Rusya, 18 \u015eubat 2010 Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc Birle\u015fmi\u015f Milletler’in \u00fcst d\u00fczey insan haklar\u0131 organlar\u0131na, Kremlin’in y\u00f6netti\u011fi gizli cezaevlerinde i\u015fkence g\u00f6ren isimsiz \u00c7e\u00e7enlerle yap\u0131lan r\u00f6portajlar\u0131 da i\u00e7eren gizli hapishanelerle ilgili raporu yay\u0131nlanmamas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
\n
Rusya’n\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM)’deki daimi temsilcisi olan Vladimir Zheglov isimli diplomat, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyi’ne ba\u015fvuruda bulundu ve BM taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015f bir grup ba\u011f\u0131ms\u0131z insan haklar\u0131 uzman\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f 226 sayfal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n BM taraf\u0131ndan resmi bir d\u00f6k\u00fcman olarak yay\u0131nlanmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Vladimir Zheglov, ge\u00e7ti\u011fimiz aydan bu yana BM’nin resmi internet sitesinde yay\u0131nda bulunan raporu “tart\u0131\u015fmal\u0131” olarak nitelendirerek internet sitesinden kald\u0131r\u0131lmal\u0131 dedi.<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri’nden ve Avrupa \u00fclkelerinden delegeler ise insan haklar\u0131 konseyine raporun 8 Mart’taki oturumda Cenevre’de g\u00fcndeme gelmesini istediklerini ifade ettiler. ABD ve \u0130ngiltere’nin de \u00e7al\u0131\u015fmada ele\u015ftirilen \u00fclkeler aras\u0131nda oldu\u011funu belirtmekte yarar var.<\/p>\n
Rapora katk\u0131da bulunan ve zorla ortadan kaybolmalar\u0131 ara\u015ft\u0131ran bir BM panelinin \u00fcyesi olan Jeremy Sarkin ise, “E\u011fer rapor yay\u0131nlanmazsa, a\u00e7\u0131k\u00e7a ku\u015fku uyand\u0131racakt\u0131r” dedi.<\/p>\n
Bu arada Rusya’n\u0131n raporu engelleyebilmesi i\u00e7in konseyin 47’sinin \u00e7o\u011funlu\u011funun deste\u011fini almas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/g1-300x203.jpg\")
“Svobodnaya Pressa (\u00d6zg\u00fcr Bas\u0131n)” adl\u0131 internet sitesi konuyla ilgili olarak \u0130nsan Haklar\u0131 Merkezi “Memorial”in y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinden Alexander Cherkasov’un g\u00f6r\u00fc\u015flerine yer verdi. Cherkasov, raporun Kuzey Kafkasya’daki ve \u00f6zellikle \u00c7e\u00e7enya’daki (Tsentoroy, Gudermes, Shali ve Urus-Martan) gizli cezaevlerini listeledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Cherkasov, BM raporunda 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n Eyl\u00fcl ay\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131 tespit edilen \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n Goity K\u00f6y\u00fc’ndeki gizli cezaevinden de bahsedildi\u011fini dile getirdi. Grozny’de Maksharip Aushev’in o\u011flu ve yi\u011feninin ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra Aushev dahil olmak \u00fczere akrabalar\u0131n\u0131n \u00e7abalar\u0131yla ka\u00e7\u0131r\u0131lan iki gen\u00e7 serbest kald\u0131 ve pek \u00e7ok ilgin\u00e7 bilgiye ula\u015f\u0131ld\u0131. \u00d6rne\u011fin tutuklanan ya da ortadan kaybolan pek \u00e7ok \u0130ngu\u015f Goity’deki bu gizli cezaevinde bir s\u00fcre tutulurken hakimlerin odas\u0131ndaki kay\u0131t defteleri \u00fczerlerinde yarg\u0131lan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Alexander Cherkasov, “uzmanlar\u0131n raporda de\u011findi\u011fi gibi bu gizli hapishanelere getirilenler i\u00e7in \u00f6l\u00fcm ferman\u0131 \u00e7oktan imzalanm\u0131\u015f oluyordu. Sessizce infaz…” dedi.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/MOZ03_FULLF-300x228.jpg\")
Bir olayda, ka\u00e7\u0131r\u0131lan ki\u015finin v\u00fccudu TNT kal\u0131plar\u0131yla sar\u0131lm\u0131\u015f ve da\u011flarda havaya u\u00e7urulmu\u015ftu. V\u00fccuttan arta kalanlar\u0131 da ku\u015flar ve yabani hayvanlar yemi\u015fti. Bu ola duyulunca b\u00fcy\u00fck tepki toplad\u0131. Bir ceza soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 ve olay yeri a\u00e7\u0131klamalar\u0131 teyit eden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ki\u015filerin kat\u0131l\u0131m\u0131yla i\u015fgalci g\u00fc\u00e7lerin savc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan incelendi. Sonbahar 2007’de “dosya ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, gizli hapishane kapat\u0131ld\u0131”.<\/p>\n
Bir insan haklar\u0131 uzman\u0131n\u0131n verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re, \u00c7e\u00e7enya’daki Rus i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan olu\u015fturulan “\u00f6l\u00fcm tugaylar\u0131” sistemini, insanlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, gizli hapishaneleri, yarg\u0131s\u0131z infazlar\u0131, kurbanlar\u0131n cesetlerinin sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 son on y\u0131l i\u00e7erisinde Kuzey Kafkasya’da 3 bini a\u015fk\u0131n ki\u015fi ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
BM’nin gizli cezaevleriyle ilgili 26 Ocak 2010 tarihli 226 sayfal\u0131k \u0130ngilizce \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n tamam\u0131na eri\u015febilirsiniz.<\/p>\n
“Ter\u00f6rle M\u00fccadele Ederken \u0130nsan Haklar\u0131 ve Temel Haklar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 \u00d6zel Raport\u00f6r\u00fc; \u0130\u015fkence ve Di\u011fer Zalimane, Gayriinsani veya K\u00fc\u00e7\u00fck D\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc Muamele Konusundaki \u00d6zel Raport\u00f6r\u00fc; Keyfi G\u00f6zalt\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma Grubu; Cebren ya da G\u00f6n\u00fcls\u00fcz Ortadan Kaybolanlar i\u00e7in \u00c7al\u0131\u015fma Grubu taraf\u0131ndan ortakla\u015fa haz\u0131rlanan bu \u00e7al\u0131\u015fma gizli cezaevleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ter\u00f6rle m\u00fccadele konusundaki k\u00fcresel uygulamalar\u0131 konu edinmi\u015ftir…” \u015feklinde k\u0131saca betimlenen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00c7e\u00e7enya ile ilgili olan k\u0131sm\u0131ndan baz\u0131 kesitler:<\/p>\n
Avrupa Konseyi’nin \u0130\u015fkenceyi \u00d6nleme Komisyonu (CPT) May\u0131s ve Eyl\u00fcl 2006 tarihlerinde Kuzey Kafkasya’ya yapt\u0131\u011f\u0131 iki ziyaretin ard\u0131ndan \u015fu sonu\u00e7lar\u0131 elde etti\u011fi belirtildi: “\u00e7ok say\u0131da ki\u015fi, bir kolluk kuvveti merkezine nakledilmeden ya da serbest b\u0131rak\u0131lmadan \u00f6nce resmi g\u00f6zalt\u0131 merkezlerine benzemeyen yap\u0131larda bir s\u00fcre tutuklu kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu s\u00fcre i\u00e7erisinde bu yerlerde k\u00f6t\u00fc muameleye maruz kald\u0131klar\u0131n\u0131 iddia ediyor… Tutarl\u0131 iddialar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n yasad\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zalt\u0131nda tutuldu\u011fu yerler aras\u0131nda \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n Tsentoroy K\u00f6y\u00fc’ndeki bir iki nokta, Gudermes kentinin s\u0131rtlar\u0131ndaki “Vega \u00dcss\u00fc”n\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Baz\u0131 iddialarda \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n Shali ve Urus-Martan b\u00f6lgelerinin de isimleri ge\u00e7iyor. CPT, gayriresmi g\u00f6zalt\u0131 merkezlerinden Tsentoroy’daki bir yeri, Vega \u00dcss\u00fc’n\u00fc ve Gudermes’teki Vostok Batalyonu’nun ana karargah\u0131n\u0131 ziyaret etti. Ziyaretler esnas\u0131nda tek bir tutuklu bulunmamas\u0131na ra\u011fmen, CPT bu mekanlar\u0131n daha \u00f6nce g\u00f6zalt\u0131 i\u015flemleri i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair net i\u015faretler tespit etti. CPT’nin g\u00f6zlemleri Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM)’de g\u00f6r\u00fclen davalarda do\u011fruland\u0131”.<\/p>\n
Ekim 2009’da \u0130nsan Haklar\u0131 Komitesi “\u00c7e\u00e7enya’da askeri, g\u00fcvenlik servisleri ya da di\u011fer devlet ajanlar\u0131nca veya devlet g\u00f6revlilerince yap\u0131lan i\u015fkence ve k\u00f6t\u00fc muamelelerin, insanlar\u0131n cebren ortadan kaybolmas\u0131n\u0131n, keyfi tutuklamalar\u0131n, yarg\u0131s\u0131z infazlar\u0131n devam etti\u011fi; bu su\u00e7lar\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik soru\u015fturmalardan netice al\u0131nmayarak bir t\u00fcr cezas\u0131zl\u0131k ortam\u0131 yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na” ili\u015fkin raporlar\u0131n gelmeye devam etmesi nedeniyle endi\u015felerini dile getirdi. Komite \u00f6zellikle 2008-2009 d\u00f6neminde \u00c7e\u00e7enya’da adam ka\u00e7\u0131rma ve tutuklama olaylar\u0131ndaki art\u0131\u015ftan dolay\u0131 tedirgin oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n kendisine y\u00f6nelik su\u00e7lamalar\u0131 reddetmesi ve insanlar\u0131n kaybolmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli tedbirler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmesi nedeniyle raporu haz\u0131rlayan uzmanlar Rusya Federasyonu’nun \u00c7e\u00e7enya’daki gizli g\u00f6zalt\u0131 merkezlerinde tutulmu\u015f kurbanlarla \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131. Pek \u00e7ok \u00c7e\u00e7en kendilerine ya da ailelerine y\u00f6nelik bask\u0131dan korkmas\u0131 nedeniyle g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmazken, baz\u0131lar\u0131 da kimliklerinin if\u015fa edilmemesi kayd\u0131yla ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Kimlikleri hakk\u0131nda bilgi verilmeyen \u00fc\u00e7 kurban\u0131n ifadelerine raporda yer verildi:<\/p>\n
\u00d6nceden Da\u011f\u0131stan’da ikamet eden ve \u015fu anda s\u00fcrg\u00fcnda ya\u015fayan X.Z. isimli \u00c7e\u00e7en sivil ile 12 Ekim 2009 tarihinde yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmede X.Z. 2005 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz\u0131nda be\u015f g\u00fcn s\u00fcreyle tutuldu\u011fu gizli cezaevi ve kendisine yap\u0131lan i\u015fkenceyi anlatt\u0131. G\u00f6zalt\u0131nda tutuldu\u011fu s\u00fcre boyunca g\u00f6zleri kapal\u0131 olarak tutuldu\u011fu i\u00e7in gizli cezaevinin nerede oldu\u011funu ve nas\u0131l bir yer oldu\u011funu net olarak ifade edemedi. H\u00fccarede yerler betondu, bu nedenle sivillerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir konut olamazd\u0131. H\u00fccrede bir klozet vard\u0131 ve bu klozet ayn\u0131 zamanda su i\u00e7ilebilecek tek kaynakt\u0131. D\u00fczensiz olarak bir par\u00e7a kuru ekmek veriliyordu. Tutuldu\u011fu s\u00fcre i\u00e7erisinde di\u011fer tutuklular\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u015fkencelerden dolay\u0131 att\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 i\u015fitti.<\/p>\n
Da\u011f\u0131stan’da ikamet ederken \u015fimdi s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fayan X.X. adl\u0131 bir ba\u015fka \u00c7e\u00e7en sivil ile ayn\u0131 g\u00fcn yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmede, X.X., sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 bir g\u00f6steriye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 1991 y\u0131l\u0131ndan bu yana taciz edildi\u011fini ve k\u0131sa bir s\u00fcreler i\u00e7in g\u00f6zalt\u0131nda tutuldu\u011funu anlatt\u0131. Bu g\u00f6steriye kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 onun isminin “Kara Liste”ye al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yeterli oldu. Ne zaman bir olay olsa, X.X. birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcreyle gizlice g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131rd\u0131. 2004 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda FSB (Federal G\u00fcvenlik B\u00fcrosu)’nin yerel ofisinin ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde evinden al\u0131nd\u0131, ormana g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, kendi mezar\u0131 kazd\u0131r\u0131larak tehdit edildi ve d\u00f6v\u00fcld\u00fc, daha sonra serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. Mart ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda yine ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. \u00dc\u00e7 g\u00fcn tutuldu\u011fu gizli cezaevinde i\u015fkence ile i\u015flemedi\u011fi su\u00e7lar itiraf ettirildi. \u0130tiraflar\u0131n kaydedildi\u011fi kaset mahkemeye delil olarak sunuldu. Ailesinin \u00e7abalar\u0131 ile serbest kald\u0131.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u00f6portaj, Da\u011f\u0131stan’da ikamet eden Y.Y. isimli \u00c7e\u00e7en sivil ile yap\u0131ld\u0131. Y.Y., 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda evinden zorla al\u0131nd\u0131 ve “insanlar\u0131n geri d\u00f6nmedi\u011fi toplama kamp\u0131” olarak adland\u0131r\u0131lan \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n Gudermes kentindeki FSB, GRU (Rusya Federasyonu Silahl\u0131 Kuvvetleri D\u0131\u015f Askeri \u0130stihbarat Servisi) ve ATC (Rusya Federasyonu Antiter\u00f6r Merkezi) taraf\u0131ndan y\u00f6netilen gizli cezaevine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Tutuldu\u011fu yeri “korkun\u00e7 bir kokusu olan ve duvarlar\u0131 kanlarla kapl\u0131” eski bir toplama merkezi olarak tan\u0131mlad\u0131. Burada tutuldu\u011fu 10 g\u00fcn boyunca ate\u015fle yakma, elektrik \u015foku, demir \u00e7ubukla d\u00f6vme de dahil olmak \u00fczere ciddi i\u015fkence metotlar\u0131 \u00fczerinde uyguland\u0131. Kendisine yiyecek hi\u00e7bir \u015fey verilmezken, verilen tek \u015fey g\u00fcnde bir bardak suydu. Bir adam\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne d\u00f6v\u00fclmesine ve i\u00e7 organlar\u0131n\u0131n tamamen \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na \u015fahit oldu. \u0130nfaz edilmek i\u00e7in ormana g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrken g\u00fc\u00e7 bela ka\u00e7arak hayat\u0131n\u0131 kurtard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rusya, 18 \u015eubat 2010 Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc Birle\u015fmi\u015f Milletler’in \u00fcst d\u00fczey insan haklar\u0131 organlar\u0131na, Kremlin’in y\u00f6netti\u011fi gizli cezaevlerinde i\u015fkence g\u00f6ren isimsiz \u00c7e\u00e7enlerle yap\u0131lan r\u00f6portajlar\u0131 da i\u00e7eren gizli hapishanelerle ilgili raporu yay\u0131nlanmamas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1174,197,1677,608,1678],"class_list":["post-7194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","tag-alexander-cherkasov","tag-bm","tag-jeremy-sarkin","tag-memorial","tag-vladimir-zheglov"],"views":4941,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7194"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7199,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7194\/revisions\/7199"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}