Son dönemde basında, Çeçenistan’daki şehirlerin yeniden inşa edildiği, bu kapsamda hastane, okul, stadyum, konut ve yolların yapıldığı hususuna sıklıkla yer verilmektedir. Ülkenin dışa açılan penceresi olarak gösterilmek istenen Caharkale de evlerin dış cephelerinin boyandığı doğrudur. Ancak, sadece dış cepheler boyanmakta, diğer şehir ve köylerdeki içler acısı durum devam etmekte ve bu gerçek nedense basın organlarına yansımamaktadır.

Diğer taraftan, sokaklarda sıkça rastlanan Rus ve Rus yanlısı Çeçenlerden oluşan özel birliklerin bölge halkına uyguladığı baskının, insan kaçırma, cinayet, işkence ve zorbalığın tüm hızıyla devam ettiği, her beş kişiden sadece birinin işinin bulunduğu ve açlığın kol gezdiği Çeçenistan’da, ekonomik iyileşme ve istikrardan söz edilmektedir. Oysa, uluslararası toplumun her nedense yıllardır yeterli duyarlılığı göstermediği Çeçenistan da, istatistiklere göre; savaş mağduru sakat ve yetim 70.000, sosyal güvencesi olmayan 330.000 çocuk yaşamakta, yeni doğan bebeklerin yarıya yakınında da doğuştan patolojik rahatsızlıklar gözlenmektedir. Halkta ise onkolojik, kalp ve şeker hastalıkları ile psikolojik rahatsızlıklara sıklıkla rastlanmaktadır.

Dünyanın herhangi bir bölgesinde rastlandığında “insanlık suçu” kabul edilen bu durum, Çeçenistan halkı sözkonusu olduğunda normal karşılanmakta veya yeterli duyarlılık gösterilmemektedir. Okyonusta bir petrol tankeri batınca veya Kuzey Kutbunda bir buzul parçası kopunca “kıyametleri koparan” çevrecilerin, Çeçenistan’da 1994’den bu yana vahşice sürdürülen savaşta, ülke topraklarının, göl, nehir ve yer altı sularının kirlenmesine, dolayısıyla ekolojik yapının tek taraflı olarak tahrip edilmesine neden olan kimyevi, bakteriyolojik ve atom silahlarının kullanılmasına yeterince yüksek sesle karşı çıkamaması anlaşılamamaktadır.

2001-2007 arasında 800 ü çocuk olmak üzere yaklaşık 4.000 bin sivilin mayın veya patlamamış mermilerden zarar gördüğü Çeçenistan’da, 2007 de 60 hektarlık bir alan mayından temizlenmiştir. Oysa, bu ülke topraklarında yaklaşık 200.000 ton mayın patlamaya hazır bir şekilde toprak altında gömülü bulunmaktadır. Ancak, Caharkale de evlerin dış cephelerinin boyanmasının “yeniden imar çalışması” olarak lanse edildiği gibi, 60 hektarlık alanda yapılan göstermelik mayın temizliği de gururla her platformda dillendirilebilmektedir.

Bu arada Rusya’nın, 11 Eylül de ikiz kulelere yapılan saldırı ile uluslararası toplumda teröre karşı oluşan duyarlılıktan istifade ederek, iyi bildiği ve çok iyi uyguladığı psikolojik harp teknikleriyle, “var olma” mücadelesi veren Çeçenleri terörist gibi göstermeye ağırlık verdiği, kısmen de bunda başarılı olduğu gözlenmektedir. Esas üzücü olanı ise, uluslararası toplumun Çeçenistan’daki insan hakları ihlallerine ilişkin çeşitli saygın kuruluşların raporlarına rağmen, bu duruma göz yummasıdır.

Nitekim Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Terry Davis’in, Rusya’da terörle mücadele adı altında insan haklarının ihlal edildiğine ilişkin tespiti; Uluslararası Af Örgütü Çeçenistan ombudsmanının, sadece 2005’de güvenlik güçlerinin elinde yaklaşık 2.000 sivilin kaybolduğuna, Rus sivil toplum örgütü Memorial’in de, 1999’da bu yana Çeçenistan da içlerinde erkek, kadın ve çocukların olduğu yaklaşık 5.000 sivilin kaybolduğuna ilişkin raporu; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin, ciddi insan hakları ihlalleri yaşanan Çeçenistan’da öldürülenlerin ailelerine Rusya’nın tazminat ödemesi gerektiğine dair hükmü; İşkence ve Kötü Muameleyi Önleme Komitesi (CTP)’nin, Rus güvenlik güçlerinin işkence ve kötü muamelelerinin devam ettiği Çeçenistan da, Rusya’nın acil olarak gerekli önlemleri alması ve insan hakları ihlallerini önlemesi gerektiği çağrısı,  bu konuda, Çeçenlerin feryatlarını kanıksayan veya kulak tıkayanlara bir uyarıdır.

Bu olumsuz tabloya rağmen Çeçen halkı; insan haklarına saygılı, hukukun üstünlüğüne inanan tüm ülkeleri ve sivil toplum kuruluşlarını, “Çeçenistan’da yaşanan vahşeti durdurmak için Rusya’ya baskı yapmaya, bu arada uluslararası bağımsız komisyonlar oluşturularak, Çeçenistan’daki mevcut durumu yerinde tespit etmeye” çağırmaktadır.

Naciye Saraç

Kaynak: Global Yorum/18.04.2008