VASSAN GİRAY CABAGİ

Siyaset ve devlet adamı, gazeteci ve yazar. 1882 yılında Kafkasya’nın inguş yöresinde Nasırkort (Nazran) kasabasında doğdu. Terekkale (Vladikavkaz) Lisesi’ni (1900) bitirdikten sonra Petersburg ve Riga Üniversitelerinde bir süre öğrenim gördü. Rusya’daki karışıklıklar ve öğrenci olayları nedeniyle daha sonra Almanya’ya geçerek Jena kentindeki Ziraat Enstitüsü’nü bitirdi (1908).

Petersburg’da Tarım Bakanlığı bünyesinde görev aldı. 1917 ihtilalinden önceki yıllarda Petersburg’daki milliyetçi Kafkasyalı gruplar içinde faaliyet gösterdi. Daha sonra Kafkasya’ya dönerek anayurdunun devletleşme ve bağımsızlık hareketine katıldı. “Kuzey Kafkasya Merkez icra Komitesi”nin aktif bir üyesi olarak görevler aldı. 11 Mayıs 1918’de ilan edilen bağımsız “Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti”nin hükümetlerinde Maliye Bakanlığı ve Parlamento Başkanlığı görevlerinde bulundu.

Çeçen-İnguş yöresinin Rus-Kazak kolonizatörlerinden temizlenmesi için yapılan silahlı mücadeleye ve Çarcı General Denikin’in “Gönüllü Ordu”suna karşı oluşan direniş hareketine aktif olarak katıldı. Ülkenin “Gönüllü Ordu” tarafından işgalinden sonra da Gürcistan’a geçerek “General Denikin’le Savaş Komitesi”nde yer aldı (1920). Kafkasya’nın bütünüyle Bolşevikler tarafından işgali üzerine Türkiye’ye iltica etti (1921).

İstanbul’da Kuzey Kafkasya, Azerbaycan ve Gürcistan siyasi gruplarını bir araya getiren “Kafkasya istiklal Komitesi”nin kurucularından biri oldu (1922). Daha sonra kendisinin de yerleştiği Varşova’da (Polonya), Sovyetler Birliği’ndeki hemen tüm halkların örgütlerinin katıldığı “Promethee” hareketinde aktif rol oynadı. 1924 yılında istanbul’da “Tanin” ve “La Republique” gazetelerinde çalışan ve yazılar yazan Cabağı, daha sonra Polonya’ya dönerek orada “Orient” (Doğu) adıyla bir basın ajansı kurdu. Türkiye ve Kafkasya konuları üzerine sürekli bilgiler vermek suretiyle Avrupa basınını bu konularda aydınlatmaya çalıştı. Polonez dilinde oluşturduğu “Przeglad İslamskiy” (İslam Dergisi) adlı yayını ile de Polonya ve Avrupa’da aynı konuları ve islam dinini sekiz yıl süreyle tanıtmayı sürdürdü.

1938 yılında Polonya Hükümetinin resmi PAT Ajansının mümessili olarak Türkiye’ye gelen Cabağı, Türkiye-Polonya dostluğu konusunda gayretler sarf ettiği gibi, yazılarıyla da Türkiye’yi Avrupa basınında tanıtmaya çalışıyordu. İkinci Dünya Savaşı sırasında (1942) diğer Kafkasyalı liderler arasında Berlin’e giden Vassan Giray Cabağı burada da bağımsız Kuzey Kafkasya için faaliyette bulundu. 1949 yılında Kafkasya’lı bir grup hemşehrisiyle birlikte Türkiye’ye döndü. Bundan sonra da Türkiye ve Avrupa’da Kafkasyalılar tarafından yayınlanan çeşitli yayın organlarında yazı yazmayı sürdürdü. 1951 yılında istanbul’da kurulan “Kuzey Kafkasyalılar Kültür ve Yardımlaşma Derneği”nin kurucuları arasında yer almıştı. 18 Ekim 1961 günü istanbul’da ölünceye kadar da kalemi elinden düşmedi ve anayurdunun özgürlük ve bağımsızlığı için savaşımını sürdürdü.

Çeçen-İnguş dilini, Türkçe, Rusça, Fransızca, Polonezce, Almanca ve İngilizce’yi bilen Vassan Giray Cabağı, Türkiye’de “Tanin”, “La Republique” gazeteleri, “Kafkas Mecmuası” ; Almanya’da “Caucasian Review” “Svobodnıy Kavkaz-Serbest Kafkasya”, “Mecelle”, “Kavkaz-Kafkasya” vb. dergilerde anayurdu ile ilgili çok sayıda makaleler yayımlamıştır. Bunlardan bazılarında “Turpal” vd.takma isimler de kullanmaktadır. Bunlar dışında, ölümünden sonra Türkçe olarak yayınlanan “Kafkas-Rus Mücadelesi” (istanbul 1967) adlı bir eseri de vardır.