![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/05\/puppet-kadirov-300x194.jpg\")
Moskova’n\u0131n uzun s\u00fcredir deh\u015fet verici bir s\u0131kl\u0131kta insanlar\u0131n Kadirov’un y\u00f6netimine muhalif oldu\u011fu \u015f\u00fcphesiyle ka\u00e7\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131, ortadan kaybolmalar\u0131n\u0131 ve i\u015fkence g\u00f6rmelerini g\u00f6z ard\u0131 ederken, Kadirov’a \u00c7e\u00e7enya’y\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir g\u00fc\u00e7le y\u00f6netmesine m\u00fcsaade etti\u011fi, ki\u015fisel arzular\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve savurgan ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 finanse etti\u011fi biliniyor. Ancak Kadirov’un zalimane kan davalar\u0131 sadece \u00c7e\u00e7enya’daki rakip klanlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor. Ger\u00e7ekten \u015fimdi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ki, Kadirov, \u00c7e\u00e7enya’da onun \u015fahsi emirleriyle i\u015flenilen korkun\u00e7 insan haklar\u0131 ihlallerine dikkat \u00e7eken herkesin pe\u015finden gidiyor ve Anna Politkovskaya’da muhtemelen onun ilk hedeflerinden birisi olabilir.<\/p>\n
Kuvvetle muhtemel kurbanlar\u0131n listesi \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc: Kadirov’a kar\u015f\u0131 hukuki davalar\u0131 takip eden Avukat Stanislav Markelov Ocak 2009’da Moskova’da (gazeteci bir arkada\u015f\u0131yla birlikte) vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ayn\u0131 ay Kadirov’un eski g\u00fcvenlik ekibinden olan, daha sonra Avusturya’da m\u00fcltecilik stat\u00fcs\u00fc elde ederek Kadirov’a kar\u015f\u0131 \u015fok edici insan haklar\u0131 ihllallerini ortaya atan Umar \u0130srailov Viyana’da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ve Haziran 2009’da Politkovskaya’n\u0131n yak\u0131n arkada\u015f\u0131 ve meslekta\u015f\u0131 olan Natalya Estemirova \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc<\/a>; Kadirov’un kontrgerillalar\u0131 taraf\u0131ndan yayg\u0131n bir \u015fekilde i\u015flenilen adam ka\u00e7\u0131rma ve yarg\u0131s\u0131z infaz su\u00e7lar\u0131n\u0131 Novaya Gazetesi, Human Rights Watch ve \u0130nsan Haklar\u0131 Merkezi “Memorial” i\u00e7in belgeleyen Natalya Estemirova’y\u0131 evinin \u00f6n\u00fcnden g\u00fcpeg\u00fcnd\u00fcz d\u00f6rt ki\u015fi ka\u00e7\u0131rd\u0131. Saatler sonra mermilerle delik de\u015fik edilmi\u015f cans\u0131z bedeni kom\u015fu \u0130ngu\u015fetya’da bir hendekte bulundu.<\/p>\n Politkovskaya’n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra, Putin tarz\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir s\u00f6ylemle cinayetin Kadirov’u “hakk\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcm makalelerden (\u00f6rne\u011fin Politkovskaya taraf\u0131ndan yaz\u0131lanlar) daha \u00e7ok \u00fczd\u00fc\u011f\u00fcne” dikkat \u00e7ekti. Ge\u00e7ti\u011fimiz yaz Estemirova’n\u0131n ailesi, arkada\u015flar\u0131 ve meslekta\u015flar\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn k\u0131rk\u0131nc\u0131 g\u00fcn\u00fc nedeniyle Grozny’de bir anma t\u00f6renine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Putin Kadirov ile birlikte bir devlet t\u00f6renine kat\u0131lmak i\u00e7in \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n ba\u015fkentine u\u00e7tu. Manidar bir \u015fekilde Estemirova cinayetiyle ilgili y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturmay\u0131 ki\u015fisel kontrol\u00fc ele almas\u0131 i\u00e7in Kadirov’a izin verildi ve bug\u00fcne kadar halen tek bir ki\u015fi tutuklanmad\u0131.<\/p>\n Moskova ayr\u0131ca Kadirov’un muhaliflerinden, rakip bir klan\u0131n \u00fcyesi Sulim Yamadayev’in Mart 2009’da Dubai’de \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden<\/a> sonra Dubai h\u00fck\u00fcmetinin cinayeti organize etmekle su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 Putin’in Birle\u015fik Rusya Parti’sinin ve Rus Duma Meclisi’nin bir \u00fcyesi, Kadirov’un kuzeni Adam Delimkhanov’un iadesine y\u00f6nelik Dubai h\u00fck\u00fcmetinden gelen talepleri de reddetti. (12 Nisan’da Dubai Mahkemesi cinayetten dolay\u0131 iki Orta Asya k\u00f6kenli ki\u015fiyi \u00f6m\u00fcr boyu hapse mahkum etti<\/a>.)<\/p>\n Bu arada, Kadirov’un Kremlin destek\u00e7ileri Haziran 2009’daki bir suikast giri\u015fiminden \u00f6t\u00fcr\u00fc bir Moskova soru\u015fturmas\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Ba\u015far\u0131s\u0131z suikast giri\u015fiminin hedefinde, Dubai’de \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Sulim Yamadayev ile 2008 y\u0131l\u0131nda Moskova’da \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Devlet Duma Meclisi Milletvekili Ruslan Yamadayev<\/a>‘in erkek karde\u015fi \u0130sa Yamadayev’di. Bu y\u0131l\u0131n Nisan ay\u0131nda Moskova B\u00f6lge Mahkemesi davayla ilgili gizli oturumlara ba\u015flad\u0131. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde sorgulaman\u0131n videosu ve bir d\u00f6k\u00fcm\u00fc kurban Yamadayev’in eline ge\u00e7ti ve o da bunlar\u0131 b\u00fcy\u00fck Rus gazetelerinden birisi olan “Moskovsky Komsomolets”e s\u0131zd\u0131rd\u0131<\/a>. Zanl\u0131 Khavash Yusupov sorgulanmas\u0131 esnas\u0131nda su\u00e7unu itiraf etti ve Shaa Turlayev taraf\u0131ndan kiraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Yusupov’un s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re Turlayev onu \u00f6l\u00fcm emrini veren Kadirov ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 hafta i\u00e7erisinde Viyana’daki cinayetle ilgili olarak Avusturya’n\u0131n Kadirov aleyhinde resmi bir su\u00e7lama yap\u0131p yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve Moskova’daki mahkemenin Kadirov hakk\u0131nda ne karar verece\u011fini g\u00f6rece\u011fiz. Fakat asl\u0131nda, Moskova’daki olayda Kremlin’deki se\u00e7kinler z\u00fcmresinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n Kadirov’un dizginlenmesi gerekti\u011fine karar verdi\u011fi i\u00e7in [kukla] \u00c7e\u00e7en ba\u015fkan ve ba\u015f dan\u0131\u015fman\u0131 hakk\u0131ndaki olduk\u00e7a zarar verici bu bilgilerin Rus medyas\u0131nda yer almas\u0131na m\u00fcsaade edildi. Rusya Federasyonu Devlet Ba\u015fkan\u0131 Dmitry Medvedev bunlardan birisi olabilir mi? Putin’in aksine Medvedev \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeyen cinayetler ve Kuzey Kafkasya’daki insan haklar\u0131 ihlallerine ili\u015fkin ciddi endi\u015felerini dile getirdi. Medvedev ge\u00e7ti\u011fimiz yaz ya\u015fanan Estemirova olay\u0131na tepki g\u00f6stererek, Natalya Estemirova’n\u0131n insan haklar\u0131 alan\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar nedeniyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn “a\u00e7\u0131k” oldu\u011funu s\u00f6yledi, ailesi ve arkada\u015flar\u0131na ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 mesaj\u0131n\u0131 iletti.<\/p>\n Medvedev toplant\u0131ya kat\u0131lanlara, “E\u011fer baz\u0131 ger\u00e7eklerden haberdar olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z, bu do\u011fru de\u011fil. Herkesten daha fazlas\u0131n\u0131 biliyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc benim i\u015fim bunlar\u0131 bilmek. \u015e\u00fcphe yok ki baz\u0131 \u00e7ok \u00fcz\u00fcc\u00fc olaylar hakk\u0131nda bilgim var” dedi. Konu\u015fmas\u0131nda insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli alaya alan Kadirov’u \u00f6rnek g\u00f6sterdi\u011fi anla\u015f\u0131lan Medvedev, “Kafkasya’daki sivil toplum \u00f6rg\u00fctleriyle diyalo\u011fu olmayan b\u00f6lge liderleri eninde sonunda g\u00f6revlerini terk etmelidir” dedi.<\/p>\n Medvedev ger\u00e7ekten samimi olabilir (samimiyetine ili\u015fkin pek \u00e7ok \u015f\u00fcphe var), ancak, Kadirov’u \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n ba\u015f\u0131na atayan Putin’in ve onun g\u00fc\u00e7l\u00fc Federal G\u00fcvenlik Servisi’nin (FSB) muvafakat\u0131 olmadan \u015fu an i\u00e7in Kadirov’u g\u00f6revinden alabilecek bir pozisyonda de\u011fil. Ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re de Putin \u015fimdilik Kadirov’u dizginlemek konusunda g\u00f6n\u00fcls\u00fcz davran\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6ylesi bir hareketinin Kuzey Kafkasya b\u00f6lgesini daha da istikrars\u0131zla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131ndan (ve muhtemelen Moskova gibi pek \u00e7ok yerde daha fazla bomba patlayaca\u011f\u0131ndan) endi\u015fe ediyor.<\/p>\n Moskova-Helsinki Grubu’nun ba\u015fkan\u0131 Lyudmila Alekseeva’n\u0131n duruma ili\u015fkin g\u00f6zlemi \u015f\u00f6yle, “Kadirov’un cezadan muafiyeti ve her\u015feyi yapmaya g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmesi ona Putin’den gelen deste\u011fe ba\u011fl\u0131. Putin onu destekledi\u011fi s\u00fcrece, Kadirov hepimizi \u00f6ld\u00fcrse bile, kimse Kadirov’un kafas\u0131ndaki tek bir sa\u00e7 teline dokunamaz”. Belki de Kadirov hakk\u0131ndaki son geli\u015fmeler Putin’i ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n Kadirov’un gitme zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fine ikna edecektir.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/05\/4860_1177189033729_1348204887_476615_1932263_n-300x203.jpg\")
Peki ama Moskova ne kadar daha \u00c7e\u00e7en kuklas\u0131na y\u00f6nelik kan\u0131tlar\u0131 g\u00f6rmezden gelebilir? Nisan ay\u0131nda Viyena polisinin ter\u00f6rle m\u00fccadele departman\u0131 taraf\u0131ndan Avusturya savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na sunulan 214 sayfal\u0131k gizli raporda<\/a> Kadirov ve ba\u015f yaveri Shaa Turlayev’in ismi Ocak 2009’da Viyana’da Kadirov’un eski g\u00fcvenlik g\u00f6revlilerinden Umar \u0130srailov’un \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinde “asli failler<\/strong>” olarak yer al\u0131yor. \u0130srailov’un dul e\u015fine g\u00f6re<\/a>, Turlayev cinayetten k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce Viyana’da g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ve kocas\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fme denemelerinde ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Ayr\u0131ca cinayeti Viyana’da organize etmekle su\u00e7lanan ve \u015fimdilerde kendisini Otto Kaltenbrunner olarak adland\u0131ran \u00c7e\u00e7en m\u00fclteci, cinayetin hemen ard\u0131ndan Turlayev ile telefonda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Dahas\u0131 Turlayev’in pasaportunun bir kopyas\u0131 ve Avusturya’ya seyahat etmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 elektronik u\u00e7ak bileti de cinayet mahallinden ka\u00e7mak i\u00e7in kullan\u0131lan ara\u00e7ta bulundu. Human Rights Watch’un bir temsilcisinin ifade etti\u011fi gibi: “Avusturya Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Ramzan Kadirov hakk\u0131nda vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar … Rus h\u00fck\u00fcmetini \u00c7e\u00e7enya’da hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc nihayet yeniden tesis etmek i\u00e7in gereken ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 i\u00e7in harekete ge\u00e7irmelidir.”<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/05\/417247307-300x199.jpg\")
Ocak ay\u0131nda Medvedev, kimi g\u00f6zlemcilere g\u00f6re \u00f6zellikle \u00c7e\u00e7enya \u00fczerinde Moskova’n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flayabilmek i\u00e7in Kuzey Kafkasya Federal B\u00f6lgesi’ni kurarak ba\u015f\u0131na bir Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 temsilcisini, Alexander Khloponin’i atad\u0131. \u00c7ok k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, 19 May\u0131s’ta, Medvedev, insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131 davet ederek Moskova’da onlarla Estemirova cinayetinin de g\u00fcndeme geldi\u011fi iki bu\u00e7uk saatlik bir toplant\u0131 yapt\u0131. Bu Kremlin’in insan haklar\u0131 avukatlar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00f6r\u00fc\u015fme de\u011fildi elbette. Ancak Medvedev a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir yola koyulmayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplant\u0131 tamamen s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 Kuzey Kafkasya’daki duruma adanm\u0131\u015ft\u0131. Medvedev yan\u0131ndaki Kholoponin ile birlikte Kadirov’un kontrgerilla g\u00fc\u00e7lerinin alakal\u0131 oldu\u011fu \u00c7e\u00e7enya’daki hak ihlallerinin korkun\u00e7 detaylar\u0131n\u0131 ve Estemirova’n\u0131n ki gibi faili me\u00e7hul cinayetler hakk\u0131ndaki endi\u015feleri dinledi.<\/p>\n