskhanov ve yerel bir okulda 10.s\u0131n\u0131fta \u00f6\u011frenci olan 1983 do\u011fumlu erkek karde\u015fi Gilani Iriskhanov, ebeveynleri ve di\u011fer akrabalar\u0131 ile birlikte \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n Achkoi-Martan b\u00f6lgesindeki Samashki K\u00f6y\u00fc’n\u00fcn Novaya Caddesi’ndeki 10 numaral\u0131 evlerindeydi. Saat 19.00 sular\u0131nda bir grup silahl\u0131 adam\u0131 ta\u015f\u0131yan bir APC (z\u0131rhl\u0131 personel ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131) evlerine geldi, bir ba\u015fka APC’de yan sokakta park etti. Aksans\u0131z Rus\u00e7a konu\u015fan otomatik silahl\u0131 30-40 ki\u015filik grup kendilerini tan\u0131tmadan ya da herhangi bir belge g\u00f6stermeden evin etraf\u0131n\u0131 sard\u0131. Zurab’\u0131n 1957 do\u011fumlu annesi Zukhrat Iriskhanova bu s\u0131rada Rus askeri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015fah\u0131slar\u0131n “Lyekha (\u041b\u00eb\u0445\u0430)” olarak seslendikleri komutanlar\u0131n\u0131n telsiz konu\u015fmas\u0131nda “Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z adamlar burada de\u011fil” dedi\u011fini ve telsizden “O zaman oradakileri al” \u015feklinde bir yan\u0131t ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu. Neler oldu\u011funu askerlere sordu\u011funda ise Rus askerler ya\u015fl\u0131 kad\u0131na k\u00fcfrederek onu \u00f6l\u00fcmle tehdit etti. Zurab ve Gilani Iriskhanov askerlerin kendilerini ka\u00e7\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131klar\u0131nda evden uzakla\u015fmak istediler. Ancak Rus askerler iki karde\u015fe ate\u015f a\u00e7t\u0131. Zurab yaraland\u0131, Gilani ile ba\u015f\u0131na silah dip\u00e7i\u011fiyle ald\u0131\u011f\u0131 darbeyle yere y\u0131\u011f\u0131ld\u0131. Askerler her ikisini de zorla bah\u00e7eye s\u00fcr\u00fckledi. Rus askerleri her iki karde\u015fin de ellerini kelep\u00e7eledi ve ba\u015flar\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irdikten sonra silah dip\u00e7ikleriyle onlar\u0131 d\u00f6vmeye ba\u015flad\u0131. Bu arada bir grup asker de evin i\u00e7ini ar\u0131yordu. Zurab ve Gilani karde\u015fler farkl\u0131 APClere bindirildikten sonra Samashki’deki Rus askeri \u00fcss\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Ayn\u0131 gece yakla\u015f\u0131k 300 ki\u015fiden olu\u015fan yerel halk toplulu\u011fu Rus askeri \u00fcss\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde toplanarak iki karde\u015fin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etti. \u00dcss\u00fcn komutan\u0131 her iki karde\u015fin 20 Haziran sabah\u0131 serbest b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdi. Aile 20 Haziran g\u00fcn\u00fc gece yar\u0131s\u0131na kadar \u00fcss\u00fcn \u00f6n\u00fcnde beklediyse de kimse sal\u0131verilmedi. 21 Haziran g\u00fcn\u00fc Achkhoy-Martan b\u00f6lge savc\u0131s\u0131n\u0131n ofisine giderek Samashki’deki Rus askeri g\u00fc\u00e7lerinin komutan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesini istedi. Savc\u0131 \u00fcsse geldi\u011finde karde\u015flerin yakla\u015f\u0131k 15 dakika kadar \u00f6nce helikopterle \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n Khankala kentindeki ana Rus karargah\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frendiler. 21 ile 23 Haziran tarihleri aras\u0131nda aile \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n serbest kalmas\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlerde bulunduktan sonra Khankala’ya gittiler. Burada Zurab ve Gilani’nin Rusya \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Grozny Departman\u0131’n\u0131n ORB-2 (Operasyonel Ara\u015ft\u0131rma B\u00fcrosu)’ye nakledildiklerini \u00f6\u011frendiler. 26 Haziran tarihinde aile bah\u00e7elerinde Gilani’nin ORB-2’de tutuldu\u011funa dair bir not buldu. 27 Haziran 2002 tarihinde aile Grozny’e giderek para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Gilani’yi serbest b\u0131rakt\u0131rd\u0131 ancak b\u00fcy\u00fck o\u011fullar\u0131 Zurab hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgi yoktu. Gilani serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra Rus askerlerinin kendisini d\u00f6verek sorguya \u00e7ekti\u011fini ve bir m\u00fccahit olan amcas\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu sorduklar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Gilani serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra Malgobek B\u00f6lge Hastanesi’nde tedavi g\u00f6rd\u00fc. Ailenin b\u00fcy\u00fck o\u011flu Zurab Iriskhanov’u bulmaya y\u00f6nelik giri\u015fimleri ise sonu\u00e7suz kald\u0131. Zurab’\u0131n ak\u0131beti halen bilinmiyor.<\/p>\n
\u00c7e\u00e7enya ile ilgili A\u0130HM\u2019de bug\u00fcn g\u00f6r\u00fclen ikinci dava Aliyeva ile Rusya Federasyonu aras\u0131nda Abu Aliyev’in ortadan kaybolmas\u0131yla ilgili olarak 1901\/05 \u015feklindeki numarayla takip edilen dosyayd\u0131. Mahkeme kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re, 1962 do\u011fumlu \u00f6z\u00fcrl\u00fc Abu Aliyev (tek baca\u011f\u0131 kesilmi\u015fti), e\u015fi ve be\u015f \u00e7ocu\u011fuyla birlikte \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n ba\u015fkenti Grozny’nin Khmelnitskaya Caddesi’ndeki 141 numaral\u0131 apartman\u0131n 77 nolu dairesinde ikamet etmekteydi. 29 Ekim 2002 tarihinde gece saat 2.00 sular\u0131nda birka\u00e7 APC Khmelnitskaya Caddesi 141 numraya geldi. 30 kadar askeri \u00fcniformal\u0131, silahl\u0131 ve maskeli adam APClerden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Aliyevlerin dairesinin kap\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131rarak i\u00e7eriye girdiler. Aksans\u0131z Rus\u00e7a konu\u015fan \u015fah\u0131slar kendilerini tan\u0131tmad\u0131lar veya geli\u015f nedenleri g\u00f6steren bir evrak g\u00f6stermediler. Rus askerleri evi aramaya ba\u015flad\u0131lar. \u0130slam dini ile ilgili kitaplar\u0131, ki\u015fisel e\u015fyalar\u0131 ve 1.500 ruble kadar paray\u0131 ald\u0131lar. Abu’yu yataktan \u00e7ekip \u00e7\u0131kard\u0131lar, yere yat\u0131rd\u0131lar ve d\u00f6vd\u00fcler. Mutfa\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fclen Abu’nun kar\u0131s\u0131 Khava Aliyeva eline ald\u0131\u011f\u0131 b\u0131\u00e7akla kocas\u0131na yard\u0131ma gitmeye yeltendi. Ancak Khava’ya silah\u0131n\u0131 do\u011frultan bir Rus askeri b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 kullanmaya kalkarsa onu \u00f6ld\u00fcrece\u011fini s\u00f6yledi. Khava’n\u0131n ellerini ba\u011flayarak onu yere f\u0131rlatt\u0131lar. Rus askerleri Abu’yu \u00fczerinde sadece i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 varken evden alarak geldikleri APClerle oradan uzakla\u015ft\u0131lar. Ailesinin Abu’yu bulmaya y\u00f6nelik t\u00fcm giri\u015fimleri sonu\u00e7suz kald\u0131. O g\u00fcnden bu yana Abu Aliyev’in ak\u0131beti bilinmiyor.<\/p>\n
Rusya Federasyonu, birinci dava ile ilgili olarak A\u0130HM\u2019ye Zurab Iriskhanov’un g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, muhtemelen \u00e7eteler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Ancak dosyan\u0131n halen i\u015flemde oldu\u011fundan bahisle A\u0130HM’ye konuyla ilgili istenilen t\u00fcm evraklar\u0131 g\u00f6ndermedi. \u0130kinci dava ile ilgili olarak ise olay g\u00fcn\u00fc Grozny’de herhangi bir operasyon d\u00fczenlenmedi\u011fini, Abu Aliyev’in g\u00f6zalt\u0131 listelerinde ya da hastanelerde herhangi bir kayd\u0131na rastlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti.<\/p>\n
A\u0130HM g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131n\u0131n ifadeleri ve mevcut deliller \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda her iki davada da kurbanlar\u0131n Rus i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerince ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na kanaat getirdi. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, Rusya Federasyonu\u2019nun Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS)\u2019nin 2. (Ya\u015fam Hakk\u0131), 3. (\u0130\u015fkence Yasa\u011f\u0131), 5. (\u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve G\u00fcvenlik Hakk\u0131) ve 13. (Etkin Ba\u015fvuru Hakk\u0131) maddelerini ihlal etti\u011fine karar verdi.<\/p>\n
A\u0130HM, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 41. (Hakkaniyete Uygun Tatmin Hakk\u0131) maddesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda:<\/p>\n
\u201cIriskhanova ve Iriskhanov ile Rusya Federasyonu\u201d aras\u0131ndaki davada Rusya Federasyonu\u2019nun Zurab Iriskhanov\u2019un ebeveynlerine 60 bin Euro manevi tazminat \u00f6demesine; ve ayr\u0131ca 5.500 Euro tutar\u0131ndaki mahkeme masraflar\u0131n\u0131 da kar\u015f\u0131lamas\u0131na h\u00fckmetti.<\/p>\n
\u201cAliyeva ile Rusya Federasyonu\u201d aras\u0131ndaki davada Rusya Federasyonu\u2019nun kurban\u0131n e\u015fine 60 bin Euro manevi tazminat \u00f6demesine ve ayr\u0131ca 1.650 Euro tutar\u0131ndaki mahkeme masraflar\u0131n\u0131 da kar\u015f\u0131lamas\u0131na h\u00fckmetti.<\/p>\n
A\u0130HM\u2019nin verdi\u011fi bu kararlar ile Rusya Federasyonu toplamda 127.150 Euro \u00f6demeye mahkum oldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) bug\u00fcn sabah (18 \u015eubat 2010) oturumunda, 2002 y\u0131l\u0131nda \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde Rus i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lan iki \u00c7e\u00e7en sivil i\u00e7in Rusya\u2019y\u0131 su\u00e7lu bularak yakla\u015f\u0131k 130 bin Euro tazminat \u00f6demeye mahkum …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1676,162,1675],"class_list":["post-7190","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","tag-abu-aliyev","tag-aihm","tag-zurab-iriskhanov"],"views":4247,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7190"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7193,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7190\/revisions\/7193"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}