Yahyahan Güney kardeşimizin kaleme aldığı makale kamuoyu ile paylaşıldığı için eleştirel bulduklarımızı yine kamuoyu önünde paylaşmanın doğru olacağı kanaatindeyiz. Yazı ilk bakışta uzlaştırıcı ve tarafsız gibi görünüyor olsa da güzel söz söyleme sanatı, hitabet ve etkili ikna etme yapısı incelendiğinde değer yüklü ve belirli bir sonuca yönlendiren bir metindir. Şöyle ki;

Yazının ana tezi aslında son bölümlerde açıkça ortaya çıkıyor:

Çeçenistan yönetimi meşrudur.

Onunla kurulacak ilişkiler olumlu karşılanmalıdır.

Diasporanın buna yönelik faaliyetleri desteklenmelidir.

Dolayısıyla yazı sadece “üslup” üzerine değildir; üslup, bu sonuca ulaşmak için kullanılan retorik çerçeve olduğu görülür.

Hakikati aramak söylemi makalede dikkat çeken bir diğer husus.

Makalede sürekli şu kavramlar kullanılıyor:

hakikat

delil

muhakeme

hikmet

usul

edep

Bu kavramlar hiç şüphe yok ki evrensel olarak olumlu kavramlardır.

Fakat dikkat edilirse bunlar yalnızca genel ilkeler olarak kalmıyor.

Metnin sonunda bu ilkeler belirli bir siyasî sonuca bağlanıyor.

Yani örtük mantık şu oluyor:

Hakikati arayan kişi mevcut Çeçenistan yönetiminin meşruiyetini kabul eder. Bu, güzel söz söyleme sanatı, hitabet ve etkili ikna etme yapısı bakımdan güçlü fakat tartışmaya açık bir kurgudur. Oysa Çeçenistanda fiili durum budur tespiti yapılsaydı daha gerçekçi bir değerlendirme olurdu.

Yazıda hakikati arayan kişi olarak tanımlıyor yazar kendisini. Fakat karşı görüşü sunuş biçimi ise dikkat çekicidir;

slogan

tahkir

tekfir

istihza

yaftalama

hamaset

Buna karşılık kendi yaklaşımı:

hakikat

muhakeme

burhan

hikmet

edep

şeklinde sunuluyor.

“Çeçenistan yönetimi meşrudur” cümlesini yeniden tartışmaya açtığımızda; burada artık yorum yapılmıyor bir hüküm veriliyor.

Üstelik hangi meşruiyet sorusu cevaplanmıyor.

Meşru olan Rus hukuku mu?

Meşru olan uluslararası hukuk mu?

Meşru olan siyasal meşruiyet mi?

Meşru olan toplumsal meşruiyet mi?

Meşru olan demokratik meşruiyet mi?

Yine yazarımız Rusyayı tasvir ederken şöyle diyor:

Rusya tarihi derinliği olan anayasal kurumlara sahip devlettir.

Bu doğru olabilir fakat bunun yazı içindeki işlevi önemlidir. Bu cümle, Çeçenistan yönetiminin meşruiyetini destekleyen bir öncül olarak kullanılmaktadır.

Dolayısıyla Rusya burada yalnızca tasvir edilmiyor aynı zamanda olumlu bir referans olarak kullanılıyor.

Yine ilginç tanımlamalardan birisi “ürün ve hizmet“.

Bence yazının en ilginç sunumlatından biridir.

“…onlarca yıldır birçok ürün ve hizmetiyle ortadadır.” Bu cümlenin hukuki ya da siyasi olmadığını değerlendiriyorum. Bu muhtemelen idari başarı çağrışımı yapan bir cümledir. Ama arkasından hasenatı ve seyyiatı ayandır denmesi, bu olumlu çağrışımı dengelemeye çalışmaktadır. Fakat ilk izlenim oluşmuştur.

Şarkışla toplantısı hakkında da görüş serdedilmiştir. Burada da;toplantının organizasyonu,

temsil sorunu,

karar alma usulü,

katılım biçimi,

hiçbirisi tek tek incelenmiyor.

Onun yerine;

“Edep”

“Hikmet”

“Kardeşlik”

gibi genel kavramlara geçiliyor. Yine:

her gayret kıymetlidir,

olumlu karşılanmalıdır,

ifadeleri kullanılmaktadır.

Bu ifadelerden sonra yazı artık tarafsız olarak nitelendirilemez. Bu kural koyucu, olması gerekeni bildiren tavsiyedir. Metin bu yönüyle akademik makale dili ile nasihat yazısı arasında bir yerde durmaktadır.

Akademik görünmek istemektedir.

Fakat sonuçları çoğu yerde peşinen kabul etmektedir.

Bir noktaya daha dikkat çekmek isterim

Yazıda sürekli şu vurgu vardır:

“Hakikati arıyoruz.”

Ancak aynı yazıda;

“Çeçenistan yönetimi meşrudur.”

“Her gayret kıymetlidir.”

“Olumlu karşılanmalıdır.”

gibi sonuç cümleleri kesin hükümler şeklinde kuruluyor. Ayrıca fiilî durum ile meşruiyet arasında güçlü bir özdeşlik kurulmaktadır. Bu ise, hukuk ve siyaset felsefesi bağlamında tartışılabilirdir.

Bu nedenle eleştirel açıdan şu soru sorulabilir:

Eğer gerçekten amaç hakikati birlikte araştırmak ise, neden tartışmalı sonuçlar “kanaatimiz budur” düzeyinde bırakılmayıp, okuyucunun kabul etmesi beklenen hükümler şeklinde sunulmaktadır?

Asıl önemlisi gelinen noktada diyoaspora açısından baktığımızda iki kutup oluşmuş görünüyor. Yazarın ise daha önce cevap, cevaba cevap gibi silsile oluşturan yazıları bir tarafı açık muhatap alırken, diğer tarafı usul, esas gibi kavramlarla eleştirdiğine şahit olduk. Bize göre bu son yazının toplumsal mutabakata hizmet etmediği değerlendirmesini yapıyoruz. (Okuyucu çoğul ifade kullanıyor olmamızı bir grup olduğumuz şeklinde değerlendirmesin. Çünkü bu makalelerde akademik üsluptur.)

Dolayısıyla kendi duruşumuzu ifade eden görüşümüzü tekrarlayarak bitirelim; “Devletler dünyanın her yerinde diasporalarla ilgilenmektedir. Bunun siyasi, kültürel, ekonomik ve diplomatik sebepleri vardır. Bu durum tek başına olumsuz da değildir.

Önemli olan, diasporanın kendi iradesini koruyabilmesidir.

Diaspora, hiçbir devletin propaganda aracı haline gelmemelidir. Aynı zamanda hiçbir devletle gereksiz çatışmayı da amaç edinmemelidir.

En doğru yol; ilkeli işbirliği, karşılıklı saygı ve kurumsal bağımsızlıktır.”

Hami ÖZDİL

02.08.2026 – Facebook