Moskova \u015fu anda dayan\u0131lmaz derecede s\u0131cak. T\u0131pk\u0131 o zaman Grozny’de s\u0131cak oldu\u011fu gibi. Sanki beyninizi eritecekmi\u015f gibi hissediyorsunuz. \u00c7al\u0131\u015fmak veya k\u0131m\u0131ldamak imkans\u0131z, \u015fehirden ka\u00e7abilmek ve birileriyle da\u00e7alar\u0131nda kalabilmek m\u00fckemmel olurdu. Hatta her\u015feyi bir kenara b\u0131rakmak, aceleyle denize gitmek, t\u00fcm g\u00fcn\u00fc suyun i\u00e7erisinde ge\u00e7irmek, so\u011fuk bir \u015farap i\u00e7mek ve hi\u00e7bir \u015fey hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmemek daha iyi olurdu… Fakat hi\u00e7bir yere gidemiyorum. \u015eimdi de\u011fil. Natasha’n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bu yana bir y\u0131l oldu. \u015eimdi yazma, foto\u011fraflar\u0131 basarak tasnif etme, Natasha’n\u0131n \u00f6l\u00fcm y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc an\u0131s\u0131na onu anmak i\u00e7in toplanmak \u00fczere insanlar\u0131 davet etme zaman\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/Estemirova.jpg\")
Koca bir y\u0131l\u0131n ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funa inanam\u0131yorum. Hala sanki uzaklarda bir yere gitmi\u015f, herhangi bir an telefon \u00e7alacakm\u0131\u015f ve onun her zamanki gibi ivedili\u011fi ifade eden kelimelerini duyacak gibiyim: “Sanki… Acil… Korkun\u00e7… Bir\u015feyler yap\u0131lmal\u0131…”. Bir ba\u015fka i\u015f seyahatimden d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde, bazen kendimi dairemin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131mda Natalya’y\u0131 i\u015fba\u015f\u0131nda bulacakm\u0131\u015f\u0131m gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken buluyorum. Ben bir yerlere gitti\u011fimde, Natasha s\u0131kl\u0131kla benim daireme gelirdi. Kendi anahtar\u0131 vard\u0131. Hatta \u015fimdi bile buzlu\u011fumdaki parlak bir pakette onun ge\u00e7en y\u0131l getirdi\u011fi baz\u0131 hamur tatl\u0131lar\u0131 ile bir t\u00fcr sebze kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 duruyor. Bir \u015fekilde onlar\u0131 buzdolab\u0131mdan atam\u0131yorum, numaras\u0131n\u0131 cep telefonumun rehberinden silemiyorum. Yiyecekleri atman\u0131n, numaray\u0131 silmenin ve Natalyas\u0131z ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmenin zaman\u0131 \u00e7oktan gelmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen. Fakat bu hi\u00e7 kolay de\u011fil.<\/p>\n
Natasha Estemirova her zaman oradayd\u0131 ya da \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Daha Grozny \u015fubesi a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce “Memorial” i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Tehlikeli sahalar\u0131n en k\u00f6t\u00fclerine gitti, gelen bilgileri kontrol etti, evine d\u00f6nd\u00fc ve sonra yine gitti. O vakit hepimiz onun evinde kald\u0131k. Bazen \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt ki\u015fi hep birden ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. \u00c7ok say\u0131daki konu\u011fa kalabilecekleri odalar\u0131 ayarlamak i\u00e7in, Natasha ve k\u0131z\u0131 mutfaktaki k\u00fc\u00e7\u00fck divana k\u0131vr\u0131l\u0131p uyurdu. Bir noktada t\u00fcm konuklar sava\u015ftan uzaktaki evlerine giderdi, ama Natasha hep oradayd\u0131, bizim i\u00e7in hepimizin yerine. Hi\u00e7 kimsenin \u015f\u00fcphesi yoktu: Natasha ihtiyac\u0131n\u0131z olan \u015feyi \u00f6\u011frenecek, size s\u00f6yleyecek, gerekli olan yapacak ve geri d\u00f6nmek i\u00e7in birba\u015fka \u015fans bulmak \u00fczere sizi bekleyecekti.<\/p>\n
Onun bir \u00c7e\u00e7en oldu\u011funu ve elbette orada, evinde kalaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler olabilir. Ama siz yabanc\u0131lar, elbette siz ayr\u0131labilirdiniz. Natasha’n\u0131n annesi Rus’tu ve Natasha Urallar’daki Sverdlovsk b\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fcd\u00fc. \u00c7e\u00e7enya’ya ancak babas\u0131 oraya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda gitti, fakat art\u0131k tam bir yeti\u015fkindi ve \u00c7e\u00e7ence konu\u015fmay\u0131 da hi\u00e7 \u00f6\u011frenmemi\u015fti. Onun i\u00e7in bir prensip olarak “kan ve (ana)vatan” gibi etnik kategoriler asla varolmad\u0131. Yekaterinburg, Moskova ya da Petersburg’da ya\u015fayabilirdi. Ama insanlar\u0131n ac\u0131 \u00e7ekti\u011fi ve onun da birilerine yard\u0131m edebilece\u011fi bir yerden bedenen kendisi ay\u0131ramad\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/natalya_-_estemirova-300x271.jpg\")
Ama Natasha ger\u00e7ekten normal bir ya\u015fam\u0131n hasretini \u00e7ekmekteydi. Rus klasikleri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f bir tarih\u00e7iydi. Feci bir \u015fekilde onlar\u0131 okuyacak az zaman\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen kitaplar\u0131 severdi. Ayr\u0131ca tiyatroyu da severdi: e\u011fer bir \u015fekilde kendisini Moskova’da bulursa, kendisini bir tiyatro yap\u0131m\u0131ndan bir ba\u015fkas\u0131na atard\u0131. Harika m\u00fcziklerin, filmlerin, sergilerin oldu\u011fu bu b\u00fcy\u00fck kentin \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131n\u0131 ziyaret edecek yeterli zaman\u0131 asla bulamad\u0131. Grozny’de t\u00fcm bu \u015feyleri ac\u0131 verici \u015fekilde \u00f6zl\u00fcyordu. Ayr\u0131ca gece toplant\u0131lar\u0131n\u0131, g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc misafirlikleri, s\u00fcper zeki sohbetleri, konforlu kafeleri yani bizim i\u00e7in hayatlar\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz birer par\u00e7as\u0131 olan \u015feyleri anlayamayaca\u011f\u0131m\u0131z kadar \u00e7ok \u00f6zl\u00fcyordu. Natasha hayat\u0131nda bu ola\u011fan \u015feylerden \u00e7ok az\u0131na sahipti ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131z gibi mutlu oldu\u011funu s\u00f6yleyerek kendi duygular\u0131n\u0131 bast\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Uzun boyluydu ve balerin gibi duru\u015fuyla \u00e7ok zarif bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc vard\u0131. Alacak paras\u0131 olmamas\u0131na ve Grozny’de se\u00e7im g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan uzak olmas\u0131na ra\u011fmen g\u00fczel elbiselere bay\u0131l\u0131rd\u0131. Birinci Rus-\u00c7e\u00e7en Sava\u015f\u0131’ndan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce do\u011fan k\u0131z\u0131n\u0131 delicesine sevmekteydi.<\/p>\n
Korkun\u00e7 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce. Natasha her zaman ge\u00e7 saatlere kadar i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. K\u0131z\u0131n\u0131 kalmas\u0131 i\u00e7in akrabalar\u0131na ya da \u00e7ok ta uzak olmayan Hazar Denizi’ne bile g\u00f6nderirdi, ancak hi\u00e7bir zaman k\u0131z\u0131yla birlikte bir yaz tatili yapamay\u0131 ba\u015faramad\u0131. “Yap\u0131lacak \u00e7ok fazla \u015fey var, \u00f6ylesine \u00e7ok insan var ki onlar\u0131 nas\u0131l terkedebilirim?…” diyordu. \u00d6ld\u00fcr\u00fclmeden bir y\u0131l \u00f6nce k\u0131z\u0131 Lana’y\u0131 Urallara g\u00f6nderdi. Uzun bir s\u00fcredir Grozny’nin bir \u00e7ocuk i\u00e7in \u00e7ok tehlikeli bir yer oldu\u011funu biliyordu: adamak\u0131ll\u0131 e\u011fitim yoktu, normal bir ya\u015fam yoktu. S\u0131kl\u0131kla bu konularda konu\u015furdu, ama k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131zla bunlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmak istemiyordu. 2008 y\u0131l\u0131n\u0131n ilkbahar\u0131nda [kukla] \u00c7e\u00e7en Devlet Ba\u015fkan\u0131 Ramzan Kadirov bas\u0131nda kendisini ele\u015ftirdi\u011fi i\u00e7in Natalya’ya ba\u011f\u0131r\u0131p k\u0131z\u0131yla ilgili tehdit edici sorular sordu\u011funda Natalya bir \u015feyler yapmas\u0131 gerekti\u011fini anlad\u0131. Kendisini saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak i\u00e7in her an k\u0131z\u0131n\u0131 kullanabilirlerdi.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.waynakh.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/07\/natalya.jpg\")
Yaz tatilinde Natasha bizim yalvarmalar\u0131m\u0131za kulak verdi ve Lana’y\u0131 \u0130ngiltere’ye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. \u0130ki ay boyunca Oxford’ta bir hostelde ya\u015fad\u0131lar. Temmuz ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere Londra’ya gittim ve Natasha’da bir ak\u015fam Londra’ya gelebildi, b\u00f6ylelikle birlikte ak\u015fam yeme\u011fi yeme ve sohbet etme imkan\u0131 bulduk. Restorantta oturdu\u011fum can kenar\u0131ndan Natalya’n\u0131n sokakta y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc izledim. \u0130\u00e7indeki keyfin par\u0131ldamas\u0131yla kelimenin tam anlam\u0131yla etraf\u0131na \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7\u0131yordu. B\u00fcy\u00fck bir \u015fehirde g\u00fczel bir kad\u0131n. Boynunda g\u00f6steri\u015fli bir e\u015farp, d\u00fcz bir etek ve topuklu sandaletleri vard\u0131. Birbirimizi uzun zamand\u0131r tan\u0131yorduk ama ilk kez i\u015fkence, adam ka\u00e7\u0131rma, infaz, hukuksuzluk ve sava\u015f … konular\u0131na de\u011finmeden bir sohbet ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Natasha Oxford’taki muhte\u015fem ya\u015fant\u0131lar\u0131yla ilgili hikayeler anlatt\u0131, oradaki harikulade parklardan, Lana’yla birlikte b\u00f6lgeyi nas\u0131l ke\u015ffettiklerinden ve ba\u015fkente yapt\u0131klar\u0131 ziyaretlerde galerileri nas\u0131l dola\u015ft\u0131klar\u0131ndan bahsetti. Her sabah ko\u015fuyor, yoga yap\u0131yor ve \u0130ngilizce \u00f6\u011freniyordu. Onu daha \u00f6nce hi\u00e7 b\u00f6ylesine mutlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hat\u0131rlam\u0131yorum.<\/p>\n
Ama yaz sona erdi\u011finde eve geri d\u00f6nd\u00fc. K\u0131z\u0131 Lana’y\u0131 k\u0131zkarde\u015finin yan\u0131na Yekaterinburg’a g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, orada Lana i\u00e7in bir okul ayarlam\u0131\u015ft\u0131. A\u011fustos’un ortalar\u0131nda Natasha Grozny’e geri d\u00f6nd\u00fc. \u0130ngiltere’den ayr\u0131lmadan \u00f6nce onu arad\u0131m ve kendimi tutamayarak telefonda hayk\u0131rd\u0131m: “Sen delisin! Oxford’ta harika zaman ge\u00e7iriyordun. 10 ya\u015f daha gen\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsun. \u015eimdi geri d\u00f6nme. Tatilin sonuna kadar k\u0131z\u0131nla birlikte kal. Yar\u0131 y\u0131l tatiline kadar k\u0131z\u0131ndan ayr\u0131 kalacaks\u0131n! K\u0131z i\u00e7in \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir \u015fans ve sen de kendi kendini yiyeceksin. Ne yap\u0131yorsun?”<\/p>\n
Natasha tekleyerek bahaneler ileri s\u00fcr\u00fcyordu: “Ama beni anlad\u0131\u011f\u0131ndan eminim, uzun s\u00fcredir \u00c7e\u00e7enya’da de\u011fildim ve yapacak \u00e7ok fazla i\u015f var… Hepsini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m, beni ar\u0131yorlar, sesli mesajlar b\u0131rak\u0131yorlar… \u0130nsanlar ofise gelip beni soruyor. Ve ben orada de\u011filim. Ger\u00e7ekten gitmem gerekiyor. Yapabilece\u011fim ba\u015fka bir \u015fey yok…”<\/p>\n
Ve ger\u00e7ekten yapamad\u0131. \u0130\u015flerin nas\u0131l olmas\u0131 ve kendisinin neler yapmas\u0131 gerekti\u011fiyle ilgili had safhada g\u00fc\u00e7l\u00fc fikirleri vard\u0131. Biz elbette onu durdurmaya, \u00c7e\u00e7enya’dan ayr\u0131lmaya, hatta bir par\u00e7a olsun kendisi i\u00e7in ya\u015famaya ikna etmeye \u00e7abalad\u0131k; ama ger\u00e7ekten d\u00fcr\u00fcst olmam gerekirse, bunun i\u00e7in yeterince u\u011fra\u015fmad\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizim onun orada, Grozny’de olmas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc kimse ondan daha iyi \u00e7al\u0131\u015famazd\u0131, ba\u015fka kiminle birlikte kalacak, ba\u015fka kim bize tavsiyeler verecek, bir haftal\u0131k ziyaretimizde yap\u0131lamayacak bir \u015feyi bitirmesini ba\u015fka kimden isteyecektik?<\/p>\n
15 Temmuz 2009’da Natasha Estemirova hepimizin s\u0131kl\u0131kla kald\u0131\u011f\u0131 ve bizim kendi yerimiz gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Grozny’deki evinin yan\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. Bir araban\u0131n i\u00e7erisine t\u0131k\u0131ld\u0131 ve \u0130ngu\u015fetya’ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, orada vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Olaydan birka\u00e7 ay \u00f6nce 51 ya\u015f\u0131na girmi\u015fti. Natasha cinayetinde adalet yerini bulmad\u0131. Ve bizler de hala onsuz ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenemedik.<\/p>\n