Tamara, 1980\u2019li y\u0131llarda \u00c7e\u00e7enya\u2019da Rus dili ve edebiyat\u0131 \u00f6\u011fretmenli\u011fi yap\u0131yordu. 2000\u2019li y\u0131llardan bu yana ise bir yandan kay\u0131p kocas\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7abal\u0131yor, di\u011fer yandan da son sava\u015flar\u0131n ard\u0131ndan \u00c7e\u00e7enya\u2019da yayg\u0131n bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flayan kanser hastal\u0131\u011f\u0131 ile m\u00fccadele ediyor.<\/p>\n
\n
Tamara bize tarih, Rus dili ve edebiyat\u0131 \u00f6\u011fretiyordu; O, Sovyet Sosyalist realizminin t\u00fcm klasiklerinin Pasternak\u2019\u0131n eserleriyle ayn\u0131 seviyede olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Blok ve Esenin\u2019i bize tan\u0131tan ki\u015fiydi.<\/p>\n
Hala, g\u00f6z ya\u015flar\u0131m\u0131z akarken bizim duygusall\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan bir par\u00e7a utanarak okudu\u011fu \u015fiirleri hat\u0131rl\u0131yorum. Seksenlerin sonuydu ve ergen ruhlar\u0131m\u0131z Mikhail Gorbachev taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan \u015feffafl\u0131k ve perestroika\u2019ya (yeniden yap\u0131lanma anlam\u0131na gelen ve Gorbachev\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi siyasi hareket) kap\u0131lm\u0131\u015f durumdayd\u0131.<\/p>\n
Tamara, b\u00fcy\u00fck Rus yazarlar\u0131n\u0131 ve filozoflar\u0131n\u0131; Sakharov\u2019u ve Solzenicyn\u2019in gulag\u0131n\u0131 (Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ceza ama\u00e7l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma kamplar\u0131 sistemini anlatan kitab\u0131), \u00c7e\u00e7en muhalif Abdurakhman Avtorkhanov\u2019un Stalin\u2019i k\u0131nad\u0131\u011f\u0131 “Teknolojinin G\u00fcc\u00fc” kitab\u0131n\u0131 bizlere anlatt\u0131. Sovyetler Birli\u011fi \u00f6l\u00fcm sanc\u0131lar\u0131 i\u00e7erisindeydi ama bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan sava\u015f hala filmlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ya da kitaplarda okudu\u011fumuz bir \u015feydi.<\/p>\n
Bir g\u00fcn Tamara bize Gogol\u2019un 1835 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan \u00fcnl\u00fc k\u0131sa hikayesinin ba\u015f karakteri Taras Bulba\u2019n\u0131n kahramanca \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc tarif eden paragraf\u0131 okudu. Kazak\u2019\u0131n ac\u0131 sonunun tasvir edildi\u011fi son b\u00f6l\u00fcmden sonra, t\u00fcm s\u0131n\u0131fa hakim olan \u00fcrpertici sessizli\u011fi bozan bir ses duyuldu. Bu Aslan Dadaev\u2019di (Elcin lakapl\u0131yd\u0131 ve birinci Rus-\u00c7e\u00e7en sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti), “Tamara Abuevna, bu Taras Bulba bug\u00fcn halen hayatta m\u0131?” diye sormu\u015ftu.<\/p>\n
Neredeyse on be\u015f y\u0131l sonra, \u00f6\u011fretmenimi ziyarete giderek ona destek olmam gerekti\u011fini hissetti\u011fim gibi baz\u0131 nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, bu garip an\u0131 da hala hat\u0131rl\u0131yordum. 2003 y\u0131l\u0131nda bir gece yar\u0131s\u0131 maskeli askerler Tamara\u2019n\u0131n evine girmi\u015f ve kocas\u0131 Aslan\u2019\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu olay Rus y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan organize edilen d\u00fczmece yeni bir \u00c7e\u00e7en anayasas\u0131 se\u00e7imlerinden hemen \u00f6nce ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Rus Devlet Ba\u015fkan\u0131 Putin, referandum arefesinde \u00c7e\u00e7en halk\u0131na hitaben yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131nda, oylamaya kat\u0131l\u0131m sa\u011flanmas\u0131 halinde art\u0131k “kimli\u011fi belirsiz maskeli \u015fah\u0131slar\u0131n” insanlar\u0131 ka\u00e7\u0131rmak \u00fczere \u00c7e\u00e7enlerin evlerine girmeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Anayasan\u0131n garant\u00f6r\u00fc, “Art\u0131k gecenin bir yar\u0131s\u0131 kap\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131nmas\u0131ndan korkmayacaks\u0131n\u0131z” diyordu. Ama Ba\u015fkan\u0131n s\u00f6zleri Tamara\u2019n\u0131n ak\u0131betini de\u011fi\u015ftiremeyece\u011finden anlams\u0131zd\u0131.<\/p>\n
Rus askerler, Tamara\u2019n\u0131n evine gecenin ge\u00e7 bir saatinde geldiler. Ayn\u0131 Rusya Federasyonu Devlet Ba\u015fkan\u0131 Putin\u2019in s\u00f6yledi\u011fi gibi ger\u00e7ekten kap\u0131y\u0131 \u00e7almad\u0131lar. Sadece \u00e7itlerin \u00fczerinden atlad\u0131lar, kap\u0131y\u0131 k\u0131rarak do\u011frudan yatak odas\u0131na dald\u0131lar. Ba\u011f\u0131rmas\u0131nlar diye a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 bantlad\u0131ktan sonra Tamara\u2019y\u0131 ve \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011funu radyat\u00f6re ba\u011flad\u0131lar. Ard\u0131ndan Tamara\u2019n\u0131n kocas\u0131 Aslan\u2019\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n
Aslan topallayarak y\u00fcr\u00fcyen bir engelliydi ve silahl\u0131 direni\u015fle hi\u00e7bir zaman ba\u011flant\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131. Aslan\u2019\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni yerel halk\u0131n korkutulmak istenmesi olabilirdi ya da evleri Rus askeri \u00fcss\u00fcn\u00fcn yak\u0131n\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in “zachistky (temizlik operasyonu)” olarak bilinen bask\u0131nlar\u0131 i\u00e7in kolay bir hedefti.<\/p>\n
Aslan\u2019dan bir daha hi\u00e7 haber al\u0131namad\u0131. Hi\u00e7 kimse onu bulamad\u0131, ne dirisini ne de \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fc.<\/p>\n
Bug\u00fcn bile hala b\u00f6ylesi durumlarda kullanabilece\u011fim kelimeleri bulam\u0131yorum. Cenazeler daha kolay, en az\u0131ndan ne s\u00f6yleyece\u011finizi biliyorsunuz. Ama bu durumda ne s\u00f6yleyebilirim ki, yeni bir taziye \u015fekli mi icat etmem gerek? \u0130yimserlikle dolu bir duygu payla\u015f\u0131m\u0131nda m\u0131 bulunmal\u0131?<\/p>\n
\u00dc\u00e7 \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fcten Tamara ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde hastalar\u0131n\u0131n %70\u2019ini \u00c7e\u00e7en kad\u0131nlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu Rostov\u2019daki onkoloji (kanser bilimi) klini\u011finin m\u00fcdavimleri aras\u0131na kat\u0131ld\u0131. Meme kanseri \u00c7e\u00e7en kad\u0131nlar aras\u0131nda \u00f6ylesine yayg\u0131n bir hal ald\u0131 ki art\u0131k insanlar ona da s\u0131radan bir gripmi\u015f gibi yakla\u015f\u0131yor.<\/p>\n
T\u00fcm \u00c7e\u00e7enya\u2019da bu hastal\u0131\u011fa erken evrelerinde te\u015fhis koyabilecek ne bir uzman doktor ne de bir tan\u0131 merkezi yok. Kanser oldu\u011fundan \u015f\u00fcphelenilen hastalar, en yak\u0131ndaki merkeze yani ba\u015fkent Grozny\u2019de 1.000 km uzakta bulunan Rostov\u2019a gidiyorlar, genellikle de bu a\u015famada hastal\u0131klar\u0131 \u00e7ok fazla ilerlemi\u015f oluyor. Stres, ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullarda ge\u00e7irilen uzun s\u00fcre ve basit sa\u011fl\u0131k hizmetlerindeki noksanl\u0131klar binlerce \u00c7e\u00e7en kad\u0131na bunun bedelini \u00f6detiyor. Hastal\u0131\u011f\u0131 Tamara\u2019y\u0131 \u00f6ld\u00fcrmedi ama t\u00fcm\u00f6r\u00fcn ba\u015fka organlara bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in Tamara\u2019n\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcslerinden birisi ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda cerrahi operasyonla al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
“Bu d\u00fcnyada en \u00e7ok istedi\u011fim \u015fey \u00e7ocuklar\u0131m\u0131 al\u0131p buradan gitmek. Ama kocam\u0131 bulup onu bir mezara g\u00f6mene kadar bunu yapam\u0131yorum” diyor Tamara.<\/p>\n
Tamara art\u0131k Rus\u00e7a \u00f6\u011fretmiyor. Tamara o geceden sonra bir daha asla o dili konu\u015fmad\u0131.<\/p>\n