Waynakh Online yayın kurulu, Slovakya’da Rusya’ya iade edilmeyi bekleyen iki Çeçen sığınmacıyla ilgili olarak Slovakya Adalet Bakanı’na hitaben yazılmış bir başka dilekçeyi daha e-posta yoluyla aldı.

İşte o başvuru metni:

Kime: Slovakya Cumhuriyeti Adalet Bakanı
Bayan Lucia Žitňanská

Kopyası:

Bayan Heidi Hautala
Avrupa Parlamentosu İnsan Hakları Alt Komitesi Başkanı

Bay Thomas Hammerberg
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri

Konu: İki sığınmacının Slovakya’dan Rusya’ya iadesi hakkında.

31.10.2010

Sayın Bayan Bakan,

Bu mektubu Rusya Federasyonu’na iade edilmeyi bekleyen Anzor Chentiev ve Ali İbragimov adlı iki Çeçen sığınmacının endişe verici durumu münasebetiyle kaleme alıyorum.

Bu iki Çeçen sığınmacı, Rusya Federasyonu Başsavcılığı’nın temelsiz ve kanıtlanmamış iddialarıyla talep ettiği tutuklama isteği üzerine 2006 yılından bu yana Slovakya’da hapiste tutulmaktadır. Rus Başsavcı’nın iddianamesinin temelini A.M. Mukayev isimli bir bireyin itirafnamesi oluşturmakta olup, bu şahsın daha sonra itirafnameyi işkence altında vermeye zorlandığını açıkladığını vurgulamalıyım. Ayrıca onlarla birlikte Slovakya’ya gelen bir diğer arkadaşları Adlan Shakhayev’ın hükümetiniz tarafından Rusya’ya iade edildiğini, bu şahsın Rusya’da tutulduğu hapishanelerde işkence gördüğünü ve ancak rüşvet ile serbest bırakıldığı gerçeğini göz önünde bulundurmanız gerekmektedir.

Rusya Federasyonu’nun Bay İbragimov ve Bay Chentiev konusunda adil yargılama ve ölüm cezasına çarptırmama konusunda garanti vermiş olmasına rağmen, dünyanın ve Rusya’nın önde gelen güvenilir insan hakları organizasyonlarının defaatla Rus hapishanelerindeki kötü koşullar ve özellikle etnik Çeçenlere yönelik uygulanan işkence ve kötü muameleler konusunda raporlar yayınladığını unutmamalıyız. Bu bağlamda, dünya kamuoyunda en çok duyulan olay Çeçen mahkum Zubair Zubairayev’in maruz kaldığı işkencedir. Bu olay Rus gazeteci Elena Maglevannaya tarafından ortaya çıkartılmış, ancak Rus yetkililer bu gazeteciye yönelik baskıya başlamış ve o da Rusya’dan ayrılmak zorunda kalmıştır. Geçtiğimiz günlerde de Rusya’da can güvenliğinin olmadığından bahisle Finlandiya’ya mültecilik statüsü elde etmiştir. Rus hapishanelerindeki işkenceyi yazan bir gazetecinin dahi yaşam hakkı ciddi biçimde tehliye girebiliyorsa, oradaki mahkumların gördükleri işkenceleri tahmin etmemiz mümkün değildir. Sadece bu olay bile Rus yetkililerin hapishanelerindeki işkenceyi gizli tutmak konusunda ne kadar çaba sarfettiğini gözler önüne sermektedir.

Bilindiği üzere bu iki Çeçen sığınmacının Rusya’ya iadesini onaylayan bir Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararı var, bu nedenle iade işleminin yasal ve adilane olduğunu savunabilirsiniz. Zira Çeçenlere ücretsiz bir avukat tayin ettiniz, hem ülkenizdeki mahkemeler hem de insan hakları konusunda uzmanlaşmış bir Avrupa mahkemesi konuyu inceledi. Ancak AİHM’nin konuyla ilgili kararında ortaya çıkan bir kaç küçük detaya dikkatinizi çekmek istiyorum:

“Başvuru sahipleri Bay Shakbayev’in yazılı beyanını ve tıbbi raporunu mahkemeye sunacağını bildirmiştir. Ancak herhangi bir belge mahkemeye sunulmamıştır.“

“Davanın üçüncü tarafı Rusya Federasyonu tarafından Bay Gasayev olayındaki cezai kovuşturmanın af ile neticelendiği belirtilmiştir. (Ancak Rusya Federasyonu tarafından verilmiş garantilere rağmen, Murad Gasayev’in serbest bırakıldıktan iki ay sonra ortadan kaybolduğuna ilişkin bilgi iki Çeçen sığınmacının avukatına bildirilmişse de AİHM’ye sunulmamıştır)”

Bir avukatın müvekkillerini temsil ederken uyması gereken bir takım sorumlulukları vardır, bu avukat baro tarafından atanmış ücretsiz avukat dahi olsa yasal sorumluluklarına ve mesleğin gerektirdiği etik kurallarına uymalıdır. Bu sorumluluklardan belki de en önemlisi, hukuk kurallarına uygun olmak kaydıyla müvekkillerinin çıkarları doğrultusunda hareket etme yükümlülüğüdür. Ancak bu olayda Slovakyalı meslektaşımın müvekkillerinin çıkarlarına ve bir avukat olarak uyması gereken temel yasal zorunluluklarına aykırı hareket ettiği açıktır. Öğrenebildiğim kadarıyla, tutuklu Çeçenlerin yakınları Bay Shakbayev’in yazılı beyanını ve işkence gördüğüne dair doktor raporuyla, Murad Gasayev’in akıbetinin bilinmediğine ilişkin bilgileri avukata teslim etmiş, ancak yine de avukatları AİHM’deki davanın sonucunu etkileyebilecek önemdeki bu bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmamıştır; onun bu sorumsuzca hareketi neticesinde de mahkemeden menfi bir karar çıktığı görülmektedir. Böylesi bir durumda adaletin yerini bulduğunu nasıl söyleyebiliriz? Ortaya çıkan bu yeni kanıtlar ışığında hapiste tutulan iki Çeçen sığınmacının AİHM’ye yeniden başvuruda bulunma hakkı olduğuna inanıyorum. Ancak atanmış ücretsiz avukatlarının bu yönde hareket etmeyi reddediyor olması münasebetiyle, sizden sığınmacılara en azından kendilerine yeni bir avukat bulmaları için süre tanımanızı rica ediyorum.

Sizden durumu derinlemesine incelemenizi talep ediyorum. Lütfen vereceğiniz nihai kararın geri dönüşü olmayan kötü sonuçlara yol açabileceğini unutmayın. Umarım bu iki şahsın iadesine ilişkin süreci durdurur ve onlara mültecilik statüsü tanıyarak Slovakya’nın misafirperverliğini gösterirsiniz.

Saygılarımla,

Av.Burak Öztaş