{"id":8283,"date":"2010-06-14T22:48:00","date_gmt":"2010-06-14T19:48:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/?p=8283"},"modified":"2010-06-14T22:48:00","modified_gmt":"2010-06-14T19:48:00","slug":"istikrar-boyle-bir-sey-mi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/2010\/06\/istikrar-boyle-bir-sey-mi\/","title":{"rendered":"\u0130stikrar B\u00f6yle Bir \u015eey Mi?"},"content":{"rendered":"

Amerikan gazetesi GlobalPost’un muhabiri Miriam Elder, \u00c7e\u00e7enya ve Da\u011f\u0131stan’a yapt\u0131\u011f\u0131 gezilerin ard\u0131ndan yolculu\u011funu ve g\u00f6rd\u00fcklerini anlatt\u0131\u011f\u0131 “\u00c7e\u00e7enya’n\u0131n \u0130stikrar\u0131n\u0131n Bedeli<\/a>” isimli bir yaz\u0131 kaleme ald\u0131. <\/p>\n

Miriam Elder seyahatiyle ilgili genel bilgileri verdi\u011fi “\u00c7e\u00e7enya ve Da\u011f\u0131stan’a Bir Gezi<\/a>” isimli yaz\u0131s\u0131na \u015f\u00f6yle ba\u015fl\u0131yor: “Rusya kendisini Vladimir Putin’in g\u00fc\u00e7l\u00fc elleriyle istikrar\u0131n yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sa\u011flam ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclke olarak tan\u0131t\u0131yor. Rus efsanelerine son vermenin en iyi yolu \u00c7e\u00e7enya ve Da\u011f\u0131stan’a yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir ziyaretten hen\u00fcz d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc s\u00f6ylemek”.<\/p>\n

Muhabir, \u00c7e\u00e7enya’ya indi\u011finde havaalan\u0131nda kendisini Rusya taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015f kukla Kadirov’un ve Rusya Federasyonu Devlet Ba\u015fkan\u0131 Dmitry Medvedev’in devasa posterlerinin kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131, havaalan\u0131n\u0131n kukla Kadirov’un s\u00f6zleri ile dolu oldu\u011funu anlat\u0131yor.\u00a0 En son 2003 y\u0131l\u0131nda ziyaret etti\u011fi Grozny’nin g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bi\u00e7imde yenilendi\u011fini belirten GlobalPost muhabiri, kentlerin giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131ndaki kontrol noktalar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor. Miriam Elder, seyahati esnas\u0131nda ara\u00e7la ilerlerken \u00c7e\u00e7enya’dan Da\u011f\u0131stan’a ge\u00e7tiklerini \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n her taraf\u0131n\u0131 kaplayan Kadirov posterlerinin yerlerini reklam afi\u015flerine b\u0131rakmas\u0131yla rahat\u00e7a anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n

\"\"Miriam Elder yaz\u0131s\u0131nda \u00c7e\u00e7enya hakk\u0131nda genel kapsamda bilgilere de yer veriyor: “\u00c7e\u00e7enya \u015fu anda Vladimir Putin taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015f, d\u00fcnyan\u0131n en ac\u0131mas\u0131z otorite yanl\u0131s\u0131 liderlerinden birisi olan Ramzan Kadirov taraf\u0131ndan idare ediliyor. Rusya’n\u0131n resmi a\u011f\u0131zlardan d\u00f6k\u00fclen hikayesinde Ramzan Kadirov’un \u00c7e\u00e7enya’ya istikrar getirdi\u011fi dile getiriliyor”.<\/p>\n

Muhabir yaz\u0131s\u0131nda Kadirov’un keyfi uygulamalar\u0131na da de\u011finmeden ge\u00e7emiyor:<\/p>\n

“Kadirov’un uygulamaya koydu\u011fu yasalar ile kad\u0131nlar okullar dahil olmak \u00fczere kamusal alanlarda ba\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6rtmek zorunda. Kadirov’a sad\u0131k ac\u0131mas\u0131z paramiliter Kadyrovtsy birlikleri renkli caml\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n camlar\u0131n\u0131 kendilerine kalkan yaparak \u00c7e\u00e7enya sokaklar\u0131nda devriye geziyor ve bir nevi ahlak polisi gibi hareket ediyor. Hatta okudu\u011funuz bu sat\u0131rlar\u0131 yazan muhabir, \u015fahsi arac\u0131n\u0131z\u0131n i\u00e7erisinde olsan\u0131z dahi bir bayansan\u0131z sigara i\u00e7erken g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde bu ac\u0131mas\u0131z birlikler taraf\u0131ndan tehdit edildi\u011finizi do\u011fruluyabilir.<\/p>\n

Kadirov mali b\u00fct\u00e7esi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tamamen Moskova’ya ba\u011fl\u0131 olsa dahi, cumhuriyetin i\u00e7erisindeki hareketleri bak\u0131m\u0131ndan ba\u015f\u0131 bo\u015f b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u00c7e\u00e7enya’da i\u015f bulmak ise olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7. [Rus ve kukla rejimin] resmi rakamlar\u0131na g\u00f6re i\u015fsizlik y\u00fczde 42, ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00f6zlemcilerin tespitlerine g\u00f6re ger\u00e7ekte bunun iki kat\u0131 i\u015fsizlik var. Sava\u015f\u0131n tarumar etti\u011fi \u00c7e\u00e7enya’y\u0131 yeniden in\u015fa etmeye y\u00f6nelik projeler ya da petrol rafinelerinde \u00e7al\u0131\u015fmak d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131labilecek pek fazla i\u015f yok”.<\/p>\n

Muhabir, Kadirov’un da\u011flarda vatan\u0131n\u0131 i\u015fgalcilerden ve ulusal hainlerin gaddarl\u0131\u011f\u0131ndan korumaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 ve m\u00fccadeleleri hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerine de yer veriyor:<\/p>\n

“Eyl\u00fcl ay\u0131nda Rus gazetesi Zavtra’ya konu\u015fan Kadirov, ‘Bu bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi de\u011fil. Biz da\u011flarda Amerikan ve \u0130ngiliz \u00f6zel kuvvetlerine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131yoruz. Onlar ne Kadirov’a kar\u015f\u0131, ne de geleneksel \u0130slam inanc\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131yorlar. Onlar ba\u011f\u0131ms\u0131z Rus devletine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131yorlar’ dedi”.<\/p>\n

\u00c7e\u00e7enya’daki kukla rejim ya da a\u011fababalar\u0131 taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nan kiral\u0131k kalem\u015f\u00f6rlerin veya televizyon yap\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n aksine GlobalPost muhabiri Miriam Elder \u00f6nce ma\u011fdur sivillerle ve insan haklar\u0131 organizasyonlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi tercih ediyor ve \u015fu sat\u0131rlara yaz\u0131s\u0131nda yer veriyor:<\/p>\n

“Bir Ekim g\u00fcn\u00fc Raisa Turlueva<\/a> eve d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, onlarca polis [Kadirovsky] ve kald\u0131r\u0131m\u0131n \u00fczerinde yatan bir ceset g\u00f6r\u00fcyor. [Kukla] yetkililer yerde yatan\u0131n bir isyanc\u0131 oldu\u011funu ve onun evinde sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Raisa yerde yatan ki\u015finin kim oldu\u011funa dair hi\u00e7 bir fikri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"[Kukla] polis Turlueva’y\u0131 sorgulamaya al\u0131yor, isyanc\u0131y\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen o\u011flu hakk\u0131nda sorular soruyor. Daha sonra Raisa’n\u0131n gitmesine izin veriyorlar, Raisa evine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde evinin yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve arta kalan y\u0131k\u0131nt\u0131lardan dumanlar\u0131n t\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyor. Yedi ay sonra evinde hala siyah izler duruyor ve o g\u00fcnden beri de o\u011flu Said Salekh’in nerede oldu\u011funu bilmiyor.<\/p>\n

Raisa, ‘Onun hayatta oldu\u011funa ve geri d\u00f6nece\u011fine inan\u0131yorum. Serbest b\u0131rakacaklar\u0131na inan\u0131yorum’ diyor.<\/p>\n

Bayan Turlueva bu ac\u0131 hikayesiyle tek \u00f6rnek de\u011fil. Rus insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc Memorial’in verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re, \u00c7e\u00e7enya’n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda y\u00fczlerce anne \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Rusya’n\u0131n g\u00fcneyindeki bu M\u00fcsl\u00fcman cumhuriyet on y\u0131ll\u0131k bir sava\u015ftan \u00e7\u0131km\u0131\u015fken, istikrar bedeliyle birlikte geliyor. Memorial, her ne kadar Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra ge\u00e7en 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede \u00c7e\u00e7enya’daki \u00f6l\u00fcmler ve kay\u0131p insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 yan\u0131nda devede kulak kalsa da sadece 2009 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde [kukla] kolluk g\u00fc\u00e7lerinin \u00c7e\u00e7enya’da 93’ten fazla sivilin ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor etti.<\/p>\n

Raisa Turlueva’n\u0131n o\u011flu ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 19 ya\u015f\u0131nda tipik bir \u00c7e\u00e7en genciydi, Grozny petrol enstit\u00fcs\u00fcnde \u00f6\u011frenciydi ve evliydi. 21 Ekim g\u00fcn\u00fc ald\u0131\u011f\u0131 bir telefon \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda akrabalar\u0131 Raisa’ya evinin etraf\u0131n\u0131n sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi ve hemen pe\u015finden o\u011flunu arad\u0131ysa da Said Salekh’in telefonu cevap vermedi.<\/p>\n

\"\"Turlueva o\u011flunun ortadan kaybolu\u015funa ili\u015fkin hikayeyi anlat\u0131rken yedi ayd\u0131r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evin bah\u00e7esinde hareketsiz bi\u00e7imde oturuyor. Etraf\u0131nda ko\u015fu\u015fturan tavuk ve horozlara ald\u0131rm\u0131yor, kanalizasyondan y\u00fckselen la\u011f\u0131m kokusuna s\u00f6ylenmiyor.<\/p>\n

G\u00f6zlerini ileriye dikiyor, d\u00fc\u015f\u00fcnerek yava\u015f\u00e7a ve \u00f6fkeyle konu\u015fuyor. G\u00f6zya\u015flar\u0131 akmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, bo\u015falmalar\u0131na izin vermiyor, hemen y\u00fcz\u00fcn\u00fc elleriyle siliyor ve bedenini \u00fcz\u00fcnt\u00fcden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in sall\u0131yor.<\/p>\n

Turlueva eviyle ilgili olarak, ‘Geriye hi\u00e7 bir \u015fey kalmad\u0131’ diyor. Kom\u015fular\u0131n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re [kukla] kolluk g\u00fc\u00e7leri \u00fc\u00e7 teneke benzin getirdi, benzini yere d\u00f6kt\u00fcler ve evi ate\u015fe verdiler. \u0130nsan haklar\u0131 savunucular\u0131 bunun [kukla] h\u00fck\u00fcmetin g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan cezaland\u0131rmak ve toplum \u00fczerinde korku yaratmak i\u00e7in s\u0131k uygulanan bir y\u00f6ntem oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Turlueva o\u011flunu olay\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcn sabah\u0131ndan sonra bir daha g\u00f6rmedi. Ayn\u0131 g\u00fcn Urus Martan’daki b\u00f6lgesel [kukla] polis karakolunda sorguland\u0131 Raisa’n\u0131n damad\u0131, Said Salekh’i sorgulama s\u0131ras\u0131nda sars\u0131lm\u0131\u015f ve k\u00f6t\u00fc bir \u015fekilde d\u00f6v\u00fclm\u00fc\u015f \u015fekilde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor”.<\/p>\n

Miriam Elder, Raisa’n\u0131n hikayesini anlat\u0131rken b\u00f6lgedeki insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n da g\u00f6r\u00fc\u015flerine de yaz\u0131s\u0131nda yer veriyor:<\/p>\n

\"\"Turlueva ve onunla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan insan haklar\u0131 aktivistleri, o\u011flunun her y\u0131l [kukla] g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lan onlarca \u00c7e\u00e7en erkekten birisi oldu\u011funa inan\u0131yor. Teorilerine g\u00f6re: Erkekler g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131yor, gizliden aylarca hapishanelerde tutuluyor ve bu s\u00fcrede sakallar\u0131 uzuyor. [Kukla] kolluk g\u00fc\u00e7lerinin \u00fcyeleri daha sonra onlar\u0131 da\u011flara g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ve s\u00f6zde bir ter\u00f6rle m\u00fccadele operasyonunda \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Bu da o [kukla] yetkililere madalyalar ve para \u00f6d\u00fclleri olarak geri d\u00f6n\u00fcyor. Bazen araba bile kazan\u0131yorlar. Bu hediyeler do\u011frudan [kukla rejimin] devlet televizyonunda bizzat Kadirov taraf\u0131ndan duyuruluyor.<\/p>\n

Yerel bir insan haklar\u0131 aktivisti ve gazeteci olan Heda Saratova, ‘G\u00fczel i\u015f’ diyor.<\/p>\n

Sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc Memorial’in kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re, 2009 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde \u00c7e\u00e7enya’da [kukla] g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan 93 ki\u015fi ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131, bunlar\u0131n 10’u \u00f6l\u00fc olarak bulundu, 19’u halen kay\u0131p, 4’\u00fc hakk\u0131ndaki soru\u015fturma devam ediyor ve 60’\u0131 de\u011fi\u015fik zamanlarda serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00fclkede 30 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bunlar\u0131n 5’i isyanc\u0131, 4’\u00fc [kukla] g\u00fcvenlik g\u00fcc\u00fc ve 21’i masum sivil.<\/p>\n

\"\"Danilbek Askhabov, insanlar\u0131n ortadan kaybolmas\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleriyle ilgili hikayelere kendi ailesinin ba\u015f\u0131na da benzer bir olay gelene kadar inanm\u0131yordu. 28 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flu Yusup ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l 28 May\u0131s’ta \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve Askhabov o\u011flunun cesedini te\u015fhis etmek \u00fczere olay yerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Askhabov \u00f6l\u00fc o\u011flunu alenen k\u0131namay\u0131 ve evlatl\u0131ktan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamay\u0131 reddeti\u011fini i\u00e7in hemen orada, Shali’nin k\u00f6y meydan\u0131nda d\u00f6v\u00fcld\u00fc. [Kukla] g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri bu utanc\u0131 kameraya kaydetti ve ak\u015fam da bastonuna yaslanan, korkmu\u015f ve ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ramaya cesaret edemeyen Askhabov’a [kukla] g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ders verilmi\u015f gibi bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere [ulusal hainlerin] devlet televizyonunda yer verildi<\/a>.<\/p>\n

‘Polisin \u00f6d\u00fclleri ve arabay\u0131 nas\u0131l ald\u0131\u011f\u0131 televizyonda g\u00f6sterildi. \u00d6nceleri b\u00f6yle \u015feylere inanm\u0131yordum ama \u015fimdi inan\u0131yorum. Bunlar\u0131n hepsini kendileri yap\u0131yorlar. Bu onlar\u0131n i\u015fi’ diyor Danilbek Askhabov”.<\/p>\n

Miriam Elder yaz\u0131s\u0131nda \u00c7e\u00e7enya’daki halk\u0131n psikolojik durumundan da bahsediyor: “\u00c7e\u00e7enya’daki Moskova’ya y\u00f6nelik \u00f6fke kaynamaya devam ediyor. Ancak Kadirov’un rejimine y\u00f6nelik \u00f6fkeyle birlikte artarak.<\/p>\n

Solundaki iki o\u011flunun ve yan\u0131ba\u015f\u0131nda a\u011flayan e\u015finin yan\u0131nda oturan Askhabov, Sovyetler Birli\u011fi’nin KGB’sine at\u0131fta bulunarak ‘Ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc s\u00f6ylemezsiniz. ‘\u015eu anda burada yapt\u0131klar\u0131 \u015fey bu. Karde\u015ften karde\u015fe, babadan o\u011fluna d\u00fc\u015fman olmas\u0131n\u0131 istemek. Bundan daha gaddar ne olabilir? Bu her\u015feyi kapsayacak, \u00e7ok korkun\u00e7 olacak. Bana yapt\u0131klar\u0131n\u0131 unutmayaca\u011f\u0131m. Hi\u00e7 bir \u00c7e\u00e7en asla unutmayacak!’ diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Amerikan gazetesi GlobalPost’un muhabiri Miriam Elder, \u00c7e\u00e7enya ve Da\u011f\u0131stan’a yapt\u0131\u011f\u0131 gezilerin ard\u0131ndan yolculu\u011funu ve g\u00f6rd\u00fcklerini anlatt\u0131\u011f\u0131 “\u00c7e\u00e7enya’n\u0131n \u0130stikrar\u0131n\u0131n Bedeli” isimli bir yaz\u0131 kaleme ald\u0131. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1917,1915,1916,1914,1537],"class_list":["post-8283","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","tag-danilbek-askhabov","tag-globalpost","tag-heda-saratova","tag-miriam-elder","tag-raisa-turlueva"],"views":4477,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8283"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8283\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8293,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8283\/revisions\/8293"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}