Ararçu sömal, ċera eppaza tölu.
Elin lirasından, evdeki kuruş makbuldür.
Ax mollas din doxiyna.
Yarım hoca dinden eder.
Äxka de dayinarg jay itt diynaxh meca lella.
Yazın bir gününü boş geçiren kışın on gününü aç dolaşmış.

Edi İsaev tarafından Çeçen adetleri, gelenek ve görenekleri hakkında kaleme alınan “Vainakh Töreleri (Vainakhskaya Etika)” isimli önemli bir kitaptan bazı özetleri sizlere sunuyoruz.

Tarık Cemal KUTLU tarafından hazırlanmış ve sitemizde yayınlanmakta olan Çeçence – Türkçe – Latince Hayvan Adları “Mini Sözlükçe”den faydalanılarak hazırlanmıştır.

» Çeçence – Türkçe – Latince Hayvan Adları “Mini Sözlükçe”

Süleyman peygamber bir yoldan yürüyerek geliyormuş. Yolda uyuyan bir karıncayı uyandırmış. Uykudan uyanan karınca:
-Öf ! Ne kadar güzel bir rüya görüyordum. Uyandırmasaydın ne kadar zevkli, padişahlık yapıyordum.

Sultan Süleyman dolaşırken abı hayat çeşmesini bulmuş. Çeşme başında durup, bu sudan içip içmeyeceğine karar verememiş. Danışmak üzere bütün insanlardan ve hayvanlardan meydana gelen bir meclis çağırmış. Herkes gelmiş, yalnız kirpi gelmemiş.

Üç genç dağa ot biçmeye gitmişler. Akşama kadar, ot biçen, çalışıp yorulan gençler, akşam evlerine dönerken, köyde bir düğüne rast gelmişler. Üzerlerindeki iş elbiseleri ile düğün halkasına ,seyre durmuşlar. Üstü başı en perişan olan daha …

Bir gün Musa peygamber’in karısı hastalanmış. Peygamber ne canın ister, neden ilaç olur diye sormuş. Karısı da:
-En güzel hayvanın etini yersem iyileşirim demiş.
Peygamber de bütün hayvanatı toplamış. Yalnız kirpi gelmemiş.

Musa peygamber bir gün yolda yürürken, biraz ilerisinde topraklarda keyfince eşinen, tozlara belenen bir tavuk görmüş. Onun böyle gamsız kasavetsiz görünüşüne gıpta etmiş.
-Ne güzel, hiçbir tasan endişen yok.

Evvel saman içinde kalbur saman içinde gibi, çok çok eski çağlarda bir puhu kuşu yaşarmış. Bütün dünyayı aydınlatan, ışığa boğan şeyin, kendi iki gözü olduğunu söylermiş.
Güneş puhunun bu sözlerini duymuş. Puhuya;

Eski zaman içinde, büyük bir şehirde yaşayan yaşlı bir ninenin Çhaynin Çiyrık adında bir oğlu varmış. Çiyrık akşama kadar uğraşmış, özene bezene bir (deçik pandır ) saz oymuş. Sazını almış pınarın başına varmış. Su doldurmaya …

Yaşlı bir ana babanın tek bir oğulları vardı. Onu dünya üzerindeki her şeyden çok sever, her şeyden koruyup, kollamaya çalışırlardı.
Oğulları büyüyüp delikanlı oldu. En güzel elbiseleri, en iyi atı, en iyi koşumları aldılar. En iyi …

Tüm dünya genelinde beğeniyle izlenen Kafkas Halk Dansları Abhaz, Adıge, Asetin, Çeçen-İnguş, Dağıstan, Karaçay-Balkar gibi otohton zerafet, asalet, yiğtilik,çeviklik gibi karakter özelliklerinin bir dışa vurumudur.Kafkasyalının gündelik yaşamıyla iç içe geçmiş olan ve her türlü sosyal …

[Öykünün kahramanları:
Zu (Kirpi),
Pxhāgal (Tavşan),
Dingad (Gelincik),
Nal (Yaban domuzu),

1. Mollalōra oyunu.
Mollalōra oyunu çok güzel bir oyundur. Eğlenceli ve heyecan vericidir. Oyunu daha çok 9-15 yaş grubuna mensup erkek çocuklar ve yeni yetmeler oynar. Gündüz de oynanır, fakat gece oynanması daha zevklidir. Bağırtılar fazla …

Çeçen kıyafetleri iki gruba ayrılır.
Çu xular duxaraş (içten giyilen kıyafetler)
Te xular duxaraş (dıştan giyilen kıyafetler)
Bayan Giysileri
Bayan giysilerindeki motifler genellikle kabile ve aileleri temsil eden motiflerdir. Üzerindeki giysilere bakılarak kişinin nereli olduğu, hangi kabile ve ailenin …

Merz pondar :
Kemençe benzeri tek telli bir çalgıdır. En eski Çeçen çalgısıdır. O zamanlarda tel olarak dananın kas lifi (tendon) kullanılırmış. (Kemençeye benzer)