İMAM BİENUOYN BOYSAĞAR

Boysağar, 1794 de Rus istilacılara karşı direnişin kalesi olan Nozhay-Yurt rayonuna bağlı Bienuoy aulunda doğdu. Barşka sülalesinden Ela’nın oğludur. 1839 da Ahulgoh’daki [1] yenilgiden sonra Şamil, Bienuoy’a kaçtığında, Boysağarların evinde gizlenip korundu. Şamil’in daha sonraları Çeçenistan’ın İmamı seçilmesi, Boysağarların isteği ve etkisiyle oldu. Gazavat çağrısı üzerine Çeçenistan ve Dağıstan, Rus istilacılara karşı birlikte ayaklandılar.

Boysağar, Taşo Hacı’nın birlikleri arasında bütün savaşlara katıldı. 1842‘de General Grabbe’nin Küozalgan-Duqh’daki 1700 askerinin ablukaya alınıp imha edilmesinde gösterdiği cesaretle adını duyurdu. 1845‘ de General Woronzow’un 3000 den fazla asker ve subayının öldürüldüğü başarılı savaşa katıldı.

Bu savaşlarda Boysağar sol kolunu ve sol gözünü kaybetti. Gergebil köyünün savunması sırasında yakınına düşen bir top mermisi sol bacağını kopardı. Baygınken Ruslar’ın eline düştü. Nakli sırasında Soltamurd’un [2] da içinde bulunduğu Çeçen askerler tarafından kurtarıldı. Tek gözlü, tek kollu ve tek bacaklı Boysağar, eğerine deri bir halatla bağlı olarak Salto köyünün savunmasına da katıldı.

Daha hayattayken kendisiyle ilgili çeşitli efsaneler anlatılmaktaydı. Bunlardan birinde şöyle deniyordu: Günün birinde Kazak ordusu ile Şamil’in birlikleri karşılaştıklarında, güçlü bir Kazak ikili bir mücadele için meydan okur. Boysağar hemen kabul eder ve onun üzerine atını sürer. Göğsünde bir yara ile geri döndüğünde Şamil kızgın bir halde şöyle der; “Sana ne oldu, niçin bizi utandırdın? Sen yaralısın ama kazak hala eğerinin üzerinde oturuyor” Boysağar şöyle cevap verir “Atı hareket edene kadar bekle” bunun üzerine at bir adım atar ve Kazak’ın başı yere yuvarlanır.

1859 da 240.000 kişilik Çar ordusu Şamil’e karşı harekete geçti. Bienuoy’un dışında tüm Çeçenistan Çar orduları tarafından ele geçirilmişti. Boysağar, Şamil ile birlikte Dağıstan’a gitti. Burada, Şamil’in son kalesi olan Gunib kalesi istila edildiğinde onunla beraberdi.

Şamil teslim olup kaleden ayrıldığı sırada Boysağar kendisine seslendi; “Şemal!” (İmamın adını çıkarmak saygısızlık olarak kabul ediliyordu.) Fakat Şamil ona bakmadı, çünkü baktığı anda kendisini bu utançtan kurtarmak için vuracağını biliyordu.

Şamil teslim olduktan sonra Boysağar, düşman saflarını yararak adamlarıyla birlikte Bienuoy dağlarına çekildi.

Daha sonraları Çar’ın emriyle Şamil bir mektubunda Boysağar’a direnişi bırakmasını söylediğinde Boysağar şöyle cevap verdi; “Sen özgürlük için savaşmayı, köle ve mahkum olarak yaşamaya değiştin. Ben ömrümün sonuna kadar halkımın özgürlüğü için savaşmaya devam edeceğim.“

Ve gerçektende Boysağar ve Soltamurd direnişi tekrar organize etmeyi başardılar. 1860 yılında Çeçenler onu İmam seçtiler.

Boysağar 17 Şubat 1861 ‘de Ruslar tarafından pusuya düşürülüp, atı vurularak yakalandı.

Hasav-Yurt kilisesi avlusuna yüzlerce Çeçen toplanmış Yasin okuyorlardı. Davul sesleri kararın okunması için kesildi. Çarın cellatları kalabalığa meydan okurcasına bir gönüllünün olup olmadığını sordular. Bu kişiye ödül vaad ettiler. Uzun bir sessizlikten sonra muhtemelen bu iş için daha önce tutulmuş bir Dağıstanlı gönüllü olarak ortaya çıktı. Ancak o buna fırsat bulamadan Boysağar kendini ölümsüzlüğe bıraktı. Keşan-Auh adlı Aqqi auluna yakın bir yerdeki kabristana gömüldü.


[1] Ahulgoh savunması, Kuzey Kafkasya’nın aydınlık tarihinde en kanlı, kanlı olduğu kadar muhteşem, muhteşem olduğu kadar da sonu hazin biten bir direnişin sergilendiği savunmadır. Ahulgoh, savunmanın sonunda Çeçenya’ya geçen bir miktar yiğidin dışında, kadınlardan küçük çocuklarına kadar hiç kimsenin teslim olmadığı, tamamının şehit düştüğü destani bir savunma simgesidir. “13 Haziran – 22 ve 30 Ağustos 1939” (Çeçen Direniş Tarihi, 2005, Tarık Cemal Kutlu)

[2] Boysağar’ın kız kardeşinin kocasıdır. Benoy’da doğdu. Boysağar ile beraber bütün savaşlara katıldı. O’nun ölümünden sonra Duin ‘Umma ve Atin Atabi’nin saflarına katıldı.