Arşiv Belgeleri

Tozlanmış raflardaki Arşiv Belgeleri…

Çeçen Kültürü

Çeçen Dili ve Folkloru, Halk Dansları, Efsaneler, Öykü ve Masallar ile çeşitli kültürel bilgiler…

Çeviriler – Makaleler

Çeşitli Çeviri ve Makaleler…

Röportajlar

Ekibimizce Yapılmış Çeşitli Röportajlar…

Şarkı Sözleri

Sevdiğiniz Çeçence şarkıların sözlerine buradan ulaşabilir, dinleyebilir ve indirebilirsiniz.

Ana Sayfa » Çeçen Kültürü

Torunla Sohbet

Bu yazı 12 Mart 2011 Cumartesi  tarihinde yazıldı. Şimdiye kadar 4.158 defa okundu.. 1 Yorum
Torunla Sohbet

Teptar adlı internet sitesinde, sürgünde yaşayan 5 yaşındaki Çeçen Bekhan ile dedesi arasında geçen ilginç diyaloglar yayınladı. Biz de bu konuşmaların metinlerini hem Türkçe hem de Çeçence olarak yayınlıyoruz.

 
 
 

Savaş

— Üš mülaš bu, Dada, cu surta thexh berš? (Уьш муьлаш бу, Дада, цу сурта тIехь берш?)
— Horš masso a vayn gergara naх bu-q… (ХIорш массо а вайн гергара нах бу-кх…)
— Noхçiçöxh jaš bu üš? (Нохчичоьхь Iаш бу уьш?)
— Ha’… (ХIаъ…)
— Cigaxh thom bu, Dada? (Цигахь тIом бу, Дада?)
— Thom bu… (ТIом бу…)
— Mila vu noхçašca thom beš verg, Dada? (Мила ву нохчашца тIом беш верг, Дада?)
— Rußland.

-Dede fotoğraftakiler kimler?
-Hepsi bizim akrabalarımız.
-Onlar Çeçenya’da mı yaşıyorlar?
-Evet…
-Orda savaş mı var dede?
-Savaş var…
-Çeçenlerle kim savaşıyor ded?
-Rusya!

— Oghaz baхnera üš noхçašna, Dada? (ОгIаз бахнера уьш нохчашна, Дада?)
— Baхnera… (Бахнера…)
— İ ċenoš cara doхiyna? (И цIенош цара дохийна?)
— Doхiyna… (Дохийна…)
— Dad, ċenošna hunda baхna üš öghaz, ċenoša hun dinera carna? (Дад, цIеношна хIунда бахна уьш оьгIаз, цIеноша хIун динера царна?)
— Humma a ca dinera-q… Šayna gondaxh derg hallak dan ben — qi humma a ca хäa carna… (ХIумма а ца динера-кх… Шайна гондахь дерг хIаллак дан бен — кхи хIумма а ца хаьа царна…)

-Onlar Çeçenlere kızgınlar mı dede?
-Evet…
-Bu evleri de onlar mı yıktılar?
-Evet…
-Dede, bu evlere neden kızdılar ki, onlara ne yaptı bu evler?
-Evet, hiçbir şey yapmadılar… Onlar etraflarındaki her şeyi yok etmekten başka bir şey yapamazlar…

— Delana ca хäa cara i diniyla? (Делана ца хаьа цара и динийла?)
— Cunna ca хuuš humma a dac! (Цунна ца хууш хIумма а дац!)
— Thakqa Dela öghaz hunda ca vödu carna, Dada? (ТIаккха Дела оьгIаз хIунда ца воьду царна, Дада?)
— Sobar dokqa du cünan… (Собар доккха ду цуьнан…)

-Allah onların yaptıklarını biliyor mu?
-Allah’ın bilmediği hiçbir şey yoktur!
-Peki o zaman Allah neden onlara öfkelenmiyor dede?
-Onun sabrı sınırsızdır…

— Dada, cu Russlandexh jaš vuoniš bu duqa ya dikaniš? (Дада, цу Russlandехь Iаш вуониш бу дукха я диканиш?)
— Dikaniš alsam хila a tarlo… (Диканиш алсам хила а тарло…)
— Thakqa ocu dikaçara cu vuoçärga hunda boytu Noхçiyçoxh i thom? (ТIаккха оцу дикачара цу вуочаьрга хIунда бойту Нохчийчохь и тIом?)

-Dede, peki Rusya’da hangisi daha çok, iyiler mi kötüler mi?
-Muhtemelen iyiler daha çok…
-O zaman bu iyiler neden kötülerin Çeçenya’da savaşmasına izin veriyor?

Başsağlığı (Tezet)

— Xho ċa ve’na, Dada? (Хьо цIа веъна, Дада?)
— Ve’na, san berza khorni. (Веъна, сан берза кIорни.)
— Dad, xho ma duqa jiyra ċa ca voghuš. Stengaxh vara xho qo de dokquš? (Дад, хьо ма дукха Iийра цIа ца вогIуш. Стенгахь вара хьо кхо де доккхуш?)
— So qeçu ghala vaхnera… (Со кхечу гIала вахнера…)
— Mülхaçu ghala? (Муьлхачу гIала?)
— Gamburge. (Гамбурге.)
— Hun dan vaхnera xho ciga, Dada? (ХIун дан вахнера хьо цига, Дада?)
— Tezet dara cigaxh. (Тезет дара цигахь.)
— “Tezet” boхurg hun du, Dada? (“Тезет” бохург хIун ду, Дада?)
— Noхçaš, cxha’ velça, Tezet hottado kertaxh. (Нохчаш, цхьаъ велча, Тезет хIоттадо кертахь.)
— Hunda? (ХIунда?)
— …Cu Tezeta bäхkinçu naхa kadam bo ocu vellaçunna. (…Цу Тезета баьхкинчу наха кадам бо оцу веллачунна.)
— Muхa bo cara i kadam, Dada? (Муха бо цара и кадам, Дада?)
— Cara olu: “Dala geçdoyla, Dala yalsamanexh vovšeх tuхiyla vay masso a!” (Цара олу: “Дала гечдойла, Дала ялсаманехь вовшех тухийла вай массо а!”)
— “Geçdoyla” boхurg hun du, Dada? (“Гечдойла” бохург хIун ду, Дада?)
— …Ocu vellaçungara dälla dolu vuoçu humanna, cunna öghazlo ma yelaxh, Dela, boхurg… (…Оцу веллачунгара даьлла долу вуочу хIуманна, цунна оьгIазло ма елахь, Дела, бохург…)

-Döndün mü dede?
-Evet yavrum.
-Dede uzun zamandır yoktun. Üç gündür neredeydin?
-Başka bir şehre gittim.
-Hangi şehre?
-Hamburg.
-Neden oraya gittin dede?
-Orada bir başsağlığı (tezet) vardı.
-Tezet nedir dede?
-Birisi öldüğü zaman Çeçenler cenaze için avluda toplanırlar.
-Neden?
-Cenazeye gelenlerin başsağlığı dileklerini sunmaları için.
-Bunu nasıl yapıyorlar dede?
– “Dala gech doyla, Dala yalsamanex vovshex tuxiyla vay masso a!” (Allah rahmet eylesin, Allah hepimizi cennette buluştursun!) derler.
-“Allah rahmet eylesin”ne anlama geliyor dede?
-Öfkelenmeyin, günahlarıyla yüzleşecek demek.

— Mila vara i vellarg, Dad? (Мила вара и велларг, Дад?)
— Bozhika nana… (Божика нана…)
— Comgaš yara Bozhika nana? (Цомгаш яра Божика нана?)
— Yacara… (Яцара…)
— Thakqa i hunda yella, Dada? (ТIаккха и хIунда елла, Дада?)
— Šena yillina хan çeq yalla dela yella-q… (Шена йиллина хан чекх ялла дела елла-кх…)

-Ölen kimdi dede?
-Bozhik’in annesi?
-Bozhik’in annesi hasta mıydı dede?
-Hayır…
-O zaman neden öldü?
-Çünkü onun planlanmış yaşamı sona erdi…

— Qhena yara iza? (Къена яра иза?)
— Qi qhena a yacara… (Кхи къена а яцара…)
— Mass šo dara cünan, Dada? (Масс шо дара цуьнан, Дада?)
— Döaztqhe di’… (Доьазткъе диъ…)
— Nemcoyn mattaxh mel хülu i? (Немцойн маттахь мел хуьлу и?)
— Vierundachtzig. (Vierundachtzig.)
— Thakqa, xha döaztqhe di’ šo käaçça xho a liyra vu, Dada? (ТIаккха, хьа доьазткъе диъ шо каьачча хьо а лийра ву, Дада?)
— …İ хuuš Dela ben vac… (…И хууш Дела бен вац…)

-Yaşlı mıydı?
-Çok yaşlı değildi…
-Kaç yaşındaydı dede?
-Seksen dört…
-Almancası nasıl?
-Vierundachtzig.
-Peki 84 yaşına geldiğin zaman sen de ölecek misin dede?
-…Onu sadece Allah bilir…

— Dad, axh so hunda ca vigara xhayca, xho Bozhik volçu vödaš? (Дад, ахь со хIунда ца вигара хьайца, хьо Божик волчу воьдаш?)
— Cqhadelaxh, xho vizhna vara so novqhavoluš. Šozlagha delaxh — xho sanna volun kegiyraçera mettig yac Tezet. (Цкъаделахь, хьо вижна вара со новкъаволуш. ШозлагIа делахь — хьо санна волун кегийрачера меттиг яц Тезет.)
— Suna a li’anera xhöca Tezeta van, Bozhike kadam ban… (Суна а лиъанера хьоьца Тезета ван, Божике кадам бан…)
— Muхa ban vollara xho cünga kadam? (Муха бан воллара хьо цуьнга кадам?)
— Asa cünga eradara: “Bozhik, Dala geçdoyla, Dala yalsamanexh vovšeх tuхiyla vay masso a!” (Аса цуьнга эрадара: “Божик, Дала гечдойла, Дала ялсаманехь вовшех тухийла вай массо а!”)
— İza-m xhöga zje töхna a alalur du, xhuna ištta laaxh. Tuхiy axh? (Иза-м хьоьга зIе тоьхна а алалур ду, хьуна иштта лаахь. Тухий ахь?)
— Tuхa. (Туха.)
— Ha, hara yu xhuna, djatoхa… (ХIа, хIара ю хьуна, дIатоха…)
— …Dada, so Bozhike vist хilla välça — “yalsamana” stenaх olu düycur duy axh suna? (…Дада, со Божике вист хилла ваьлча — “ялсамана” стенах олу дуьйцур дуй ахь суна?)
— Düycur du… (Дуьйцур ду…)

-Dede, Bozhik’e giderken neden beni de götürmedin?
-Birincisi ben giderken sen uyuyordun. İkincisi, cenazeler çocuklar için değildir.
-Ben de Bozhik’e taziye vermek istiyorum…
-Nasıl yapacaktın?
-Ona diyecektim ki: “Allah rahmet eylesin, Allah hepimizi cennette buluştursun!
-İstiyorsan telefon edebilirsin. Arayacak mısın?
-Evet, ara onu..
-…Dede Bozhik ile konuşmamı bitirdiğimde cennetin ne olduğunu anlatır mısın?
-Anlatırım…

Bayrak

— Dad, cara hun do massara a? (Дад, цара хIун до массара а?)
— Xhan? (Хьан?)
— Nemcoša. “Tu-tu-tu” boхuš i šayn mašenaš hunda yekayo cara? (Немцоша. “Ту-ту-ту” бохуш и шайн машенаш хIунда екайо цара?)
— Samuqhadälla, хazaхetaš. (Самукъадаьлла, хазахеташ.)
— Hun хazdellla carna, Dada? (ХIун хазделла царна, Дада?)
— Šäšša tolam bäkqina… (Шаьшша толам баьккхина…)
— Thakqa i bayraqaš a samuqhadälla öхkina cara šayn mašenaš the? (ТIаккха и байракхаш а самукъадаьлла оьхкина цара шайн машенаш тIе?)
— Öхkina… (Оьхкина…)
— Dada, vayn mašenthexh hunda yac noхçiyn bayraq, — noхçašna bürkanaх lovza ca хäa? (Дада, вайн машентIехь хIунда яц нохчийн байракх, — нохчашна буьрканах ловза ца хаьа?)
— Noхçašna šaderrig a dan хäa!.. (Нохчашна шадерриг а дан хаьа!..)
— Thakqa üš hunda ca lovzu bürkanaх, Deutschland sanna, — suna noхçaškxha хila ma läara? (ТIаккха уьш хIунда ца ловзу буьрканах, Deutschland санна, — суна нохчашкхьа хила ма лаьара ?)
— Yiš yac cera… Šayna çöxh jan ċenoš dan dezaš bu üš… (Йиш яц цера… Шайна чоьхь Iан цIенош дан дезаш бу уьш…)
— Rußland-c doхiyna dolu ċenoššiy? (Rußland-c дохийна долу цIеношший?)
— Ha’… (ХIаъ…)

-Dede bunlar ne yapıyorlar?
-Kim?
-Almanlar. Arabalarıyla ses çıkarıyorlar: “Tu-tu-tu”.
-Kutlama yapıyorlar.
-Neyi kutluyorlar dede?
-Galibiyetlerini…
-Ve arabalarına da bayraklarını asmışlar, mutlu oldukları için mi?
-Evet…
-Dede, neden senin arabanda Çeçen bayrağı yok, Çeçenler futbol oynamayı bilmiyorlar mı?
-Çeçenler her şeyi yapabilirler!
-O zaman neden Almanya gibi futbol oynamıyorlar? Ben de Çeçenleri desteklemek istiyorum.
-Oynayacaklar… Evlerini yeniden inşa ettikleri zaman…
-Rusların yıktıkları evleri mi?
-Evet…

— Dada, ċenoš dina bövlaça lovzur buy noхçiy masso a sanna? (Дада, цIенош дина боьвлача ловзур буй нохчий массо а санна?)
— Dala muqhalaxh! (Дала мукъалахь!)
— Dad, suna cqhaçunna Deutschland-egaxha хilla läa, megar duy? (Дад, суна цкъачунна Deutschland-егахьа хила лаьа, мегар дуй?)
— Megar du, хila, xhayna laaxh… (Мегар ду, хила, хьайна лаахь…)

-Dede, evlerini inşa etmeyi bitirdiklerinde, herkes gibi mi oynacaklar?
-İnşaAllah (Allah’ın izniyle)!
-Dede, Almanya için kutlama yapmak istiyorum, yapabilir miyim?
-İstiyorsan yapabilirsin…



1 Yorum »

  • mustafa dedi:

    “öfkelenmeyin günahlarıyla yüzleşecek”yanlış çevrilmiş bence.

Bir yanıt bırakın!

Aşağıya bir yorum ekleyin veya kendi sitenizden trackback yapın. İsterseniz RSS ile de yorumları takip edebilirsiniz.

Yorum yazmadan önce lütfen kuralları okuyunuz...

500 karakter kaldı.

Yorum yaparken kullanabileceğiniz etiketler:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Bu sitede Gravatar kullanabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi ve üyelik için Gravatar sitesini ziyaret ediniz.